Skip to main content

Full text of "Disputationes theologicæ in primam tertiam partem D. Thomæ. ... Auctore R.P. Roderico de Arriaga è Soc. Iesu Lucroniensi Hispano, ... Tomus primus octauus .."

See other formats


f 



t 

f 
l» 



Si/a SA^IOMALE f,y. 



15 V >l 



>OH> 




! 



7 




Digitized by Google 



4 3 



■•■ ■ \ * 



-\ • - , 



IZc\J Uy 



DISPVTATIONES 

THEOLOGICiE 

IN 

PRIMAM PARTEM 

D. THOMiE, 

TOMVS SECVNDVS, 

QVI CONTINET TRACTATVS TRES, 

DE ANGELI5, 

DE OPERE SEX DIERVM, 

DE VLTIMO FINE HOMINIS. 

Au&ore R. P. Roderico de Arriaga c Socictate Iesv Lucro- 
nienfi Hifpano, S. Theologix Dodtore, & in Caefarca Regia^uc 
Pragenfi Vniueriitatc olim ProfelTore-, nunc ciufdcrn Vniuerfitatis 
Canccllario. 




V... 



s3 



ANTVERPIiE, 
EX OFFICINA PLANTINIANA 
BALTHASARIS MORETI. 
M. DC XLIII. 



V I ■ 



Google 



SERENISSIMO ET RE VERENDISSIMO 

LEOPOLDO, 

ARCHIDVCI AVSTRIiE, 
DVCI BVRGVNDIiE, 

EPISCOPO ARGENTINENSI, 

HALBERSTADIENSI, PASSAVIENSI 
ETOLMVCENSI, 

A V G G. I M P P. 

PRONEPOTI, FILIO, FRATRL 

plendidissimvm Imperij ChriftianiSo- 
lcm,fupremum in feculari Maieftatc Dci 
vicarium, Auguftiffimum C>esarem Fer- 
dinandvm TERTivM,Primus mearum 
LucubrationumTheologicarum Tomus Pa- 
tronum fibi iure mcritiflimo quaefiuit: quia 
enim inacceflibilem lucem illam , quam e 
mortalibus nullus aut vidit, aut viderc po- 
tcft , lurnmum illum rerum omnium Imperatorem Pietate ac 
Iuftitia creaturas modcrantem, obfcuris licct &c aenigmaticis li- 
ncamcntis, declarandum tamen fufccperat; haud potuit maio- 
ri iure, quam ab Augufta Ferdinandi Tertii Pietate 
& Iuftitia, Imperium gubernantis Maieftatc, a fuauifllmi illius 
vultus radijs , ab humaniflimo , quo Philofophiam mcam 
pridem dignatus fuerat, afpc&u fplcndorem fibi nunc & pa- 
trocinium implorarc . Prodit in lucem fimul ^emellus frater, 
Secundus hic mcus Tomus. quorfum ille alio quam ad Te 
Ferdinandi Tertii digniflimum Fratrem, ad Te Or- 
Tomvs II. * 2 bis 




Digitized by Google 



bis dclicium, ad Tc Domus Auftriacas gcmmam , ad Te colu- 
mcn & fpem alteram Patriae, ad Te, mquam,Sereniffime & 
Reuerendiffime Archidvx Leopolde properaret > Ne- 
que enim hoc ingenij mei par humile fratrum aut ad fplendo- 
rem gloriofius, autad communem plaufum vtilius, quam fub 
fplendidiffimo ac toti Orbi grationffimo Fratrum pari lucem 
poteratafpcxifle. Quamquam, fi Tomi huius matcriam lubeat 
inipicere, habet illcpeculiarcaliquid,ob quod,vt Tibi fbli de- 
bitus , tacitis etiam cogitationibus a me priiis fuerat deflinatus 
quam illum conciperct ingenium, formaret ftudium, & in lucem 
.calamus eniteretur. Angeloshabet,PrincepsSereniffime, fubli- 
mes illos Spiritus, quos inter & Deum nulla nobihor interce- 
dit creatura , nulla reperitur aeque vicina ftfbftantia i vti ( liceat 
maioribus minora componere) Te inter, & Orbis noftn colu- 
mcn Ferdinandvm Tertivm, nullus nobilior, vicinior nullus. 
Angelos habet diuini brachij fortitudinem,AngelosOrbisad- 
miniftratorcsjcumeisenimNumenillud fupremum curas, licct 
iucundas, in Mundi gubernatione partitur. AdTeigitur Cse- 
faris Fortitudinem, Martem Fratris, ad Te Imperij vel confor- 
tem vel cuftodem Angelum mei Operis & Angeli & Cuftodes 
Tuae fuauitate naturae allecli, fuam in Te angelicam caftitatem 
admirantes, Tuse aequitate Iuftitiae, TuaePietatis teneritudine, 
Tuorum denique morum omnium gratiffimo inefcati odore 
aduolarunt citius, quam de eis deduccndis vel cogitare mihi 
licuilTet. Nihil igitur mcum,fcd totum Tuum, Angclos An- 
gelo, Teipfum Tibi deuouco. Enimuero , vti ex eadem angcli- 
cx naturae mafsa ambitio, praefumptio, fuperbia, & (vt multo- 
rum vtar phrafi) fpiritualis auaritia & luxuria luciferos defor- 
mauit in daemonas, diuinus vero e contrario & Amor & Timor 
alios in Cherubinos & Seraphinos eleuauitj ita ex eadem Mar- 
tis Bellonacqueofficina,illaquaedixivitia ex hominibus multos 
vix non ipns daemonibus reddidere peiores > fi verum illud, 

NuHa fides fietaffc cviris qui caffra feqmntur. 
Te vero c contrario in paucis ea vitae integritas, morum candor, 
naturae fuauitasadeb decoraruntliberaliter, vt interfupremos il- 
los Spiritus adfcribi merito pofte videarkHabent & hoc fingu- 
larecasleftes hi Genij,vt a pondcroft terrcnae concretionis mole 
penitusimmunes,celerrima quadam agilitatc & rebus omnibus 
adfint,& eas dexterrime moderentur. Vbi quis Te, A*R chidyx 

Sere- 



Digitized by Google 



Serenissime, Angelicae naturae fimillimum non agnofcat? Frater- 
nis enim aciebus nuper fumma cum poteftate Praepofitirs non 
tam agebas imperio Ducem, quam celeritate &; fapientia omnia 
luftrans, nullinon praefcns , cundta conficiens, Catholici exer- 
citus Cuftodem Angelum repraefentabas. Verum neque hoc 
foliim titulo Angelum geris. certe fummus ilJe Thcolo- 
gorum apex Ioannes feptcm Epifcopos Afise totidem Ange- 
los fidenter dixit. Quidni ego Te quater adhuc Angelum in- 
digitem , quem nobiliflimae Pontihcum infulae quatuor exor- 
nant. Tuisenim, quasfuperiuscommemoraui,\Urtutibus,maxi- 
me veroingentierga diuinum Numencultu ( quodalterum eft 
Angelorum munus) inuitata; quatuor Germaniae nobiliflimac 
Ecclefia? Te fuum Pracfulem fiuC Angelum expetierunt.Tua hxc 
aduerfusDeumpietasintotiusGermaniae oculis clarilTime paf 
fim flilget. Teftes appello ipfosarmorumfragores , inter quos 
haudfemel,pro facratiflimo ChriftiCorpore Auguftali pompa 
deducendo, propnis exutus ornamentis, triumphalia erexifti pe- 
gmata,meHcumceoniftidramaj& vtDauidem Tuum fub or- 
biculari cmdore abfconditum venerabundus exciperes , veluti 
amabilis alter lonathas, vfquead balteum Te exfpoliafti. O pie- 
tatem, quae vt Te omni externo exuit ornatu , ita pulcherrimum 
ineanuditateeffinxit Angelum! EiufclemTuaun diuinum Nu- 
men reuerentiae teftem etiam appello Vicnnam,quaeTc non raro 
facratiflimseEuchariftiaeobuiumfaclrum illicoad terram ex e- 
quo defilientem, & arrepta face foli ipfiobnubilato per publicas 
plateas praelucentcm, haud fine eratiflimaRudolphipnmi Pro- 
genitoris Tui recordatione confpexitj ac quod iilius leu Tux fa- 
miliac per tot fecula a tanta jpietate firmatum agnoicitlmperium, 
a rediuiua eiufdem in Te pietate in-Tua familia seterniim peren- 
naturum fperat.Teftes ctiam appcllo horas illas, quibus fingulis 
omnino diebus inter infinitas prope negotiorum occupationes, 
interarmorumterrores, foliDeo,u)lisfacr1sconftanter folitus es 
. intendcrc.Tcftem dcnique appello ftcquen tiffimum illum pari- 
terac deuotiflimumad cadeftem panis Angelici menfam acccf- 
fiim, vt qux inter fecontraria hucufque credebantur, & Militis 
officium SlReligiofi deuotionem in Te vno confpexerirrlus a- 
miceconneXa.Sifto gradum, Seren ms ARCHiDvx,ac Reveren"" 
Pr^svl, quia nec citra modeftiaeTuae purpuram plura Angeli- 
cx Tuae mentis indicia reuelari poflunt, nec, fi poflcnt, flaccidis 
Tomvs II. a • di&ionis 



di&ionis mcx coloribus eavmquampro dignitate exprimeren- 
tur. Illud a Tc vnicum fubmiflis votis expolco , vt hoc meum 
Opus,inquo imaginem Tui non peregrinis coloribus adumbra- 
tam,(ed propriisexpreflam, 6c veluti in nitidifllmo fpeculo pul- 
cherrime renexam cemes ; quam Tibi non peregrini aliqui ho- 
fpites, fed familiares & domeftici Angejiin feipfis expreflerunt: 
hoc, inquam, Opus benigno vultu& fauoris patrocinio dignari 
Velis. Dignaberis autem,qui nefcis aliud dedignari quam vitium, 
nihilaliud fouere quam Ccelitum ac Numinis honorem : quod, 
vt Te fehciflimum AueuftiflimoFratri, Imperio Orbique toti 
quam diutifllme feruet Jiumillime voueo,totaque animi conten- 
tioncprecor. Pragae xvn. Februarij m. dc. xliii. 



Ser ma etRev m * Celsitvdini TvjE 



sctcrnum deuotus 

Rodcricus de Arriag* 
cSoc. Iesv. 



Digitized by Google 



R.P.RODERICI DE ARRIAGA 

E SOC IETATE IESV 

TRACTATVS 

D E 

A N G E L I S. 




P R O OE M I V M. 

^^SSSQP V *' ^ ^ uUtwnm f an ttffi mo Trimtatis myflerio 
" 4 " D.Thomas circa produtftoncm creaturarum 3 Qjr earum a 
Deo cmanationcm tratfauit 3 d nobis 3 <vt m proprio locodtf 
cuffafuntm Pbtlofophid dtfp.-j. de Caujjis m commum y e£* 
feqq. ubi de caufsd primd ffi fecundd m particulart atfum 
esl. Ideo ea btc penitus omttto 3 (£/ ad quxfiiones de Angelis, 
Deo fauente 3 tpfisque ftntfijjimts fj>trtttbus tuuanttbuf, gra- 
dum facto. Aduerto autem 3 multa tn boc tratfatu mijcert pure pbtlojophica 3 vt 
de vbtcattonis ac durattonis eorum difitutftone: Ucet emm circa njbicattones dtuer^ 
fomodoin Angelis qudm in aliis creaturis quidam difcurrendum effe putartnt;re 
tamenverd argumenta 3 quc m altis probant dtfiinguendam vbtcattonem, eodem mo- 
do probant de Angeiis 3 njt etiam m Pbyficd notaui 3 tdeoq; tbi boc puntfum fere cx- 
pedtuii tangam tamen tnfcrius 3 qux quoad Jpatij magmtudmem 3 motum 3 (j^c. propria 
funt Angekrumiquoad durattonem vero nulia eft Jpeaalis dtfficultas tn eis prx mate- 
ridprtmd(£/ammd rationalt 3 tmh@rprx entibus permanenttbus 3 nifi forte qud partc 
funt indefetftbtles^c. m quo tamen cum materid &> animd rationali conuemunt. 
Qupad JJecies tntenttonales inteUctftuas multa mtfcert folcnt communia Jpeciebus 
noHris 3 qux egovel non tangam 3 velper modum conclufionis 3 quatenus rvtdebttur 
exigere materta pra:fens 3 tnfinuabo. ldem efio tudicium de dtfimtftone potentia- 
rum afubfiantid tpforumicadem emm eH de tUis 3 qux de animd rattonaltdtfficultas. 
Hreuijftme tamen duo vcl tria verba ctrca hoc puntfum addam wfra dijp.j.jetf.i. 
De babttibus vero uoluntatis angcltcx , fuppofitd dotfrtnd generalt de babttibui 
vt fic 3 dequdfuse m libris dc Antmd, ea tantum dtcam qux Angelis proprta fmt. 
Altis ttem quafiiontbus vniuerjalibus 3 c quibui per cmdentem concluftonem tnfcr- 
tur 3 quidfit tn Angclis dtcendum 3 quas m c Vhilofopbid prxmtfi 3 bk tam fupcrfede- 
bo. Ideo forte breutus & fdctlius me ab bac materid expediam 3 qudm multi 
altj: nibtl tamen non examtnatum & foltde expltcatum abire permittam. V\ emm 
in Tbeologicis dtjficultatibus qua magnd ex parte naturalt Tbtlofopbtd nituntur, 
factltorem me redderem 3 prxmittcndum cenfut Thtiofophicum curfum 3 & tneo 3 ob 
rnateriarumfummam connextonem 3 ahquadtsj)utamjorte ( tta altqut tudicabunt) 
Tom v s II. a 2. in 



Digitized by Google 



4 Rod. de Arriaga Trattatus De <*AngelU. 

in alienam mejfem, Theologtcam falicct, falcem mittens t non tamen alienam, yt in 
fuis locis obferuaut. Qupd fi m alienam, utm nunc remetere haudnecejfum erit. ftj 
Theologttt licebtt proprtos manipulos alieni manu mejfos, in (gr ex alictw legere, fi 
lubet, horreo. ^uod hcettamad prtccedentetn de DeoTomum 3 quam adomnes fe- 
quentes dtSlutn ^jelimjfinguUriter tamen adbuncde Angclis 3 & fequentem deASlt- 
bus humanis 3 in qutbus 3 prtt ahis Theobgicis matcrits y plurtma. pajftm occurrunt 
phtlofopbica. 

Occurrunt pneterea m bac materia multa non tam SchoUfltcam Jpeculationem, 
tjuam vartam facrorum lnterpretum leclionem poflulantia : funt entm haud paucx 
Scripturiflica & curiofe qmfltones e dtuerps quorumdam Scripturx locorum 3 tn 
qutbus de Angelts fit mentto, tnterpretationtbm pctit* 3 quas non esl animus fuse 
& pro dtgmtate difcuterej hoe entm ad facros tnterpretes pertinet. nec Volut <~colu- 
mtna h<cc multorum locorum hinc inde dcfcriptorum coaceruattone longiora reddere* 
nec tamen tdeo omnia omittam : ago emm Tbeologutn 3 qm aucTorttate nttitur 3 Itcet 
SchoUflicum 3 qm ad fidet ft) } rattonis regulas maxtme coUtmat. finguUriter autem 
fimul breuitatt confulo: cut materiam hanc fufijfime trablatam vacaucnt lcgere, 

Suarium adeat 3 erudite ftf folide eam per integrum tomutn difcntientem. 

' ■ • 

DISPVTATIO PRIMA. 

Qn&dam faciliora frAmittuntur. 

l tj^^ Ult omncm difficultattm prx- minum fuperant ; oftcndunt in fc clTe fubftan- Ttrtium, , 

C^S^AgjlSra mictcndum, ejmd nomtms: ne tiam aliam nobiliotem & potcntioiciu. Tcrtib,"* , " m ** 

T^^fit^Kgfir m *qu'uoco defudcmus. An- alii ex artc magica , qua mulra riunt. 0,111 nifi a*"*' 

fiwJiw ^B^M^ gclorum crgo nomine intclligi- fubftantiis intclle&iuis inuifibihbus rieri nc -gw, f/WB 

nMbtflli- ^£§l§f^ mus c l l,It ' am cntia a no ^ ns queunt. Dcniquc non dcfucrunt , qui cxmalis ^TfiifgtJ 

l««f! ' *" ' rf^*"™ 1 ' * 3 ^ fcnfibas alicna, a Dcodiftm- iiiggcftionibus & rcnc.uiorubus incernis am-fiimiiui 

£ra& produ&a. hocfoliimin communi fuppo- dem prob.uiciint cxiftcnuaiu malorum Angclo-©" '<«*- 

ncndumt nam magis in parciculari.an illa lint rum. Atbitror tamen omni.\ hxc argumcnta"""* M '' 

incorporca , an intefic&iua , &c. difputatio ip- lcuia cfle. 

fa difquircr. non cnim dcbcc fuppom, qux ma- Et qttidem primum de motu cxlorum non rtimnm 

Dtmtur xime difcutiunrur. Supponendum auccm intcr vrgct , quia non conftar racionc naturah, cos 

A»tiU. Catholicos, vt omnino cxcra controueifiam, Dco folo non moucri. ' 
Angelos dari , ncc neceflum cft Sciiprur* lo- Dicunt aliqui , non debcmus rccurrcrc ado£»<di» 

ca pro hac vcritatc congercrc. vidcacur Suarez c.uiflam primam , quando poflumus ad (ccun- ?«»»«»- 

libio& cap.i.Va(qucz"difp.tx8 cap.i. vbiPa- dam. Scd contra 1'rimo : quia dc hot cft diffi- . 

trum, Scripturx & Conciliorum multa rcpc- cultas , andcttir dc fafto tali? caulti fccunda,a^'^* 

AnitUt r i cs p ro ha,- V criutc teftimonia. Eamdem non- qua fiat illc motus. Contra Sccundo , quia in ctmtr* 

fub [epar*- nu jj- p m i 0 f 0 phj naturalcs agnoucrc , vt Ari- ordinc ad mocum cxli non habct Augctus cxSmtodi. 

tMetnti»- ftotclcs iz. Metaphyficx, aip.6.7. & 8. licct naturafuaiuaioicmproporiioucm.hcccfitcauf- 

rumemtt- cos non vocct Angclos, lcd lcparatas intclli- fa fccunda, quam ipfe Deus. Illud auccm axio- Axi»tn*M 

ptu *iw- gcntias.imb &malos angclos,fiue dxmonas,ah- ma,dc non rccurrcndo ad Deum, fcd ad cauflas ntn 

Uit -J n> : ,;■ 1 - 1 r Ll J - f , r > * /* J._ ; 1 1 ■ _ . I . il ' I' 1 .trtt 



Anjlt- philQfophi apud Vafqucz fupra agnouire. fccundas,iiuclligiuu, qtiando cauflic fccundxcx umi0 Mi 

'' fchabent fpccialcm propomoncm cum cftcdu,^""'^' 

SECTIO PRIMA. qualem habet ignis cura calefattionc , fbl cum f uu „d£ 

lucc: in his cnim ncn rccurrimus ad Dnun , vttxph(Mmr. 

0 An ratione probetur , Angelos dari. ad cauflatn lotalcni : at quando caulTa lccunda 

D't§euhm non habct fpcci.ilcm proportioncm, curadcam 

qutjUt-ii Q id hk infurgit diflicuh.is, quandoqui- potiiis quatn ad Dcum iLCurrcndum dl } alio- 

\J dcm Philolbphi, quiScripcurasignoraucrc, quincriunad cauflas nacuralcs difparatas dc- 

Angclyis tamcn noucrunc , an fic aliqua ratio na- bcrcmus rccurrcrc , ne recurrcicinus ad Dcum; 

turalis, vndc eadcm vcricas confirmari poflic. quod tamcn abfurdinu cft: crgo cam Angclus . 

/„.-; , , .. Ariftotclcs vidctui permorus motei cxli. Ali) ad motum ta li non vidcatur ex natura fua ma— 

tuet.li. ab cxpcrientia lunacicorum , & poflcilbrum i gis proportiotuius quam alia (ublUuna , nifi 

Stcmditm, dxmonc, qui dum linguis, quasnumquam di- qiuccnus habcc vircs ad hoc; ncc c concrario 

titvtA diccrc.loquuncur, & ca pauant qux vires ho- monis ipfc cxlorum iubcat nuiorcm cxigcn- 

tiam 



Digitized by Google 




Difp. i. QjtA(iam ficiliora ' pr&mittuntwr . Se&.i. 5 

tiam virruris rnotiux angclicx quam diuinx: pcdimcntum, quo quafi compedibits ligata re- 
quid ciiim fpetiale repermir m co motu, rationc ncbatur. Vidcs ergo ctiam cam c 
cuius deternrinaic pctat Angclum prx Dco, aut dc magia non cllc omnino foiid.im 



CX 



Vltima denique dc malis fuggcftionibus cx vith 
duobuv capicibus dilphcec, Sc quta , vt m prx- ■*'£> 



ccdcnti di .i , tribui potc ft animabus (Iparari., 



& quia milla raiio narurahs oftcndir, tcnrario- 
ncm intcrnam ad vindict.im, ad luxuriam , ad 
gulam, &c. non prcucmrc ab iplifmei pallioni- 
bus hommis i quis cnim cx limilibus rcnratio- 
nibus agnouit aliquod ratiunalc a lc diltin- 



,11 ,*fU* 



alio habentc vurcs furticiciucs ? non dcbcmus 
ftando rationi naturali moutm cacli potius An- 
gclo tnbucrcquamfoli Dco;inultb roinus,cuiu 
aliunde cx rationc non conftct dc corum cxi- 
ftentia, diccrc polliimus prxcisc ob cxlorum 
motum illosdcfacto cxiftcrc. 

Sccundo cidcm argumcnto quis refponde- 
rct , cxlos habcre vittutcm motiuam circula- 
'ieUttl». rcm. quod licct raJtiim fu, rarionc tamcn na- ctum, a quo illx prouenircnc i Ego fanc fatcor 
turali non potcft facilc rcijci : ea cnim vntus numquam ld me dignouillc, non folum cui- 
non vidctur argucre vitam. Veriun hanc lblu- dcntcr, ied nec probabilircr. 
lionetn alibi fuhiis exanrino. Replicabis, Saltcm Eua, quia ncc runc prar- J 

Sccunda cxpcticnria dc cnergumcnis criam ccflerat vllus homo, &c fcrpcntcm extchus au- tXtflkA- 
nonvrgct: fi cnim id tiibucrctur Deo.fpcciali- diebat loqucntcm , naturaliter agnouit in co 
ter illum homincm iuftas ob cauflhs pcr fc im- fcrpcnrc Angclos , crgo cx fuggcftionc illi po- 
mcdiare vexanti aut agiranri , non vidco tario- tuit infcru torum cxiftcntiai 

ncm naturalcin qux id rcijciat. Qubd ii repli- Refpondeo adlutc ncgando fcquclam ; quia Ktfrtnit. 
ccs, multa ab cis &c dici, 6c fieri,qux funt mala Eux rarionc naturali non corritalwt , aur alibt '"t*** 1 - 
moralircr, dc Dco tribui non pollunt ; iam ina- non cxtitiflc alios honuncs , aut antc fc in para- 
dct hxc cxpcricntia in tertiam dc magia\ difo : id cniin folius Dci dictis nofcete potc- 



Tttyndt- 
lur txff 
rittuu [*- 



Wxftrittf 
ti* irrtis 
iji Jtftt- 
iitr. 



ii*. 

Rtflif 
Trim». 



quain farcor crHcaciorcm cflc ad probandam 
Angelorum malorum cxiftcntiam : Dco cnim 
vt cauflx ("pcciali non vidcntur porte ttibui 
qux ab illis fiunt, qualia funt, grauillima dam- 
na proximi , turpes & inhoncftx indinationcs 
voluntatum , homicidia cx odio & inuidia fa- 
cta, Scc. 

Dixi cfle crncaciorcm hanc rationem, quia fi 
aliquis vcllct hxc ttibucrc animabus dcfuncto- 
fUm, non polVet rationc naturali rcdargui. 

Diccs Primb, Animx fcparatx non polTunt 
amplius cfficcrc in cotpora quam potuciint 
coniunctx ; fcd toiriunctx non poterant cos ef- 
fcttus prxftarc , cigo ncc lcpaiarx. Rclpon- 
dco fallum- fupponi in antcccdcnrc : licut cniin 
cotpus itnpcdii animam nc intclligat , ideoquc 
(eparata ab illo, incomparabiliicr mt-iius intcl- 
ligit quain toniuncta , cur non Sc idcm in otdi- 
nc ad vires dicemus. cerrc cadem anima cx ma- 
iori aut nobiliori difpofitionc corporis fortior 
notabilitcr, aut dcbilior cft , non quiadifpofi- 
riones addant vircs ( illx cnim non concurrunt 
poiitiui ad moium animx) fcd quia nunus cius 
forti.udiiicm rcuidant ; crgo vbi nulUim ha-r 
bet impcdimcntum , fortior iucomparabilt- 
tcr crit. 

Dices Sccundb , Qjiando membrum eft ra- 
ctum apoplexia , non poteft vllo modo ab ani» 
ma moueri j crgo hxc non habct virtutem (e 
moucndi, nrii vt informans corpus. Vcriun rc- 
torquco Primb argumciuum; Anima ctijjnfi 
antca habuctit fpccics , dum tamcn clt in apo- 
plcxia, aut fimih moibo , non potcft quidquara 
mtclligcrc; crgo etiam amma cxtra corpus non 
erit intcllcctiua. Cetti hanc conljcqucniiam 
non facilc conccdct vllus, crgo.cb qubd in ca- 
fu pofito nequoat lc moucrc, nullo modo fequi- 
tur , cam non habcrc virrutcm cxtra corpus fe 
& aha moucndi. Rclpondco Secutrdc» ablblu- 
1< fl"'k' tc, animam quamdiu cft in corporc,ad opcra- 
li'* tioncs viulcs, maxime in quibus ipfum corpus 
ialtcm paifiue concurrcre dcbct .mdigcrc dif- 
pofirionibus bonis in cofporc rcccptis , extra 
corpus vcrb eis amplius non indigcrc : ablara 
cnim vnionc, elt ablatum maxinuun cius inv- 

T O M V $ II. 



tXttcrjtw 

t*r mrg*- 



dilo : id cniin folius 

rat; crgo rationc naturali id uon cognouit, itd 
Cola fidc. 

Dicendum ergo cft,rationc naturali fola, atit pttUndM 
cxpcricntiis non poilc iblidc a nobis probaii kmt ttmtUt- 
exiftcnriam Antzelorum; lcd vcriurcm hancau- hi' 1 * **»• 
ctoritatc Scriprurx, Conciliorum & 1'atrum 
firmitcr icncndam, adtunttis cti.mi pra con- 
gmemia raiionibus prxtodcnnbus. 

SECTIO SECVNDA. 
*An fnt perfettiorcs homiriti. 

Qv^mxivs , Vrrum Angeli quoad natti- Virim An- 
ram intcllcctiuum gndum lint homi- V u 
nc pcrfedttorcs . Cui btcuiflime rcfpondco, H £"**" t ; 
omruno cllc. ita communis /ereomnium lcn-' g„ m r ut 
tcntia, quam Suarcz conarur probarcexcoloco ft\[tQ{tm 
Pfalnil 8. tJAiinHtfll tnm fAxio mtnni i»o> ^'«- ktmnnt. 
gtiu : loqutntc ibienim Pfalmifta dc hoininc JKIJSJ 
qucm dicit «llc minorem Apgclis. Sc licct alut ^ ltt , t y m . 
cuis c.xpofitm (ic dc Chtifto Domino propter t *r k Sut)- 
laborcs & miUnas huius vitx minoraio; bcni'rM. 
tamcn piobat Suarez de oroni homino in co 
Pfahno lcrmontm cflc , & dc Chrilto ; rationc 
ramen nacurx humanx ca vcrba inrclligamlaj 
doccnt Ambrof. Iib.5. de Fwic cap.4. Aayull. 
in txa£L de Cantico nouo cap. 7. 6c Tcttuilu* 
nus dcCarnc Chiifti. Proqua veiirarc .dia lbi ' 
congcrit ex Scriptura . vbi foriicudine dtcun» 
tur maxirai; ittra e fancfis Patribus icfti- 
monia. ; 

Ratio huins rci a priori hon potcft ttTe alia 4 ttitit tttf 
quam ipfa natura angclica ex fuo conct-ptu tlufitnu. 
pcrfcctior,& voluntas Dci de illa cicanda. A- AlutM* 
liqua vero Bernardi & Auguftini ccftimooia, ttJtrmeniM 
que vidcntur dcnotatc Angeios noncflc natura eMn,m 
luperiorcs anima rarionah, cxplicat Suarcz ibi, 
vcl quoad gradum tiuellcdtualcm , vcl qubd 
immediatc ambo dicunt ordinem ad Dcum, 
vt ad fuprcmum Lcgiflatorem &c Domimim. 
Ncutra tamcn cx his explicationibus (atisfadt. StuirteJf^ 
Non prima : nam, fi folum paricitem in gradu flitnti» 
dcnotare voluiflcnt hi Patres, non dixlflcnt ibi- r lM$t ' 
dem folum Dcum eilc lupra aniraam: nam 

« i 



. t- . ,» 
*A «» 

• rv-i 



Digitized by Google 



6 Rod. deArriaga Tra&arus De oAngetis. 

ctiam Deus eft in codcm gradD intellediui: tes, fuiflc illos produclos, priufquam crcatnrx m\%pm 

«uia vcrb in eomultbcft pcrfe&ior hominc, matehalcs prooucercntur, quam docentcs fi- JJJjJJJJJJJ 

dicitur fupra illum (implicitcr, crgo Sc Ange- mul fuilfc crcatos. Primumaoccnt Origencs, tm * 

lus ,quia, licct fic in eodcm gradu , eft tamcn Bafilius, Anaftafius Sinaita, Nazianzenus , Ni- rmrtt fri- 

multo perfc&ior hominc , fimpliciccr dcbct di- cctas , Moyfcs Epifcopus , Clcmcns Papa, Hi- m* fim mi 

ci fupcrior illo. larius, Ambrofius , , Hicronymus & Caflianus, 'jjV^jJ'** 

Sccunda etiam expofiHofuftincri non poteft: apud Suarcz fupri.. Hic autcm vltimus addir, JJJSH; 

Bcrnardus cnim ait, eos gratia, non natutaeflc ncminem fidelium de ea lcntentia dubicarc. Ex ntxiani. 

fuperiores: atqui necgratii ipfi mtnorem ordi- Scriptura autem videtur confirman: lob c.}8. Kuttm, 

ncin ad Deum dicunt vt domihum : crgo non vbi Deus ipfe ait, fc ab allru maiuttnu, hoc **mfti Bp. 

JLtijcttitr loquitur Bcrnardusin cofenfu. Hinc ctiam re- eft Aneclis, Umdatmm .amando vombat fmnda- „, 
Ttrtuttx- .. i . , . i- t> » »7 r J p«t«,Ki- 

plitMti» 'jcuur tcrtu alta, quam ibidcm Suarcz addit/rx- mcnta terra; ergo antea lam crant Angch crcati. , ir(-4> 

Suarj. phcatio, vt fcilicet Patres folura dicant.homines ltcm cap.40. dcBehcmoth, fiuc LucUcro, dici- Amlttf. 

ac Angclos cfle parcs quoad gratix capactta- mt: 1 pfi til pttnctptmm viarmm Dommi . Tcr- 

tem. Hxc, inquam, explicatio ctiam rcijcitur. tib Paulus ad Ticum cap. 4. docet, Dtnm ttntt 



Nam Bcrnardus docct tbi cxprefbe gratia, non tempera facmlana promijifft vitam attrnam, txStTlflMm 

natura.eflc fuperiorcs ; male crgo per xqualitt- ergo ante mundum dcbuerunt efle Angcli, qui-» 

7 tem in gratia ei fatisfaccre conanntr. quod de busid promitteret: nutl&enim exiftcnte crcatu* 

Auguftino codcm modo diccndum cft : naro ia. cui, quxfo, ftcret promiflio? 
Ule offieio, nonvcrb naturadoccr Angcfoscflc Pro altera verb parte ftat Auguftinus ( fi- 9 

raaiores ; illud stutcm officium vidctur ad ordi- mul tamen probabilcm doccns przccdcntem ) Pmrti ft- 

nem grariz dcbcre reduci,vndc pocius ibi agno- Grcgorius Magnus qui addit, i Moy fe nomine ttmaaf—- 

fcere vidctur zqualitatcm quam inzqua- caU tn cis vcibis, Jn prtnctpto crtatttt Dtm ctt- A *"*'m imm 

liutem. Imm & ttrram, Angelos fignificatos. Beda.Ru- c,t t mnm, 

tatrtiHt ^i*'^ cr 6° cis teAimoniis rcfpondcbimust pcrtus, Epiphanius & Thcodorctus apud Sua- Bttta, 

tuuufim fbriaile Patrcs ibi pcrahquam auxcfim.vt ho- rium lupti.Quam fententiam Scholaftici cm- **t t **?* 

Utmt {***■ minem magis ad virtutcm acccndcrcnt, cx pro- nes tcnent cum D-Thoma hic quzft.61. art.a. SfiCSJJ 

prix dignitaris confidcrarione locuri funt, ad & cumM.tgiflroin 1. dift.i. 
cum modum quo tou fcrc Ecclefia dc quohbct Hzc (cntcnria, fi quoad Patres fpeclctur, fine , 

Confcflbre Pontifice ait , non fuiflc inucntum dtibio dcbilior c(t przccdenti.quia umen Scho- < 

fimilem ei, qut cmftrmartt Itgtm Exttlfi: quod laftici, vt dixi , ci adhxrcnt, & valdc inlinua- 8™**' 

fi rigorosi dcberet intelligi, fubfiftcrc ncuri- turaliquot Scriprurx locis , imb ctiam dcfiniu 

quam poflet. videtur in Coucilio Latcrancnfi in cap. ttrmt- Drj>*it* 

ttr, tcncnda cft vt multb probabilior. Eccli.i 8. y***"* 
SECTIO TERTIA. Q* 1 vtmt m dttramm,crtamtt omnta Jimml , crgo g 

& Angclos, qui propric crcanrur. Fatcor loctim nit Utm 
Dc tcmporc qm CrCttU fltnt. huncnon admodum vrgcrc , quia 7J Jimml non mmvrt*t' 

um denotat cam coexiltcntiam ttmporis, quam 
Anith Q vpponendvm cx fide, Angclos incepiflc rcrum ipfirum initiuin, fiue omncs a Deocrca- 
*T^ftJm. 'ntcrapote: fiyc cnim potucnnt eflc ab z- us in tcmpote : nam fol, ftcllx, arbores, cetc- 
«jf dtfimt- Kin0j fiucnon ( dcquo in przfenti non dilpu- raque, qux fcqutntibus dicbus producfa funr, 
to- ) Dcus tamen pro fuo hbitu noluit cos pro- non fucre fimul ncc iritcr fc, ncc cum cxlopro- 
duccrc nili in tcmporc.vt dcfinitum eft in Lon- ducia. Nec obcft qubd addunt aliqui, cfle ibi 
«iUo Latcrancnfi c»p.Firmtttr, dc-fumma Tri- fcrmoncm dc his qux pcr rigorolam creati*^ 
niute , vbi docctur in initio tcmporis a Deo nem producuntur : id cnim apcrte falfum efl^ 
vtramquc crcatiuam dc nihflo produclaro, an- quia ncc cxlum, nec tetra creannir propnc, ncc 
gelicam fcilicct & mundanam. e contrario animx rationales qux propnc crcan- 

Eftautem magna difficultas depunclotcm- tur , fucrc eo primo momento produftx. Se- 

fSntnma- P°" s ' ' n ^ u0 crcati ^ UIU * ^» 11 * amcn ra " one cumlb dcniquc locus illc non vrget, quia tJ /- 

non poteft vllo modo dccidi, quia ex fc non ma~ mn! non denotat tdera m.ithcmaticum mo- **■ 

muim itlni gis hoc quam dlud tcmpus perant ; vniucrfum mentum: qux enim immcdiate vr.um poft 

ttmfm pt- autcm hoc eft ab iflis indcpcndcns, ipfi ctiam c aliud & intra brcuillimam momlam fiunt , di- 

contrario indcpcndcntcs ab vniuerlo , ideoquc cunrur kumano modo ficri fimul. 
omnibus naturahbus rationibus fic ftantibus, Magis faucntei fcntentix verba Genefis r. 10 * 

potucrunt vcl ante.vcl fimul, vcl poftmundum Ju prtnctpto crtamtt iJtmt calmm , id cft anrc- 

creari. Vndc bene P.Suarcz reijcit cap.j. fcn- quam quidquam cflct alioqtiinfi Angcli ptx-^' r _ 

tenttam Thcodoreti, puuntis non potuifle An- ccfliircnt , illi conftituiflcnt principium,non vc- 

gclos antc mundum creari, quia non habuillcnt rb czli Sc tcrrx creatio. Confirrrarur Primb: Confimta- 

g locum vbi exiftcrcnt. Quod argumciitum ,n«m noa cft crcdibtlc, Angclos a Moyfe omiflbs, tmrfrimm 

cx ipfo inundo qui cft , 8c non in aho mundo; ciim ftnt prxcipua vniucrfi pars, trgo compre- 

tum quia Angclicum fint ipiritualcs , non pcn- hcnduntur nominc calt , crgo fimul cum tcrta 

, dcntvtfint a loco corporali, fed pct Vbi fpiri- & czlis proprtis crcati fuht. Confirmatur Sc- Cmfrma- 

tuale ponuntur in loco, oftcnditur nullum. cundb : Concilium citatum docct, ab irotic*y JJ i.J. 

Ccmim crgo fit,eos connaturahtfimc potuif- Dcum fimul angdicam ck mundanam creatu- ,,,,, ctrtri' 

Mmlti Pa-Cc, vcl antc , vcl fimul , vclpoltcrius crcari, ram condtdiflc, dc-in humanam. 7ia»iurm dem 

ttttitttm, idcoque difficuliatcm hanc non poflc rationc iignificat homincm fuiflc poft Angelos, mtin- 

**** mar dectdi. Ad audloriutcm crgo rcciurcndum. Si dura vcrb fimul cum Angelis produlhnin 

'mamutlti, P*< IC « «tcndantut, plurcs uiucflicnrur aflircn- ahoquin maJc Ula particula loli homini fuiflct 

. .... applt- 



-r. y 



Digitized by Google 



Difp.i. Qu&dam facihora fr&mUtuntur. Sc£t.$. 



ftttfi AltO 

ftitMi hk 



Ofinit 
Vtfatttt. 



applicata. Vndc vidctur Concilium tacite in- 
fmuare, co loco Gcncfis uominc calt Angdos 
fuiflc coroptehenfos. 

Dixi , Hzc tcftimonia magis faucrc noftrx 
fententix: namabfolute dici poflec, a Moyfc 
vocati prtnctptum ipfam cxli produdioncra, 
quia pcr cxlumvtpcr quid pcrccptibilcnume- 
ramus tempus: Angelos vetb, quia nobis inui- 
fibiles,ncc pcnincrc ad rationcm initij aut mc- 
di) circa tcmpus : omiflbs itcm cos aMoyfe, 
quia non volcbat nili viHbilis mundi nairare 
crcacionem. quo fit faris phmz conrirmationi. 
Maior cft in iccunda difticuitas. P. Vaiqucz o- 



tut- pinacur nec dcfiniuillc Conciluim ibi prxce- 
-ttm dentcm icntcntiam , 



nec eam potuiflcMcfinirc, 
c*nulij. quia non habctur in Saiptura ea veritas,& pcr 
nouas rcuclaiioncs nihil Ecclcfia definit. Suarcz 
Cpi*U vcro ait , eam vericaMm infiuuari in przdidis 
Smmrm ' locis Scripturz fufticicntcr, vt poflct Conci- 
Lum dcclarando fcnium corum locorum, illan? 
dcfinirc. Addit tamcn non vidcri dcfiniram ibi, 
. j i quia D.Thomas qui illud Conulium non po- 
tuit ignorarc, nou ccnlct hanc fentcntiam de 
fidc; & quia ibi dc hac dirficultate non ex pro- 
fciTo , ica obitcr , & aliud agcns Concilium lo- 
qucbatur , crgo non ccnfctur cam voluiflc dc*. 
. finire. 

Htc vtri. Ego non dubico , quin harc vcritas poflit ab 
m t-"? , Ecclcfii dctiruri , tum quia ( vt bcnt aduerrit 
m* iitufin ju^f^j j V idctur ad cxpltcacionem eorum loco- 
rura Scripturx pcrtincrc , tum quia ( vt alibi 
docui ) ctiam per nouas, liuc rcuclationcs , (iue 
afliftenrias Spiriius undi, Ecclcfia mttlu dcti- 
nit , vt in canonizacionc Sandorum , & qnod 
hic numcro homo fit lcgitimus Pontificx, & alia, 
quz vrli in matcna dcFidc. Addo vltcrius me- 
mb,i P.Vaiqurz doceii cx hoc loco non reddi 
cam fcntentiam ccrtam , imb ncc vitra limitcs 
probabilitatis. quod rc ipsa etiam fatetur Sua- 
tmuft* rcz : nam Ponrifex co loco obitcr aliud agcndo 
ethnlnc eam teriginqubd enim (blam humanam crca- 
hm dt u turarn dcinde produdam dicat , oftendit fc non 
tlLun rcm cxadc difcutcre: nam ctiam aliz 
crcaturz inationales, bcftiz planrx,fradus,&c. 
fucrc produdz poft iltud momcntum crcario- 
nisczli & tcrrz. Rcfpondcbts, idcb eiufmodi 
crcaiutas non fuiftc commemoraras i Concilio, 
quft non lunt compofitx cx corpore & fptritu. 
Scd contra : quia tam cquus non fuk tunc crea- 
rus quam homo ; & tam nihil de anima equi 
fucrat prius produdum , quim nihil deaninia 
rarionali: cur ergo magis numetandus cflct ho- 
■-. tno poft czlum , fi in fenfu rigotofo ibi fuiflct 
Conciltum locurum, quim equus, (bl,&ci cr- 
go inde hzc fcntcntu cfticaatcr probari non 
poteft. 

A rarione iam dixi, prohac fententia nullum 
efle argumcntum , quia res pcndet i fola Dci 
voluntatc; congrucntia tamcn fatis bona eft 
» quamadducitSuatez: quia videbatur pcnincrc 
ad perfedioncm Dei fummi artificis, famul vni 
vice perrcdum produccrc mundum, quoad 
capiu & genera cnrium, non autem pcr partes, 
maxime ciim nulla neccwrascfletpnus aut pd- 
ftcnus Angelos producendi. 

lam nunc argvuuentis conrrariis refponden- 
dum. Ad Patres, fateor eos efle in contrarii 
Z"£f,™ fcntcntia } iilis tameo oprwnirnua alios, & 



Stnatt»- 



,S3? 



tnrartn- 

14 



doritatcm Theologorum omnium. Itcm& lo- 
ca Scripturz , quibus rrragis confbrmis eft (c- 
cunda lcntentia , criamfi clarc indc non dedu- 
catur. Caflianus vcrb dum i ncmine fidclium 
de ca rc dubitamm afleriiit.valdc cxccflit. Nam 
Auguftinus docucrat contrarium : & vtdcrur 
ccrtum , id iplitm i Fulgentio & reliquis Au- 
guftini difcipulis fcntiri, qui omnesvcl priores 
vcl contemporanei erant Cafliani. 

Ad locum lobcap.jS'. bcnc icfpondet Sua- 
rcz Primb,in Vulgaranon rcpcriri, Qutnda f*~ SSJJu^ 
tltt fttnt ttftr* ; feo, Vbt trm tynttndt) mt Undtt- 
rtnt Jtmul ttftr* mMtutinA ? Sccundb , ctiamfl 
fimui crcati funt Angcli cum terra , potuerunt 
ineoinftanti budarc Dcum, non minus quam 
fi antea fuiflcnt. Ad Secundum de Bchcmoth 
refpondctur , fi inrelligatur de Lucifero, illum . 
dici initium negatiuc, quatenus ante illum nihil 
fuerar produdum , & quia nobUitate & perfc- 
dione erat maximus. Addo cgo , locuni hunc --^ \ C(m 
dc omnibus exponendum: nam licet diczmyis ammttvr- 
Angelos fuiflc ante mundum creatos j nullusx** 
tamen ex aduerfariis dicct vnum Angelum pri- 
tno folum produdum , cum tamen locus illc 
tam vidcarut infinuarc illum fuifle productum 
antc alios Angcbs , quam antealias creaturas, 
cum ille vocetur imtium creaturarum cetera- 
rum , ergo & aliorum Angclornm. Deniquc ad 
teftimonium Paufi reipondctur, illum loqui 
dc volunratc promifliua qux fuit ab zrerno, 
ctfi adualis ptomiflio non fuerir; ficut alibi '* 
ldcm Paulus i. Timoth. i. ak grariam datam 
nobis eflc in Chrifto antt ttmper* ftcuUna, id 
cft voluntate Det datam , non cffcdu. Alias ct- 
iam expofitiones ibi adducit Suarcz ,fcd prx- 
ccdcns lufEcit. 

SECTIO QVARTA. 
Vbifutrint crtciii 3 & dc corum mmtro. 

Circa locum in quo creati funt, magna rt-ncrii 
eft inccrtitudo: rescnim pure pcndet ex titnit «uir 
voluntatc Dci 4 dyqua nthil in Srnpturd tudi '''««««t- 

tur;aiiqua ramcn loca, qux Lucifcrum de cxlo'*'' 

cecidifle dicnnt , videntur oftenderc cos tn cx- 
lo creatos ftriflc. non tamen vrgcnt ornnino: 
poflcr enim refponderi eos alibi crcatos , & ad 
cxlum tranflatos , co modo quo Adamus crea- 
tus cxtra paradifirm , in illum tranfl.itus fuit, vt 
ibi (uam obedientiam crga Deum oftendcret, & 
indc pcr pcccatum expulf hs tandem cft. 

Probabile fatis cft quod ait Soarez, eos non pta»Ui 
; in cxlo empyrco crcatos, ne antc merirum po- «i>jf*rira- 
nerenturin bco proprio coronx &prxmi), &'«»w«rj'\ 
quia dignttas illius loci vidctur cxigcre, nc ibi 
vllum commttteretur peccatum. Supponuntur 
enim pcccafle in loco.vbi creati furrc : Vuit enim 
brcuimma mora vix ipforum. Id rpfum prius 
docuerat Rupcttus, qucm ibi Suarez citat, 9c 
colligiturexlfaixcap. 14. Jn cdlum confctndam, ctUintut 
Jhmtts tro ^lttjfmo : crgo tunc non crat ih fu- « Strift*- 
premo cxb empyrco, alioquin fruftri dtceret,'^ 
In ctlum confccndam, fi iam in co eflet. 

Vnde undcm inferrur, eos creatos in aliquo viitntnt 
cxlo, vt fimul alius locus de lapfu eorumdem thmi m 
c cxlo mchus intelligatur ; an aurem in immc- 4/ 'f* 
diato infra empyrcuin , an in tcrtio aut quarto m " rmr ^"- 

a 4 ab . 



Digitized by Google 



8 Rod. deArriaga Tra&atus De Angelis. 

ab illo.omnino inccrtura. Non volo in ea re rarchii, & Vafqucz difp.8o. cap. j. ) cui 1 

diuinarc fine fundamcnto, quia ncc ecnum cft Deo dicitur fignihcatum, pro quofibct homine 

efle multos talcs cxlos. poflccfie deccm Angclos. 
Iirmmnu- Vltimb dc numcro illorum inquiri poteft, Hinc colligo, non vidcri probabilcm fcnten- Kmtxtf 

nurui *n q Uantus ,H C fi t . K,cs adluic multb inccrtior tiam multorum apnd Sirantim cap. 1 i. qui di- d*ntomnim 

^TmTJ" prxccdcntibus , quia nec vcl per vmbram in cunt,numcrum eorum cxccdcrc omnia iudiui- 'f£-™ d '". 

Scriptura aut Pauibus hac de rc quidqtiam dtia hiuus vniuerfi : cjuis cnim crcdct cos cfle ^ - ***~ 

dctcrminanu, nifi iu coinmunt illum cilc val- plures omnibus maris arcnis,& aeris atcmis,& 

dc magnum. Citca qux arbotum foliis , qux fuenmt , funt & cmnt, & 

Aducrtc Pritnb, tationcm , qua communiter fic difcurrcndo pet alia indiuidtu aliatum fpc- 

probaturcos cllcuicomparabihter plurcs quam cicrumi Nfcc fuflicit quotumdam aiioruin li- 16 

nomincs, iuhrmam cflc , imb coniranum pto- nntatio, lubqua cam pnmam lcncctuiam dc- t*t fnffitit 

bare: aiunt cnim , quantum Angeli cxccdiiM fcndunt, vt duo fint gcnera indiuiduorum: t"*"*'" 

J^*'''*' homincs in pcrfectionc, tantum oponerc vt quatdam pcr accidcns fcparatorum , vt funt a- \\\\^ Mt \ HMm 

cxccdant in multitudtnc; flcut quantum calum qtiz gucfx, quz finc dubio natuia iiia in vnura 

cxccdit tcrtam in pcrfcctionc, untoeam cxce- poflunt conucniie compofitum. idcm cft dcla- 

dit in magnitudine, & idcm cft dc vno cxlo pidibus, arcnis, & dc vniucrlis non viucntibus, 

rcfpcctu altctius. • rcfpcciu quorum aiunt hi, non dcbcrc intclligi 

Iml trnll» Hxc ratio in ptimis nulla prorfus cft , quia numcrum Angclorura cflc maiorcm. Alia vcrb 

•/f. cum crean toc auc toc homincs vcl Angclos lo- Sint indiuiJua , qux ccrum libi vcndicantma- 



14' 

RtUio m - 
frrm* frt- 
muituuit- 



liim pcndcat a puri Dei voluntatc , euam lup 
pofua inxqualitace in pcrfcctionc ( nam ca.non 
Cnur*- ob^antc potuit Dciis pro fuo libitu plutcs vcl 
pauciorcs homines aut Angclos crcarcj non po- 
tcrit pcr cxcelliim pcrfcctionis aliquid in hacrc 



gnitudincm & diftin&ioncm pcr fe ab aliis, vt 
iunt viucntia, & maxnni: animalia: hxc autcm 
omuia putant exccdi numcro ab Angelis ,cafu 
quointra quamhbct fpccicm dcntut aliquifo- 
lo numcto diucrli. quod dcfendunt vt pro- 



oftendi. Secundb.li cxcmplis ftandum fit, con- babilius. 

trarium vidctur ratioproture : nam homo licct Hxc.inquam, limitatio non fuflicit. Primb, 

•fit peifcctior incompaubtlitcr btutis,non idcb quia,cumcx Scriptura &Painbus ( quod po- 

ca citccdit in numcro , fcd potiiis ab llhs cxcc- tcft cfle vnicum in hac matcria argumcntum ) 

dttur: inctcdibilitcrcniin plutcsfunt mufcx & nec pcr vmbram conlbt plures cflc Angclos, 

formicx quam homines , & intcr ipla bruca & calu quo dcntur ahqui folo numero diitincti, 

volarilia, aquila, lco, & alia pcrfcctiora excc- quam li omncs fint ciufdem Ipcciei : valde mi- 

duntur valdc in numcro ab impeifcctiovibus. ror unum ab his audloribus aflignari diuctfi- 

Quod fi dc magnitudinc loquamur, vt rctor- utcm , vt , fi omncs dilfcrant fpccie , tunclo- 

qucamus inltantiam dc calis allaum iti argu- lum fupcrcntnumcrumfpccicrum matcrialium: 

tncnto aduct lb , certtim cft hon.incm cflc ptr- fi vcib aliqui ftnt ciufdem fpecici , tunc ita au- 

fectiorem exlis, clcphanto , ccto, & aliis n.ul"- geatur corum numcrus , vt v.g. nou Ibliim pro 

tis bnitis , a quibus in. magnitudme incompa- tota fpccic mufcarum fit vnus Angelus , fcd 



KtftrnJe- 



jatrmfiM 



rabihtcr cxccditur , & omnia btuu «fxccdtint in ctiam pro quahbct mufca. cogitet autem 

pctfcclionc cxlos infcnfibilcs& inanimitosifunt ^uilibct quantus fit exccflus omnium mufca- 

tamcn illis multo minota. xum.qua: fucrunt,ltint & erunt,rcfpe&u vnius: 

Abiblute ci inft.intia: refpondco,cahim non & fic difcurrcndo peromnes formtcas, halcces, 

tttr jj co ma i us dle^ quia peifcclius quim terra, reliquaque animamia; & indc apparebit, haud 

fcd quia illam & aluclcmcnu infra lc dcbcbat protubilKcr addi eum infimtum prope ntimc- 

claudlrc , pro quo fuit nccduiium untam il- j U m cx co folo capicc, quod aliqui fmc ciufdem 

hid habcrc magnitudmcih: & idcm cft dc fu- fpccici, non addendum alioquin, fi omnes dif- 

.pcrioii ia;lo iripedtu infcrioris; vndc cttam in f crreut fpccie. Ccrtc denumero fempcr difcur- 

ipiis ca-lis, vbi hxc ratio dchcit , concrariuru rcndum zqualitcr , fiue omncs diflctant fp«- 

repcritur: fol cnim ahis aftris, & iplo cxlo pcr- £ ic , liue non. 

fectior, non idcb eft illis maior, fcd minorj er- Sccundb difplicct ea limitario, quia gratis & ^ 'T^^ 

go cx pcrfcctionc Angcli n*hd potcft inferri finc fundamcnto in Patribus vcl Scriptura, fa- t^^^J^ 

circa ntuncrum iflotum. cit eam diucrfon comparationcm , diftinclio- \ um mfM . 

TfhMU Aducito Sccundo, probabilc videri illosefle nemque indiuiduorum pcr fc fcparaccrum, & trAm mI 

tfl.pl*v*i, mulio plurcs quam hommcs.cb qubd iuxca pcr accidcns untiim , in ordinc ad numcrum Strifturi 

*jft AW.*- communein lcntcntiam Pattuin & Thcologo- Angclorum. 'inrnim" 
rum, cx vna cantum hicurchia dcfignantur cu- Tertib, qufa, eriam prxcise confideraris cis UmttMt*. 

ftodcs homnium , & quilibec homuuim fuum induuduis Iccundi gcncris , vidctur incredibi- Aihut »f 

f proprium habet cuftodcm,qui alius hotninis lis ca multitudo : cumcnim ex reuelationc cica- tnki 



cultos ncc crjt , ncc fuicjcvgo hxc fola hicui- taS Birgittx conftct, pro vno homine dccem ™ 

chia mirumiiro xquat numcrum hominum, cr- Angclos rcfpondcrc, ctfi ca videatur propofitio ££l MfMt i 

EO ht cxccduntut numcro ab Angelis, ratione a- ncgatiua, non aflcicns plutcs cfle ; vidctur ca- , U m<nimt- , 

fiarum hicrarchiarum , cxccptts etiam dxmoni- mcn dcnotarc (atis clare haud magnum ciTe cx- duu ft* 

.i- bus,quosin numcrum Angclorum compuu- celfiun , alioq^uin, cur magis dcccm quam no- 

mus in prxfcuti : maximam autcm eotum mul- ncin , aut quam alius quiiibct numcrus pofitus 

titudincm Scriptura fuadct , cotum numctum eflet? lam autcra quis non vidcat exccflurn a- 

CMfirm*- paflim valdc cxaggcrans. Conhrmatur cx rcuc- lionun animantium cflc mfinirum propc? O- 

iurtxrt- fationc S.Birgiux (dc qua& Dionyfijtis Car- rnitto nu nc arborcs, fpicas, gianatritici, hordei, 

thuiianusin cap.t^.Areopagitx dc Cxlcfti luc- "aucnx , & aliorum lcguminum : in fola fpecic 



utlatune 



mufca- 



Digitizedby Google 



Difp.i. De Angdorum imorruptibilitate. Se&.i. 9 

partenv.crgo multo plurcs crunt homincsquam 
Angcli. 

Kefpondeo camcn, locum hunc non obeflc Stluti*. 
noftrx conclufioni , dc niajon Angclorum nu- 
mcro prse hominibus. Primb , quia non cft 



mufcarum pro vno hominc fi dicam rcfponde- 
rc bis millc mufcas , non multum dicam. iam 
addamus halcces cum ceccris fluuiorum marif- 
que pifcibuJ , cerrx v*mes , formicas, minora 
animalia, aucs ; quis non diccrct tunc pro vno 
folo hominc rcipondcre miilioncs miliionum 
ex his indutidiiis ? crgo Sc Angclorum tanta 
crit multitudo. quod ccrte improbabtlc appa- 
rct. Qmd li ad arborcs , folia , hcrbas difttn- 
Ctis, qux lucrunt , iunt& erunt,dcucn*reinus? 
Sunc cgo ncc lcuc indicium , non lam pro tan- 
t.i multitudine , Icd ntfc quidcm pro milldima 
cius partc , inuruire poflutn. 
obitfiii tx Imb forre obijccrct quis c conrrario,ad pro- 
Stnftmi. bandum non eflc tot Angclos quot homincs, 
lootm illum Apocal. 12. vbi dicitur draco 
1 g traxtjfe terttam partem fttUarnm, hoc cft, Lu- 
cifcr rcrtiam partcm Angclorum , crgo qui re- 
mahfcrunt, Ibli lunt dux- alix partcs : at homi- 
nes laluandi, vtpotc rcplcturi Ansdorum loca, 
tot crunt, quot Angcli mali: conitar autcm ho- 
mincs ialuandos.vixeilc mUIcfimam hominum 



ccrtum, tot prxcise faluandos homines , quot 
Angcli cccidcre, vnde ncc conftar homines prx- 
deftmatoscUctot, quocfuntdamioncs. Sccun- 
db , illum locum Apocalypfis haberc alias cx- 
pofitioncs , non rccurrcndo ad Luciferi Sc dx- 
monum cafum. Tertib , etfi ibi fit de ca rc 
fermo, non ldcb dcberc inrclligi vcrba illa, 
tertmm parttm, machcmarice , fcd dc magno 
valde numcro , ctiamfi in rigoie non fit mil- 
lcfimus. 

Vtrum perfc&ior hierarchia cxccdat in nu- 
mcro impcrfcdio£m, vt aUqui putant,grbptcr 
rationcp D.Thomx fupra impugnatamjres eft 
omniro inccrta. Vidc P.Suarium lib. 1. tribus 
vltimis capitibus , vbi de hierarchiis, ordi- 
nibus, offiais, Scc. eruditc, vt folet, &fusc 
tradat. 



DJSPVTATIO SECVNDA. 
De Angelorwn incorruptibilitate. 



Anftlti it 
f»titin 
dttrnum 
dwatnrrl, 




Ui 

iacompti 

tllltOJ. 



N cuos dc faCto pcr toram x- 
tcrniratcm duraturos , rcs cft dc 
fide, definita a Leone.in Conci- 
lio Latcrancnfi: 6c manifcftcin- 
fcrturcx Scriprura,vbimali An- 
gcli ignc perpctuo dicuntur pu- 
nicndi , boni vcrb pcrpctuo Dci vifione frui- 
IDCI cum hominibus bcaris: crgo hac dc rc nul- 
la cft difticultas. Et raiio huius cflc potcft, 
quia fiuc illi cx narura fua pcrant tn xcernum 
uurarc, fiuc non, dc quo ftatim ; Dcus tamcn 
pto libiiu fuopotcit tJlos in xtcrnum confcr- 
uare, quia in hocnullacft rcpugnantia. habuif- 
fe autem Dcum dc facto talem voluntatcm dc 
corum xtcrnitatc, fatis cluc cx Scripcura, Con- 
ciliis & Patribus conilar. Tota crgocontro- 
ucrfia eft, vtriim hanc incorruptibiltcatem ha- 
bcanc cx natuta iua, an vcrb cx gratia 8c bcne- 
ficio fpeci.diDci. 

Aducrtc, incorruptibiUtatcm hic non fumi 
ptopric: iic cnim folum conucnic formis a fub- 
iccto dcpendentibus ; vox enim corrumpt fo- 
litm proprie eft vfurpata a Philoibplus ad ii- 
gmricandam dcftructioncm rcrum qux pcr 
gcnerationcm producuntur ; ergo, ciun Angc- 
lus non iit forma, fcd aliquid per ie exiftcns, Sc 
rigorosc creatum,non cftpropric corruptibilis, 
fedpociils non corrupribilis j fumicur crgo hic 
tormptwite pro dcfcctibili iimpliciccr, fiuc a 
fubiecto nendeat, fiuc non. In hac quxilionc 
muka includuntur, qux indigcnt diltinttione, 
Sc vidcntur ab aliquibus fac confusc traclata. 
ln prinu fctt. dicam dc incorrupcibilitatc di- 
uinitus, hoc cft, an a Dco niiraculosc faltetn 
anniliilari poflint : in fecundi & tcrtia difcu- 
tientur cetcrai 



SECTIO PRIMA. 

Quid de tncW-uptilnlitMte , in orMne 
ad potenttam al/foltftam. 

PATE R Suarez fupra, Vafqucz difp.tgi. 
& ali) cominuniicr , vt pcr Ic norum , fup- 
ponunt cos poftc i Dco diuinirus deftrui, imb 
td aflcrunt cflc dc fidc Suarez autcm fe in dif- 
putationcm 1 1 . Mctaphyficx rcmirrir, vbi hanc 
quxftioncm dc omnibus crcaturis a fc mquit 
cxpcditam. Vcrufh eb loci non tamprobat 
ruias omncs i Dco poflc annthilart, qudi 



confentari a Dco. 



^d lons 



quam eas 
aliud cft. Poflet 



quou 

cnim quis diccrc,cam confcruarioncm clVc ne- 
ccllariam , ita vt fcmcl producH crcatura, iam 
Dcustcncacur ctiam diuinitus ipfam conicrua- 
re. £t ccnc ficiu longe aUud ct),aliquid pro- 
duci abajio, & aliud, produci libere ( primum 
cnim lincfccundo redcecohxrct ) italongc cft 
aUud , crcaturam cgnferuari i Deo , & aliud 
confcruari libcrc. Et patct manifcftc in diuiqis, 
vbi finc dubio , Pater xtcrnus & producit , 6c 
mancnce ea produch. r.. confcruat Filium, ftuc 
produdt hodie illum , quem heri 6c ab xcerno 
producit (quod propric eftconfcruarcj ) atnon 
proptcrca icquitur cum poflt ccflarc Ubcre, 
etiam de pocenril abfoluta, abel continuaca 
producttoncjicu conleruationc : ergo nou cft 
idcm.Angchim confcruari a Deo,& eum poflc 
annihilari. Patrum itcm tcftimonia ab his al- 
lata non amplius probant , quirn eam dcpen- 
dcnriatn crcaturx ab influxu : qui fi ceflarcr, 
crcatura pcriret ; an autem ccflare qucar, non 
dicunt Parres, falrcm in ca vniutrfahtatc, in qui 
contcndic Suarcz & alij Scholaflici, maximc 
auccm Vafqucz fupri cap.i. male ad hoc aftc- 
rcns locum Pauli Aclorum 17./» tpfo vtmmm, 
& fnmm.Sc illud Saptcntix 1 x.Qho- 



Altui tft 

frtittti tb 
nlit, 0« 
oiini tro- 
imi liltrh 



Tttrumtti 

flimcmM 
Btn fAtitau 
froSuMtit 

& vsfa*t\. 
fltffi. 



I 



Digitized by Google 



10 Rod. t> e Arriag a 

modo itutcm foffit altqnid pcrmancre , mfi tm 
5 volnifftsl .«*/ /f vocatumucn tjjct, con- 

fcruarctn Quibus locisnon indicr.tur quid- 
qnam dcllbertate in conferuarioiic ; led primus 
c Paulo oftcndit , a Dco omnu confcruari, 
quod, vt dixi , verum eft , eriamfi nccellarib 
confcrucntur. Sccundus vcro e Sapicntc in- 
nuit.Dconon volcntc non confcruandam crca- 
turam, quia nilnl Deus opcratur ad cxtri , nili 
. volcndo. quod vcriflimum eft : licct luppofiri 
^rima crcarionc non poflct non conlcruarc, 
quia tunc , duin voluit crcarc, voluit conlcnu- 
rc, vt ftatim amphus dcclaro. 
OudJam Agcns dc duratione in Phyfica rraetaui , an 
•x fiyjiis- diuinitus dari qucat cre.ua duratio, vcl inditu- 
iihilis in fc, qux fc cxtendat ad tcmpus diuili- 
bile, vfg. ad uuos dics.trcs, imb in xtctnum: 
dixtquc, nullam in tali contradictioncr^appa- 
tcrc: (Icut communitcr ccnlent fcrc omnes,non 
xcpugnarc vnam indiuiftbilcm vbicationcm, 
qux le cxtcndat ad locuin diuilibilcm , imb ad 
omnia fpatia imaginaria : oftcndiquc pcr id non 
minni dominium Dci : hoc cnim cxtcnditur ad 
facicndum, vt v.g. homo non fit animal ratio- 
tule, tk mutandas aliarum rcrum cllentias: quia 
id planc cft in tcrminis rcpugnans : fi crgo cflcn- 
tia lllius durationis fit in xtcinum durarc ,non 
porclt Dcus illam produccre & cfticcrc nc x- 
tcrnumdurct. Couhrman td poteft Primo: qui 
tur erim» vnum a £ um intcllcctus aut voluntatis 
sutrgx. & poflc vidcrc aut amarc ^ tria obiect.a ( fi- 
Vsfai»*" uc matcrulia, liuc rbrinalu i nada-quata.de quo 
iam oon ago) & vnam fpccicm indiuifibilcm 
Angch pollc cflc rcprxleiuatmam multorum 
obicctorum , & vnam vnioncm iiuhiiifibilcm 
rcfpicicntcm muhas partcs quas vnit : qui, in- 
quam, hxc dicit, non minuu ciominium Dei, 
ctiamli indc fcquatur , Dcum non polft- produ- 
cerc cam cognuioncm, & fimul cfticcrc vt vni- 
cum tantum obicclum rcfpiciat, aut cam vnio- 
ncm,& fimul cflicetcvt vnicam rantum partcm 
conncclat ; icd ncccflarib, li femcl producatur, 
dcbcat tcfpicctc ca omnia qux cx fe rclpicir. 
Italinc vlla dilpariutc fcquitur.non cflc con- 
tradominium Dci.diccrc, cllcpoflibilcm vnain 
vbicationcm.qux rcfpicut mtiltas parccs fpati), 
ctiamfi indc lcquatur, non poflcDcum cam v- 
bicationcm iil loio vnolpjtio ponerc» Ita deni- 
quc ad rcm noftram in durationc vidccur, non 
eflc contra dominium Dei, diccrc, poflibilcra 
efle vnam indiuifibiltm, qua." rdpiciat hodicr- 
nain & hcftcrnam dicm; cciamfi inde fequatur, 
Dcum non pollc illam producerc, & limul efti- 
ccrcvtfolum hcri duraucrit & non hodie, Icu, 
quod idcm cft , cain annihilatc , poftquam hcrt 
extitit. Quam doctrinam codcm locoaddura- 
ttoncm in xtcrnum tranftuli. cuius ratioa prio- 
ri ea potcft rcddi, quia neceflitas cx liippolitio- 
nc confcqucnti quxdcfumitur cx ipsa opcratio- 
nc, lcu actionc.non lxdir vllo modo hbcrtatcm 



***** ani dominium opcrantis ( vt alibi fxpc dixi ) 
figmint- cftquc doctrina omnium : vndc Dcum cx fup- 



ftmtl «xi- 



ttr»»m politionc quod vult ptoducerc homincm ,non 
ntctJfAn* pofle non illum produccrc , Icu non pollc cum 
finiul annihilarc, nihil pcnitus minuit de ciu$ 
dtmmtHtn dominioj crgo, ciim Deus volefcs produccrc 
Oti. cani durationcm, cuius cflcntM clt durarc m 
omni tcinpotc,co iplb formalifljujc vditil- 



Tia&atus E>c Angelu. 

lam fcmpcrdurarc: fictit volcns produccrcho- 

mincm , vult formaliflimc produccrc animal 

rationalcj non cric concra dominitim Dci, fi di- 

canuis ipfum cflicerc fiinul non pollc , vc ca 

crcatura non durct in xternum , quia hcc cflet 

vcllc fimul vt cflcr, Ik non cflct: quod rcpu- 

gnat. vteflct, qnia fupponiinus, clTcntiam illuis S 

cfli- durarc in xtcrnum; vr non cllct, quu vuit 

vt noq durct in xtcrnum. Fatcor imminutum 

iii dominium Dci , li Dcus neceflitaui": fuiilet 

ad abfolute produccnc^n cam cjmturam ; at 

qubd.fi fcmclvclic camTxillcrc, lbifc fornuli- 

tcr & neccflario obligct ad cam conlcruandaiu 

in xtcmum,non vidctur vllam includcrc rcpu- 

gnantiam ; crgo potcrit dari aliqua crcatura, 

qux femcl producta dcftrai nequcat. Pro quo 

atlhuc mehus percipiendo, 

Notandumcft, dominium Dci in crcaturas 

noncflc ita ablolurum, vc nihil fit imaginabile, Dt,m 

quod non poflit Dcus circa quamlibct cx illis m 

faccrej aliociuin fruftta dilputarctur MiKjium,,/',;^,,^ 

an hoc an illud unplicct contradictioncm , cum viml fit 

ob dominium Dci dcbcrcmus fcmpcr diccrc, V^j am 

quxcumquc nobis occurrcrcnt , co ipfo clfc Dt> " 
~ /,-, , ' . L .i i- j- • r n (irnqutro. 

poilibilu. quo nihu ablurciiusKiici potcit:Dcus HU ,g,n u 
cnim homincm non potcft faccrc lspidcm ,nc- fm 

Suc c contrario vbicationcm. Ronunam potcft 
ic poncre , durationcm ucm hodicrnam non 
potuit hcti produccrc, ctcaturam ab xtcrno 
product.im ncn pormr non pcr xtcrnitatcm 
confcmarc. m qtubus vcritatibus omnes con- 
ucniunt. <Si crgo dicacur , aliquam clfc crcatu- 
ram cx liu eflcntia , calii qttocxiftar, relpon- 
dcntcm omni durarioni a panc poft ( ficut ho- 
mo,fi cxillac,cft animal racionalc) non apparcr, 
cur fic magis concra dominium Dci , noa pof- 
fc Deum dcftructc eam cicuuram icmcl produ- 
dtam.feu faccrc nc rclpondeat toti ci durationi, 
quam non lit concra idcm dominium , ipfum 
non poflc pioduccrc honuncm.ac faccre nc fit 
animal rationalc. 

Contirmo * nam dc facto inuhi ponunc in 
Chrifto vifionem bcatam , f|ux habcar pro ob- tm- 
ic£to omnia futura , ec fuam ptopriam dura- 
tioncm in xtcrnum } hxc autcm non potcft cor- 
rtimpi ncc dc potentia abfoluti: nam illi eflcn- 6 
tialitcr rcpugnat fallitas : crgo cum dicat cflcn- 
tialitct ic ln xtcrnum cxcituram , &i cflcntialitcr. 
lit vcra , rcpngnat illam fcmcl cxiftete , & non 
durarc in xtcmum : crgo non tcpugnat.crcaru- 
ram fcmcl cxiftcntcm, um ampliiis , ncc diuiiu- 
tuijpoflc dcftrui. 

Ad Patrcs vcro & aliqua tcftiir.onia,quibus QbitZHgm 
vidcturinfimuri, folum Dcuin haberc imraor- 
talicatcm , rcfpondcri pollct, ibi cflc fcrmoncm 
dc inimortahtatc' cflcntuli cum ncccflitatcad 
cxiftcndum; crcaturam autcm omncra.etiamfi 
fcmcl «xiltens non poflit deftrui.fuiflc tamcn 
contingcntcr productam, ita vt potucrit non 
produci. 

Ncc nouum cft ob diucrfum mocium habcn- 
di pcrfcctioncm aliqttam , cam pcrfedtioncm 
tribucrc ibli Dco.ctiamfi alioquin abiolutc ca 
conncniai creaturx , modb tamen inrinitc im- 
pcrfcctiori. lic ab Ecclcfii chcitur , Tm folut 
fgmSm , Th folns Dominut ; Sc ipfe dc fc ait 
Hxodi }. Bft fmm qut fum y &:, Ojutli ; ciim 
tamcu abfoiutc lociucncio ccrtutn omnino iit, 

multos 



Digitized by GoQgle 



Contlmdi- 
tUTtJf.fT» 

omHliui, 
Ttfugnmr* 
ertminrtm, 



Diip.i. De Angelorum incorruptibilitate. Se&. i. n 

mnlcos cfle veros San£tos , & omnia qux funt difquiriraus, au&orirai maximum pondus ha- 
ejjetd ejued tjl. bct; vndc ommno cos dmrairus a Dco annihi- 

Hxc argumcnta haud dubic oftendunt , non lari pofle ccnfirndutu cft. 
cflc omnino improbabilem poflibilicatem talis 

crearurx, qux fcmel produ&a ncqucac annfhi- c prnn c t: v v» r» a 

lari , vt & abfolucc co loco Philoiophix dcfcn- * atL1IU otLVNUA. 

iTSSiaKC SmtmUTurm Vtfma. de — 

lcmquc *nquam mea doc*rina alios oftcndcrCj fWllltatC naturali Angelorum. 

dico nunc probabilius eflc coattarium , & id . ' 

abfolucc defcndcndum; quia, licct manifcfta Ctatvia corrnptibilitate Angclorum in 

rationc oftcndi^ ncqucac repugnancia caliscrea- »3 ordinc ad potcncum abfolutara , quxrtmus, 



turx, vidcnir SS Patrum & communi confcn- an cciam narura iua lcu naruralirer poflinc cfle 

Mjftoi Theologorum k>nge confbimius , Dcum incorrrpubiles . Dico an fojfiut tjft , quia, 9 

WwVf/m P" quodhodic producit nonligare fibi ma- vtrum de fatto taics linc, infrd diitutiam : & 

Atnnnm nus in fucurum. Doccnt prxterea Patres fo- quia icrtc quisdiccrcc, idcm cflc in Angeli-s, 

onmno »«- l U m ipfum cflc indefedibijcm ; vnde colligo, poflc efle corrupiibilcs , & cflc defadto; cor- 

tijfmho. aliquam fubcfle repugnaruiam in ca nccciti- tuptibilitas cnim rion eft prxdicatum acciden-^ 

7 ute durandi in creacuris, qux a nobis non in- talc ,/cd eflcntialc ; guod li potcft conucnire, 

ucnicur. fcmpcr conucnit j fi Icmel non conucnit , non 

StmHUtur Ad argumcnn in concrarium , qux maximc potcft vmquam conucnire. Aducrto non cilc * 

ttntlnji», dcfurauntur cx ca fimilicudinc vbicacionis cx- icrmouem de ijfdem numcro , fed in vniuer- 

rtfutmm tcn f z , & ex eo qu6d ea pcrpccuitas durationis fum quxri , quid poflic alicui Angclo conueni- 

'fu'7kti- nvn ~~ u contra dominium Dci ; refpondco, Efto rcj dcinde , quid conucniac his qui dc fa&o 

UIH , racionc dominij non rcpugnct, rcpugnare ta- exiftunt. 

mcn aliundc, quia fciliccc nimis videcur cfle Occafioncm huic difputarionidedit Vafquez, 

magna ca perfc&io pro creatura ; velccrtc di- ita dc Angclis locutus, vt cmniomnino crcaru- 

ccndum, rcpugnantiam cxconf.nfu Pacrumin- rx ctiam poflibili incorruptibilicaccm natura- 

fcrri , licct non fiT nobis noca. Excmplum ex lcm ncgare vidcacut;fupracnim cap.i. fic cum 

vbicacionc non vrgcc, quia ncc auttoricas ibi diftinctionc loquicur, Pr/ tmm , ltiquic, compa- Anttliu- 

rcfiftic 5 & eo ipfoquod ncn lic ibi vllapriori- ramus Angtlot ( & idqn proponionc fcruata 

tas & poftcrioricas ccmporis,non rcpugnat fimul doccc de anima raciomli cc c<rrcris creaiuris,/ -r "*' f*~ 



debcre efle vbique, dummodo idiplum dcfe- qux non pcndcnt alubie&o, vt de matcria pti- ^ 

&ibile fitctiamin inftanti fequcnci. nia fublunan &cxlciti) cum caujfis fccundss , rnf ,,Hi',l 

Ad confirmacioncm cx vinonc beata facilius &■ fic vtrttm tft, eos tjfe incorrttpttbt,es non fo- 

• refpondctur negando poflibilciri cflc talcm, litm nttturi fni t vtrttmtttam de fottnttk ttbfo- 

qux agnofcat fe duraturam in perpetuum, inde litti, ttttt* * nniik crttttnra dtfirut fojfunt. Et 

confequcncer diccndum cric, Chufturri Domi- in hoc fenfu inccrprccancur Parrcs, qui docent, 

num pcr vifioncm beatara non cognoiccre ip- Angclos eflc natura fua incorriiptibiles ; iccm 

.fam vifionis perpctuitatcm : & quidcm fi lcmcl Conyiium Latcrancnfcidem allcrcns deaniml 

ob Patrum ceftunonia crcdicam lupponimus rc- racicnali. V tl comptramm tofdtm Angtlcs cum 

pugnanciam eius pcrpctux durauonis , qux l Dto. & fic ccnfct Vafqucz nacura fua eos efle xit V»- 

Dco non poflic dcitrui ; facilc ob camdcm nc- corrur nbiles. Quod probac Primi) cx aliquorj^x^ n- 

ijatur rcflcxio ciuunodi vifionis fupra accrnam Pacribus a fcacatls , qui videncur doccre, t\x\-ir & * Oti 

ui duraiioncm. gelos ex graiia & voluncace Dci cflc immona- 

ffajjfo Hanc crgo quzftionem fic concludo: Efto les , ergo ex nacura fua niortalcs iiint. Sccun- f, t ^,i ti . 

T^tIuuSt. diccrcmus uon rcpugnarc aliquam creaturam, db rauone : nam Angclus naiura fua eftcapax 

qux fcmcl producta non poflic dcftrui , 8c ideo vc a Dcodcfttuatur, ergo natura fua eft rnoru- 

cx rationc creaturx in communi non poflic fuf- lis. Anccccdcns pucac efle de fidc ex locis , qux 

ficicnccrprobari, Angclosa Dcodiuinicuspof- nos ex ipfo dtauimu» prxccd. Ce£t. Confcquen- 

ic dcftrui ; abfolute umcn dicendum eos anni- ria vero videtur bona. Id quod amplius cxpli- t.Vmftmx 

: . ? hilari poflc : non cnim quxcumquc perfedtio cat cxcmplo crcaturarum potlibilium.qux hcct^ r ** - "'- 

cft poilibilis in aliqui cicatura dcbct Angelis antequam fint non habeant potentiam phyfi- 10 

tribui de fa&o ; ncc bonum cft argumcncum, cara & rcalem , vc accipianc exiftcnciam, quia 

Jloc non rtpugnnt dtuinttut , trgo dt fufio ita nihil adhuc funt ; rcdc camcn dicuntur hahere 

produdum tfi. Angcli crgo cx ipcciali fua na- non repugnanriam ( qux mcrito vocari potcft 

turj habcnt, vt poflint dcftrui ; guidquid lit de potcncu logica;) eodcm modb Angclus cxiftcns 

aliquaalia creatura diuinitus poftibili, qutk pc- non habet poccntiam phyficam, in qua reci- 

tcret ntceflario xccrnum durarc. Porro cos piac dcftrudiioncm ; habcc camcn non repu- 

tir#defccribiles facis oftcndic communis con- gnanciara naturalcm vt dcftriucuc ; qux poccft 

fcnfus Thcologorum id exprcfse aflcrentium, vocari potcntia logica, re umen cft potcntia na- 

& mulca Pacrum ccftiinonia, qux vidcri qucunt turalis. 

apud Molinam hk quxft. 50 art.5 Suarez & Ad hxc rcducitur tota Vaiquez doclrina, Ctnfirmm- 

Vafqucz fupra; inqmbus Angelos pcr gvatiam, qux potcft amplius fic confirmari , aut magis m 

non per naturam , immortalcs cflc aflcrunc : vi- avclarari. Primb, quia deftrudlio Angeli non 

dcntur cnim lalccm probarc, cos diuinicus pollc eft luper vires Dei.ciim ipic cum abfoiiite poi- 

annihilari. In quxftione autem , qua quid fit fit annihilarc; ncque eft iupcrnacuralis rcfpecJu 

fa^tum iiDco, non vero quid potucat ficri, ipfonunAngclorum, quiaca annihilaciocft ip- 



Digitized by Google 



IL 



R OD . de Arr.aga Traaatus Dt ^AngclU. 



iis violenta & contraria potius <»P«"£ 

obfuam pcrfeaioncm cxceduni v.resn»turx; 
crRolimpticitcrnoncft fupematuralis. Sccun- 
do,quu,ficutrcs crearx fccundum fuura cfle 
rx3lliiile non habent maiorem incllhaboncm 
aut cxigentiam vtfint quim vt non to g 

? * • .,„,;. n c j . ira ctiam htblunt 

funt ciumomnipotenuz ua ,ua 

inordmeadconfcruationem non rmnus quam 
r ioprunJprcJucW^Tenib.qu.aficutresnon 

ideb eit poflibihs, quia Deus cam pioduccre 
t£ cft , fiffc c^tmio, idcb poteft cam produ- 
ccrc , quia ipfa io fe cft producibilis , lcu quu 



ftvuitur i crcatura, kd i Deo; i quo tam , I 
rahter dcitrui potcft quam forma cqu» a crca- 
utra ! ergoftcuThxcnon dicirur fimphote m- 
corruptiUis, ita nec tlla. Et «iw. VtaU ^ 
cnris dicarur fimplicitcr tmmoruhs, non vidctur JJJ 
tlo modo fufficere , qubd ab * <t*%"? 
poilit occid. | fed quia terminus dk « " 
ncgauuus*ft,rcquint,vta n™ ne * m &_ 
pofth occidi, co modo, quo fimphcirjr diorur 
rrnmortahs: fi enim vcl ab voo folooccidi oof- 
fit, iam eft abfolut* ^«J^C? 

citurcorruptibihs : crgocum Dcus intrcr nu- 
rnerum naturahum agcnnum , imi> ipic iit prx- 
ctpuus «nter ea agcntu , vt ahquid dicatutl.m- 



po t eueamanmhiutc.fed c^ ?, ^ C " C ^ d 3^ fl itabal.is agentibus , f. poflit 
Poteftcamannihilare.quuanmhilabihs eft ex ^V^^^ 4 «SwloT&iBcrtW 
ie,ergo natura fuaeftdcfcCtibihs. 



ti 



SECTIO TERTIA. 

Reticitur u fententia quoadmodum 
loquendt. 

J_J anc fcntentiam merito reiicit Suar ^? 



A o. cap. 10. ctfi arbitrctur quxitionem cfic 
fcrc de iolo modo loquendi : vnde non fatis cr- 
ficaciter agit contra eam , nec vidctur omnino 
dcclararc pundtum dillcniionis. 

Ego vcrb iicct alia> nonfarile quiftiones dc 
yocc, ac fi cflcnt dc rc , difcutiam , hanc tamcn 
Vt realiflimam traclandam puto ; cft cram non 
P. K-ft««? dcvoce,fcdreucra dc rc, vtoftcndo. Et qui- 
mdSC^ dem quoadmoduro loqucndi lentcntuValqucz 
e ft f,n C dufcto Diuo Thomx Sc ahis fere omni- 
■ 'Z T ?£L. bus Thcologis contraria ; nam hcct aliqui di- 
• ^Tmoto- canr, Angcfos habcrc non rcpugnannam bbi 
i«. intnnfccam diumkus dcftnu polhnr ; non 

tamcn idcb dicunt.eosnaturalitrr polie tfcftrut; 
funt enim eaduo valdc diuerfa, vt ftatim con- 
ftabit.ccum cx mentc ipiius Vafquez,vndepau- 
vos aliquos.quos proie citat, iohinuntclligo in 
riffi prioii ieniu. Videtur ctiam contraru ca fen- 
umtr» la- tcnt j a Concilio Latcrancnfi approbanti dchm- 
tioncm Lcoms X. quianimam natura fua efle 
cmulmm. immQrulcm docult> qu i,d a fortiori dc Angclis 
intclligcndum eft, vt & Vaiquez admKUt. At- 
qui Leofic Concihumnon intcndcrunr prxcise, 
anirrum a creaturis noru jx>fle acftrui ; in hoc 
enim ienlu noncrat rKceflaru dcfinicio noua, 
cum cxprofliilimis vcrbis rcs iam fuiilct i 
Chxifto m Etungclio tradita Matth. 10. Notite 
ttmtrt tos efHt eccidmni corpm , animtm AHttm 
nop pofttnt occidert. Et dc Dco, gmfolm po- 
tefi nntmam 07- corftu ptrder*. Ergo Lco noo 
folam imrriorttlitatcm rcfpcdu crcauirx , fcd 
etiam maiorem, ob qut iiroplicitet lit tahs,dc- 
fioire voluit. 

Dicct fcjrte aliquis , Concilium, vt legenti 
conftabit,.non amplms vohuflc dcfinire , quam 
quod Chriftus eo loco Matthxi docuit ; vndc 
c<c ilhim tbi citat Concilium. Sed contri , quia 
in otdincad intcntum Conciltj parumerat ani- 
mam i crcatuns non pofle dcitrui , fi i lblo Deo 
dcltruicur ; tain cnim pet hoc non dlet ii mphci- 
tcr immortaiis 6c xtcrm, quam ii i creaturi 
dcitruerctur i & hxictici policat diccrc, Non dc- 



abVno agcntc^ verb i prxcipuo, fchcct Deo. 
Qucd cuidcnter confirrno i contrano io produ- «*—»^ 
cTione ( ex qua bonum argumentum ad deitnt- 
aionem fieri ipfe Vafqucz fatetur ) ctiamh An- 
eclus i nulla crcantta valcat produa , non ta- 
m ettidfuffiat vt dicacurnautrahter improdu- 
ctbilis, quia poflc i Dco produci, lufhat vr di- 
catur abiolute & fimphcitcr naturahrer produ- 
cibtlis; ergo qubd i cxcatura non yaleat deftrui, 
non fufficV vt abfolute & ftmphcitcr dicatur 
non corruptibilis , fi i Dco ruturalitct dcftrui I * 
DOtcft- ergoConcihuro ammam iunphatcr & 
abfoh.ce ruturahter immonalcm doccns , plus 
voluit quiro agcnris crcau vinbus cam non 
noflcddttui , icilicet abloiutc nullum agens 
naturalccflc,i quo naturalitcr dcftnn queat. 
i .i ,-.,.v Kc.mincs rlus appre- 



ii 



Necdubuo quin omnes honunes plus i ar,pre- *£* 
hendant dum animam imroortalcm rutura lua nnmtf , 
dicunc.quamqubd i ioloDeo naturahtcr dc- • 
ftrui pofltt. Vndc fit, vt cum in hbiis dc Am- dui, 
roi ifcoibphis de ctus j»»?^ 
prxtcr hoc, quod eft eam i fubicaonon pendc- r 
lc noux ratioiKS quxrantur.vt extra lubicaum r» 
namrabtcr oftcndatur eile perpctua;foret atitem 
id ociofum, fi ca perpetuius nihil cflct aliud , 
quim qubd Dcus nohct eam dcftructe. 

SECTIO qyARTA. 
Rciicituru fententU quoadrem ipfim-, • 
&> oBcnditur , p# altqutm crcatu- 
ram cjfe naturaltter ctiam refictlu 
Dci tncorruftibikm- 

VT crgo magis veniamus ad rcm ipfam , 5c 
punaum controucriix dcclatemus , debct 
in roemoriam reuocari doctrma , quam tradidi 
inPhyficis de potcntiiobcdicntiahivbioftendi, 
ipfam non repugnantiam , vt creatura cleuctur 
ad akqmd fupernaturalc,cflc intrinfccam am- 
mx ; & hocipium itcrum docui i. rotp- i« «• 
pait. difput. j. i num.40. addidiquc valdcdiacc 
duo difterrc inter fc. Primumeft,eam obcdicn- 
tiaicm capaciutem cflcidem cum anima. Alte- 
rum verb.cftcclum feu tcimipuro, ad qucm cft 
ca capacitas^cflc naturalcmanimx : nam kpidi 
eft intiinfcca & natundis capacius vt mouea- 
tur furlurn , item vt moucatur dcorfum , Sc 
vt pcr planum fcu circularitct ; cum quo tamen 
ftat, vt raotus furfura fitei violcatus, dcorlum 



Digitiz^djDy Google 



■ 1 



Difp. 2.; ^De An^cbrum incorrupibilitate. Se&4l *J 

conmtiiralis , circularis vcro indifFcrcns. Itcm fine forma,r\tc dicirur,Ci>rr«.< narur.-rlrttr pnrrfi 



aqux eft inttinfecacapacitas.fcu non rc 
ria, vt habcat calorem.ck eapacitas vr habealt fri- 
gus; ille rameneft ei violcntus , hoc vcro natu- 
ralc. Ita rlico, homini eft intunfeca capacitas, 
fcu non repugnantia , vt habcat gratiam , itcm 
capaciras vr habcat vifioncm albcdinis ; viiio- 
ncm tamcn potcft habcrc naturalitcr , gr.ttiam 



tekt- 
rtnr,h»btrt 
nen rtfn- 
gnmti-m 
vi dtflrtu- 
imr dimni- 
tw, &fi- 
*mt htJ/trt 
natnrmltm 
txtgtntmm 
nt id fiat. 
Prehatitr 
ctntrm Ya~ 



a Dco in duoius iocii pom ; ergo ncc dicctur, 
nyfngeltu poreii naruratirer dtjhttt a Deo. 

Fortc rclpondcrct quis Primo, fajso luppo- t £ 
ni matcriam primam habcic idenuhcaram po- RtftenJt- 
tentiam , fcu non rcpugnantiam, vt conferuetur l>u vttmi. 
UDC forma: natn ca dcnominatio cft ci extrinfe- 
ca a pollibilitatc cius confcruationis:vndc ctiam • 
ver6 fupcrnacuraliter. Vndc Auguftinus a mc li haxdcnominatio rcpugnarec, non idoo itpu- 
ibi citatus docnir, pojfc babere jidcm,natura tsi gnarct niatcria. quid crgo mirum , fi ca conler- 
f.dchtti»; haberevero ,grati- cjl Chriftt. Qux natio non fit ci naturaJisf Scttis in Angcio con- 
dirFcrcntia adhuc magispccrniturin fucmarcria, ringit. 

c6 quod dcftructio fit conrraria animx & An- Scd contra Prim6 , qnia rocts fupra ciratis comri. 
gclo, Vndc icdillimc cohxrcnt ifta duo, habc- oftendi , cam non rcpugnantiam ciiam ad crfe- 
rc non rcpugnanuam, icu capacitatcm logicam, dtusliipcrnaturales cflc lntriniccam rci naturali. 
vt diuinituS dcftruatnr; & fimul naturalcm cxi- Contra Sccundo, nc faciamus quxftioncm ccr- 
gcntiam ne id riar, idco fi* fiat.crit quid pro- tiorcm dcpcndcnrcm a minus cctta,fi tu dicis, 
pric c< in rigore lupcrnaturalc. Qux docirina matcriam prinum poflcdiuir.itlts carcre foima, 
dcbcr a P.Vafqucz neccflatio adimtti , ni velit ctiamli ad hoc non habcat intrinfecatn non rc- 
dicerc,nihil vmquam a Dco ficti autdcftrui, pugnantiam in lc, aut capacitatem logicam, 
vt ab auctorc fupcrnaturali. quod non andcbit idcuquc dicis , cam non eflc natura ful priua- 
fateri. Porrb dcbcrc conccdi , oftcndo manifc- bilcm omni foima, ncc quidcm a Dco : codcm 
ftiflime : nam materiam primam conlcruari fi- plane modo es;o dicam , ctiamfi diuinitus An- 
ne quantitatc, fine dubio eft miiaculoliim, itcm gelus pollit a Dco annihilari , non tamcn habc- 
animam infundi in corpus non organizatum. rcin Icintrinlccam non tepugnatuiam , aut r 
V r ndc ctiam rcfpcciu Dei dcbemus diccrc : Nm- 
tttraliter Dctts non porcfi antmam rnfundcrt, 
mfi cerptu fit difrofitum: naturaltter non potell 
duo corpora tn todcm loco pomre , aut vnum m 
diucrfis. cftquo veium, tttncnon folum a nullii 
creatura pofic idtm corpiu in duobut locts f otu, 
ftd ncquc ab ipfo Dco , naturalirer lotjucndo, 
fcu vr autlor cfl naturtr , td poffe ficri. Idcm di- 
co dc quocumquc alio fupcrnaturali cffcdtu: 
atqut ctiam cft tunc vcrum , corpus habcrc na- 
turalcm non rcpugnantiam , fcu capacitatcm & 
potcmiam logicam, vt a Dco in cis duobuslo- 
cis ponatur.henim ponitur , finc dubio poterat 
poni. ita cnim argumcntatur Vafqucz : Si An- 



Ctnftqutn 

VMtnai* 

4. 



tttijcisur 
metUu it~ 



pacitatcm logicam ; & conlequcntcr non cfle 



* i O I T • tr 

tUtUra (uaani.ihilabilein.hcctdiuinitusannihi- 
lari pcflir; & confcquenteradhuc maiore cum 
rigorc defendam, eum non cflc natuta fua, nec 
quidem a Dco, corrupttbilcm. Ncc poterit 
vlla vel apparcns aflignari diuerfitas ; cur mare- 
rianaturalua non fpoliabilisomni forma, pof- 
fit tamen diuinitus fpoliari , & Angclus naturl 
fua ncn annihilabihs , non ctiam pollit diuini- 
tus atmihtlari; 

Sccundo fortc rcfpondebts, ctiam matatam , 7 
primam naturalitcr poflc a Deo conleruari fine Ktr-enit- 
forma , ob camdem rationcm , ob quam Angc- tuStcundb. 
ltis dicitur elfc natura fua d Dco anmhilabilis. 
gchts dcfiruirur a Deo, ergo porcrar defirut^ er- Contr.i tamcn , quia hoc eflct ( vc fupra tctigt ) Ctntra. 
go babcbar capacitarcm naruraltm vt dtflrut- dcfttucrc planc omnem fupcnuturalitatem , ac 
rttur. Idcm cgodico dcgran.i: fi cnim homo doccrc gratiam a Deo naturalircrnobis donaii. 
illam recipit, crgohabebat cx fcnon rcpugnan- quod cflcr hircticum. Et hxc circa primam 
tiam vt illam rccipcret. Idem denicjuc in om- nartcm , qux aliquid videbatur dc nomine 
nibus alus crfcdhbus fupcrnaturalibus oftcndi liabcrc. 

potcft : crgo non valct hxc confcquentia: An- Iam vcrb Sccnndo dico , fi Vafqucz intcn- smftu 
gtlu* habtt naturalcmnon rcpugnaneiam vt di~ dat non folitm Angelo cfle tntiinfccain non re- r. vf-utx 
uininu a Deo csucat dtSrui, ergo eo tpfo ttifm pugiuntiam vt diuinitus dcftruamr, fcd etiam Tt*iiiur. 
naruralucr tii dcfiruibiiis a Dco. Et.ibi pa.- cam dcftru&ioncm non eflc conrra vel fupra 
tiuntur manifcftilhmam inftantiam omnia ar- exigentiam lllius., eo modo quo cctcri cffeclu* 
gumcnta Vafqucz, vtpaulbpoft amphus oftcn- fupcrnaturales funtcontra vel fupra exigentiain 
<iam, & fimul reddam rationem d pnori noftix naruralcm cauflarum vel fiabicttorum ,qux ad 
do&rinx. illos clcuaimu: fi, inquam, hoc dicat , manife- 

Hoc crgo fuppofito, dico, Si P.Vafqucz, ftc aductfatur & D.'f homx , tk fetcris Theo- • 
dum air, Angelos natura fui cflc dcflniibilcs, logis, & ipfi ventati : licet aurtra magnicx par- 
fblum vcht diccrc, Angelis eflc tdentiticatam tc in prxccdcntibus hxc opinio rctcdaiit, ad- 
non repugnantiam vtaDcodiuinitus defttuan- huc tamcn rarionc a priori iplam impugno. 
tur j tunc vctilfimam in rc rradir dodrinam, & Nam , vr alibi tomo l. difp. j. fufiis oitcti- Aprieri 
diflenfio a nobis folum erit dc nomine, an fci- di, lupernaturalitas nou tam dcfumitur i cauf- '>»t*S* m - 
licet dicendus fit Angelus fimnlicitcrcv abfolu- sa cfticicnri, quam a pafliua,fiuc lubicfto , Cea ,UT ' 
tcnaturalitcr a Dco dcftruibilis. In qua qux- quali iiibiccio: id cft , non idc6 djcinir aliquif 
ftionc rcijcicndus adhuc cft cius loqucndi mo- crTcdus fupcrnaturalis, quia cxccdit vircs catif- 
dus,quia, vt oftcndi paulo antc, ctiam cam non Ixprodu&iux ( in hoc cnim fcnfu , cum nihil 
rcpugnantiam fibi identiticatam, &confcqucn- exc-dat vircs Dei opcrantiSjnihil poflctcflc fu- 
tcr naturalem , in co ienlii habct corpus vt po- jrcrnaturalc ) Icddeiumitur cx coqu6d aliquid 
natur in ddobus locis , & marcriavt canfcruc- iitfupra id quod cxigit fubicftum,auc qiiod ci- 
tur linc fornu j non ramen abiblutc dicitur, dcbctur: crgo licct annihilario non fit fupra vi- 
Mattrta naturattttr pottjl a Dto confcruare res Dci,adhuc crit fupcrnaturalis,quia cft con- 
T o m v s II. b rra 



Digitized by Google 



14 Rod. deArriaca Tra&atus ^De Angtlii. 

ua cxigcntiam ipfius quafi fubicdli , in quod ca inftantibus, ncri vickiuiam, quia& in fcquen- 

cadit, hoc cft, Anceli. Porrb Angtlum habcre tibus inftjntibus ncgatur ilh id, quod vtte an- 

exigcntiam naturaiem,vt confcriutur , ita vt lit tci pctkrar.crgo runc complcrur sioktuiacon- 

ci suinilulatio omntno fupcrnatttralis, non fccus tra CMgcmi.im, non quidcm lum. cxirtcntcm.kd 

ac fi priuarctur potcnriis , aut fi matcria omni qux aiuci fucrat. 

forma fpoliarctur; indc clarc fuadcri potcft, Pro quo dico , Angclum in hoc inftami cxi- ' 

quaii indircdte oftcndcndo id non cflc contra ftcntcm non foliim pctere durarc in icqucnti 

^ rationcm crcuurx, ctiamfi alioquin diuinitus immcdiato , fed in cmnibus per totam xtcrni- 

annihilan pollct, quo dirc&c Patri Valqucz tatcm. Vndcicijciofccundum argumciuumco- tmmkm 

oppontmur. rumrcccmiorum. Poiro id pctcicprobo mani- 

jfnftlni Igitur fic id oftcndo : nam agcns dc fupcr- fcftc : quia cxigcntta ea eft tlknualis Angclo, 

n»n mji naturalitatc dixi, cx natura particulari , propria ciquc intnnicca , ctgo nun potcft mutan : utqui 

/<^»fiM/«f- am fpccilica quxdam fubiccla pctcrc has tor- fi fingulis inftanubus fclum pctcict pro lc- ** 

frmtettfi. mas • &•' non ''' as ' Angclum v.g. pctcrc fpccics qucnti, icmpcr mutarcrur ca petitio: nam m pri- 

intcllectiuas , non pctcrc albcdincm, hcmincm mo v g. A pcteicr pro B, & non pro C; poftci 

pcterc potcntiam vifiuam, auditiuam, &c. ncn vcib in B, petcrct pro C, & fic fcmpcr vidcrc- 

verb pctere gratiam, virtutcs infuias, vifioncin tur murare pctitioncs , ac conkqucntcr aliquid 

bcaram,&c. Vndc fit vt illx primx fint natu- intrinfecum . Nc tamcn rclpondcas , kmpcr Rtfliutlit. 

ralcs , fccundx vcrb non, licet diuinitus etiam a mancrc camdcm pcritionem pro inftanti ic- 

Deo ci tribui pofllnt, & fic proportionc dc om- qucnri , quodcumque illud fit; contri , & axgu- Cmtti tfi: 

nibus aliis formis naturalibus & fupcmatura- mcntor Sccundb, quia Angclus cx natuia fui 

libus ; crgo pari modo poterit Angclus hatxrc ctiam in primo fux crcaticnis mftanti pctit ciTe 

talcm cxigcnnam fux confcnlationis , yt non xtcrnus; crgoctiam in primo inftanti petit om- 

poflitei ilTa negari,mfi fupcrnaturalitcr fcu mi- ncm fcqucntcm durationem , alioquin num- 

raculose quxenim in hac cxigcntii rcpugnantia» quam dkcretur proprie pcterc durarc in xtcr- 

non cnim caexigcnriacxccdit vircs fcu pcrfectio- num, fcd foliun in diem lcqucntcm. quod ab- 

ncm crearurac : nam, vt paulb antc dixi, proba- furdum cft. 

bile cft , pofle aliquam tilc , qux ncc diuinitus Nec ratio eft vllaci limitandi eam zternitatis JFitrnit*- 



queat annihilari , mulio crgo meliirs alix , qux pctitioncm ad inftantia temporis : minus cnim ffttutt 
non poflint naturalitcr. Piaucrci ca exigentia bcnc fic fcntittir dc pcrfc&ione illius naturx: ""'^'"T 
non rcpugnat cum hoc qubd diuinitus qucat dc- crgo diccndum cft, pcr roram xrernitatcm com- ^Y»/»* 



ftrui, vtoftcnfum cft (atis clarc hucufquc cx plcri violcntiam , ld cft ncgari Angclo quodab umftrm. 
omnibus cftcclibus iupcrnaturalibus : ergo. ipfo antci pctitum fuent vt fibi connaturali- 
Stluitur Dices, In co inftaiui , in quo rcs dcftiuitur, tcr dcbitum. & hxc obitcr circa hanc diffi- 
tlUSi». non c (t ( cr g Q non potcft ci efle fupernamralis, culutcm. 

fcu conrra cxigcntiam deftrudtio. Rcipondeo Circa prxcipuam aurcm conftat cx diclis, 
non fururam cam dcftructionem contra cxigcn- nullatcnus tepugnarc crcaturam , cui anmhila- 
tiam Angcli tunc id pctcntis, fcd contra cxigen- tio ctiam a Dco lolo fit iupcrnatiualis -, fi auttin 
tiam illius qux fuit m inftanti A: cura primum fcmcl alicui creaturx cj dcbcat ccnccdi, tain 
cnim extitit, pctiit ne in fequentibus dcftrucrc- non habcrct Vafqucz difticultatcm in ei concc- 
tur , vnde dcftrudio in fcqucnti cft fupcrnatu- dendi Angclis. icd dc hoc paulo pbft : opoctct 
ralis refpcdu cxigcntix pnccdentis. cnnn prius cius argumcntis, quxvniuci(.iluti 

in cmni ctcatuia vitlcmur JubcrcidinScuItattir:. 
SECTIO QVINTA. fatisfaccrc. 

. Etquidcm cacmnia pati manift ftiflimam in- lnjiwtU 

OpportMJA qmcdam dtgrcpw, & rt- ftantiam in aliis icbus iiipeinaturahbus, r ftcn-«w"-- * 

fum iam cft hinc indc; brcuiifimc tamcn nunc mtT f 4 ""' 
ficprobo : nam , fictg Angclus natuta iiu cft 



« X O J * — 

fpondetur argttmcntis P.yafquez.. 



19 TT a'c occafionc potcftinquiri rurfus,an non cipax vt diuinitus deftruatur , ita matcria pri- 11 

Sl**fi"- JlJL folum fiat violcntia ei cxigcntix in pri- rna cft capaxvt ipolicttir omni ibrma fubrtan- 

ino inftanti dcftruclionis , fcd ctiam in fcquen- tiali, itcm Sc quantitatc : anima ctiam cft captt 

tibus. quxftio potcft cllc dcmodo loqucndi. vt diuinitns ei gratia infundatur, eigo etiam 

Quiittn Qii'^ 1 " ^' cunt ^\um in primo inftanti , cb gratia crit iuxta naturam animx , &* carcntia 

ntyendtnt- ^«bd rcs illa, iam fcmel dcftiucia , non habct tormx iuxta capacitatcm naturakm matcrix, Sc 

ius vt rcproducanir, vtl qiua exigcntia Angcli fic de cctcris. quo rctorquetur primum argu- 

vt durcr, ibliim cft pro immcdiatc fcquenti 111- mentum. Conhrmatio ptima, qtix non cft nifi S^ffiS* ' 

ftanti, vndc.quando immcdiatc antc non fuit, quidain declaratio cius capaciratis cx inftantu tttt. 

non poteft efle exigcntia vt durct. .. crcatura pcflibili dcliimpra, facilc foluitttr, 

Ego tamcn in hac quarftionc duo diftingucn- quia crcatura poflibilis non potcft quidquam 

da putaicm. Vnum eft^ an in fccundo & tcrtio cxigcte, ciim nilul adlu fit, fecits Angclus iam 

inftanti iut ci rci noua violcntia , diftincta a cxiftcns. 

ptima. Aliud,an ca piima tunc continuctui , & Alix qux ibi a^lditx funt , eodcm modo rc- Btttrqut- 

quafi complcatur. Circa primum crcdidctim torqucntur: nain ctiam conferuationuterixiinc ""' 

non ficii dtucrfam violcntiam.& hoc bcnc pro- formi non cft liipra vircs Dct , ncquc cft ftipra 

batratioptinn eorum audorum, quia rcs Itmcl n.uuram rci dtftruclx, non kciisqqim dtfttu- ' 

dcftrudta non petit iam reproduci Circa fe- ftio Angcli non ert fupra illum , ncc fupra 

cundum oranino ccnfco , non foliim in primo, exigcntiam matctix, qtiia carcntia form.x non 

icd ctiam in fccundo, & ommbus lctuicntibus clt ci bona, ficut Rcc Angtlo dcftiuctio, &cum 

habcit 



Digitized by Google 



I 



Difp.i. De AngelorumincorruptibiUtate. Sc6t.$. 15 

haUat materia capacitatcm vt fpolietur, non vt fupcrnaturalitcr folum ca poflint ncgari. 

poccnt ca fpoliatio cllc fupra illam capacitatem, Ad vltimam fatcor, rcm idcb diuinitus efle A d Ttr- 

licut ncc clt fupra capactiatem Angeh cius de- a Dco annihilabilcm, quia cft ex fc annihdabi- 

ftru&io. lis; diftingui tamcn debct illud ex fe annthila- 

Sccundum arqumcntum , ex co qubd crea- bihs. iAcH,^ttntex fe funt attnthtlabtles dimnt- 

turx fcmpcr fubfint omnipotcntiar Dei, clarius /«/,conccdo; qttiaex fe fttnt anmhtlahles na- 

adhuc vidctur probarc, omnia fieri tonnatura- tttrahter, ncgo. Sicut in fcntcntia probabilioii 

lnlimc a Dco. Tcrcium , qubd non idcb rcs adftrucnrc potcnriara obedicntialcm , liue atti- 

lit annihilabilis, quia Dcusillam annihilare po- uam, fiuc pafliuam, intrinfccam ipfis rebus, ccr, 

teft , fed potius e-contrario, vnde infcrt, Ergo tum cft , talcs rcs natuia fua efle eleuabilcs,non 

natura iiia cft annihilabilis ; camdcm vim ha- tamcn deuabilcs naturaliter , fed diuinitus &c 

bct contra alia excmpla: nam etiam dicam, Non miraculosc. Idcm crgo cft quoad hoc dc anni- 

idcb potcft 3nimx mfundi gratia , quia Dcus hilationcin Angelo. Nequc vidco quid fpc*- 14 

illam potcft; icd e contrario, quia illa p»cclt m- cialius potucnt P. Vafquez inuenirc in potcntia 

fundi , idcb prxcisc Dcus habcc viixutcm cam pafliua annihilationis,quam in potentia pafli- 

infundcndij & quia anima poteft accipcrc,Dcus ua intcllc&us , vt diuinitus eleuccur , vel ad re- 

poccft camdare,nonc contrario; crgoanima cipicndam , vel ad clficicndam vifioncm bca- 

habct cap.acicatcm reeipiendi , crgo rcccptio eft tarn , Sc alia dona fupcrnaturalia, vt manifefte 

illi naturalis. Vidcs omnia aigumcnta a:quali- fatis hucufquc probacum cft. 
ter vigcic concra omnia fupernaruralia. lam 

nunc eis rcipondcamus. SECTIO SEXTA. 
21 Ad Pacres facilc rcfpondco.cos large diccre, 

Ai Tatttt cx gratia Dci pcndcrc,quod Angcli fint immor- Vtrum Angtil qui de faSlo CXtftuM^fint 

rtffendt». t alcs, quatcnus ctiam li iolum diuinitus poflint ' naturaliter incorrupttbll J 

annihilari.cx volunutctamcn Dci pcndct, ncca i 

fianc qux diuinitus ficri poflunt. _ , . r „ ,. ■ 

Adfecundumc ratione exphcui iam paulb Q v j pwccdcon fcft. dixi, probant mani- 

am*. nuft modo fimul ca duc.coha-reanr.An- ^i^' «"«repugnare abquanicrcacuram, 



antc, quo modofimul ca duocohxrcanr An- npnrcpugnare auquani crcacuram, 

geh.mic.hcec habere non repugnanciam , vt i V* 1 Deo . d,u,n,tUi ann,, » li " P 0 ? » «n «- 

Deodcftiuatur diuinicus; & Lul exigcntiam, mcn ««urallKr. m particular. vcio »d Angchs 

smy- ^ 001101111 *» nulutc.ius pcriuadcnt. ldco um o- 

oftcndi. 



nc id fiat naturalicer.quod non habet maius my- 

fterium.quam m lap.de rcfpertu mci illum mo- E^" 110 "" W Q<ieK • 1 u,bus ,d 
ucntis: pctit enim nc mouearura mc furfum, 

vnde motus ille crt ci violcntus ; habct tamcn cvnccri-Tr» n o t \» * 

iimul cipacitatcm, fcu non rtpugnanciam ad il- SVBSt ^ n0 

lum cumdciu motum. Qnja autcm ca rcfiften- Varit rttioncs ponderata. 
tia fcu cxigentia nc moucatur futfum , non cft 

in lapidc fumma, non fufticic vc motus illc ivvs Thomas hac qiucft. jo. art.j. duas ftTt *' 

furlum e. violcntus fit fimul fupernaturalis; fc- X-X affcrt. Prima dcfumitur cx co, qubdni- V ,%ml Jjf 

ciis vcro in Angclo rcfiftciuia nc dcftruatur; hil poflic corrumpi , niii quod fepararur a fub- fi,p$S 

vnde autem illud colligatur , dicam paulb pbft. icdo , ficut ab arre poteft aufern rotundicas, at queffah 

Dcclarario .lla , fcu confirmatio argu.ncnti op- non i circulo;ergo Angeli, qui non funt fbrma, rtumrk 

politi cx crcatuiis poflibilibus dciumpca non non poflunt naturalitcr dcftrui. Ratio ha,'c o- f"^"^'- 

vigct, prouc ibi ponitur, quia lblum oftcndicur, ptime probat, Angclos corruptione propria de- f^^J""" 

poilc in Angchs cflc non rcpugnantiam logi- ftrui non pofle ; at pcr annihilationcm cos non tnr. 

cam vt dcfttuantur a Dco. quod ncc ncgamus, poflc deftrui , non perfuadet. & vtor exemplo 

ncc aducrlatur noftra- rationi. codem circuli:nam,ucet acirculo non poflitau- 

AhtttatUr ^d alias vcrb rauoncs , quibus amplius ro- fcrri rotunditas, ira vt maneat circulusfine ro- 

mltti P. borabatur fcntcntia Vafcjucz, rcfpondetur ctiam tunditatc , at fimul cum fua rotunditatc dcftrui 

vfqMix. fatilc. Ad pnmamdico.ctiamfi deftru&io An- potcft, ita vt nec circuius ncc rotundicas ma- 

njfmit- g e [i non f lt fnpta vires Dci , cflc tamcn contra ncant in rerum natura, ergoeodcm modo in *i 

'a* Pri- «xigcndam ipi.us naturs ad modum, quo con- Angelo. Imb addo, fi ratio hxc oftenderetdc- 

ir,*m. feruatio materii, fine quantitatc, aut finc forma ftrudtionem per annihilationem naturalitcr im- 

fubftantiali. ncciupcrnaturalcdcbct in illo prx- poflibilcm cflc, eriam probaret, ncc diuinitus 

cisc ienfu accipipro rc ita pcrfccta, quxcxcc- cos poflc annihilari : nam a circulo eo modo 

% dat capacitatem iubicdli, fcd pro omni re ctiam quo eft, non folum naruralitcr, fcd necdiuini- 

contrananaturalitcr.leufupracxigauiam fubie- tus fcparari poteft romnditas : refpondenduin 

cri, iiucob fummam perfcdtioncm, fiuc ob ma- crgo, vt diximus , faltcm finc fcparationc a ro- 

gnam contraiictatem. tunditaic poflc dcftrui circulum , & Angelum 

Ai Steutf Ad fccundam cx rcbus poflibilibus dixi pau- fine vlla iubicdtidcftru&ione poflc ar.n.lulari. 

tUm. 16 antc.poflibiha prorius m lc nihil cflc adlu Secunda ratio cft, quia^Angcli funt intcUc- Seettndd 

magis quam chimxram; quid crgo mirum, fi diui.crgo funt naturafua mcorruptibilcs.Con- " 

■iunc ninil pc-ftint petcrc, &: conlequcntcr , fi fcqucntia probari potcft , cx co qubd omnc in- 

illis nulla fiat violentia, quando non producun-"- tellediuum eft indcpcndens a fubic&o, crgo ic 

turJ quando tamcn lcmcl exiftunt, pofliint pc- incorrupribilc. Vcrum nec rario hxc intentum 

rcrc vcl pafliones , vcl alia accidcnria , vcl con- perfuadct. Primb,quia poftet dici^\ngeIos cflc 

fcruationcm fui, ita vt fi aliquid horum illis nc- dependentes a fubicclo lpirituali, id quod non 

gctur, fiat violcnria,& quidcm tam magna, impcdit vimmccUcc^uam. de quofufiiw infri. 

T o m v < I I. ' bi Secun- 




Digitized by Google 



i6 Rod.de Arriaga Tra&atus De oAngelu, 



Ttrtii. 



Ttrti* 
DTbimt 



Ccr.iri %ft. 

16 



WrifuA 




»7 



fttnittut 



Secundb , quia ctiam ris rruccrulis potcft cfle 
cognofcituu obiccli lpirituaiis , & confcqucn- 
tcr intellectiua. de quo aUbi. Tertio, quia non 
rcddicur ratio, cur,ct(i a fubie&o non prndcat, 
non tamen poffit cflc natura fua annihilabilis 
naturaliccr. quod amplius oftcndo fequcntcm 
impugnando raiioncm. • 

Ttrcia & coromunis fcre omnium ratio fit. 
Res quxcaret contrario.&habctcauflas fempcr 
codcm modo applicaus fibi, & potmccs fc con- 
fcniare, fcmpcr ncccflarib confetuabirur.Qupd 
antcccdens videcur inniti llli communi princi- 
pio, Jdtm ftmPtr muntns idtm, fttnptr ttt tia- 
tum fntrt tdtm. Scd Angelus nuflum habct 
conttarium ,vt fupponimus j Deum autcro a quo 
pioducitur & conlcruatur aliquamdiu , fcmpci 
nabct xquc applicatum & potentcm: crgofcm- 
pcr neccflarib debet ab co confcruari. Hxc ra- 
tio , qux ad alias etiam tes extcDtu iblet , mihi 
incfficax videtur,cam reicci in libris de Anima, 
oitcndcns fpccics intentionales,etiamfl dfoloDco 
coafcrucntur.&nullum habeant contrarium.cile 
tamen nacura fu2 corruptibUcs. Qupd hic bre» 
uitcr inflnuo ex pnnciptis criam aduerfario- 
rum, fpecics auditus flcut alix fpecies intentio- 
nalcs , nullum habcnt contrarium , & cum ali- 
quando confcruentur a foloDco, tamcn non 
fcmper poftea durant criam Dco manente x- 
quc approximato , fcd naturaliccr paulo pbft 
corrumpuntur ; crgo potcft rcs aliqua carcns 
contrario , & a folo Deo conferuata, nacuraliter 
corrumpi , ergo etiam ex hoc capite poflcnt & 
Angcli. Vtraquc confcqucmia eft eaidcns. An- 
tecedens probatur quoad fecundam partem, in 
quadifficulcas cft, quia ( vt dqcet cxperientia ) 
quando e longinquo aliquid audimus, poft- 
quam ccffauit fonus, qui cft cauiTa fpccicrum, 
fit in nobis auditio } crgo durant poft fonum 
ipecies intenrionalcs iUius, qux per acrcm pcr- 
ducuntur ad nos ; tunc autcrn nullam habcnt 
cauflam naturalcm efHcientem , a qua poflint 
confcruari, nifl foluro Deum:nam ionuspeut, 
acr , inquo funt.non cft productiuus fpccic- 
rum ( & ucer cflct , adhuc cadcm eft difficultas, 
vtex dicendis dc Dco conftabit ) ergo illxfpc- 
cies connauiraUter confcruantur a Dco , & u- 
mcn citiflimc percunt, vt patet expcrientia,quia 
non durant, nifl quoufquc.fiat auditio; ergo 
fpccics a folo Deo conicruatx , funt tamcn na- 
turaUtcr corruptibUes. 

Nec cffugics vim argumcnti, ctiamfl neges 
fpccics foni , quia in ipsa audirionc noftra fa- 
ciam argumcntum : Ula cnim producitur,poftea* 
cranfaclo ictu feu fono; ergotunc non produci- 
tur vllo modo a fono immediate , ergo a Dco, 
& a poccncia ;& tamcn his duobus eodcra mo- 
do manentibus , auditio , qux non habet con- 
trarium , pcrit ftatim; crgo potcft aliqiu rcs ca- 
rcns contrario, cauflis codera modo permancn- 
tibus, iam confcruari , & paulo pbft naturaUtcr 
perirc. 

Nec Secundo diftculus cludctur, fldicatur 
fonum ipfuro pcr acrem perduci vfquc ad au- 
dicuro, non , inquaro, cludctur. Pnmb.quia 
id falfum cflc alibi oftcndt. Sccundo, adhuc fi 
conccdatur, aiguroentum fuam vim tctinct: iUc 
cnim fonus productus ab i&u , durat tranu&o 
iftu;ctgo ttwc conleruatur a Dco, & tamcn noa 



conferuanirinxtrrnnm. Conrirmo: illefonus, c*nfr, 
qui ad aurcs pcrungit , vcl cft idcm numero, 
qui fuit primb prcduftus , & tum inancat poft 
ictum aliquamdiu , ncn unun femper habet 
vim argumcntum a mc factum. Vcl cft aUus 
numcro prcdu&us liicccfliue , ficut lux per to- 
tumaercro,& uincquando producitur vltima 
pats in acrc, vei durant cmncs alix prxccdcn- 
tcs, vcl non : fi non, crgo Ula prcducitui a px- 
nultima, hxc autcm a iolo Dco conU-ruatur; & 
umen finc pcrpctuiute ; crgo. vel cmncs du- 
rant, & cum non durct iclus, a quo prima pars 
foni produfta eft, ptct, omncs cas partes d ib- 
lo Dco^onferuari, & umen poft linc contrario 
perire,ergo. 

Idematgumcntum fit infpccicbus intenrio- KeitrMMr. 
nahb us intclie&us, qux ctfi contratio carcant, 
& caufla iUas conferuans , lcUicet Dcus & in- 
tcUcclus , codem modo kmper iit appioxima- 
taj fxpc umcn prorfus pereunt: fic ipccics 
quam de aliquo hominc habebam , poft Jon- 
gum tcrupus iu pcrit , vt, ctfi Ulum itcrum 
vidcam, non amplius poflim rccordari ilhus 
magis,quam fi numquam vidiflcm. 

Vidco aliquos rcipondcrc, fucceflu remporb ti 
eas fpecies nonquidcmcflc dcitrucus, fcd qua- 
fi abfconditas auc fcpultas in inteUcctu. Qyx 
folutio vidctur improbabiiis: nam in rebus lpi- 
rituaflbus, qux omncs incodem indiuiflbili lo- 
co cxiuunt, non cft angulus vbipoflint abfcon- Cemrmtft. 
di,& ii ibi fuiflcnt, ccrcc quando itcrum aliafi- 
miiis fpecics operatur in intcllectu, ilia cxciu- 
retut & refricarct mihi memoriam. ' 

Alij poflcnt dicere, eas fpcacs dcftruclasqui- tnfftnimt 
dcm , cx dcfcftu tamen virturis in caufsa iui- 
tcnunte, id eft.in intellcdtu : curo euirafuc- 
ccflii tcmporis alix dc nouo aducncnnt, non 
habuit intellcclus vircs ad untum onus fuften- 
undum , idcoquc dcbuit deponcrc aliquas cx 
anriquioribus. Verum & hoc cuidentet rcijci- 
tur: nam fi cumcu. . occupationibus frcqucn- 
tius in cumdem homincm incidiflcm, habuii- 
let imeUccfus vues non foliim ad iuftcnun- 
dam antiquam fpccicin , £ed ad cam intcndcii- 
dam fimul cum alits nouis ; crgo non perit cx 
dcfcctu virtutis in caiifsi , ied quia cx lc dcfc- 
tabtlis eft,quamdiu non fouctur & augetut. 

Tcnib poflcnt aUqui dicerc,muutionc ccrc- R '^«"''» t 
bri pcr nutririoncm fuifle fpccics matcrialcs 1 
fpiritualibus rcfpondcntcs dcftruclas , finc cis 
autcm non poflc ipirituales operari, ctiamfl ad- 
huc iint in intcllectu. Nequc hxc folutio 
potcft iuftincri. Primo : nam fi vtdiflcm eum 
frequentius hominein , ccrtc idcb non fuiflct ** ' 
•Ua nutticio cerebri , & runc non periiflct ilia 
pars ccrcbri vbi crant fpccies , ergo ncquc iam ( 
pcriit , quando rarb eum vidi ; crgo dcfecius 
memorix non venit ex dcfcctu cercbri. Sccun- , 
db,quia dato quod pcricrit ,certe inteUcctua- 
les dcbuiflcnt opcrari, cum primum per alus 
materialcs nouas excitaretur mceUecVus. Citca 
iUud idem obicctum abfolute in hoc pun&o 
ccnico,cx mutationc cercbri nihil de fpcciebur 
dcperdi, vcl quia ibi nulia cft ulis muutio, 
vclquia ita indiuifibiliccr fit, vt fpecics mancns 
in anaquapanccctcbfi.producat aham fibi ii- 
roilcm m partc quxdcnouo aduenit. 

Quatto rcfpondet t poflec , eo cafu quo a 

plius 



*9 



Digitized by Google 



Difp.i. <De Jngelorum iricorruptihilitatt. Se&.tf. 17 

pliusnon rccordor obiedi vifi.nullas mc rc- dat in purum nihil , fcd proprcr libcrtatcm &c 

Sti(**tr*' tinuifle ipccics de^illo obiedo. Scd contra, caullalitatcm finit , cVc. qux pcr accidens ic 

quia fi illum homincm vidiflcm fccunda vice habenc ad pundum pra:fens. Sccundo , adhuc Naf*thft 

paulo poft primam , rccotdatus fuiflcm illius, manefdifliculca;: nam Hcct ncqucat cflc pura ^j^"'**"- 

crgo aliquam retinucram fpccicrru Imb cum omifliointerior^potcft tamcn cfle cxccrior. v.g. 

communiccr doceant audores, etiam ex primo cgolcrtbcbam , potcft voluntas impcrarecxte*- 

vifu aliquam licct cxiguam acquiri fpecicnh riorcm ceflationcm a fcriptione , & omni alio 

ncc polht probabilitcr dtci, lcmpcr in mco in- opcre cxtetiori t tuncautem manctdifficultauo- 

tellcdu durarc omnes fpccics facicrum 6c re- u ; nam fcriptio in purum nihil dclinit : licct 

rum,quas vcl fcmcl vidi, ncccflum eft aliquas, enim fucccdat in voluntatc volttio non lcribcn- 

imo muhas, pcrire, & finc contrarto : ergo ibi di , harc tamen non (ucccdic proprie fcriptioni, 

habct locum meum argumcntum. fcd prscedenti volttionide fcnptione. Quodfi 

SilMnt Secundo dico,li rcs bcnc confiderctur, argu- fucccflio voluntatis valet, codem prorfus modo 

dtiirms. mcntum noftrum etiam^h.ibcre vim in rcbus dicam, lic« ipfi Angclo dcftrudo nihil fuccc- 

non caremibus contrario : nam quando pro- dat, adhuc umen naturalicer Dcum poflc vcllc 



ijcio lapidem, vel furfum vd antrohum , poft- eum dcftruere : tunc cnim volttioni confcnta- , 
quam lapis a mca manu fciundus eft, mo- tiua: Angcli, fuccedit alia volirio Deideltrudi- 
tus illc aut impulfus , qucm rctinct, a folo DcO ua; licct, vi dixi, Angclo dcftrudo, nil ad cxtri 
confcruatur.quia ibi nultacft aliacaufla confcr- fucccdat , ficut in nobis volitioni continuandi " 
iutiua: nam cgotamdiftansnihilm ipfum pof- fcripuonem fucccdit nolitio fcribcndi, licet 
fum opcuti,& Hcaftatim morcrer, lapisumen fcriptioni ipfi extetnx rtihil prorfuspofiriuum 
eodem modo mouerctur. Tunc ftc, Deo codem fucccdat. Hoc argumento coadi iunt huius jfJSSL. 
modo fcmpcr approximato lapidi , 8c potcnte fcntcntiac audores fatcri , fiadus liberi Dei ef- JJ« *** " 
• confcniarc illum motum , infupcr contrariij fcnt aliquid pofitiuum in Dco rcalc, Angclos 

fcr.ipcr codcm modo refiftentibus ( nam graui- futuros corrupribilcs naturalitcr: quta vcrb vo- 
tas ctiam fcmpcr a principio cft, & a principio Itrio libcrain Dco nihil addit,dixcrc, fi Angelus 
reftftit; ) adhuc tamcn confcruatur illc motus deftrucrctur , cttm oriinino in nihilum abitu- 
5° perahquod tcmpus , non ramcn tcmpcr : crgo rum, tam extcrius, vt patct, quam ex parte 
Aiutrh' non c vc,urn principium aducrfariorum , fci- Dci, quia adus Iiber vt libcr, nihil eft. & hinc 
nerMmm*. Hcct caulfis & contrariiscodcm modo fe haben- aflignarunt dtrTcrcnnam ad inftantiam dc fcri- * 
Itun frinii- tibits, li rcs aliqtundo conferuatur, fcmpcrdc- ptionc pofium a nobis : nam adus libcr inno- 
fmm. berc tonferuari , ei> qubd idem manens idem, bis cft aliquid rcalc , vnde fcriptio dcfinens vi 
fempcr eft natum faccrc idem ; crgo dcfcdibi- volitionis non fctibcndi , non dcfinic in pumm 
litas motus, fcu ccflatio in vltimo lnftauti, ncn nihil. 

foli contrario tribucnda cft ( hoc cnim etiam Vcrura , quis nOn videat in qUas anguftias J* 
fuit in primo ) fcd cx co quod ipfe monu fcu dcducat vnum falfttm principium gratis aflum- 1** P"' 
impulius pctit durarc & rclifterc contrario per ptum J quis cnim vmquam Phiiofophorum < ,'jj'^ , |( ™*" 
viginti inftatuia , non pcr phtnt ; crgo aumii v« Thcologorum anima: vcl Angeli immorta- jJ^T^ 
non haberct coiurarium , polfct pacrc durarc Hntcm, vcl matcriar primx incoiruptibiliutcm, »mbm /»- 
pcr viginti,& non pcr plura. rcduxicad incxplicabUcm difticulutem dc adi- 

bus hberis Dci ! vtrum fcihccr.addant Deo ali- 
SVBSECTIO SECVNDA. q«>d nec nc. numquid Caictanum , & alios 

aietites eos ac~his aliquid addcrc , iudicabimus 
£u*dam ratio dt necefsitste Dei ad noii jdco tencri diccrc, aiq^am circmortalcml quid 
emittendum defumpta rcycitnr , & fit ad matcriam primam.cum diflicultatc iAkraai 
fatis qttjtflioni. HberorunU Ratio a priori huius,quia immor- ,u/ "* 

• talius, vel incorruptibilius Angcli, proucnit cx f * r " W " 

Nonnv: : t, i:.,.::ior« adhuc inhxrcntes intrinfeca pcrfcuione & exigcnria lllius : quz 
illi principio fupcrius polico , hanc red- perfeaio cadcm prorfus crit, litteDeus perim- 
dtint rationcm fcte folis icrminis a praccedenti pollibilc vcUetlibere pcr aliquid a fedtftmdum 
diuerfam : inquiunt ergo , naturam non pofle rcalitcr , aiu virtualitcr, huc non: fcdpcr folam 
tcnderc in purum nihil , vnde nili fit contra- dcnominationem extrinfecam. Addc , hosau- 
rium quod fucccdat rci corrupu . vcl nifi caul- dorcs , quandoquidem non polfunt fcirc, an 
fa conlcruans dcfictat , nihil potcft naturaliter adus libcri Dci addant aliquidfiuereaiiter,liue . 
dcftrui. Ex quo rcdc concluditur , Angelum vittualicer difttndiun (quia non poflilnt fcjre 
non poflc nacuraliter deftrui ; caret enim con- in quo confiftant , vc ipfi fatentur ) li cx hoc 
trario , quod loco ijlius fucccdat , &caufl"a ip- pundo pendcc immortaJitas Angeli , debere fa- 
fius non potcft dcficcre. Harc ratio cft iam cx tcri fc non poflc fcirc, vuura anitna& Angclus 
prarcedcntibus rcicda : oftcndimus enim,finc fint imnwrules , nccne, quia non fciunt an fit 
contrario & finc dcfcdu cauflx cfhcientis pofle vcrum id« a quo ipfi conftituunt dcpendcntem 
jt daricorruptioncm.Scd fpctiaHicrSccundorcij- cam immorulitatem . Certc cum Concllium 
citur , quta in fenccntia communi & probabi- Laccranenfe fcucrc prscepir Profeflbubus, vt 
Jiori poccft dari pura omiliio in voluntatc , runc anims immoruluatcm rationibus oftcndercnr, 
autcm natura tcndit in purum nihil. ncc latis- non cogiuuic eam pcnderc vllomodo ab inex- 
facicr, fi dicat, a fc non admicti oraiflionem pu- plicabifi diflScultate aduum liberorum Dei ; de 
ram libcram. Piimb , nam cam multi conce- qua Philofophinon difputant. Ktnttpti- 
dunt;qui vcrb eam negant,non mouentur hoc Propter hzc puto in hac raareria dicendum JJJJJJJJ 
argumcnto, fcihcet cx co qubd natura non ccn. Pritnb , non rcpugnarc vnam crcaturam cx le , x f,7if*- 
> Tomvs Ui b ) dcfe- 



Digitized by Google 



i8 Rod. deArriaga Tra&atus Di dngelti. 



BiUIm m- 
turmHttr^ 
ttfi 0 ftU> 
Vtt unftr- 
tittur: 
mtt ttptt- 

fBMtll», 

mumtx ft 
ftimiinm- 
Krnum du- 
rmrtnmtm- 
tmlsttr. 
Angtlipr 
tunt nmttf 
tmltttrdu- 
xim 



trtbmtur 
tx Pmtri- 
im,Thtt- 
l.gu& 
Strtftttrk. 



frtbmn nt- 
mMumftU- 
nvtlfm- 



dcfc&ibilcm naturalitcr, ctfi a fblo Dcoconfcr- 
uetur, & licct carcar contrario. quod cx prxce- 
dcntibus fatis cfhcacitcr oftcnlum cft. 

Secundo diccndum , ctiam non rcphgnare 
aliam, quxcx fc pcrat in xtctnum duiarc natu- 
ralitcr ( vt cx di&is funri contra Vafqucz clare 
conftat.J Hoc autcni uippofico, 

Diccndum Tcrtio , Angclos ciTe cx numero 
iilarum crcaturarum qux pctunt in xccrnum 
durare naturaliter. quod probatur cx communi 
Pacrum & Theologorum confcnfu , cftque ea 
fententiaconformis Sctipcuris.in qiubus dura- 
tioxterna Angclorum Si animarum traditur. in- 
dc cnim fic difcurro: Cum Deus vellct crcare 
creaturas rationalcs , qux in xtetnum vcl prx- 
mio vcl pcrna «Tcnt arficicndx; xquum fuit vc 
cas cligetct qux cx fc cflcntimmonales, nc fin- 
gulare teneretur miraculum facerc, pcr totam 
conferuando eas contta aut prxter 
illarum. Rationcm autcm aliam i 
priori aut a pofteriori defumptam ex narura 
Angclorum.cum nobis in fe illi cogniti non fmr, 
& cx cffc&ibus ea immonalitas dcduci nc- 
queat; proculdubio tcddcrc non poflumus, niii 



aflumendogratis aliquod principium,quod pro 
barc non poflimus , •. ; raiiunt au&ores 
impugnati. Diligcntis aurem Scholaftici cft, 
nou adderc vcriutibus fiaum & falfum fun- 
damcntum. 

ObijcicsErgo nari ratione non critargumen- 
tum pofitfuum ati probandam animx rationa- 
lis immonalitatcm cx natura fua ; cum tamen 
( vt fuprJ diccbam ) Concilium Latcranenic 
prxcipiac Philofophix Profeflbribus, vt runc 
immottalitatcm animx rationibus oftcndanr. 

Primum reipondco , Concilium pnrcipcre, 34 
vt conenturoftcnderc, quia hon poteft prxcipe- Stimttm 
rc,vrmihi occurrat rajrio cuidcns pro hac vcri- ***** 
tatc: hoc enim non cft in mca manu, icd vt cp- 
ner illam inuenire : fi autem adhibita diligcncii 
fufficienci non inucoerim, non facio procul du- 
bio contra Concilij prxccptum. Sccundb ne- sttundm. 
go confeatientiam ex Angclisad animam : hxc 
enim nobts notior eft quam Angcli. Et alise 
forte rariones (unc, qux probentammximmor- 
raliuccm , non vcio Angelorum; quales autam 
hx fint, dixi in hbris de Anima., vbi proprius 
eft huius qucftionis locus. 



DISPVTATIO TERTIA. 

Vtrum Jngehftnt corporei compofii. 



SECTIO PRIMA. 

QuorumcUm trror ctrca materia- 
litatem <tAngelorum. 




Qjidntmi- 5TV?- A i£fi£ o m 1 n e cttporu inteuigimus 
««corpoin ^BofiiiCSC' rem impcnetrabilcm in codcm 
loco cum alia ciufdem fpccici: 
in hoc cnim iuxu probabilio- 
rcni (cntcntiam confiftctc conce- 
ptum rci corporcx, fiuc materia- 
lis,oftendi fuse in libris de Anima diip.i. 
a num. 100. » 
An Angf Quxrimus crgo , vttum Angelus adxquate 
ImtfmUtm coiporeus fit; an faltem ex pane fubiccti, aut 
intdtmumti formx. Hacdc rc fuse Suarcz lib. 1 .cap. j.& 6. 
fit etrff p atcr ycro Mouna q UC ft. J0 . an. 1 . & Vafqucz 
difp.178. rcferunt quofdam cx Philofophisan- 
ttquis, nec non & Patribus, qui Angelos omru- 
no corporeos iudicarunt. Eorum rundamenta 
paul6 p6ft facilius foluentur: li enim quidquam 
?M™L*i P«> bant » «lludlanc, Angcios cflc inadxquatc 
&rmtrtt. corporcos fcumatcrialcs. 

Hunc crrorcm mcrito reijciunt Theologi 
omncs , vt amplius conftabit cx diccndis chca 
fccundam feutcntiam. Sptfcialitcr autcm ar- 
guit P .Suarcz, quia Dcus eft fpuitus , cigo po- 
tcft faccre creaturas fpirimalcs ; crgo eas fccit, 
quia in hoc vniucrfo maximi congruum fuit, 
vt produccrcnrur omnia gcncra cntium. Hxc 
tamcn ratio magis eft ad probandum Angelos 
cflc oinnino fpiiituales, quam ad probanduin 
cos tantum cx parce fpirituaies ciK- : nam fi fo- 
luni inadxquatc fpirttualcs func , certc non fa- 
ciunt nouum genus cntium : nam hotuo cft ct- 
iam inadxquatc fpinrualis ; in prxicmi autcm 
/oliim agimus, an hnt omnino corporci. 



rtut. 

? Smmrtx., 
Mtlmm, 

ytfjutt, 

rtftrunt 
mnttqutt 



Stmttntim 
ttutmm* 
dmmrtifti 



Ctnttm 

r.Sumrtx. 



Adde, argumcntum hoc a poflibilitatc ad fa- steundi, 
dtum , non vrgcrc : oftcndi cmm alibi , non mtgumtm- 
rcpugnarc corpus non eompofuum fubftantia- 
litcr, aiam li aftu Dcus illud non produxcric. t' 1 *"" ** 
Sc ftc de aliis rebus diucrfis. ^JzJJ" 

Tertio dcniqtic non valc:,Dcus cft fpiritus, 
crgo potcft crcarc fpiritualcs crcatuias : pari c- 
nnn rationc infcricm, Dcus cft oninipotciiSi 
crgopotcft crearc crcaturasomnipotcmcs. for- 
ma crgo argumcnti non cft bona. 

Sccundb arguit, & melius, quia homo cit Stcundn 
compofitus cx corpore & fpiriru , ergo Ange- P.Sumttt 
lus a foniori non cric totus corporcus. Patct '*"» 
confcquentia : nam petfcdtius eft cflc fpiritua- ''* , ' B * 1 » 
lem quim matcrialcm , crgo Angelus pci fc- £ tsx , 
diot homine non potcrit eflc omnino corpo- 
rcus. Ratio hxc fatis probabiliftrperfuadetin- 
tcntum , non umcn omnino crficaciter : nam 1 
iuxtacAqux fxpe alibi-diximus , res corporca 
poccftcflc cognofcinua&volitiuaobicai fpiri- 
tualis , & fortc c« aliis capitibus compenfare & 
fupcrare pcrfeifiioncm fpiiitualitatis; crgo ct- 
iamfi Angelus eflctommno corporeus feu ma- 
terialis , poflct cflc cognofcitiuus & pcrfcdiior 
hominc. Ratio a pnon dcclarans vito iolutio- i--..- . 
nis, eft , quia in hoc prxcisc diftcn matcrialc a r * ri '.* 
fpirituali , quod lllud fit imncncnabilc cum 
corpote alio, lcu cumaho indiuiduo ciufdem 
fpeaci, fpintus verb fit penctrabilis: vcl, fi vis, 
in co quod corpus habeat pancs extenlionis, 
ipirirus vcro eas non habeat. Vcraqnc autem 
diftcrcntia arguit quidcm maiorcm perfcdtio- 
ncm in re fpirmiali cctcris paribus ; ac non vi- 
dcnir probarc vllo modo, cam inpcnctrabilita- 
tcm aut carcntiam parcium,non poilc cx alfis ca- 
pitibusxquari, imo & exccdi. RtfSitmik 

Poflirt aliquis argumcmari cx D.Thoma ^ D ' T *** 

quxft. 



Digitized by Gc 



I>*trti tnm 
Qr*a 



Difp.j. Vtrum Angcli fmt corfwfei & compofui Se&.i. 19 

qnxft.50.an.!. Corpus de tcrminatur ad hic & ralibus; fi autcm non cflct purc fpirituahs,non 

nunc.ctgo non poteft cflc intcllc&iintm, crgo magis eflet cxtrcmum quam humana crca- 

Angclus , qui intdligit , non potcftcflc corpo- tura. 

rcus. Rcfpondeo.valde diflicilcmcflccam pro- Solcnt aliqui rcfpondcrc, intentum Concilij Qviikm 

pofitioncm : quid cnim vult fignific.trc,C~«rD« in hoc loco non tam fuiflc dcfinirc Angeloium «*/'«**•» 

dettrmtnatur ad bic & nnncl Forte voltiit do- lpititualitatcm , quam cos in ccmporc incepifle. f?££*'!*~ 

cercf.in<ftus Do&or , corpus non cognofcere> P.Molinafupri meritb impugnathanc fofutio- 

nifi ca qiiA- hic& nunc lunt i rafenria: neca- ncm:quia fi Concilium voluiflet cxprefsc dc- y.tdtlin* 

lium vidco commodiorem icnium ; at incopc- finire Ipiricualicatcm , vix pocuiflct clarioribus tmfmn*t. 

titur principium, quia non probatur, non poflc vcrbis vti, ncc licet Conctha hoc modo cxplica- 

vllum corptts abfcntia cognofccre : quod cnim rc> alias nihil crit cx cis ccrtum. Confitmo im- 9**^"^ 

ca corporaquxdefa^rodantur, nonpoflintid puenarionem, quia fi mcns Concilij folum 

prxftare.inhrmumtftargumcntumad proban- fuiflct dcfinire inceptionem crcaturarum in 

dum , nullum diuinitus cfle crcabile quod td tempotC) vtquid feriflet diftinttionem rei fpi- 

poflit. ntualis & corporalis > Sc mixtx ? darius cnim 

Addc.ctiam dc fa&o per potentiam matcria- & vniuerfalius dixiflcr, omncs creaturas ab ini- 

Icm cognofci abfenria: rccordamr cnim canis tiotemporis fuiflc crcatas : ergo cumiu fpccia- 

prxtcntorum, &ipfc D.Thomas ( vtalibiftue litcr fpiricualitatcm & materiahtatcm , &com- 

oftcndi ) admitrit in bruris fpecies infenfatas municationcm cum vtraque explicet , procul- 

rcrum qux non cadunt in (cmus. tcd de hoc dubio camdem voluit derinire. Eadcm vcritas S((tm fo 

fufias alibi. fuadetur Secundb ex Scnptura, vbi nomine 

ludico crgo , non poflc melius hunc errorem ffirttm paflim Angeli fignificantur , crgo quta frotntur 

impugnari , quam cx dicendisinfri, vt probe- puri fpirituales (unt; alias ctiam homo dcbcrct '* striftn- 

mus Angclos eflc puce fpirituales : ea enun ar- ligntficari nominc fpirirus, non feciis ac Angcli. 

gumcnta, fi totalem fpirirualitatem non pcrfua- Tcrtib, audorinte D. Dionyfij, cui in mateiia Ttrtii.m 

dcnt, probant faltem parualcm , vc amplius cx dc Angelis fempcr i cetcris Parribus defcrtur, Pntnbm, 

dicendts paulo poft conftabtt. item Athanaiij , Nazianzeni, Nyflcni , Bafilij/ Dtmyfit, 

Sit crgo fccunda icntcncia , Angelos partim (qui vltimus locumPauli,Afe» eftnoiuctttutla- * th * K *f>oi 



ou»m t*— w*? 0 ™' partim fpiritu conftarc. In hanc vidcn- tttaduerfum carnem cr fangutncm , fed aduer- 
tmi vidtn- tur propcndere valdc multi tam Grxci quim f*** jptrttuaita netjuitia, bcne ad hoc propofi- b*jiL &t. 



/i»l*iu tenfis.Cxtarius, Auguftinus, Bernardus, Ru- 

Fundamcntum defumitur ex Ioro illo Gene- 
fis 6. vbi filij Deidicuntur ingtefli ad filias ho- 
minutn, Ht ex cis genuiflc fihos; nomtnc autcm 
filiorum Dci, non alij quam Angch intclli- 
guntut: atqui gcncrare non porucrunt, nificor- 
porc faltcm partialiter componercntur, crgo. 



iquntt 
ifft ttrfr 
MVl. 

tgGtntfi 

T*tU ?*- 

trum Pti- 



Terti», 



•2H*r:n, 



Qxint*, 



tm dtxtffi, Laruii Patrcs, Origenes , Bafilius, Elias Cro- cum pondcrat) Chryfoftomi,CyriUi,Thcodo'- 

rcti , Damafccni , Anaftafij Nicxni , Leoms, 
Hilarij, Ambroftj, Grcgonj Magni, Richardi 
&ahorum,quortun tcfttmonia videapudSua- 
tcz fupri cap. 6. rcs cft ccrta, idc6 in corum 
vcrbis citandis non immoror. 

Quano raticne, dcfumpti ex his qux Scri- Sunrti, 
ptura de Angelis docct,argumcntari pofliimus: t Tt * Mmt 
nam Angeli afcendunt & defcendunt c cxhs, M "" M * 
Secund6,aliqui arguracntantur-.Dxmoncs dclc- cigo cos pcnctrant, ergo funt fpirirus. Rcfpon- 
dantur bonis odbrtbus, crgo conftant corpore. deri poflcr, cos id habere ex ootc glorix, vtdc 
Tcrtid,omncs Angcti inniadmutifiratort] fpt- Beatorum corponbus communiter docctur. 
rttut , vt dicitur ad Hcbrxos cap. t . crgo,vt Rcplicabit aliquis contra hanc fotutionem, 
qucunt cxerccrc eam adminiftrationem , huc il- quia in dxmombus faltcm non habet locum: hi 
lucque difcurrcndo, dcbcnt corporc conftare. enimccodcrc c cxlo,crgo tllud pcnecrarunt, 
Quarco pcflct ahquis argumentaii , quia dx- non habcbant autcm dotcm glorix. Porro, il- 
moncs torqucntur igne materiali in infcrno; cr- los fuifle in pxnulrimo cxlo produdos,fuppo- 
go conftant cocporc : folus enim fpiritusnon no aliundc.vt probabile, cum P.Suarez. 
poteft a rc matcrialt torqucri. Dcntquc adduci Hxc tamcn probacio mihi non videtur fufii- Cntr* n 
r* ctnali* potcll fccunda Synodus Nicxna, qux apprc— cicns , quia um certam veriutcm , qualis cft fH'*** 
Nmwt. baflc dicitur epiftobm loannis Epifcopi, qui fpiritualius Angcli, probar peraliam valdc in- enmi ' 
Angelos dcpingi poflc doccr, quia corpo- ccnam.dc crcaoonc Angcli intra cxlos foli- 
rci lunt. dos. Sccund6 , quia, vt fuo loco dc cxlis do- Stt " n * , > 

cui, valde probabilc eft cos non cflc Ibhdos. 
SECTIO SECVNDA. Tcrrib, quia, licct nunc fint iblidi, forte non xtrtti- 

erant fohdati ante AngclorumIap(|im: eftenim 
Angelt non ftwt COrporei. valdc probabilis fcnjencia, fecunda dic crca- 

tionisfuiflccxlosconfohdatos. Sic comraimi- 
ontraria ramcn fcntcntia aflcrchs ter cxplicant quo modo fint pofitx aliqux aqux 
eos cfle pure fpiritualcs , m ccrca cft , vt fupra rirmamcntum , & diutfx ab his qux lunt 
iam intcr Catholitos non I itc.u dc c3 dubitate: fub firmamcntO;dc quo nos fuoloco; crgo po— 

w t jf nam in Latcrancnfi Condlio definitur, Deum mcrunt Angeli mali,ctiarafi corporibus conila- 

hutr c#- ab initio vtramquc crcarurara cx ruhilo condi- rcnt, cadcre per corpora ca non iblida,ficyr po- 
ththtu. diflc, corporalcm & fpiritualcm, angclicam tcft dc hi\o auts pcr ae'rem volare. EtccrteJi- 
Ummmm. f c ilicct & mundanam, & humanam vtrique cct ca fcntentia dc cxlis prima dic fluidis falia 
VfaltuT communcm. Vbi fatis apene dcciditur Ange- fit;nonumen iuccno , vt excius falfiute pof- 
Ium cflc purc fpiritualem : potutur cnim vt cx- fit pcndere vcrius cetriifima dc Angclorum om- 
ucmum oppofitum aliis rcbus omnino corpo- nimoda ljpirituahute. 

• b ♦ Qmnto . 




Digitized by Google 



io R-o-D. e>£ Arriaga TracShtus De Jngelu. 

Q*'»*}, QijintJ) , eam probant aliqui ex D.Thoma, non cnim vilareperiri poflunt contradi&oria in 

fT»y*rt f*- j ^ qu.50.arc1. &qu.7o. art.}. vbiair, An- creattua talibus panibus carcntc. &hocprobat 

'ttutluji». gclof nonpoflchabcrccorpora, quia corum a- ratio D .Thomx , quam cii quxft.50. diximus 

»tm ix nimx ad nullam opcrarioncm pendcrcnc ab cis ab ipfo formari. At conccfsa pcflibiliutc talis 

V.Tlnm*. corporibus: non ad fcnfacioncm & nuiritioncm,. fubftantix , cum Scriptuta & Patres ram clari 

quia hofum Angcli non funr capaces ; non ad inGnucnt talcm cfle Angclum, omnino riiccn- 

intclligcndum , quia intellcclio non pendcc st dumcft.eum etfc purcipirirualcm : nam quoad In qutfli»- 

corporc; non ad niotum localem, ad hunc cnim quiftioncs de facto , an produ&um fit hoc vcl ** ** /«* 

fumcit fi contingac localitcr illudcorpus^ciiamfi iilud ens, vnicum fundamcntum eft au&oritas 

ci fubftantialitcr non vniatur : cigo uon pollunt communjs , fi illud nos non vidcamus , aut cx r ", f<M j, 

vllahabcre corpora. Ims qux videmus non poflumus pcr difcurfum 

D.Themu Obfcruo circahanc rationcm Primb.D.Tho- quidqunm infcrrcdc illo. Addc, ca qux Scri- 

mam quxft. 50. non eam , fed aliam planc di- ptnra de dxmonibus doccr , & fcre cxpcrienria 

uctfam tctigitfc, lcilicet , habcrc corpus , non comprobacur, rcquircic eos cflc purc fpiritua- 

cfle cflcntialc omni crcnturx intcllcc-ciux , crgo lcs. quomodo cnim tam facile claufis portis 8c 

potcft cfle aliqtta carens corporc; huiufmodi fcncftris, potfcnt quocumquc intrarc.lt pcne- 

autcm cft Angdus. qux ratioproculdubiolon- uabilcs non ctfcnt cum corporibus ? quomo- 

ge cft aliaabca quam htc D.Thoma: nonucmq do vnaintegra lcgio, qux fcx milha fcxcentos 

D. tribuit. Sccundb , tllam rationcm qtixlt. 70. a fcxaginta fcx dxmones complc&irur, in vnum 

Tltmmtfl D.Thoma formari non proAngehs, fed pro homincm (proutfacra teftacur hiftona)fimul 

TnMgufT» cxlis, quos incorruptibilcs cflcibi fupponit , & inrrarc potuiifct , li impcnctrabilcs cflcnt? nifi 

'tto Ant" n i m > s magnos , vt poflint cfle viuentcs ammu eosdicas rbrte pidiabus minorcs. Vidc Pa- 

U : vcgctatiua : cetera enim animantia funt longc trcin Suarcz fupra , qui hoc argumcntum bc- 

minora. Hx autcm rationes non habcnt locum uc prcmit. . * . 

in Angelis.quos ncc adeb magnos cflc conftati 

nec probatur , illos nou poflc habcrcahquam. S E CT IO TERTIA. 

Ipnfatioucm ; crgo non bcne applicatiu ca raiio 

7 pro Angelis. Tcitio deniquc obferuo , cam ra- Refpondetur txrgumtntis in contrarium. 

ntttMMH tioncm ctiam pro cxlis non clle omnino cffica- i 

frntAln tettt, quia non vidctur improbabilc (vtahbi \ p locum Gencfis 6. dico braiiflirac 9 

oftcndi, & paulb pbft tangam ) aliquam cflc JLJL cumSuarcr,MoIina& ahis.nomine filio- * urnum 

animam qux vniarur corpori.ctiamfi pcr fenon rum Dci, non Angclos fcd horoincs inteiligt, *^Ii«xG«. 

pcndcat in ordtnc ad luas operationcs ab eq maxime cum in eodcm loco ctiam ferainx di- ntfifelut- 

corporc. Cettc formaignis non alitcr vtdaur cwxni filid De$, nifi ctiamvclis intcripfos An- tmr. 

pcnderc i corporc in ordinc ad operationcs, n»fi gelos,mafculos & feminas confingcre. Secundi 

quatenus cxiftete ncquir, nifi in uloi dc tcliquo rcfpondco, fi vclis dc dxmonibus incubis illuin 

cnim nullatcnus iuuatur a materia immcdiate locum intelligerc , adhuc pro eorum materiali- 

ad operandum : idcb fi fcmcl renfcruaictut a^ tatc non vrgcrc, quia ( vt bcnc Mohna alijquc 

Deo cxtra fubicctum,tam connaniralitcr cpcra- communitcr) in aflumpto corporc, & cx aho 

tnra vidcturcaforma, quamfi cflcr in fubicctp, hominc acccpto fcminc , mcntiri fc porucrunt 

cur crgo eodem modo non potcrit cfle aJiqu» homines , & gcncrare iimulafle. 

forma viucns.qux licct leparau a fubicclo,con- Ad fccundum de bonis odoribus refpondeo, Suundum 

naturalircrcmccret fuas omncs opcrationcs,ad- vel illas hiftorias noncflc vcras, vcl ctiani fpe- 

huc tamen diccict ordinem ad. iplum liibic- cialiter a Deo dxmoncs clcuari.vt co malo o- ,Hm f t ^»*~ 

Ccum vt ad complcmcnrum fui ,1'ubftantialc? dorc torqucanuir, licut dc igne fuo locodicc- 

tut («§■ Dcniquc non furhcicntcr oftcnditur id quod mus. <juo rclponderur argumcnto quarto loco 

utnttrii, D.Thomas fupponit ,omncs fculationcs tun- ibipofuo. 

STj D ' dan in tadu qui cft apprehenfiuus quatuoc TcrtiumexPatilo, Omnts fttnt admtmjlr*:o- Ttrtbtm 

JupMut, qualitatum: nain vifio & audims nullo modo nj ^nrw.porius pro mc rctorquco:nam adea •n**y*-, 

tfltndiiur. rundatur inta&u : & licct fcnfationcs omncs, muma exerccnda, quo vclociorcs & magis pe- ' J • 

qux dc fatfto dantur, fundcntur, cur rcpugna- netrabiles funt cum aliis coiporibus, apttorcs 

bunt alia: potentix matcrialcs cognofcitiux alio- finc dubio funt ; at fi fitu fpirituaIes,pofl'unt cflc 

rum accicfcntium materialium, ditwrforumab vclociorcs, carcntcnim mole& grauitatc corpo- 

his qux pcr noftros lenfus percipiuntur? ccne ris , poflimt itcm mcliits penctrari cum aliis, 

id non cxccdit capacitatem potentix matcrialis, crgo. Malc autem in eo argumcnto aflumitur, • 

crgo in ordinc ad cas fcnfationes poflet Angeli fpiriruales res moucri non polfc. dc quo in- 

g amma pendeft a corpore , ctiamfi non habcrcr frafulius. 
tffitMtiitr fenfuiones de his obic&is,*qux nos pcrciptmus. Qiuntum e fexta Synodo non vrget: rcfpon- ^*»»'*» 

tjtrndnn- Hinc patcc , non pofle crricaciter peiiuaderi detur enim, eam epiftolam non fuilll- approba- -, £*™ ra 

imt » rationc a piioii cam Angeli ada quatam fpiri- ram, niliquoad punclum fubftanrialcdcAngc- ' 

trieri,An- tualitatcm , imo, vrdixi liipra, ncc quidctn in- lorum imaginibus ; non autcm quoad rationcs, 

mmtoml adxquatam. P.QObinus tamcn adhuc lic dif- quibtts llle Pater mouebacur : nam de illis noii 

tjft ffiri- curtctciNon repugnat de potcntii abioluta ali- agcbat Concihuin. 

tutltt. qua crc.nura purc ipirituaiis, id cft qux fccun- Auftoritaci vcrb Patrum in contrarium allatx Ai tmtrtt 

Areumen- .J ... (" C. L:U. . :„ J:..: „r I t. I II ~ I S 



ArgHtntn 

tnm n nan 
rtfuinim- 



diun fctotam lit pcnctrabilis cum alio iiuiiui- rcfpondco, fatcndo cos re adhuc tunc non benc rtfftndt». 
duo ctuldcm fpecici. qtix emm tn hoc clle po- dilctifsa in cam fententiam inclinatfe foitc au- 



I 



ti» ni »ml.tCtt 1 epugnantu ? ( & idcm dico, li lpirituahtas tcm multi ex ulu aliquam pariuntur cxplicano- 
f ( imumlH. conftuuatur tn carcnria partium imcgrantium ), nem. dequo vide Su.iruun fupra. 

SECTIO 



Digitized by Google 



Difp.$. VtiwnAngeh fmt corporei & compojitL Se&.4. ii 

bct fpccici: ac fi quisdiccrct, Animaii vt fic non t* 

S E C T I O Q V A R T A. rcpugnat coniungi cum nuionalitatc , crgo cc- 

a iam cquo non rcpngnabit cffc rationalc: non cr- 

Vari* fcnttntU Ctrca COmPojitiontm go valct, Heterogcncitari vt ficnon rcpugnat 

inttoralem fcMantiaUm *AB£t- ^bcrc parrcs integrances fcu coiuirtuari , crgO 

imegraicm j«]fiwt«Htw c~ omn|3 heierogcnca potcrunt cas habcre partcs, 

lorum. fcu conrinuah , vt & in ipfis parribus fimilibus * 

paulo ame oftcndi , debere ab aducriariis ad- 

IO r\ vnix porcft excogicari Angclorum micci; habentcrgo cx nacura fuafpecifica rcpu- 

QtutufUx \mJ compofirio, velex parubus imcgranribus, gnanriam iapis & aqua vt continucntur , quia 

jn Aniil»- vclexactu & potencia fubftanriali, Ucct hx par- ita aducriarij fupponunc expcricnria fuaderij 

tmm ttm- tes fpirirualcs fint. Qui conceptum rei fpiri- cum quoramen ftat, diuinitus poile alia hetero- 

%fi"*- auhs in carenria partium integranrium confti- genca fpccie , &, fi vis , criam diuerla gencre, 

nmnr,farilefecxpcdiunciprimadifficulrate: conrinuari. . 

repugnac enim, iuxta corum principia, cfle fpi- Sccundb deficic illa rario , quia , licct parces Stanub, 

.ricualcs, & aliunde patribus integranribus con- fint omnino fimiles, non fcquitur, vtramque "»»**• 

ftare. Quia tamcn cam fcntcntiaro vt falfam ' de fa&o inrellrduram , etiamfi vcraque fic in- Ua f u [*2 

ahbi reicci, & fpiritualitatemin fola pcncrrabi- cclledhua. Quod oftcndo cuidcnccr ad homi— 

licace confticui , locum adimc habec prima dif- nem,cohtra aduerfarios: nam partcs aminx cqui 

ficulcas. v.g. funcomncsfimdcs^uxuhosaudlorcs.aiio- 

iu«»fiV NonnulU recenciores.re diligencer examina- quin , vc in aigumento fupponunc, non pouuf- 

tttmfmm- ta.hcecconcedancdiuinicus polubilcm clTcfub- lcnr inuicem vnin, crgo confcqucnccr omnes 

"*■ ftanriam fpiricualcra compoficara ex parribus func vifiuz; & caracn quz ctt in pede, non po- 

mcrgranribus , imb cx fubir&o & fbrma fub- tcft vidcrc dc facto , quia decft iili difpoficio ad 

ftanciali} dicunccamcn , eam noo pofle efle in- id requifica. cur crgo non dicercsidcm, Angc- 

tcllc&iuani. Vnde ciim Angelus mccllrcliuus lum fciUcct conftarc partibus inregrancibus li- 

fic, infeiunt, cos hon habcrc vllam cx his com- milibus, in vni camcn lola ficri inrelle&ionem, 

poficionibus. air aucem fubftanciz ipiriruaU quia in vna Ibla repcriuncur difpofirioncs rc- 

incellcCtiux repugnct compoiioo, hanc rcddunc quificx ? ficuc enim ex accidcnribus maceriali- 

HMthtt- carionem.Primo.quoad parces iniegranccs,quia bus potcft in fubftanrialibus partibus fimilibus 

tnm tti- hxneceflarid funt omnino fimilcs ( aiuntcnim diucrfa fieri organizario materialis ad diuerfas 

tmmtfl. rcpugrure ctiam diuinicus partcs hctcrogeneas fcnlationes, curcriamex diuerfisaccidcntibus 

concinuari ) ergo fi vna pars illius fubftanrixcft fpiricualibas in diftinctis parcibus Angeli non 

j j inccllcCtiua, etiam erit & alcera, quandoquidcm poflcc fieri diucrfa fpirituaus organizauo ad di- 

cft omnino limiiis ; vtraquc crgo dcbet iritelli- ucrfas opcrationes ? Dixi enim fzpe ( quod Sc 

gcrc ; hoc aucem rcpognac : nam inccllccrio de nunc rcpeto ) non eflc apparenrem difparitarcm l ) 

obicct - indiuifibili non potcft eflediuifibilis, adaflerendum , incer rcs rnarcrialcs aliquas in- Nmltmtft 

nequein (ubicfto diuifibili. digcrc fpeciaiibus macerialibus difpofirionibus, •"!#****. 

*«'**/- Omnia fcrc qux In hac rarione afliirmincur, vc in fubiccTo matcriali recipiantur, nec pofle 

flittt. pjjjjj yjjj^ difpliccnc. Ec Primo quidem fal- omncs m quibufcumque fuhiectis recipi; mcct 

fum cft , partcs hctciogcncas non pofle ncc di- fpiritualcs vcro non pofle eriam cfle aliquas, 

uinitu* continuari : licet cnim ( vt in libris de qux pendeant i fpcctalibus difpofirionibus fpi- 

Anima docui ) probabilior mulco fit fcntencia ritualibus,vt recipiancur in aiiquo fubicdo: cur 

aflcrcns de fzGto parccs viuemium ciTc homo- cnim omnia fpiricualia in quofibet fpiriruali, Sc 

geneas , quia nulla cft neceflitas eas diuctfifi- non omnu materialia in quolibet fubiefto rna- 

candi (vc ibidem oflcndi; ) in ordine camen ad teriali recipercncur ! & cur, ficucfe habcnc ma- 

potentiam abiblutam dixi nullam efle tepu- terialia accidcntia refpc&u nurerialiiun fub- 

gnanciam in calibus parcibus heccrogcncb inccr ftantiarum , non eriam fc habcbunt lpiricuaiia 

ic conrinuacis. accidenua rcfpcdu. fpirituaiium fubftanria- 

Dim. Diccs , Si rcs diucrfz fpccici pofllmc conri- rum? Cene in hoc cadcm planc cft rario , fiuc 

nuari, cur crgo de facco non conunuarur & vni- iam illz difpofiriones dicendz finc organizacio, 

&t$tmfit» jq Ua cum a jj rCj ^ hic cum ignc,&cl Lcuc fiue non. quod ad vocem pcrtinct. 

fundamentum,'& cui ipfimet tenencut nfpon- Terrib , cur nonpofletdari vnica mtellctlio VUmh 

derei nam tes eiuidcm fpecici bcne poflunt fpiricualis indiuifibilis, quz exiftcrctin vtraque mfmtfit. 

conrinuari & vniri in eorum fcncencia , rogo plrce iftius fubftantix ? te&i enim poteft ea- 

eigohos audores, curduoaflcrcs omninofimi- dcm res fpiritualis indiuifibilis efleinduobus 

lcs,quando intcr fc coniunguntur , non vniun- paniaiibus fubic&is coutinuatis , ficut cft ani- 

cuil Idcmeftdc arcna & rcbus omnibus aliis ma rarionahs in multis panibus matcriz.Tan- 

eiufdcm fpccici folidis : quz quancumcumque dcm , quia poflet dici , quamlibet ex iis parri- 

fimiles finc & comungancur , noncamenvniun- bus intcgtanribus habcre ctiam fuam pania- 

tur phyfice. Quam crgo aduerfarij rationem lcm inteilccnoncm , quz etiam cohftarct parti- 

tcddidctinc in his cncibus fimilibus.mulcoma- bus incegrancibus , imb etiam in rebus mare- 

Sis cgo poflum redderein heccrogcncis, cciamfi tialibus dc fado ita puto contingcte: ncquc 

icam non rcpugnarc diiiinitus aliquas partes enim cxiftimo vifionem matcriaicm, albcdinis 

t , n nu* heccrogcncas intcr fc vnibiles. Non enim eft v.g. fubieftari in pundio indiuifibdi oculi, fed 

^tmmfiM ^° na con ' c< i ucnaa ( vt m GmiUbus mareriis fie- ponus partem rcccpriuam vifionis effe exccn- 

'ifl ttnff P c notaui ) ex his quz tarioni grnericz vt fic iam , & 111 quaUbcc efle vifionem paraalem de 

non rcpugnanc, inrcrtc,ea non rcpugoarc cuiii- aibedine, fiue cx patte obiecTi viiioilla fic in- 

<uyl ' 



Digitized by Google 



>4 



ul | Rod s de Arriaca Tra&atus De nAngelti. 

diuifibilis ( vt multi dicunt) id eft quodlibcr fimplex , non conftans alio fubiecto & forma: 

indiuilibile vifionis totam rcprxfcntct albcdi- crgo Angclus enam cft fimplcx. Patet conlc- 

ncm.fiuenon. Eccc ergo quot modis rclpon- qucntia, quia Angclus pcrfccljpr cft anima ra- ,g 

dcatur repugnantix abiftis c\cogitatx, in patti- ticnalt. Qubd fi dicas Angclum rationeformx Rtlfertdt- 

bus integrantibus fubftantix fpiritualis intcl- fpiritualis, quam includit,c(Ic pcrfcdtiorcm ani- hm. 

ledtiux. ma rationali; contra arguit: Ergo illa , quam 

*l»/*rf «- • Vidcamus , vndc probcnt rcpugnare partes vocas formam Angcbcam , cxiltere potcft finc ^*"'^* 

^lrtA*' c "^ nril les. fubiccti fcilicct & formx in tah fub- adtuuli vnionc ad lubieclum: nam anima ratio- m B m ' 

gtUftrtts ftantia. nalis.quxcU imperfc&ior.id habctjcigo conua- 

tjjinttnlu. Dicunt ergo, talc fubicctum ncc ad intclli- turalitcr exiftet cxtra omnc fubicdtum , & con- 

gcndum , ncc ad motum , aut aliam operatio- fequcntei non dicct ad illud ordmem , fed crit 

ncm polle dcferuirc illi formx,& conicqucntcr cns fimplex & totalc. Confirmat fcu probat Ccnfincta. 

illud ("ubicdtum futurum inutilc formx. vndc Sccundo confcqucntiam : nam anima raiiona- 

rurlus inferunt, fotmam non polfc diccrc ordi- lis ob liiam fpintualitatcm & vim intclle&iuam 

ncm ad iilud, tamquam ad compartcm & com- potcft cxiftcrc fine lubiccio.ergo forma Ange- 

B.t^»ndt». plemcuum '»>• Hxc ratio non diftcrt ab ca lica magis fpiritualis quam anima , & habcns 

quam cx DThoma lcdt. pia.§c\l. tetigi,imb maiotcm vim intellcdtiuam, a fortiori potcrit 

hic minorem videtur habcrc vim: namctiamfi eUefine fubiedto, crgo ncc dicct vllum oidi- 

forina fit fpiritualis , poieft indigcrc fubicdto nem ad illud, fed cnt in fc complcta & totalis. 
fpirituali ad intelligendum > vcl quU in co re- Ncque hxc rario luadct intentum : nam tora Rtfninti». 

cipiuntur fpccics , vcl quu ctiam illud concur- maior peifcdtio Angeli , faluaiur cx eo quod ^ 

rit efTcctiuc , vcl aliundc: animus cnim ratio- dicatordincm ad nebiliorcm n.ultb matenam 

nalis quantumcumque fpiritualis fit, indigct quam anima; hxc cnim ad (iibicdtum matcria- 

corpoicad cogitationes multxs , cur crgo non le, ille vcrb ad Ipiritualc ( quodcx fc cft pcrfc- 

poterit cllc alia fotma (piritualis, quxindigear dtius ) rcfpcduin habcrct: &iicetfortcdcpcn- 

lubicdo fpirituali , m quo non eft tanta impcr- dentia formx angclicx maior cflct quam ani- 

fcdlio» qub cniin fubiedtum fpiritualc pcrfe- mx.adhuc tamcn ob maiotcin fubicdti nobili- 

dtius cft corporali,cb indigcrc ilfo nobilius quid tatcm, poflct laluari maior cius perfcctio. Ad- 

R*tt»rt- eft, quam indigeic coiporali. Ratio a priori dc.poflcdiq, non pcndcrc camtormam aiub- 

lf»nji»nu. hunis cft , quia ituer res fpintuales potcft ma- kdto fpiiituali magis , quam animam a corpo- 

gna cflc diftcrcntia : ncc emm qua libct poteft, rc : inde tamen non infcrri , non diccrc ctdi- 

cbqubd fpuimalis fit,omnia pcrficcrc, curer- nem adillud. Potcft enim indigerc illo ad ali- 

go non poterit indigcic forma Ipiiitculis con- quas opcrationcs, ficut anima cgct corporc ; li- 

lortio Ipiritualis fubicdti ad multas opctatio- cctablolu-cambxfinc fubiccto cxiftere qucant. 

ncs, (icui inter matcrialcs vna indiget conlbrtio Potcft itcm ob (blum complcmcntum lubftan- 

altcrius? tialc ad illud diccre ordincm, non ramcn talcm, 

Addc, malam cflc confeqiientiam , vt& tctigi vt in co fubicdto ncccllarib petat cflc.Quod ve- 17 

Cmftquln- precxd; fcdt. tormtt non tndigtt confortto ftto- rb dicitur, animam ob (pirituahutcm non pen- MmUttm- 

$1» putl». ttilt ttd optrundum , trgo non tndtgtt tllo »td dcic a cotporc, vcruin quidem elt j at non licct >"l mattt *' 

txtfitndnm: nam fbrma ignis v.g. tam perfccic inferrc^Angclum magis fpiritualcm minus pcn- 

& connaturalitcr omncs adiones fuas adcxtra derea fubicdto fuo: nam cum illud (ubicdum 

habere poflct < onfcruata extra (ubiec.tum, ac in fupponatur fpirimalc , depcndcntia ctum fum- 

illo : matcru cnim prxciic fuftcnut formam ma ab illo ncc in minimo ininuet fpirirualita- 

ignis, non tamcu cum illa concutrit ad opcran- tem, aut vim intcllcdiuam. Iinb nanc fonh 

dum; cur ergo.etiamfi forma ilU fpiritualis non iuuare pollct, quia fonc piurcs (pccies fpiritua- 

pcnderct in opcrando a fubicbto, non poflct ks inco fubicdto & forma fimul, quam in fo- 

tamcn pcnderc in cflcndo? quandoquidem hxc la forma rccipi poflcnt. 
dcpcndentia a fubiccto (pirituali ctiam in con- 

fcriuri non rcpugnat ipiritualitati formx. SVBSECTIO PRIMA. 

tr.sn.ftl P.W* ibpri cap. 7. indc probar Primb, c^tddcti comPcfitionc duendutn . 
prthat.An' Angelos non clic compodtos ex lubtccto Ipin- ' . * ■* 

l*l»t n»n tuali & fortna, quia Patrcs, qui Angelos dicunt T) ropter hxc docui alibi , non rcpugnarc d» 

§ fi "> m f*- fpirituales, vocant illos immatcrialcs, crgo fcn- J. creaturam aliquam purc Ipinmalem & in- ^"t eli 

^tfjri mmti " os non habere vllum fubicdtum. Verbm tcllcdiuam , compoiiram tam i panibus intc- 

ttutU ty> n ' c vidctur aliquo modo xquiuocatio coi^- grantibus quim cflcntialibus. vndc concludo, "J^ *rf 

],rinn. mitti in vocc mtttrU : a Patribus cnim fumitur non poflc a priori probari, fimplicitatem An- 

pro rcoppjfua fpirituali, & in co fcnfu ncgant gcli cx cius fpiritualiutc. Sic crgo in prxfcnti 

jEquimt*. P Jtrcs i'h» Angclos cflc immatctialcs; a Suario difcurrendum cft , vt primb fupponamus, nec 

ttttxpLiM- vcrb vfurpatur/»4/«r/rfpro iubiccto, quo fcnfu rcptignarc vnam creaturam fpintualcm com- 

tnr. potiusdc fadto Angcli funr matcria; rccipiunt pofium, vt immcdiatc dixi,ncc iiem econtra- 

cnim in (c vr ("ubicctum , faltcm fuam fubliften- rio , rcpugnarc aliain omnino fubftantialiter & 

tiam fubftantiaicm , itcm accidcntia omnia fpi- intcgralitcr iimpiiccm : licut enim dixi , in ill£ 

ritualu, nec Patres hanc rationcm maienx,icu non indudi duo contradidtoria ; itaetiam dico, 

fubicdb.ncgarunt Angclis; ergo cx Patnbus ni- nec includi in altcri omnino fimplici. Forti OUifHl t 

hil infcrtur circa cam compolirior.om cx lubic- aliqius hoc vltimum negarct, eb qubd omnis 

dto& forma ipirituali, UUC fubiccium illud creatura vt diftingiutui a Deo, dcbct cflc com- 

Hif . vocctur matcria, (iue non. pofita, ahoquin eflet purifliinum cns feu Dcus. 

*'n*u! Sccundb arguit , quu aninu rationalis cft & hoc argumcntum linpuliflc videtur ahquos 

ad 



Digitized by Google 



Difp.j. Vtrltm Jngeli fnt corporei & comfofti. Sc&4- ij 

ad dicendum, Angclos cillt cothpofuos cx fub- qua fubftantia fpuitualis ca comjvfuionc ca- 

iccito &forma. rens,vt in iccunJa panc noftrx iuppoiicionis 

Rcijci vcrb poceft cx co qubd nimium pro- diximus. • 
l»ieft. barc vidcatur, iiilicec uon iulum cotum Angc- Vndc DICSMDYM Secvndo, Angclos citc cx Cimclufie 

lum, fcd <Sc ipiim formam , & quamcumquc numerocorum qui prxdicH carent compofido- Sitimi*. 

parttm debcrc cilc compofuam in inrimtum. Hc.Quodprobatui cxci ininuniicntciuiaThco- 

quod abfurdiilimum cft. id vcrb argumento logorum id exprciic aicntium. lu D.Thomas, VnbMimr 

probari patct: quia ea forma aut pars , quan- Caictanus, Molina, Valqucz, Valcntia, Bafics, txMuatri- 

2 5 tumuis icparara, adhuccft crcaiura, & a Dco Zumel, & ihulti alij, quos rcfcrt Sc icquitur Jjjjjjjj 1 ^ f 

iniinicc diftans ; ergo fi creatura dcbcc aDco Granadus controu. 7. tra&.i. difp.i. cftqucid 1 

dincrrc in compolitionc , ctiam illa pars dc- COofornuus mcdo loqucndi Patmm , qui fxpc tcnftrmi- 

bct cilc compoliu non miniis qium ipic iuiinuarc vidcntur, Angclos cilc limpliccs. cos itrPuri- 

Angclus. vide apud cumdem Granadum. PolTumusquc 

Rtfcinfitai Huic tamcn obicclioni facile poflcnt argti- addcrc ahquam congrucnciam naturalcm , quia jffiffij^ 

fntufa- nicm j au & 0 rcs fatisfaccrc , ncgando lcqui.dc- nos non dcbcmus nuiltiplicarc entitatcs finc nc- T mu. 

ttutt ad- k CJ . c p ancs c jj c C omp#fitas : v t cnim a Dcodif- ccilitate ; omnia autcm qux dc Angcl» dicun- 

rj * *' cinguantur, fuificit fi iint compoiitx , vcl mtu- tur,racilc cxplicantur linc vllacompofiticnc in- 

ra lui ordinaca ad coinpoiicioncm ; vcrumque tcgrah, aut ctiam cllciuiali ; non crgo dcbcmus 

enim fummx Dct fimpliciuti rcpugnat : at ii illam poncre, licct dicamusm ordmc ad potcn- 

totus Angclus cilct lncompoiitus , ncc ad com- tiam abfolutam non clfc rcpugnantiam inahqua 

pofitioncm diccrct ordinem,iam non diftinguc- fubftantiiipiricuali compofica. Std hinc 
rctur a Dcoquoad punclum cntis omuino puri; Obijcics.Ergo proptcr camdem racioncm de- 1Q 

crgo argumencum, ccii probet Angclum dcbcrc bcbis diccrc, ncquc ccmpoiicioncm cx natura & ohuait. 

tompoiu , non camcn probat ctiam quamlibct fubfiftentia in Angciis reperiri, quia nulla cft 

pancra cfle compoficam. Hac ergo •rgumenti neccflitas diftingiiehdi in cis talcm fubiiftcn- 

racii iinpugnaiionc, qux ohm mihi placucrat, tiam, prxicrtim ciim in mca icntcntia pcflibi- 

ouufsa , abiolutc ci Respondeo lis fit natura fubftancialis , qux iibi habcat idcn- 

jibftluit P r 1 m 6, cicaiuras non diftingui propiic Sc tiricatam iubhftcntiam. Reipcndco, fi racioni Rtfftndtt, 

ufftnit* immediacc a Dco pcr compolitioncni, icd pcr nacurah iniiftcndum cflct, negandara omnino 

frmib. dcpcndcntiam , fcu cilc abalio: vndc quando & in Angchs & in homjnibus lubfiftcntiam 

druiditur cns in Dcum & crcacuras , non diui- diftin&am : nullum cnim cft narurale princi- 

, j ditur in cns compoiitum & incompofitum, fcd pium aut cxpericncia. qux vcl lcuiccr poiiit fub- 

TnMib >n cns a fc, tv ab aho. ldco probabilc omnino iiftcntiam a natura diftinclam probarc , vr in 

§ft, mn rt- puto, non rcpugnarc crcatutam aliquam fub- Mcuphyficafufius oftcndi,agcns dc fubfiftcn- 

fugnmr» ftantialem car^ncem omni com|>oiitione ctiam tia. quia vero ex myftcriis Tnnicaus & incar- k fMti$Mt*. 

%'^la'iui*- xdfknuli; hac cnim iuificicnccr diltingucre- nationisomnes fcrc Thcologi ulcm fubiiftcn- 

UmtAun- tur a Dco , pcr hoc qubd cflcc cns ab alio, & tiam in hominc , & in aliis crcaturis cciara ina- 

ttmimm concingcns , imo &. annihilabilc : poflct cnim nimatis , & in Angclo dillinxcrc j & nos etiam 

ttmptfittt- (umnrnct iubftantiam fme duracionc diftin- cum illis camdcm diftinguimus, non ancndcn- 

t\i & vbicacionc cflc dctcrininau ad vnum au- tcs.au infcrarur cx prmciptis naturahbus ca dif- 

num v.g. & ad talcm numcro locum • clapfo cincUio. At compoiitio ctfcncuhs cx fubiccto !c 

vcro illo anno pcrirct; numquid hac, licct ef- forma ncquc rationc, ncque cx myftcrits fidci 

fct omnino incompoiiu , lurhcientcr a Dco dif- in Angclo dcprchcnditur. im6 aucloritas con- 

I *»- tingucr«urr Quod autcm dicitur dc aclu puro, trarium fuadcc, non crgo ca dcbcc adnucti. 
telUgmiitr pura cft xquuiocacio : duo cnim poccft iignifica- Rogabis , an dctur 111 Angclo compolitio cx z t 

f "* Mtm ' rc ca vo * 1 vc ' aliquid carcns compofitionc, Sc gencrc & djflcrentia; non quxro , an gcnus 8c jtnttinf*. 

c"t«* a vcficnoncftpropnumDcijconucnitenimcrea- diffcrcntia obieaiuc prxfcindatur in "Angclo;/'''"* St- 

turis impcrfcctiflimis : vbicatio cnim v.g. An- hoc cnim* inonwu crcatuia viuucriim a mc nc- & 

gcli, fccuhdum fc fumpu omni carct compofi- gatuin tft alibi: quxro ergo tantum,an Angelus jjj?™'* 

tionc , & idco in hoc icnfu dici potcft aclus pu- conftct genere £c diflcrentii.co modo quo illis AtTgtU. 

rus. poteft ctiam iignificarc aggrcgamm cx conftat homo,& alix crcaturx. Ncgarunc non- Mnliani- 

oiv.ni perfeclione fimplicitcr fimphci , purura- nulh , icd abutcndo iignificationc nominum; **»*ttM- 

quc ab omni imperfccrionc. quo fcnlu Iblus in rc cnim non vidco quomodo id poflit ncgaii ' 

Dcus cft aclus puius , crcatura vci b ctiam fim- in vllo cntc : eb cnim iplo qubd talc cft, habct 

T)lcx ouuiino & limphciflima,raultas tamcn ha- conucnicntiara cum ahis cntibus , & hoc voca- 



crct iimul admixus impcrfcctiones . mus genus ; iccundum vcrb fuam propriam 

Suunic Sccundo rcipondeo, cain crcacuram poflc eilcnnam diffcrt ab aliis, Sc hoc vocamus diflc- 

ttffmtU» eflc compofitam ex fubftancia & accidente, rcntiam. Angclus v. g. cft fubftaniia intchYcti- 

ihtehtai. poflc etiam cx natura & fubfiftcntia; quo iiifli- ua ficut homo, ccccgcnus; & purc ipiritua- 

cicntcr excludicur a fimpliciutc Dci, cjux om- lis , cccc difterehtia. Imb etiam in Dco dixi 

ncm Lompolitioncm ncgat ; crgocx hoc capitc dari propriiflimc gcnus &c differentiara fine 

non clt ncceflum cam componi cx fubiecto & vlla impcrfectione. de quo fufius in Logicl, 

forma iubibntiali , crgo non rcpugnat ali- & in matcna dc Trinitacc. 



DISPV- 



*4 Rod.de Arriaga Tra&atus De Angelit. 

% DISPVTATIO QJV A R T A. 

De diuerfttate Angelorum , vti de Ordinibm & hierarchiis. 




Stnttnti* 
otgtns tri- 
kuitur D. 
TLemt. 



ttmiim 
ttntt Gr«- 
nxJw ex 
jtrifitttlt. 
Ctnfirmst 
Iitmi. 



Secstndc. 

.1.1.' 



Stvttini* 

fzz 



Uttittfi. 



tiegnm im- 
pngnntMT 
Irtmt. 



c i m v s dc his , quz oinnibus 
- Angclis communh funt , iam 
oportct vidcrc quomodo mtcr 
fedirfcrant Sub quo tuulomiil- 
ta comprchcnduntur, fequenti- 
bus feccionibus dcclaranda. 

SECTIO PRIMAv 

tAn pofftnt dtttimtus dari Angcli folo 
numero tntra eamdem fpectem dif- 
tmSii. 

HAc derefuseSuarezfupracap.ii.& i j. 
& Molina quarft. 50. an.4. Nos brcuius, 
quia fcre totum hoc pun&um in Philofophii 
cxpediuimus. 

SVBSECTIO PRIMA. 
Stntentta negans rei/citttr. 

So l et communitcr tribui D.Thomx fcn- 
tentia ncgans, licct cum Thomifta: aliqoi 
cxplicenr , vt folum loquatur dc fa&o , ciim a- 
liunde vidcatur cxprclsf contrarium docuiflc. 
vidc P.Suarcz cap.ij. Quorumcumquc vcrb 
flt ca fcntcntia, proban potcft, quia ncquit da- 
ii diftin&io folum numerica , nifi intcr rcs di- 
ccntcs ordmcni ad quanritatcm , vcl mauiiam; 
a qua tum Angcli fmt alicni, non poflunt intra 
eamdcm fpecicin multiplican. Eamdem fcn- 
tcntiam dcfcndit Granadus fupri dilp.4. n.9. 
camque Aiiftotclis audcotitatc probat, rationcm 
autcm vix aUam addit quam prarcedeiucm. 
Confirmat tamcn , quia Dcus ob fuam pcrfc- 
ctiflimara acrualiutcm non cft multipltcabilis 
numero : crgo Angelus, qui maxiroc acccdit ad 
illam adtuahiatcm Dci , crit immultiplicabilis 
nuiftcro. Confirmat Sccundb , quia diflerentia 
numcrica cft infima intcr gradus rflctaphyil- 
co? ; ergo defumcnda cft cxmfimo gradu intcr 
partcs phyficas , quia giadus mcuphyfici pro- 
portionantur phyficis, utfimus autcm intcrphy- 
licos cft matcna-, lcd AngeU non habent nutc- 
nam vllam , crgo. 

Contraria umcn fcntcnria cft multb com- 
munior, vt & ipfc Granadus fatctur nurn 8. 
rcfcrt-ns pro ei multos valdc ex ipfis etiam 
Thomiftis. Eam cgo omnino vcram tudico.Ra- 
tiocft: namplanc gratis cvfinc vllo fundamcn- 
to dicitur , mdiiuduaiiontm fumi in ordinc ad 
(blam matcnam . de quo his£ cgi in Mctaphy- 
iica. Nunc autcm brcuittr id oftcndo Primb, 
quia ctiam rcs matenalcs diccntcs ordincm ad 
matcriam. non indiuiduantur pcr cumdcm cr- 
dincm rbrmalitcr : nam circa canidcm numcto 
materiam primam & quamitatcm daOCUI duo 
accidentia numcro dillincta, v.g. dttO calorcs 
vt octo, duo frigora, ccc. qua: fucccfliuc potcft 
habfte ulis iiutcria, vcl qtumius. Idcmcildc 



f 
u 



vbicationibuj, durationibus, & aliis acciden- 
tibus. Tunc fic: Illa dillincrio horum acciden- 
tium noo defumitur a qtuntiutc , aut a mate- 
ria.quia matcriaeft vnica; ergoipfa non dat 
oppolitioncm indiuidiulem accidcmibus in ip- 
sa cxiftcnribus , hcet vnum indiuiduum mate- 
rix faciar fua accidenrra numcro difttncla ab 
aliis accidcntibus, in ahi numcro materii cxi- • 
ftcntibus : ergo illa ac§idcnria licet refpicianc 
maieriam, non tamcn intcr feindiuiduantur per 
hunc rcfpectum, quinpocius in illo ommno 
conucniunt: & rario conuenicncix non cft vllo 
modo ratio differenrix. Idcm argumcntum fic- 
ri poteft de macerii rcfpe&u quantitatis , & c ntmEkt 
contratio , fi diftinguantur : nam fub cadera tttj. 
numcro quantitate ialtcm diuinitus pcflunt da- 
ri diftincbe numcro nutcrix , & in cadcro ou- 
mero matcria diftinctz numero.quamiurcs , vc 
docent Thomiftx , qui ccnfent, in corruptione 
fubftantiali ficii rcfolurioncm vlquc ad 11 ate- * 
riam primam , & loco etiam quantiutis prxce- 
dcntis aliam numcro diftmctam fucccdcre in 
enito; ergo illa diftinccio numerica aliundede- 
umitur , quam cx ordinc ad matwiam hanc 
numcro. 

Sccundb idem oftendimr ad hominem ex j 
principiis aducrfariorum &veris, fcilicet gra- Stamdi 
tias habituaiesdiucrforum Angc^orum folonu- 
rnerointcr fediftingm: idcm ctum ipli doccnt 
dc omnibus vifionibus Btatoiiui). tunc iic ar- 
gumcntor euidcnter : Ift* gratia: & viiioncs & 
habitusalij fupcrnaturalcsnon dicunt ordincm 
ad matcriam & quantitati m , vt pcr fc notum 
eft: folum enim rcfpitiunt fubicctum fpiritualc 
indcpendcnter a matcna , & tamcn intcr fc folo 
numcro diftinguuncui;crgo falfum oir.ninocft, 
diftinccioncm numcricam folum proucnirc cx 
reipcdu ad matcriam & quantiutcm. Idcm vl- 
terius probatur , in duabus cognitionibus natu- 
raiibus foio numcro diftindcis , quas fucccfliuc 
vcldiuifiuc Michacl potcfthabcrcdc Gabriclc, 
aut e concratio: qux on.nir.o func indcpendcn- 
ces a maccria & quantitate ; crgo indiuiduatio 
numcrica noc pcndct ab ordinc ad quantitatcm 
fcu matcriam. 

Ncc potcft rcfpondcri , id eiTe vcrum in ac- tfu^um 
cidcnribus, non autcm in fubftanriis : nain gra-^ fc *" r 
tisprorfuseadiftinciiotradcrcntr: fi cnim fe- 
mcl admittitur indiuiduatio finc ordino ad 
quantitatcm , non cft excogiubilis ntio, cur id 
non poflint habcrc fubflantii. quid enimquo- 
ad hoc conducit ratio accidcntis aut fubftan- 
tix .• Ncc luflicic rclpondcrc cum Granado, no- GrmiJt 
mine matcrix non lntclligi partem illam , qux "fP t *fi* 
in compofito cft pura potcntia ( quia liccr ci- 
lum cflct corpus fimplcx, adhuc cfle polfcnt * m ' 
multi carli iblo numcro dillincti ) fcd intclligt 
Ptimb, quamlibet rcm cxtcnfam; Secundo, 
quodlibct lubicciutn: tumautcm hxc accidcn- 
tia relptciant fubicclum, poflunt optimc multi- 
plicari numcro. Hxc, inquam, folutio non pla- 

cct, 



Digitized by Google 



Difp-4- &e diuerfitate Angelorum&c. Scci.i 

cet, quia ftatim apparct gratis conficca acl tu- 
giendam diftictiltatcm : rogo enim, qux coiuic- 
nicntia rci extcnfxcum Angcloin ordinc adin- 
diuiduationcm nununcam, vt &: a rc cxtensa 
& ab An«clo proueniat ! Ndnnc hoc cft mani- 
fefte dcicrcrc princinium, cpiod i homiltx lnp- 
ponunt \ illi cnim dc propru &: rigorosa ma- 
tcria rantum locjuuntur. 

Confirmo & cxptico:Cx!i illi iimpliccs poi 



-5 



SVBSECTIO SECVNDA. 1 

Examinantur quorumdam pro eadcm 
fententii argumenta. 

'amdfw fcntentiam Thoinifticam im- 
pugnans ficprobat,duos polfc dan Ange- 



r.Hurt*- 

Am frtb*t. 



Ctnfirm* Conhrmo & cxptico:Cxli illi limpliccs pof- los etuldem fpccici, P.Hurudus difp. 1 1. Mc- 

6>exfiiu. iuntdittingui numcro. nonquta rcipiciant iub- laphyfiac kci.j. Primd , quia potclt Dcus fa- [fttittftflk 

iccitim, vt ipic Granadus faceiur ,ncc qtuaipfi ccre dttos Angelos , qln habcant xquatem vir- Htti. 

fint fubiecium aliquorum accidentium : nam ti tutcm lc moucndi , cognofcendi , deniquc in 

hoc fufticcrct.ctiam Angcli, qui rccipiunt mul- omnibus xqualcs finr, DCUCpOtvft cfticcrc duos 

ta accidentia, polfcnt cx hoc capitc ditfcrrc nu- Bcatos xqualcs in viuone bcatitica: atqui talcs 

mcro,crgocxli prxcise dirfcrunt,quiafuntma- Angcli eo tpfo funt ciuldcm fpeciei: crgo pcfli- 

rcrialcs : atqui cognitioncs Angclicx non habcnt bilcs lunt intra camdcm fpeciem duodiftintii. 

vllomodo maccnalitatem.etiamft Angclumrc- Huic tainen argumcnto duphcitcr relpondcri 

fpiciant vt fubiccium : crgo non habcnt vnum poiclt. Primd . non fequi duo elTc eiuldcm "» ri ' w " i - 

conccptum vtiiuocum, imd nec analogum cum Ipecici, ex co qudd lint pcrfectionis aqualis, 

cxlis, ratione cuius ambo diffcranc ntimcco: cr- vt tusc oftcndi m libris dc Anima oontra cum- , 

go xquiuocc proccditur in hac cxplicatione, dcm Hurtadum : crgo etiamfi conccdantur duo 

quo nihil potclt clfc inccnius ; tunccnim gtatis illi Angcli xqualcs , non proptercd conceditur 

difcurntur. & ego addere poicro.nomme matc- cos dcbcrc cllc ciuldem (pecici. Sccundd rc- Rrfftndi' 



rix intclligi fubiecium etiam rci accidentalis ; fpondctur, fi ca xqualitas arguat fpcLirkwii 

cumque Angclus tit matcna in hoc lcnfu, et- vnitatem, negandum aThomiltis id efli- jjni- J *- 

iam potciit diftmgui numcro. bitc,ob rauoncs, quibus in hac materia vtuntur, • 

tfMlfig/ir Vcriun quid cgo dcfatigor , cum ipfcmet qux per hoc argumcntum non reijciuntur. Sc- jtrruimr. 

ChAn*d$u Granadus Angclum vocct mateiiam in hoc fcn- cundd arguiv.cntatur, Indiuiduatio & dirfercn- 

fu, vt fic ex oidinc ad Angetum dicat indiui- tia fpcciiica cft ldemcx parte Angcli, crgociim 

duariaccidcntia cius :- Iamcrgo ficargumcntor: diftcrentia Ipecirica fit mdcpendcns ab onhne 



•vtttt tnm 
ttrtsm. 



ad vtlam matcriam , ctiam indiuiduatio numc- 
rica, crgo potcrunt d.iri Angeli intra cam- 
dcm fpcciem folo numcio diitincti , licet 
non dicanc pidincm ad matcium . Similt 
arguinento idcm aucior eonatur probarc, 
polfc indiuidualucr cfle 



duo indiuidua non pouc 
inxqualia , quia indiuiduatio & 
cirica funt idem; crgo fi funt 



ratio fpc- 
inxqualia m- 



Ad hoc vt indiuiductur altquid , non cft ncccf- 

Cimtra farium vt dicat ordinem ad matcriam : nam cx- 

trimi. li fimpliccs non dicunt ordmcm ad illam ; fufti- 

cit crgo, vt vct lit maccria, vcl dictU otdincm ad 

illam : atqui Angclus cft macctia in fcnfu prsc- 

fenti: crgoctiam potcric multiplicaii numcro. 

Cttttrti Sccundo difphcct valde ca cxplicatio, quia 

SKttnja. contrana cft argumcmo ipfius Granadi, qui 

diftiucvtioncm numcncam abinfimapartc phy- diuidiiahtcr, funt etiam fpecificc . *Ad libros 

ficapracuc oriri contcndit : atqui Angclus.et- dc Anima tciigi hoc argumcmum , dixiquc.in 

iamli rcfpiciar accidcntia, non clt inhma pars coomnino mutan tcmnr.os , haud alitcr qnam 

phyfica, lcd fcmpcr cft nobiliflima lubftantia: fi fic argucrcm : Ratio fpccilica & generica smfnp>*ih 

ergo non potelt cx ordinc ad Angclum diucr- lunt idcm rcalitcr , non minus quam indiui- mfttrtttu. 

fihcari numcro intcllcclio, 8c cctcra lllius ac- dualis & fpccirica ; ergo fi homo ditferr in ra- 

cidcntia. tionclpccirica ab cquo ( licut verc diftcrc ) dif- 

j * Tcrtio &: vltimi), quia hxc cxplicado non fcret etiam in gcncnca , crgo dirfcrct ctiam ge- 

Cetttra tollit difticultatem mci aigumcnti : nam dux ncriccilicut lbi intcrcbatur.ergo diftcrct fpect- 

Ztrttb. cognitiones ciufdctn fubicc-ti , vcl duo calorcs ficc; cft cnim ommmoda paritas argumcnt.indi. 

ciuldcmmaterix potius conuenittnt inordincad Diximutati tctminos, quiaaliud cltipfainra- yHintttH. 

fubiedtum , quam in eo diftcrant: crgo aliundc # tioncm gcncricam dirferrc, aliud cam dirfene *K* mr *- 

debct iliu conuenire diftinciio numcnca, quam cencrice feu notabihtcr: quia crco aniinalitas & tmmm^r 

i- l /• j ° i i ntntam 

litas tn homine lunt ldcm , h ha-c diftcrt 



a fubiccio : liccc cnim fint ics rcfpcdtiua - , non 
tamcn cx rcfpcdtu diltinguuntur. quod longi 
aliud cft. ln praicnti autcm quxrimus funda- 
mcntum diftinciionis : conftet crgo,tllud aliud 
cltc quam otdincm ad matcriam, leu ctiam ftib- 
iccium, ldeoque ncc explicationem Granadi 
prodcllc. 

Tttti» Tertio principaliter argumcntor conrra cam 
imfugn*- fcntentiam rationc a priore, quu, ficutipfa nia- 
'*'['»""- tcru prima , fcuquanntas, per fe ipfam linc rc- 
*''*•'■ fpcciu ad alum matcriam numero diftinguicur, 

cur non idem etiam poterit habcrc Angclus finc 

vllo rcfpcciu ad mateiiam? 



T O M V I 1 I. 



rauonalitas tn nomine tunt iacm , u ni-c aincrt i,fl„„ t 
ab cquo,eciam llla: at ob camdem rationcm fic- *UtU u\ 
ut llu non ditfert fummc feu gencrice , ita nec tttjfrm x«- 
rationalitas diftcrt fumme : & licut rationali- "' ,,f *- 
tasdiffcrt fpccirice, ita aninulicas meadiffcrc 
fpeciricc.quiatotusego fpecifice diftcro, & to- 
tus non dirfcro gcnencc. quod eodcm mcxio 
applicatut ad indiuiduarionem , Totus diffcro 
paululum a Petro,& totus non diftcro vatdc 
notabilucrfcu fpeciticc. quod idcm cft. Tctigi j 
brcuitcr lioc argumenrnm, quiacx eius fotutio- 
nc dcfumenda cft prxccdcntis folutio. 

Diccrecrgo potcruntThomiftx, cx co quod Tkim^h 
ratio Ipecifica&indiuidualisMichactis fintidcm, 
inferfi bcne,^4fi« fptctjica vt dtjftrM noUbtlt- 
ur * Qabrtelc, ttl mdtptndtnt a materii ; s9$o 
mum ratio tndiHtdttalti trtt indepcndcm a i 



tcrtA, 



Digitized 



z6 . Rod. de Arriaga Tra&atus De Angelis. 

ffrii.debct tamcn poni idcm terminns , vt dif- Adde , pofle vtcumquc Ariftorclcm cxpli- Anfianln 

ferat rtotabtliter: ac.ficut ratio indiuiiUia vt non cari , vt non dixcrit vnicam cauflain indiuidua- **{* HMtm ' 

notabiliter, fed partuu diffcrar, dcpendct a ma- tionis cfTc quantitatcm , fcd illan fufliccrc ad 

tcriajitaratiofpcafica, vtpamm aifFcrat,pcn- indiuiduandum ,ctiamli alia priucipia indiui- 

det a matcria : fcruaris enim cifdem terminis, duationis rcpcriantur. qood vcrum eft : nam 

quod prxdicacur dc vna , prxdicarur dc altcra, dux formx co ipfo quod refpiciant diitin- 

propter vtriufquc idcntitatem inter fc : atqvii &as quantitarcs, (untctiam intcr (e diftincfx. 
(i mutcnturtcrmini , qualcs funt.diffcrre nota- Ad confirmationcm Granadi , qux aliorum A iQ TBntk . 

bilitcr , Sc diffctrc parum , non fit contradi&io ttiam cft, rcfpondco mc mirari.quod cx ea non dt c ^fi r . 

ctiam refpcclu ciuidcm formalicatis raticnc no- intulerit , ncc qurdcm fpccie Angclos multipli- m»mntm 

ftrajvt fi dicatur, Indiuiduacio pcndct a materia cari pofll-: nam Deus ob fummam a&ualiratem rtQnit* 

vt p irurn differat, non pcndct vt multum difTc- non folitm non potcft habcrc multiplicationem 

Inttrrcg»- rat. Quarc autem in ordinc ad magnam diffc- inindiuiduo, fcd multo minus infpccic. Dico Rati» tt- 

«#• rcntiam non pcndeat a maccria, in ordinc vcrb mttito mtntts tn fpecte : fi cnim pcr irupoflibile Qonfimi*. 

ad minorcm lcu indiuidualcm pcndcat ; Tho- plures dij non rcpugnarcnt , potius illi forent 

miftx diccnt. quod fitioti dcdcrmt bonam ra- iolo numcro dilhncti quam fpccic diuerfi. 

tionem, poterunt quidcm impugnari ; at non quod cuidcnccr oftendo »x adnertariorum do- 

hoc argumcnto dc idcntitate racionis Ipccificx ctrina: nam (i fpecic ciTcnr diucrfi, non poflcnt 

cum indiuiduali, fedquo ipfc Hurtadus, Sua- cflc xqualcs m pcrfcctionc , quia dux ipccies 

rius, &om«cs vcimur , quod fciiicec gratis ad ncccflario func inxqualcs. ac co iplb , qui eflcc 



3 

Tamdtm 

ftitttmni» 



vnam differentiam requir.ituv illc ordo , & non 
ad aitam. quod longe aliud eft argumcncum d 
contiadiclionc in cxigentia, quo vtitur hic 
Huoadus. 

ctiam communiccr fcntcnriam alirer 



iumdu: 



rt P. V.Uqucz difp. 18 1 . num.8. liipponcn- 
iilui poiic habcre fuam indiuidi.ationcm 



minor, non cflct Dcus; hocautcm inconue- 
nicns ccfTarct,fi amboelTcnt ciuldcm fpccici. 
Iccm duo dij ctiam xqualcs, ideo dicunmr re- 
pugnarc, quia vnus poflct altcri rcfiftcrc con- 
trarium volcndo. Qux ratio cciam magis im- 
pugnat mulriplicitatcm diucrfarum fpccicrum, 
quar 



fcnitmum Uo, nilul poiic habcre iuam lncluiuii.auoncm quam mrra camdcm : tacilius cnim concipcre 
mlturfre- pcr aliquid fibi fuperadditum , (cd wcciTari6 pofllmus duo indiuidua fibi omnino fimilia, 
, omuem indiuiduationcm dcberc cllc idcntifi- ldcm (cmpcr vclle & vnum alteri non rcfiftcrc, 



10 



frtx.. 



catam cuilibct rci. vndcinfert, ciiuetiamde- 
bcre cfle idenrificatam Angclo: gratis cnim di- 
citur cflc idcntificara vni, noD vcro altcri ; crgo 
Angclus poccft ctiam haberc indiuidualitatcm 
intra camdem fpccicm. 

Vcrum ncquc hxc ratio probat vllo modo 



quam fi duo ea fint (pccic intcr fe vatdc diucr- 
(a. Addc,tunc ncutrum habiturum aliquam 
alterius pcrfc&ioncm .idcoquc ncc fururum in- 
finitum. Vides ergo confirmationc P.Graiu- 
di potius probari, tcpugnatc duos dcos fpccie 
diuerfos , quam lolo numcro , & confequcnter, 
Thffmifii. intentum. Rcipondcbunt cnim Thomiftx,ccr- potius Angclos fpccic nondi(tingui,quam non 
rtfftndtiu- nilimum efle , indiuiduationcm ti rci in qua diltingui (olonumeto. 

repentur , omnino dcbcrc cfle idcncificatam : at Ablolutcei argumento rcfpondco, racioncs, ■'' r^ !Tf ,, » 
vbi non rcpcricur,non poflc cllc id mincacam, quxob fuprcmum Dci dominium probanc il- |'/^ f " 
cumquc aliundc fupponant, Angc os non dif- lum non po(Ic vllo modo multiplicari , penitus J 
tingui lolo numcro, doccbunt conlcLHiciucr in ccflare in Angclis. Vnde (altem Ipccie multi- 
eis ncc diftin&am ncc idcntihcatam cllc pofle. phcabilcs funt , qux multiphcaciomagis repu- 
Rsiio to- Racionem vcro vltcriorcm addcrc poiTunr, gnat Dco , vt dixi , quam intra camdem ipc- 
quia fciUcec illa indiuiduatio, liccc idcntificaca,- cicmjcrgo a fortioh inrra camdcm (pccicm An- 
cft camcn refpedtiua ad aliud , ficuc animalicas gcli pptucrunt muhiplicari. • 
liccr idcnnficata h( )mini,cft rclpcctiua ad lcn— Sccunda confirmano cx co quod diuerfiras Sttttni* 
fationcm; crgo indiuiduatio , qux eft icfpcdcu» numcifra fumatur prxcisc cx hxccciratc,qtix eft jSSjE. 
quidam in ordinc ad matcriam , c«: Angeli non infima difTercntia, crgo aiam dcbct fumi cx in- a ' 
habcut talcm rcfpcdtum, non habenc ctiam fibi fima pattc phyfica, iam cft fupra contra Pa- 
idcntificatam indiuiduationcin intra camdem« trcm Granadum rctorta, co quod omniaacci- 



llrgitmtn- 

tum tx 
Artfititli. 



fpccicm, Sc hanc efle inter Angclos & rcs matc- 
rialcs ditfcrcnriam, quam hocargumento P.Va- 
(qucz non lmpugnat. His crgo argumcncis o- 
nullis, fufticianc qux fupra pofuimus. 

SVBSECTIO TERTIA. 
Reftondetur argumentis Thomiftcis. 

Ad primumdcfumptum cx Ariitocelc do- 
ccnte, quantitatcm cilc principium indi- 
uiduationis , relpondco, non tcncn nos omnia 
qux Ariftotclcs docuit , dcfcndcrc , maxime 
quandodc Angelis agitur. Ipfi Thomirtx, hccr 
non rcflcdcntes fc fupcr hoc, illum dcfcrunrin 
indiuiduaaonc gratix &i vilionis bcatx , &c vt 
paulo antc diti ; iam crgo propolitio Anltotclis 
vn%crfalis ncc a Thonuftis dcfcnduur, liccat 
crgo ck necame. 



dcntia Angcli diftinguuntur numcro , & tamcn 
non rcfpiciunt infimam partem phyficam. Ab- Mftln* 
folutcr refpondeo , nceando indiuiduationcm rojfendo». 
numchcam infimam cllc : licet enim fit vltima, 
non umen idcb minus pcrfcdta, imo qu6 ma- 
gis dcfccndunt ditTercntix, c6 funr pcrfedtio- 
res; animalitas cnimcft pcrfedtior quan vica- 
licas , & racionaltras pcrfedior quam animali- 
cas; crgo co quod Pctrcitas fit poft rationalica- 
ccm , non idc6 cfl impcrfec^tillima. Sccund6 
malc dicitur , indiuiduationcm cflc vltimam 
diffcrcntiaui: oftendi enim alibi , ctiam antc ra- 
tionahtatcm animalitatcm concipi cum indiui- 
duationc incomplcta ; &: fic dc omnibus cac- 
ris rationibus communibus. Tcrtio, quidquid 
dc hoc fit, cohfcqucntu cft mala a diffcrcntia 
vltima ad matcium primam , quia potui; gc- 
nus comparatiu matcnx, & dirfercntia fornuB 

phylicvi 



Digitized by Google 



phy 
bcn 



Difp.4. De diuerfitate Angelortm 3 &c. Scdhiv 27 



ficui nu- 
mir» dif- 
lintlit. 



lyficx ; ergo non a matcria , fcd a forma dc- 
cret fumi diftcrcntia indiuidualis, iuxu illud 
principium quod fupponicur in argumento. 
fmmtil' ^■ e Q x>n ^ co cr S°> non kotjum argumentum 
ttrffitml m ms ^ finUhbus quxftionibus a conccptibus 
ut fhjfi* metaphyficis ad rcs phyficas, nccpotcft a Gra- 
€t*.m»tum nado vlla ibi connesio oftcndi. 
tfimrgn- 

SVBSECTIO CLVARTA. 
Conclttfio qn*fiwnis. 

Ctntludi- jcekdvm ergo Primo cft, dari polTc 

Angelos eiuidem fpcriei numero dtltin- 
l"'ti» ''Itm ^ os > non lcc us ac aliorum entium ommum.non 
lbliim de potcntia abfoluta , cb quod nulla nec 
apparcntcr ex tali poflibiUtatc fequantur conrra- 
dictotia , fcd ctiam naruralitcr; quianihil cft in 
rerum natura,quod,produc*ovno Angelovnius 
fpccici, magis petat, ne ahiis eiufdem ipcciei 
BMi**ft. prodticatur.quam nc producaturdiucrfus.Ra- 
tio autcm cft, quia nullus altcri cft conrrarius» 
nec itcm alits coporibus , crgo etiam naturali- 
tcrornnescxifterc pofliuu.vndealibi intuli.om- 
nes quotquot Deus nouit fcicntia fimplicisin- 
tclbgcntUE , poflc fimul ctiam naturabtcr pro- 
duci.quod a forriori ccrtiflimum cft de mul- 
tis indiuiduis numcro tinitis inrra eamdcm 
fpeciem. 

Porrb Angclos intra eamdem fpeciem nu- 
mero multipiicabilcs eflc , cft, vt fupra dixi, 
communiflima fentcntia , & fatetur id P.Gra- 
nadus,multos pro ea fupra citans. 
'Nitrtp*- Dxcendvm Secvndo, ncquc item rcpu- 
inM , i*ri gnarcmnltos Angelos fpecie diucrfos. Hxcab 



, _ ftunt.eiufdcm fpecici , an verb diucr- * rMj* 
c,an partim diuerfx, ciufdem parriin. P.Mo- 
na iupra raulca anert, & valde clara, Patriun w j 



nulla 



gjE 2. oronibus fcre acfmirtirur vt ceru , quu 
mtrjtt. poreft cflc in ca multiplicationc rcpugnantia. 

11 Dixi fere abomnibus admirti, quia Bonaucn- 
Berumtn- tura, Albcrtus Magnus , & Guilielmus Pari- 
tmrm o-mlij [ Ka [\ 5 apud Suarcz cap.12.num.}. conrrarium 
"t^ttltTt ^ cr, " unt ' fundamentum corum cft , quia in 
ccntrar.Hm carua Angelorum fimplicitatc, non vidcturpof- 
Ccrur* til. fibilis diucrfitas fpccifica : vctum facile id ne- 
gatur: poflunt enim fe excedere in exigcntii 
lpecictum, qubd vnus plurcs aut nobiliorcs pe- 
nt. Secundb, qubd vnus fit altcro fortior, ve- 
locior, &c. Dcnique , vt alibi dixi , indepen- 
dentcr abomni alio ordine,ad diuerfaconnota- 
ta habcrc pofliint diueriitatem fpccificam cx 
fc formaliter: fiait cnim diucrfitas lpforum tcr- 
ininorum non dcfumitur ab aliis terminis di- 
uerfis , alioquin procedcremus fcmper in infini- 
uim ; ica in ipfis cauflis aut fubftantiis dari po- 
teft diuerficas fpecifica independenter ab eo 
refpettu. 

Potcrunt tamcn rcplicarc, Ergo ctiam crunt 
poflibiles animx rationales fpecic diuerfr. Rc- 
Ipondeo ica cfle, nec facile oftendetur vlla rc- 
SuMTtimit, pugnantia. Videoi Suarczoppofitum infinuari 
1 r«- iupra num.8. co qubd anima habcre vidcatur 
inrimum gradum.&nimisdetcrminatuiu ; crgo 
non potelt intra illum fieri multipUcatio fpcci- 
fica : qux umen ratio non eft vllo modo effi- 
cax , imb fuadere videtur oppolitum , fcilicct, 
pofle dari aliam perfcdtiorcm qux fit in alciori 
gradu , vel qusc pctcrct pluics potcntias matc- 
nalcs m corporc , vel qux cura cifdcm longe 
pcrfcctius diicurreret: tmb nec imperfcciio- 
rem rcpugnarc patet , quia poflct habcrc p 
T o m v s II, 



HiflU*- 
Htj}*nd*i. 




Ctntr» 



ciores ienfus extcrnos & impcrfccliorcs , cri- 
gerealias difpofinoncs incorporc,&c. Ccnftct ij 
ergo cas non repugnarc. Iarn nunc addo , li 
fottc in animabus ipedafn aliqua diificultas 
apparet, non ptoptetea id Angclis ncgandum: 
crgo circa poflibilitatcm nutitorum ta:ii fpccic 
diuetforum,quam folb numcro,nuUus Icrupu- 
lus reftat. Er hic dc prima dirhculrate. 

SECTIO SECVNDA. 

tAn de faflo dentur aliqui fold 
numero diHmclt. 

QViERiMVS , an fint omnes, qui dc facto An AttpU 
CXl" 

ix,an j 

ia fupra inuita ancrt, cc vaiae ciara, rgmun ff tl „i )Vt i 
tcftimonia, qui cos omncscflc ciufdem ipccici ntn. 
cenfent:cttam cadcm tcftimonia adduxit P.Sua- 
rcz poftca cap.ia. 

Pro jtilcrcnnbus vcrb oppofitum vix vllacft 
audtontas. Ratio neutri rauct: res enim purc ot*uit*- 
pendet cx foia Dci volunutc.dc quaex hisqux *wum 
vidcmus, nihil licct mfcrre. Vnde vidctur ton- 
cludi,cum in rationc vtraquc parsfitxqualts,in ^JjJ^ 
auctoritate verb prxualeat altera, probabiljus [tUnumtr* 
.efle.eos folonumerodiffcrrc. diftrrt. ' 

DiceSjOrdinum.officiorum ac gtariarum di- oenOi*. 
uerfitas arguit naturx diuerfitatcm; Deus enim 
naturx peifettioni fcfe accoinmodauit in con- 
ferendisgraciis. Rclpondco, argumcntum non Stbai», 
eflc valdc crricax : nam cum dona grarix fint 
omnino indcbita naturx , Deus poteit pro lolo 
fuo Iibitu dare connaturaliifime inzqualiax- 
qualibus, maiora minonbus, aut h contrario. 

Vndc crgo conftare poteft, non i;a fa£tum 14 
cflc? cxcmplum fic in horninibus ipfis, inter 
quostantaeft, &maiorfort^ gratiarum diueri 
fitas cuin lbla indiuiduali naturarum diftin- 
&ionc, quam inter Angclos. Nihilominus in c * n( ^- 
hac re dubia mcdia nobis mccdcndum cft via, ^,/,7 
& dicendum, probabilius efle aliquos dari ipe- y^«„ di- 
cicdiuerfos, aUquos folonumero. Ita Molina mtf*t, *- 
& Suarcz fupra, &communitcr Thcol«gi,quo- h'" ttm 
rum audtorius facit hanc partcm probabilio- ^J* * Hm *~ 
rem. Ratio clte potcft , quia & pulchrirudini coifgt+tw- 
vniucrfi ca varieus & vuiformitas conducere tt». 
valde vidctur, vt, ficut in amceno Sc iucundo 
horto non omncs florcs funt eiufiiem naturx, 
nec omncs dittertx , icd rofx multx, lilia mul- 
ta, violx multx, &c. ita dc Angclis dUcut- 
ramus. 

Alias affert P.Suaiez pro hac veriute bonas Suiut *Ut 
congrucnrias. Prima, qubd ad ornatum aulr 
pnncipum vidctur pcrtincre, vtin omni ordi- l™ nti *'- 
nc fit aliqua multitudo cum xqualiute. 

Sccunda, qubd ad amiciriam & perfcdcam sicunds- 
iocictatem naturx angclicx pertinet, habere a- 
lios eiufdem naturx , licut in Beatis multi inue- 
niuntur xquales omnino etiam in cratia , vt in 
tnfanribus cura lblo . baptilmo deccdcniibus 
"ccrnitur; & in adultis quoad meriu criameft 
probabililfimum midtos eflij xquales ; crgo et- 
lam Angcli inter fc. Et licet poflet refpondcri, Ztfpr.iiri 
Angclos gratucflexqualcs, licct natura diffe- {«Sf tt - 
raiu ipecie; nihilominus congruentia allata ad- 

c z heac 



Digitized by Google 



i8 



Rod. deArriaga Tra&atus De<*Arwelis. 



Ttrl*. 



CtntUfie- 

ThteUgo- 
rtitn (SH- 
(,nfut. 



huc vrget , quia fimilitudoin nacura valdc au- enim Angeli omnes defignantur. Idcb Aitgnft. 

gct anncitiam. in Enchiridio cap. 58. fatctur (c ignorarc, quid 

Tcrcia, quia, cum Dcus per fcicntiam mc- ca nomina , Scdes lcu Throni, Dominaricnes, 

diam prxfciucrit peccatutos multos Angelos, Potcftatcs, Principams, fignificcnt. R cfp c n- rrflWn» 

fincdubio, nc aliqux integrx fpecics omnino dcndum tamcn , eifis DORiuia & perfonarum & dumagir- 

pcrircnt, crcauit multa mdiuidua ex omnibus, ofliciorum diftmiSta, quiaita Dionylius fupra" """^- 

vt rcmanercnc aliqua, licccalia pcrirent. cctcrique Patns tradunt, maximc auttm Grc- 

Hxc probant, non omncs diffcrre (pecie. gorius Papa homii.34. citata. vbiidcxScri- 

Porro multos diftcire, pcrdtadct ca quam di- ptura coiligi indiibuantcr aflirmat, & Angufti- 

ximtis varietas in ordine ad pukhritudincm; nus ipfc contra Prilcillianiftas cap. u.Iicct di- 

officiorum itcm diucrfitas bonam congrucn- cat ignorarc lc qnomodo diffcrant; diflcrrc ta- 

tiam cfficic, licanon conuincat,iuxta ditta pau- mcn ait indubitata fc fide tcncrc. Qnbd vcrb 

Jb ancc. aliquando ptomifcuc v/urpcncur illi nomina, 

Dcniqttc maximus Thcologorum in hoc non obcft ltatutx vcritaci.quia ob conucnicn- 

pundto confcnfus id probabiliilimc pcrfuadct. tiam nacurx, & fimilitudimm cflicioium apud 

Solum nobis obftant illi Patrcs , quos Molina nos o.hibicorum , iam ab vno ordinc, lam ab 

& Suarcz rcfcruuc, quibus ipfi rcfpondmt fot- altcro (blemus , quando minus (tholafticc lo- 

tc nort locutos in omni rigorc Scholaftico, aur quimur, tlla noimna mifccrc. 



'7 



non loqui de vniiatc atoma : & dcniquc cis op- 
pom polliint D.Thomas & aiij Scholaftici, qui 
rcm dihgcncius difcuflerunt. 



SECTIO TERTIA. 

De dimfone Angelorum tn hierar- 
cbias ffl choros. 

D 

diri , habcr autem dc" Scholaftica dilputatione 

f>atum, decruditionc mulciim: cam fusc,& qua 
blcr dodrina.P.Suarcz fupra a cap. 1 }. expe- 
diuic : brcuiiiimc nonnulla pcrftnngam , nc 
quid in hac matcria icctor dcddcrct. 

Hicrarchia idcm cft , quod facer principatus, 
(eu facra rcfpublica , vndc cnam intcr homincs 



Circa explicaiioncm vcrb corumerdinum.in- Ordmts 
finnisdicitur Angclorum,a commum voc.huio An Sr'*r*m 
miniftxandi homnubus ,qucd ctiam mmimam '*""*»- 
eorum arguit pcrfcdtionem. Archangeh m al- 
tiori ordinc fupra Angcios conftuuuntur: tnccr- si,thnȣt- 
rum autcm , an ca cxccllcniia con(iftat prxcisc 
in maiori pcrfedtionc corum , an vcrb etiam in 
aliqua iurifdictionc fupra Angclos Primum 
putat Suarez efle probabilius, quia Angcli prac- 
iFFtcviTAs hxc ad diuerfiratem Ange- ( un c minonbus pcrfoms , Archangeli maiori- 
lorum iuccr fc fpoftans , hic dcbct c.<pc- DllS; diuus tamen Dicnyfitts ctiam vidcrur ad- 

mitterc aliquam iunfdictionem cap. 9. & illu- 
minationcm ctiatn, qucd Suarczcxplicat dc in- 
dirccca potcftate, quando rationc perfona* aJtio- 
ris, auuscuftos cft Archangclus ,vidctur ncccf- 
faritim , vr poflir atiquid imperarc Aiigclo cu- 
ftodi perlbnx infctioris,& fubicdxx alrcri per- 
fonx . cuius Archangclus airam habct. Tertius trincipuin 
c(t Ecclcfiaftica hitrarthia fub Chrifti Vica- in hac hicrarchia ordo cft Ptincipatuum , qui- 
rio , vt fub capitc : omnes cvgo Angeloscflcin hus finc controucrfia tnbuitur aliqu.t iurildi- 
trcs hierarchias diuifos,conccrsomnium Thco- aio ad impcranduin Angclis & Archangclts, 
logorum tradit fentcntia; in cis vctb noucm or- . a d inftrucndum cc illuminandum,iuxta dilpo- 
dincs reperiri,prob»tur cx vactisScripnira- locis: finoncm diuina? prcuidc ntix libi mar.iftfta:am. 
nam ad Romanos cap.8. trcs numcrantur ? An- £ x liis autcmcicditur vcro(imilitcr,aliquos fiif- iS 
geli, Archangcii, Principatus: ad Coloilcnlcs 1 . t ipcrc curam rcgnorum, aut Rigtun vcl Pcnci- 
Throni, Dominationes & Poteftatcs: & i .ad ficum , & in hoc ordinc collocat D.Dionyfius 
16 Corinrh.i j. Virtutes: Gcncfis }.<lc Cherubi- S.Michiclcm : hoc tamcn vltimum valdc cft 
nis hc mcncio , &c Ifaix 6. de Seraphinis. quo dubium ; multi cnim arbitrantur ctim ciYc cx 

C^cos noucm ordincs S.Grcgorius Papa fuprcmo Scraphinorum ordinc. dc quo for- 
il. 34. in Euangclia ex Scriptura probat. tc aliquid infra. 
Pro hac vcritate citantur i Suario, Martialisin Sccunda hicrarchia in infimo ordine habcc pti,1tutt. 
Epiftola adTolofan. cap.iz. Antonius Abbas Potcftatcs , ad qttas dicitur pertinerc , vt (ta- 1 
epiftola 5. qua: hibctur m tomo 3 . Bibliothccar, tuant &difponanc, qux pcr prxcedenrcm hic- 
Dionyfius j. de Carlefti hicrarchia, Ignacius rarcbiam func cxccucioni mandanda, ita vr hi 
Marcyr in cpiftola ad Trallianos, Irenaus lt- mandcnt,& trcs infcriores cxcquanrur. Quibus 
bro 1. cap.54. Athanafius fcrm.3. & 4. contra ctiam S.Gtcgorius tribuic in da-moncs Ipccia- 
Aiianos, &inquxft 4 . ad Antiochum, Bafilius lcm potcftatcm . Sccundi in hac hicrarchia 
in Ltiurgia,& Chryfoftomus homilii i. dc funt Virtutcs ,dc qutbus D.Dionyfius ait cap.8. vhiuttu 
incomprchcnfibili Dci natura , & homil. 4. m •vmhmquAmdnm fortitudmtm babtrc , <j«i in 
Gcncfin, CytiUus Alexandrinus lib.i. in Gc- acltombtu fttu ommhm ad tmttattontm Dtifo- 
ncfin, Damafccnus lib. l. cap. 3. Citmcns Ro- ffnrrr affhr«ttnt. Hinc dicitur ad cos pcnincrc, 
manus lib. 8. Conftitut. cap. 12. Hilarins in cfficcrc ojKra omnia miraculofa, qux cxrra 
JMalmum 1 34. Innocencius 111. in lib i.de My- tommuncm caullarum curfum contingunt. 
ftcno Miflx cap.Ci. Laurcntius Iuftinianus in Tcrtius & fuprcmus locus in hac hicrarchia 
An ntrum j crm . Angciis. Vndc dc hac rc dubitarc Dominationibus tribuitur. Dionyfius cap. S. .-j- 
c A h"f? , fi" m non '' cct ' C3.S dick inttlitgtntta4 ctljiorts t omnt tnftrtort ttontt. 

[wfi tnt Quxri tamen potcft , an illa nouem nomina fttbmtjjione Itbcrat , & omnt ftrmli & tmmtnu- 
ftrf.ne, fignihccnt pcrfonas diftiudas munerc & digni- »0»» obnoxto optrt fuptriores. Qux vcrba fatis 
dijtmHat tatc. Nam (acpc in Scnptura promifcue ea no- obfcura funt , & omnibus Angclis aprari poftc 
rrmn,T,fr mma olnmDUS Angchs tribuuntur ; nominc vidcntui ; cxplicantur tamcn communitcr, vt 

Domi- 



Digitized by Google 



»9 



Tkrtni, 

Cbrtnbim, 

Strnfbmt. 



DlgimUst 



phini , qut omncs iblum occupantuc diuinx 
Maieftati afliftcndo, & pcr fc no» mictuncurad 
opcra cxtcriora. Scraphim dicuntur a plenitu- 
dinc anioris , Chcrubini i friencti , Throni, 
qubd iint quali fcdcs Dci. 

Occurauu autcm hic ucs dimcultatcs. 



T,rtm. 



Aiftcnn- 
tUm rt- 
fftnitt 
t.Snnrii. 



10 



Rtfftnitrt 
fft. 



Dirp.4. De dnterflate Angelarum^eyc. Se(5l.$. 2.9 

Dominationcs non cxcrceanc aliqua infcriora tioncm roborarc. Vidcrur cnim ccrtum , intcr 
mintfteria, fcd mandando prxfinr, differuntu- Angclos bcatos mukos ciTc tntcr fc omnino x- 
mcn a Potcftatibus, quibus ctiam diximus con- qualcs , &. fupra omncs alios. Poft hos verb 
uenirc imperarc , quod Potcftatcs tantum pri- priinos multos cftc xquales intcrfc; ac tandem 
mts tribus ordinibus , at Dominationcs ctiam altos his ditobus primis inferiores, intcrfcta- 
iplis, Potcftatibtts Sc Virtutibus prxlunt. mcn xqualcs. quo dato ordinc , clare apparcr, 

Citca horum ordinum difpouiionem aliqua quomodo conftttuatmir ordincs illr, quifibct cx 
cft inter attctoies vanetas. Quidam ad hicrar- xqualtbus conftans. 

chiaiu infimam rcducunt Viriutcs. Communis Nihilominus adhuc ncquit fblurio fuftincri, \t 
tamen icntentia cum D.Thoma i .p quxft. 1 08» quia intcr tot myriadcs Angcloium improba'.-!- Ctmrs ft- 
dc Damalccno ltb 1 . cap. , . prxdicto modo cos lc otrmino cft,foliim futllc noucm inxquahtatcs' 
difponit , 6c cft fcntcntia D.Dionyfij cap.fi. in mcritis,fcu noucm prxcisc diftercntias mc- 
In pcrfcctiflima 8c tcrtia bierarchii infimi ritontm ; crgo improbabilc cft,quemhbec ordt- 
funt Throni , fccundi Chcrttbini , tcrrij Scra- nem conftate tantiim cx Angelts habentibus 

eadcm omninomenta: quod u (cmcl intra ali- 
qucm ofdincm darur iniqualitas, gratis ca nc- 
gatur in fuprcmis Thronorurfl, Chcrnbino- 
rum,&c. Sccundo abfblute rojcitur illa (blu- s#fw>.0 
tio, quia videntur illi ordincs conftitutt antc f r t 1£ t '*' 
mcrita, vndc Lucifcr c Scraphinorum inimero " 
ma , quia non cxplicatur, quid ltt efle fcdem cccidiflc dicicur , crgo ca conftitutio ordintim 
(cu thtonum Dci. Secunda , quia Seraphini, 11 non (umitur ab ca xqualiute Scraphinorum in 
in amotc & mcritis exccdunt , crgo ctiam in mcriris,&c. Vidco huic impugnationi rcfporv- Rtfpcniiri 
fcicntia 8c viiionc Dci , qux rcfpondct amori. dcri pofle, eam xquafitarem conliftcrc in gratia f'"fi- 
Tcnia, quia harc mxqiuliias intcr omncs Angc- fine meritis infusa xqualitcr illts fupremis, qtia 
los rcpcritur, etiam in infcrioribus htcrarchits, criamomncs qui manfcrunt,xqualitcr vfi funr, 
8c fbrrc intra qucmtibct ordincm , crgo non fuf- ideoque poftca in mciitis manlcrunt xquales. 
ficit ad conftitucndam hlc lingularitcr dtucrfi- Opinanrur cnim multi, Angclos , qui xqualem 
tatcm ordtnum. habucrc grariam , xqtialia h.ibuillc merita. fcd 

Ad iccutuum refpondet Suarnc , Seraphinos dc hacopinionc infra, qux mihi vidctur valdft 
fpecialiccr ab amoie commendati, quiaamor in incerta , vnde adhuc impugnatio fccunda lo- 
gencrc moris exccllcntior eft, & ille eft vifionis cum habet. 

caulTa : vndc pcr hoc figniticatur, eos.omnium Veritm ex ca fic argucs contra rotam hutus Argiut. 
cflc nobiliflimos. Pnmx rcfpondct , Thronos feltionisdo&rinam: fi Angclorum ordinesfuc- 
idco dici, quia id quod cctcris Angelis inferio- re confticuci ancc mcnca, & qui habuic maiorcm 
ribus conuenir,(pccialitcr , matoriquc cum per- gratiam, forre minus intcnsc rclponditj qui vc- 
fcdtionc conuentt Thronis. Scd hinc tcrtia dif- ro habuit rcmifliorcm , fonius rcfpondct; ergo 
ficultas maiorcm vim fubet , cigo in co (cniu multi,qui crant in fupcriori ordinc ob graciam 
ctiam Scraphini diccndt funt Throni. eis coliatam maiorem. fucie poftca in mcritis 

P.Suarcz fateiur ingcnuc , fe non (circ, qui minores,quam alij quiin infetiori ordinc crant, 
poflit cxplicari ca diucrlitas ; & cut, ft cx Scia- & mclius operati (unt. vndc rurfus infcrtur, 
phinis pcrfcdfiorcs (cligamus, non pofliut con- Ergo vcl in ordmc altjKi (unr multi Angcfi 
ltitucrc duos OUtttKJ inrcr^fc diuerfos , licut cum minoribus mtiicis R gloria, quam tn in- 
conftituunt diuerfum a Chcrubinis, idcb arbi- feriori, vcl poft mcrita pcrmutarunt locum } 8c 
tracttr cfle aliquas proprietatcs diucrfas , nobis qui crat in altiori, cecidit ad inferiorcm; qai vc- 
tamcn occultas , iu quibus diftinguuntur. Vc- ro in inferiori, ad (uperiorem afccndir. vtruni- 
rum poflet foric quis diccrc,Scraphinos omnes ^ue autcm vidctur abfurdum. 
xqualcs cllc intcr (c , Chcrubinos omneif tntcr Facilc ab hac difficultatc fc cxpcdiunt illi ( dc 
fc, & Thronos intcr fc : idcoquc folos^res or- quibus paulb antc ) aientes xquaiia hacHufle 
dincs confticui , non vcto Chcrubinos cnm Sc- mcrita, qui xqualcm habucrc gratiam. Ego vc- 
raphinis, quia hiomnes funt pcrfcctiorcs , in- rbquia ab ea docftini mihi dubia abltincn- 
fcriorcs hi : & pcc vocabula illa, Amor,Scini- durfi puto, aliter rcfpondco , etiamfi qui inrra 1 

cumdetn ordinem habucrunt grariam eamdcm, 
non rcfpondcrint xqualitcr ; lempcr umcn in- 
fimum fuprcmi fortius rcfpondiflc, quam infi- 
mi fuprcmurn. Ncc in hoc cft vlla dirficultas Aimfti, 
in fcntcncia admictencc icicntiam mediamt vi- ftitnti» 
tiis. Solucio hxc collit , quidcm omncm diffi- dcrat cnim Dctts antequam eos deccmcret crca- " , f^'*i f*~ 
cultatem, fi fundamcntum aliquod haberct ad rc, qui cflent fbrtius refponfuri ; vnde facilc fo„f£ 
probandam eam xqualitatein : cumque coin- potuit in fupremo v.g. ortlmc eos folos poncrc, 
rauniter in quohbct ordinc dicatur ahquis efle quos icicbat, etiamfi tnxqualiter intcr fc.fortius 
fupremus, vndcintc? Archangclos quidamfan- tamcnquam cctcros rcfponfuros; ilc (icdcfcen- 
#um Gabrielcm, aljj \lithaclcm vt fuprcmum dcndo pcr cctcros ordincs. 

conftituunt ; alij vcto, c.um Potcftatum fuprc- Secundo rcfponderi poteft, cxccflum in gra- Suunii 
mum , alij ctiam Seraphinorum ; non vidctur tia, finc mcritis donata his qui in altiori ordi- rtfftnitri 
probab}k,Anitibui Lupicmis ordintbus omncs neerant, tain inagnum fuiflc , vt.licer minus t* M F' 
xquales elft ibtja fuum ordincm. intcnse rcfpondcrtnt , adhuc tamcn manfcun». 

Adhuc umen poiict quis iterum cam folu- funplicitcr cttra maiori gratta , quara inferio- 
~ Tomvs II. c } resj 1 



11 



tia, Scdes , qux alio<.min omnibus Angclis iiint 
communia, fignificari corum exceflum rcfpc- 
dlu fcx infcnorum Angclorum ordinttm, & fi- 
mul intcr fc, dum amor Vrquid fuprcmum tri- 
buitur primis , fcicntia fccttndis, tic icdcs tcr- 



Digitized by Google 



3© Rod. de Arriaca 

res , fiue mcriu habucrinr maiora, fiuc minora. 
Ttnii, Tcrrio fone rcfponderet quis , poifc optime 
admitri, aliquos Angclos cum maiori gratia ct 
' bcat icudinc eife in infcnoribus ordinibus.quam 
aliquos cx lupcrioribus , ficuc in republica £c- 
clduftica mulci cum meriris maioribus funt m 
M inferiori ordinc, quam fint fxpc Epifcopi &c 
AfMru*t*> p 0 nrificcs; q U j a cum or dincs illi non aflignen- 
rur nifi ad munia aUqua circa homincs, non vi- 
detur inconucnicns , vt aliquis, qui beatiorctr, 
influtti* Acrceat aliquid minus quam alius : ficut,licet 
dtGabrit- nunuare bearifiimx Virgini Verbi incarnacio- 
*• ncm fucrir maximum miniftcrium, non ideo 

cenfcrur Gabncl omnino fupremus, &maior 
Scraphino, qui Ifaix labia ( uidtificauit , quod 
h« tnris £u C dubio fuic opus minus perfe&um. Harc 
luttfopT*- tamen «rtia iomtio , licct probabilis , non eft 
btkiitt.nt» fimpliciter vcr», quia liccr , dum fumus in via, 
tfl tamn poffit qucod extenorcm honorcm infcrior cflc 
fimpltitttr qui rruior eft in meriris : ac in cxlo , vbi locus 
eftprxraij , qui in graria maior eft, in ma- 
iori ctiam cft digniute , quod fi officium fubire 
dcbec, illud ccrrc nobilius crrc 
lnfltntU Ncque inftancia de Gabriele vrgct : dico e- 
it Othttlt n i mj vc | cx eo capitc cum ccnfcri a multis fu- 
nm vrtft. p rcmum abfoluce inter omncs Angelos , vel 
ccrte intcr eos qui ad inferiora funt deftinari; 
Seraphini autem, quia fuperiores func, hon furit 
r."\crdf per fe ad hxc inferiora munia deftinari. Quod li 
tjtradtUtid 0 jj sliquam caultam femcl quid fimilc prxltcnt, 
n/iftu* n ° n m ^ maiorem eorum digmucem. & 
t*r ebjtftic hoc modo rcfpondecur ad illud de Scraphino 
•/W- Iuiar, & quod de Cherubino ante portam pa- 
• radifi obijci potcrat. de quo mfri rurfus rcdi- 
bit fermo. 

SECTIO QVARTA. 

lnctdentU qtudom dubta ctrca 
bos ordtnes. 

SVBSECT#b F R I M A. 
DttO frtora txftdiuntUT. 



i 

An A 



"P r i m v m eft, vtnim AngeU vnius hie- 
ngtti Jl rarchix difFcrant in narura fpecie ab alnst 
bi*- quod idem de vno ordine refpe&ualteniis du- 
rtrchiAdjf. DKar j potcft. Et habct diffi cultas hxclocumcx 

\k3Jm. ms > <l UJe * u P r * dixim u J » de f a &° Angeloi 
' afiquoc fpecie diuerfos , aliquot vcro folo nu- 
mero. • 
6mtrtx*f- P.Suarezcap.14. vniueruUtcr affirrnar, ciut- 
firm*t , frt q UC pro fc D.Thomam & cius icholam. Vcrum 
'^"j™ hzc aucloritas , quia fupponit non poflc dari 
duos Angclos eiuldem fpecici, non cft hona in 
noftris & Patris Suarcz principiis : cicat cciam 
Scorum, Gabriclcm, Duraoduro, Alenfcm , 8c 
R*ihtim aUos. Fundamcntum illius eft, quia fuppunit 
*fi- Sc gratiam dacam omnibus iuxta proporrio- 

ncmnaturi, & omnes infuper totoconacu iux- 
u poflibiliutera rcfpondiile: vnde infert, Er- 
go fi duorum ordinum Angeli funr eiufdcm 
lpecid,dcbcbunteflc xqualcs omnino in gratia; 
hpc aurem dici non potcft: fi enim vnus non cft 
maior alto ncc in rutura, nec in gratia , cur v- 
.nus-adfup 
fpccubit ? 



Tradatus De Jngelis. 

Quia vcro poflct quis diccrc , ctiam in indi- tujftndtri 
uidius eiufdcm fpccici dari aliquam inaquah- WB"- 
tatcm, rationc cuius poficnt diucrfi chori ccn- 
ftitui, addit , parum efle probabile , Dcum cam 
fclam inarqiulitatcm attendiflcin difttibutione 
grariarum: ficut, Ucec animc noftrx habcnpct- 
1 am indiuidualcm irucqualicatcm , nbn cam at- 
tendit Deus in cuftribucnda gratia,vt idco ma- 
iorem nobiliori animx largiatur. 

Neque hxc ratio vidctut mihi fufficiens. Pri- t . 
tahy quia duo i^a, qux fupponit , fdlicec da- tMUtrij- 
tam grariam iuxta naiurarum diuerfiutcm , & tuur. 
omncs quantum potucrunt , rcfpondifle, funt 
meoiudicio valde incerta. dc quo infra fufius. 
Nunc vcro breuiflimc, quia.ficut Lucifcro in 
gratiis ncirancibtu & anxiliis dcdit minus 
aaim infimo cx his qui perfcuerarunt, non ob- 
ftantc imraenfo in nacura cxccflu , ita vidccur 
longe probabihus, in ipsi graua habituaU non ' 
dcdfflc plus omnibusperfeclioribus: numquid , . 

non maius longc eft beneficium , dare auxiUa 
cfhcacia ad perfeuerandum cum minori ctiam 
gratia infusa, quam ca auxilia negare, & per- 
mirtere cum labi , ac totam graciam amictcrc? 
Nec fufficit dicere, in potcftate Angcli fuiflc ea zfm.u 
auxiUa faccrc cfficacia; quiacfto id iu fit, cxtra m«*t. 
concrouerfiam tamcn cft.fpeciale Dei cflc benc- 
ficium , dare ea afcxilia qux prxurdec futura 
cfficacia. Sicut ergo hoc bcnchcium, qucd cft 
maximum , neganit roaicri , ininori vcro con- 
ceflit; cur non inaiori conccflerit xqualcm gra- 
riam habitualcm cum minori } ccnc cgo non 
vidco, cur in vno pundto debucrit Dcus nacu- 
ram attcnderc, non m altcro. quod maioris mo- 
mcnn cft. Ncc poilunt congrucntix excogi- 
tari pro vno , qux non vrgcant eodcm modo 
in afio. 

Hinc conftat a foitiori falfura cflc, quod de tmftttn»- 
xquali merito corum qui xqualcm habcbant * f"' 
naturam dicitur : nara faltcm in gratiis excitan- '**"' 
tibus non attcndit Dcus pcrfcAionem naturxj 
crgo non omnes eiufdcm naturx, &,fi vis,ctiam 
habcntes eamdem^ratiam inrufam.funt xqua- 
Utct excitati, crgo nec xqualiter confcnfcrunt, 
ergoncqucxouaUahabucremerita. Adde.cum l< * 
illi omncs pafli fint grauiflimam tcntationem £ 
fuggcfhonc aUoium nulorurn.irtcrcdibilcpcni- 
tus vidcri , inter infinitas prope myriades co- 
rum qujftflcnfi funt Deo, omnes aflcnfos fum- 
ma quPporuerunt intcnfione , & eam centatio- 
nem in aliquibus faltem non impcdiuilTc, ne 
tanto conatu & inteniionc rcfpondcrcnt : ficut 
cnim in omnibus qui cccidcrant,efFeat vt nullo 
modo rcfpondcrent , cur non in aliquibus in- 
teniionem faltem impcdiuit * Vcrum de hoc, 
vt dixi,fufius infri. 

Quod verb addinu de diuerfiutc numcrica, jgmod mC 
etiam difplicet, quia cum Deus eam optim£ dttnrdtdi- 
noucrit, non fuit ei difficile ( fi femcl maiorem Kttfitm* 
pcrfcciioncm naturalem oftendcrcvohiit ) iux- JSJJjJ™* 
ta illam maiorem daregrariam. Ncque mftantia jijiAmti* 
a nobis vrget.ncc bencaflcritur, non potfc da- ntnvritt. 
ri difpariutem ; eft enim ea facifis & obuia! 

?uia nobis non infttndit gratiam habicualcm 
)eus gratis , fictrt Angclis , fed vel per merita, 
vel pcr Sacramcnu ; vbi non arcendirur maior 
nacurx pcrfcdtio , fcd valor &Sacramcntoriim 
& mcritorum : ficut in remuncianonc Augclo- 

k rum 



Digitized by Gaogle 



Difp.4- diuerfitate Angelorum* eyc. Scd.4. 31 



fom poft merita non dcdit Deus plus dobiliori 
qua tali, fcd qui mdtus operanti. at in pri- 
mi collationc gratiac Angclorum, quia non at- 
tendit Dcus mcrita , poruit haberc cam confidc- 
rarionem maioris dignitatis , ctiam indiuidualis, 
licut Suarez dicit habuiffe refpc&um ad maio- 
rcm fpccificatn : cur enim ( & bic ego poriori 
iurcdico non cflc difparitatera ) maxtmusex- 
ccllus fpccificus caullauit tnaximum in graria, 
& minor indiuidualjs non caiiflauit eriam fuo 
modo rainoicm.iuxta illud.ficut fe habcnt oclo 
ad odo, ita quatuor ad quaruor? ^ 
*7 Tcxrio ioco adducit afiquos Patres, Diony- 
fium cap. c. vcrum ibi (biura docet, iuperio- 
4 . rcsgraduuracelfitudinediffcrrejhoc autempof- 
ttufnft c * fo'a diffcrcnria in gratia intclligi. Item 
Nazianzcnuro Orat.34. quacft.i. vbi latis cla- 
; c diuerfitatem adftruit: yerum eam fpecificam 
cfic.ncL leuiter infinuat, maxime cum Orat.40. 
dc Sacramcnto Baptifrai exprefse afficmet, fc 
non poiTc cam quxftionem decidcrc. Dama- 
fccnum itcm lib.z. cap. j. qui eriameft valde 
dabius. Denique €bry(bft.Hoinil.z.deincom- 
prehenfibili Dci natura , c6 quod gcncra cacle- 
lria mnumerab.ua ADgdosappcllcti ergo fenrit 
cos diffcrrc (pccie. 
Hoc tamen tam eft contra Suarcz quim pro 
r»ft- itto: nam fi genera accipiantur logice &pro- 
imtuffmm. p r ie, non habct locum in icntentia Suarez, quia 
vt fummum fex gcnera in eis admittir. fcxautcm 
gcncraquisinruimerabiliadicet? Si vcrbimpro- 
prie, tunc,quifo, cur magts ad fpecics diuerfas 
inter fc quim ad diucrfitatem eorum omnium 
i nobis » Aui vbi Chryfoftoraus infinuat eam 
diuerfiratcm ciTe inter Angelos vnius choii re- 
fpcctu alterius! de quo iolum in pracfenri agi- 
mus : nara ibi ellc aliquam diueriitateni, iam 
aliundc fupponimus. Deniquc Chryibftomus 
ibi lolura intcndit dcdarare raciiicacem , qua 
Deus eos creauit, cctera obiter tangic. 
2 g Hiric conftat , valde dubiam effe eam Pa- 
rris Suarcz do&rinam. Nihilominus taracn, 
trsb*ii!t frppofiri fcmcl multorum Angclorum fpcuri- 
tfi, A»gt~ c "« diucrfitare , probabilc cft, cam rcperiri inter 
Itt-mim Angelos vnius & alterius choii, quianihil cft 
t h,r, fftcit q U(X t id jmpugnct : & faltcm id probabilirer 
liit** * oftcndont diucria munia qux iUi cxcrcent. So- 
Riflit*. ' urn viderur obcllc quod lupra diccbam , non 
cffc probabilc, datam fcmpcr maiorcm gratiam 
. ioxca nobiliorcm naturam,aut omncs quamum 
Selmii», pocuerant refpondiflc. Rcfpondeo ramen , et- 
iamfi duabns fpecicbus inacqualibus dederit 
xcjitalcm gtariam, faluari oprirae cam diuerfi- 
tatcm ordinum rarioneexceffus in nauiralibus. 
Ncc enira poliunt meritb conqucri , fi qut in 
naturst cxccdunt, eriamfi in gratia fint pares, 

Srarponantut ahis . Ergo ad dcfendcndam hanc 
o&rinam non cft neccffum alligari nos ei fcn- 
tcntix dc maioti gratia , tuxta natura: nobilita- 
tcm maiorcm. 
Ai >iu>- Quoad pundum de xquahbus meritis faci- 
1 le- dicitur , cum Dcui Vcllet diuerio* ordines 
*" conftituereiusta maiotcm fpccificam perredtio- 
nem, ac pet (denriam mcdiam prxuidiilct , qui 
, m . ex f uperiuribos fperiebus , fi crearentur *cl lcnt 
fbrtius rcfponfuri ;" fiue omncs fupcriores intcr 
fc xqualitct fiuc inxquatiter refpondcrenr, de 
quo iam nou dilpui© > ckcrcuiile cos-folos e* 



fupcrioribus^rearc, vt fic in fupcrioribus ordi- 
nibus illi foli pcrmanetent , qui & n-criris & 
narura fupcriorcs eflent. Non fuit autcm , vt 
dixi, Dcodi(ficile,inter infinitos Angclos,quos 
pcr fcicntiam mcdiam co^ouit , inuenire fuffi- 
cicntcs cx fuperionbus qui fortius rcfpondc- 
rent, quam aiij cx fpecicbus inferioribus ( vd 
vt fimnl hxc folutio cum prxccdcnri cohacreat ) 
qui licn non forrius, (altcm non rcmillius,me- 
rercnrur , vt fic, licet infcnor , effcr xciualis in 
gratia, non tamen fupcrior, Sc aliunde ob natu- 
rx ihferioriratem, poftet ordinem etiam infc- 
rtorcm conftttuerc. 

Sccundum dubium, de quo criam Suarez *9 
ibi, cft, an plus diffcrat vna hicrarchia abaha, , 
quam duoordincs dufdem hicrarchix inter fe, 
v.g. an plus Throni a Dorainationibus, qux v J»lSi»\ 
(untiuprcmx in (ecunda hicrarchii, quam ii- qm»mdm t 
dcm Throni a Cherubinis,&Dominationcs a "' 



QVUiilkitt 

nfftuU- 



Virtutibus,& AngeUab Archangelis. Conclu- *^f itm 
dirquc affirmariue ; imb putat Angeficam na- ^JJ^a* 
turam tt fic effe gcnus fubaltemura refpc&u sm*rU 
exiftenrium, &contrahi in tria aJia gcnera.quo- »£rm»t. 
rum quodlibct indudit vnam hierarchiam, 
Vndc gcnerecenfct vnam differre ab alteri. Ex- ' • 
plicar autem eam diuerfitatem per boc , qubd 
(uprema hierarchia v.g. pofltt intelfigcrc obic- 
On per pauciores fpccies , inferior autem dc- > 
beat per piures ; ordines autcm trcs cuiufiibet 
hicrarchix inter fc differre in co qubd , licet 
non per plurcs vcl pauciores fpecics inxquali- 
tcr, tamen per illas obicdca cognofcunr. 

Fatcor egolibcntcr, has & fimiles conuenicn- toffimit*. 
rias acdiffcrenrias gencricas non rcpugnarc di- 
uinitus, imb optimc excogttari poffc , Angeios 
omnes fupremx hierarchix non habere intello- 
Ctum & voluntatcm diftinclas: & hancefiera- 
tionem gencricam , qiu ab inferioribus diftin- 
guuntur: quia , vt afibi docui, inordine ad po- 
tenriam abfolutam , non potcft excogiuri rcpu- 
gnanria in talibus AngelU, quorum alij ha- 
beant diftincias potentias , alij verb idcntifica- 
tas. Excogitari potcft etiam Angelus alius,qui 

50 

pcr fe fit fpcdes multotum poilibilium: non 
cnim cxcedit ( vt infra dicam ) haec conrinen- 
tia vircs crcarurx , nec f3ch illam infinitam, 
qnoad poffibilitatem. Hxc mihi ccrra. Addo 
tamcn , non poifc de fa&o poni eam conue- Dt fmii» 
nienriam genericam & diuerhtarcm intcr An- 
gclos*, nili purc putc diuinando , quia nec Scri- ,?»"J' a 
ptura, ncc Paues, necnaturalis ratio hacdere fr*r^^, 
quidquara innuit: imb,vt prarcedenti dubiodixi, i'§tm\t»- 
fcri diuinanir, ponendo omnes choros inter fc '«"• 
fpecic differentcs, &diccndo dart dc fflcSo ali- 
qtios fpecic diucrfos , ccnfct Vafquez diutnari; 
quid crgo nreurrendo ad diucrfitarem gcncri- 
cam , & poftci rurfus ad cxplicationem iliius; 
Dcnique addo , ctiatnfi maiorem vdtt Suarez 
ponere differenriam inter cos ordincs , non effe 
ncccffarium ad diuerfitatcm genericara recur- 
rcre. Neque cnim omncs (pccics intra idem 
genus xqualiter intcr (c dirferunr : plws enim 
diffcrr lupus ab equo quim a cane, & quim 

3uus i rauk» aut almo, etiamfi omnes fint intra 
xm. infimum genus. Vt ergoThroni plusdif- 
ferant i Dominarionibus qudm i Cherubinis, 
non eft neceffum cos extraherc ad aliud gcnus. 

vt dubiamt 
c 4 SVBSE- 



js. Rod.de Ar r i a c a f ra&atus *De Angelis. 



SVBSECTIO SECVNDA. 
Cettra. dubiA. 

T* e rtio quxriRkr , nn inrra quemlipet 



dubioad refiftcndum Lucifcro,& non pcccan- 
dum, habuere a Dco maximas illuminationcs, 
qius tunc connacurali modo , quo & nunc,pcr 
fuperiorcs infcrioribus communicauit. Et co- 
Anintra I t R T 1 ° q u3en>Br > Rn incrn qucinupci dcm modo probabilircr dicitur, criam anrc ho- 
L chcrum fmt rurfus fpecics diuerfx, an minum creationcm, inordinc ad ipfos homincs 
vci o omnes fint eiufdcm fpecici. Primumaffir- Dcum Angclis aflignaflc oflicia, & diftinxillc 
manc nonnuLli : putanc cnim cfle fcntcntiam mcdum lc circacos poftca gcrcndi. 
D.Thomx. Verum iamdixi fupra,D.Thomam Scxcum dubium , an bl ordincs duraturi AnhmM- 
niti aliis princtpiis. Probant ctiam idcm ex Dio- fint poft dicm iudicii. Rcfpondco quoad fuffi- nttfint <iu. 
nylio, qm in quolibcc choro diftinxit medios, cientiam, fiuc diuctliutcm lnuinlccam , fiuc in 
infiinos & fupremos, vndc videntur z^ fpccies grati% fiue m natura , fine dubio duraruros: J£* 
T t" mMm - Angelorum iufcrri. fcd ncque hx fatis funt pro ca en>m non adimcntur ilhs; quoad atUualia vc- 
c'tnil* i **t. n ' s au&oribus , qui adhuc plures multb rcpu- r6 miniftcria.umcitcacutam hominum.quam jj 

mmm am m J « - ! M mt 1 1 - * ^M&Ji.tefe 1 I ». — T . ■ . - — - — _ ! I 1 . . ' . m_l — - - mt - - ■ ■ ■■ mm m mw A — — - mm 



finttmnit 
tutfitm 
vtidimr- 
ftfptttti. 

ftunnt D 
Themnm 



tantdari fpecies: imo credunt cas cflc plurcs, circa illuminationcs corum intcr fc, omnino 
ji quam finc omncs fpecies animantium , ncrba- 



rum, plantarum & aliarum rcrnm inferiorum. 



^ffjlT* Dc poflibilitatc fpcckrrum cgo non dubito : 

rum.vrcxdt&ts paulo antc conftar, quoad fa- dicm ludtci/ haoitaturi fint fupra tcrram,iuxta 



ccflaturos ; ncccnim nouar vllx crunt lliumina- 
ttoncs.ncc circa hcminum miniftcria. 
Dices, Si hi qui in lintbo dc fa&o funt, poft oiuai». 



An Hftitf 
Btitrdi- 
tfittx 



dhim attinet , rcs cft valdc incerra. quo enim multorum probabilcm fentcnnam , & in vium 
fundamcnco diccmus, Sunt tot & non pluresj politiam rcmpubhcam conucnturi , ncccfle 

Quattb dubitatur, an diftirtvtto oidtnum erit vt Angcli adhuc fint eorum cuftodcs. Re-Silnsio. 
proucniat ex ipsa natnra angelica , an v«6 ex fpondco ncgando afliimptufn : rum illi tunc 
graria. Quicos dixeric otnnes eiufdcm lpcciei, corporc crunt impaflibiles, tcntationes aut fug- 
dicct etiam ncceflari6 a fola grani cam diftin- gcftioncs nullas habcbunt, ncc a dxmonibus, 
{ <<i<« ,m &j oncin ordinum cx partc Angelotum proue- ncc a carnc: non crgo ncccflarium crit cos ab 
nirc;formalitcr autcm & tmmediatc a voliric— Angclis cuftodiri. 
rjc Dci id itadifponcntis: qui vero difterentiam 
etiam fpcctficam admifcrint, adhuc debcnt dif- 
tingucrc: vcl cnim ponunt cum arquali gratia 
dan aliquosindiucrfis choris,quod iupra dixi- 
mus non cfle improbabile. Et runc ccrtum cft, 



Scptimum dubium, an in dzmonibus fint Anhi*rM~ 
aliquo modo ifti ordincs . Rcf pondco intcr eos Btifint**~ 
cfle aliquam prareminentiam : id quod vidctur J^J^^. 
cermm cx Scrtptura.Matthaci 9. princeps da:- iui 
moniorum dicitur Beclzebub. Et Paulus ad Rtffnuit* 
in eis Angclis cliucrlitatcm illam folum cflc Ephef.6. vocat Prtnapts fottflatts tcntbrn- tnnv>- 
formalitcr a diftcrentia & diuctfitate naturali: rum harum. Vcrum hoc vltimum tcfti 



tcftimonium 

nam, vi fupponimus, ex panc gratix nulla alia nontam prseminentiam corutn intcrie t quam 
cft; formalitcr autem & imir.cdiate a volitione refpcdtn hominurn pcccarorum vidctur figntfi- 
dminaid ita ftatucnte , quod, vt dixi,femper care. Mcliiis idcm fuadct illud Chrifti Mat- 
diccndum cft in omni fcntcntia : Dco cnim id thaci z 5. Qui paratut tfi dtabclo & ttttftlis ttus. 
non volemc,nullaaut naturzaut gratia: diuerfi- vbi infinuantur diabolo Angcli fubicc-U. Sc- 
ras conlritucret ordincs llloscum fubordina- cundo dico, Siordincs fuerunt antc pcccaxuin, 
tione aut Uirifdi&tone vnius in altum. Qui tunc per. denominationcm a pratcnta pv»x- 
vero dixcrint iuxta diuetfitatcm fpccificam da- ccllentia poflunt dici duboli ad diuerfos ordt- 
tam fuiflc diucifam gratiam habitualem,meri- ncs pcrtinere, ctiamfi de fadto nullum ius vnus 
taquc ruiiie maiora ( vtP.Suarius doccr, & in habetctin alium. Tcrtib cuam cft valdc pro- Tmk). 
rc inceiti nos diximus probabilius efle ) di- babilc , vcl ob naturx maiorcm praftanuara-, 
cant ctiam tadicaliter,eam diuerfiratcm proue- vcl cb qu6d alios iiu {uggcftionc traxcrinc ad . 
nire cx tnaiori pcrfccTkione natutali, quatcnusca pcccandiun , etiam nunc habcrc fuarn iutifdi- 
fuit occalio, vt habcrcnt Sc maiorcm gratiam, llionem in illos,& confticucrc politicam rcm- 
& maiora mcrita; proxime vcr6 cx ipsa gratia publicam, 

proirenite, vltimo autcm & complctc cx difpo- Diccs, Quialios fcduxit. grauius peccauit, ohuSi*. 
linonc Dei. ergo non dcbct idco vlla ei lutifdtdio conccdi, 

Hinc poteft dccidt quincum dubium , an fcd potius grauior pcctia. Rcfpondco, iurifdi- Rrfitnfio. 
diftin&io ordinum fucrit ab ipfo creationis mo- ctionem illam non cflc in bonum , icd potius 
mcnto , an poft cotum viam & mcrita iam con- in malum iilius. Nam ficut cx tcnutionc ho- 

mintun non accipiunt porna; vllius lcuamen, fcd 
potius mogis torqucntut i iu cxiurifdiclionc ad 
mittcndos afios ad ccnundunij&c. folam pcc- 
nam accipiunt. 

Vltimo dubiuri porcft , an aliqui cx homini- Am ttlifui 



Andijhn- 
Ht» »rdi- 

mtmfmtrit fummau. Ctti confequcnicr ad di&a brcuifli- 
* fttutifU mc fitisfack) : vcl enim cum xquali fpccificS 
an"tTtt' n3tur * ^ g rat '^ data (iinl inxqualia mcrita, 
rum-vtnm 'l 11 * eos ' n ordinibus diucrfis confticuant, vr 
&mtntm multi opinancur; & tunc ccrciflimum cft, non 
Itm ttn 
jnmmtt* 



inccpillc otdincs uifi poft finitam viam. vcl bus accipiendi fint adchoios Angeloium. Rc- h*minHm 

f " docctur totam illam dtucrfiutcm io natura ra- fpondco vixefle poflcde redinSculutcm. Nam^J^"- 

tfutjit. jjjgjd^^nmj diccndum cft, eos ordincs ince- (1 ordines conftrnuiitur pb perfcdtioncin ph;.-- ^fa T l* An * 

piilcabipsa creatiotw, quantum ad>adum pri- ficam Angelorum , certum eft hoir.uu-': ;-.».n ^itrum. 

mum, hcct non cxcrcucrint quidqtum, nifi poflc ad hos ordipcs allum.i, qnia non ficnt, ncc 

poftquatu fucrc bcatt , nifi etiam fortc tunc pofliult ficri xquales in natura ; fi vcr6 conlli- 

Dcu- rcuclationcs & Ulmninationcs Angehs in- tuantur pcr gratiam iblam, duoadhuc fuiu cer- 

ferioribus pcr fupciiorcscommunicauwfit.quod u, & vnum dubium. Prin)6 ccrcutn cft non 

valdc probatylccfti iu co. eoian (luu yixjine eflcmatcrjafia ahqua loca, in quibus fcdcanr 
. . . Angcli, 



1 



Digitized bf Google 



Difp.5. Vtrumdngeli intelleclHsindigeatfleciebus^c. Se&.i. 53 



inttrium 
»/?,*» 

nitftntfn- 
turtin nu- 
tttis ttjui- 

iri Angtl*. 



Angcli, vt ad ca homincs, licctxqualia habcant 
inenra, afliimendi fitu ; dicuntur tamcn implc- 
rc ruinas vcl tcdcs ,idcftniuuerum corum qui 
lapli lunt. Secund6certum,ncc cos aflumendos 
act miniftcria Angclorttm cxcrccnda. Dubium 
autem.an aliqui homincs itnt fururi in mcritis 
xqiulcs Angclis:quisenim fcitquanta illontm 
& horum ht qratia» ficattlllma Virgo iupra 
omncs ilios ccrto cft, probabilc etiam, aliquos 



futurosxqualcs,foitc fuperiorcs ( dcquo rur- 
fusinfra) inultcs ctiam infcriorcsomnibus An- 
gelis, maximc illos, qui cum fola gratia bnpri- 
imali dccefleruut , aut exigua valde h.ibutre 
mcrita. Qui autcm tn pattictilari fint infcrio- 
rcs, qui fuperiores , qiu parc,s , non pofliimus 
vllo modo deadere, quia & Angclorum & ho- 
minum intenfio in gratia , no&is omnino cft 
incognita. 



DISPVTATIO Q_V I N T A. 
Vtrum aAngeli intellettns indigeat ffectebus, gr pro quibth- ob/eclis. 




t s 1 ordo doctrinx videbamr 
exigcrc , vt prius dc intcllcciu 
Angclt , quain dc fpecicbus il- 
hus"agcreruus, cum prior fit po- 
tcntia quimfpccics in ipsa recc- 
pta ; quia tamcn vix quidquam 
de intcllcctu dccidi potcft , nilt prxfuppofita 
cognitionc fpccicrum.quibus ad intclligcndum 
vtimur,idc6 hancdilputationcm prxmictendam 
cllc iudieaui. Dc fpccicbus angchcis fusc Pa- 
rcrSuarez lib.i. 

SECTIO PRIMA. 

Altqua de fpeaebtu in communi. 



D 



t fpccicbns in cdmmuni fusc egi in li 



Q«W fit 
ffttitt tm- 
frtjf». 

VnJt Pbi- 
lefopbi fft- 
etrrutn »«- 
tiffilMttm 
*gn*ntrint 



Ktfnttninr 

neganttt, 

dttijfitus. 



biis dc Anirna , quxrlam pciftnnxi de 
vilionc difp.8. G&.1. nunc brcoiflimc cadcm 
rcpeto, vt qux de fpccicbus angelicis diccnda 
funt , chriora reddantur : qui ibi di&a viderit, 
hanc fccticncm omittcre non prolnbctur. in 
quatamcndtthculcatcm qunn.dum ibi non mo- 
tam dtfctttio. 

Sjwdes ergo imprefla , dicitur qualitas qux- 
dam funul cum potentia cognoicitiua concur- 
rcns ad cognitionem clicicndam nominc obicdi 
fiuc ablcntts, vcl improportionati, iiue ob aliam 
cauflam dc fatfto non concurrcntis. Spccierum 
ncccflicatem noucre Philcfophi, Primo cx po- 
tcntiis cxternis,v.g. vilu.auditU ( in guftu, ta- 
£tu , odoratu , eas non ncccllarias cenfeo ) dc- 
ducirnr auicm ncccflitas hoc uodo : Non pof- 
fum albcdincm v.g. nifi rcdtc antc oculos cxi- 
ftcntcm vidcrc, quod fi in medio ponatur cor- 
pus opatum , coipfo impcditur viiiojcrgo po- 
tcntia aliquul accipu ab obtccto, quod linea* rc- 
cK ad iplum mittitur , & raticnc cuius conlli- 
tuiturpotcnsad vidcndum;bocautcm vocamus 
fpccicm imptcHam. Hinc hr ctiam vlcenus.vt 
quo diftantiora iunt obic&a , quia co ipfo non 
pofliint tam incensc operavi in potcntiam , non 
ita pcrfcftc videantur , & quando iam funt cx- 
tra iimitcs adiuitatis obiccti , nullaccnus videri 
qucaiu. cuius cxpcricntix rationcmnili adfpc- 
cics produdas in oculo non poflbmus proba- 
bilitcr reducerc. quod cnim aiiqui has ipecies 
negantes dixcrc id rcduccndum ad conditio- 
ncm cxtrinfccam, facilercfuratur. Prim6,quia 
fi obic&um nil prodticit , ied folum tcrmtnat 
cognitionem extrinfecc, nullam rcquirit ad hoc 
approximationem cuiu potcntii , imo ncc cxi-^ 



ftentiam aclualcm, vtpatet in copniriotiibus in- 
rcllcdualibus : co cnim ipto, quod inidlectus 
habcat fpccies de Pctro, potcft tfc illo cogttaic, 
& illum cognofccrc, fiuc in ha<?, iiuc m lila 
diftantia fit, liuccxift.it.. litte non exiltat. 

Confiimatur : nam alicquin dum albedo Ctpjlimn- 
cflct intra fpatium , in quo potcft vidcti, nou 
debcret, quo victniorcft, clanus vidcri; & quo 
rcmocior, obfctirius ; li purc tcrminaict vilio- 
ncm , & potentia in le in vno cafu xqttc ic iu 
altciojntrinfccc potcnscllct: nam vbicatioilla 
albcdinis nihil ponir in illa potentu; (i autcm 
adniitrantur fpccies , id optimc cxplicarur , e6 
quod ad maiorem diiiantiam rcmifliorcs pro- 
ducat quatn ad minorcm. 

Idcm vhcrius rcijcirur cxperienriis dcitiin- &am& 
ptis cx fpcculo & corporibus rcfleclcntibus : fi rt i* l * nmr ' 
cnim in fpcculo non fuiiTcnt prcducrx fpccie», 
qux inde rcdirent ad poccntiam pcr rcflcxio- 
nem, cur , quxfo, ib^ apparcrct obicdtum , auc 
quid conduccrct fpcculum ad v ilioncm , quan- 
doqitidcm pcr pufitioncm ipfius non ponitur 
obicftum in ipfo ? 

Idcm clt m perfpiciliis habcncibi.ts «vsticrfos } 
angulos, cx quibus apparcntcbiuta eciam m- Rthratnr. 
ter ic diucrla. quod non poteft vllo modo rc- 
duct, r.ifi ad mutationcm Ipccicttim qux in il- 
lis producuntur , iv indc cnmleuni ad potcn- 
riattll vndefic, vt quot fiint ibi duiifioncs, qui- 
bus fpccies quafi dtlt^ntinu.unitr , tot rclultcnr 
pollea obiccia, quia qualibct fpccics toulis 
vnicnm obkAniD rcprxlcntat. Ex audituctiam 
alfae dcfumutuur cxpcncntix, fcd fulficiat hxc 
rc-tigifle , vt fpecicrum ncccllicas defumattir cx 
fcnlibtts. qui fufius ca vidctc volucrit , lcgat 
dilputationem qiiartam de Anima a num 1. 

lix intcllcc.tu ctum noftro idcm oftcnditur: f*W tt- 
non enim polliim habcrc cognitioncm memo- 
ratiuam dc hominc.quem non vidi; poflum yj re Jl^' 
autem dc eodem , poftquam illum vrdi. tuius fpttui. 
non potcft cflcaha ratio , quam quod ex ca vi- 
fionc ptoducta fucrit in itucllcchi altqua qua- 
litas, qua poftea vtor ad eam cognitioncm mc- 
moratiuam; alioqtun quid cfticcrcr, quod prx- 
ccfliflcc ca vilio.li mhil rcalc rcltnqutt in intcl- 
lc&u:Quodargumcntum cum bcnc P.Vafquez 
diip.ioo. cap j. pucac cflc eflicax profpcciebus 
in hominc; male ramcn dixit non vrgeicm An- ' 
gelo.vt infra fuse dcducam contra cumdem 
Vafqucz. His & aliis expcricntiis probatui ne- 
ceflitas fpccicrum in nobis. 

Non pofltim tamcn non tantillum hic cum 

aliqui- 



Digitized by Google 



34 



Rod.de Atuuaga Tra&atus De AngeUs. 



Jgwn&w aliqutbus difpttme, quidoccnt hanc ncccflita- 
tcm 'p^""" 1 diftin&atum tantam eflc, vt tc- 
t*3* P u S nrt <zX *' xca diuinitus fubftantia aliqua non in- 
f*bfl»n- digcns diftinccis fpccicbus ad cognitionem alio- 
tUmfint nim obicdonim , qux in ipsa non contincnmr. 



diJhnSu j)j co g Hk non ce „~ n „ti$t*~r m tpia : nam qux 
; . cpntincntur , vt m mcdto, faccntur , poifc ime 



fftcitbu* 



uentm*- fpccte dtrtincla cognofci. Fundamcntum co- 

Utrumth- rumeft.quia ad cognitioncm rcquiricurinfluxus 

uQtmm, obicdti pcric, vcl pcr fpcciem, iuxta illud pnn- 

qut m VM c ,pi um communc , Ab obittto & pottntu tart- 
n«n tenti- r • . r r 

Mu Mt , tnr noittia : crgo lubitania quxcumquc mtcl- 

KAtutt- le&iuacreata debct ad cogninoncm habcrcob- 

rumtfl. iccti concurfum ; fcd hunc pcr fc ipfam ncquit 

4 haberc, quia non potcft cflc lpecics infinitorum 

obie&orum • alias cflct infintu in pcrfcdtione, 

crgoindigct vcl ipflus obtcctr concurfu immc- 

Ctnfrrmt- diato, vcffpericdiftincH. Confirinatur a rimi- 

mr . M f'~ li cx Dco , qni vt cognolcat omncs crcaturas, 

dchct continerc pcrfetlioncm illarum, & eflc 

tnfinitx pcrfectionis. 

- ** Huic argumcnto bcne vidcrunt aductfarij fa- 

cilc adhtbcri poflc folutioncm , fcilicct fpc- 

cicm dc infinitis obic&is non dcbcrc cflc infini- 

tx pcrfedhonis.quiacontinentia obiccli.quxre- 

pcritur in fpccic , cft valdc imperfcfta : vna e- 

nim fpccics accidcntalis potcft cflc rcprxfcnta- 

tiua multarum & infinttarum fubftantiarum, 

qox funt vahte pctfedrx, & dc facto ctiam hi 

cenlent probabilc , Angclos aliquos pcr vnicam 

fpcciera impreflam omnia creata poflc cogno- 

iccrctvndc vltcrius fir, vt, hcct aliqua fubftan- 

tia crcata fimul conrincrct in fe pcrfcciiortcm 

huius fpcciei imprcflx, quam in Angcloponunt 

hi au&otes , non continub forct intiniu. Qnia 

etgo hxc folutto ftatim proargumcnto occurnt, 

Vrgtnt ad- v r g Cn t de nouo fic : Contincntia per modum 

mr J tf 1' impreflsc fpecici rcpugnat fubjuntix, qux val- 

dc cft pcifctta : dcdccct cnim cius digniucem 

t fieri vicariam & fubftitutam aliorum obiecto- 

rum infcriorum . ergo per modum fpcciei nc- 

quit vlla iiibftantia cile repra'fentatiua alio- 

rum obiedorum , crgo fi id naberct, cx conti- 

nencia perfc&ionis aliorum obiedtorum proue- 

nirc dcberct, crgo eflct infinita. Vcrum ncque 

SXtplk» replica hxc fuadcc intcntum : nam nititut fun- 

ttntitur. «J amcnto pncisc dcfumpto cx vocc vicartj vel 

fttbSlitutt. quod lcuc cft: rogo cnim hos auito- 

rcs , an fpccics fupcrnaturalis pcr le infuia, 

quam haberChriftus Dominus dc infimo acci- 

dcnti roaceriali, v.g. dc vbicationc fcarabxi, an, 

inquam, talis fpccics ita petfcdta & fupcrnaru- 

rahs fit vicacia & lubftituta illius vbicarionis, 

an non ? fi non eft, crgonon omnis fpecies im- 

prcfla cft vicaria obicdli , crgo ctiam illa fub- 

ftantia,qux fimul cflct fpccics imprcfla , non 

forct ncccflirio vicaria &c fubftituta obiedo- 

rum: fi vcio dicat^cfle vicariam& fubftitutam, 

iam dcbct cxplicatc, qui hcti poflit, vtrcs tam 

pcife&a tk lupcrnaturalis in lubftantia , poflit 

ita dcmitti & humiliaii , vt hac viciria impcrfe- 

ftiffimi accidcntis matcrialis? quod fi hocilli 

non repugnat , ctiam ego dicam , id non rcpu- 

gnirc fubftantix, quantumuis pcrfcdtx : crgo 

rano dcfumpta cx vocc vicarij vcl fuuftituti 

DariM * nuua 111 rc - 

vn»'fub. Proptcr hxc dixi in libris de Anima.pofle 
fimut, cflc vium fubftantiam, qux iit fpccics imprcifii 



oinnium cbicclorum , quia ncquc illa cflct in- qmfit fpt- 
finita ( contnicntia cnim pcr modum fpccicicft "tnmpref- 
valdc imperfcdla , ncc infercns infiniutcm , vt ^J^'.^ 
omnes fatcntur ) ncc eflct propnc vicaria flc 
fubftituta obiccloium , quia non producerctur 
ab ilhs in ordinc ad fincm hunc, ncc habcict 
dtlcgatam ab cis poccftatcm , fcd propnam & 
indcpcndcnrcm ab illis: imbipiumDeumcon- 
tmcrc perfcciionem fpeciei imprcilie rcfpedu 
omnium crcacurarum, dui in matcria de faen- 
tia Dei, ideoque poileipfum Dcum non ibliim 
in ic , vt in caufsa conciQcme.creatutas omncs 
mcdiatc cognofccrc , icd ctiam immcdiate dc- 
tcrminaxum a fuamct iubllantia per modum 
fpccici, fine vlla imperfcdione, illas in fcipfis K0UK j hm 
cognofcerc. Dixi, Nott tfict proprtt vicana 
vtl fubjhtu;.: namimpropnc , quatcnus vox 
illa figniticat vittuccm facicndi idcm , quod 
prxftaret obiedum, fi ciTct prxfens & ptopor- 
tionatum, libentei admitto cam fubftantiam fu- 
turam vicariamobicctorum; ac hoc nullam dicit 
imperfectioncm , fcd potius pcrfciftionem fim- 
plicicer fimpliccm : poflc cmm produccrc crfe- 
Crum,quem poceft auacaufla, clt perfcdiolim- 
phcitcr fimplcx } non ergo cft vnde ncgcrut illi 
fubftantix in hoc fenfu , imb & Dco , tatio vi- 
carij & fubfticuti. 

Hxc citcancccfliiatcm fpccicium,(iue diftin- KatitMd 
dlarum.iiuc indiftmdatum : rationcm autcm a 
priori ad probandam cam ncccflitatem, nullam JjSS? 
vidco eflicacem. Qubd enim afiqui dicunt, „„ „ m u M 
cognitioncm cflc imagincm obicdi , & conic- tfi tffitax. 
qucntcr debctc ab co produci pcr fc, vcl pcr S?»^»»» 
fpccicm , reijcitur. Primb , quia fupponunt id r*^,, 
quodprobandum cft, iciliccc omncni cognitio- ^na^ur. 
ncm cilc unagincm obic&i : nam imago fupra 
rcprxfcntattoncm folum addit.quod produca- 
tur ab obiecto,idcb diccicm lllam rcprxfentarc 
obiectum, non tamcn vt imagincm : iicut cog- 
nicio diuina tepra-lcntatquaidam crcaturas,non y 
tamcn cft inugo illarum: & in matcmde vifio- 
ne oftendi , nec crcatas omncs cognitioncs pto- 
duci ab obic&o mcdiatc aut immcdtatc , imb 
& ahquam poflc efle icflexam iupcr fc. 

Ratto huiusdifficultatis,quia ipccics folum j^j,^/. 
nouimus cxpcricntia , idcoque iolum peflii- fitultntu. 
mus catutn cxiftcntiam ptobaie ; icd tauonem 
a piion ad ncccflitatcm cxplicandam non vidc- 
mus. Quidam fpccicm imprcilam rcquirunc, Alitnm 
vt dcteiminet potcntiam ad hoc obicdum |x>- < 
tius quam adaliud. Scd& hi facilc rcfcllunrur: 
nam pofitis in intcllcctu omnibus fpectcbus, 
tam illc cft indiflcrcns ad hoc vcl illud obic- 
tlum, quam ftne illts j crgo fpecics non dccci- 
minac ad hoc ponus quam ad lllud. 

Diccs , cunc intellcctum cum fpcciebus eiTc OlittrU 
completum ad cognirioncm. Contra\,crgo non frimm % 
addctciminandum,fcd ad complendum rcqtii- Ccm ~ ml *' 
runtur. Iam auccm de hoc cft difficultas , cttr 
finc ilttsnon fit intcllcdus complctus. 

Dices Sccundb.quamUbct fpccicm dctcrmt- q^q^ 
narc ad vnum obiccium , idcoquc fcmpcr cffc stcund*. 
vcrum.illas ciTc dctcrminaciuas potenttx indif- 
fcrcntcs. Scd contra manifcfte Ptimb: nam 
vna&cadcm fpccics poteft cflc dcintinitispro- £2?* - 
pc obicdtis , ergo tunc illa non dctcrminac ad " 
vnum,neq ; ad omnia illaobiccia,quia non pof- 
fimi lllaomnufimulcognofci pcrcam fpcctcm. 

Contri 



Digitized by Google 



Difp.5. Vtrum AngehintelleBmindigeat ffeciebns^c.Sc^t.i. 35 



f f< Contra_Secund6 , quia,fi vna fpccics non pti- 
Stcunda. g njt cum jj^f^ ^ vc VCI £ non pugnat ) ciiamli 

qtixlibct fit dctcrminata ad vnum obicdum; 
8 non tamcn detcrmiuat potcntiam , quia iclin- 
quit in illa eamdcm capacitatcm , qux antca 
crat ad pluraobicda : nam rclinquit alias fpe- 
cies, crgo ad dctcrmiiundum propiic non re- 
... . quirirui fpecie%. 

fnbaniiu Dilput.4. dc Aninia a num. n6.dc hac dtt- 
//•<«*». ficultace fuse cgi, dixique.hanc pollc rationcm 
a priori rcddi , quia cognitio eft cxprcilio & rc- 
prxlenratio omnium eotum qux in obicdo 
liint ; vndc fi potcntia cognofcittua non conti- 
nct illttd obicdum, oportct vt vcl ipfummet 
obicdum pcr fc, & pcr ipccicm aliquam , qux 
fit velut femen cius , complcat cam potcnttam 
in adu primo , vt poflit formalitatcs orancs aut 
* prxdicata obicdi c.xplicare : non cnim vidctur 

a (cmctipfo pofle fcire qualia ea fint , niii fpc- 
cialitcrad id adiuuetur mododido. Quod ve- 
rum eft in omni cognittonc , fiuc fic imagoob- 
icdi, iiue non , quia omnis elt cvprcflio & dc- 
cLtratio corum qui funt in obicdo ; vndc & in 
ipfo Dco id ita contingcrc docui in matcria dc 
vifionc& fcicntia : Dcus cnim, qnatenus con- 
tinens omnes fpccics imprclfas poflibiles, com- 
plctur in adu primo cx partc obiccii ad cogni- 
tioncm omniuin obicdorum , idcoquc dixij iu 
co dari prxdicatum reale proprium fpccici im- 
prcflx. 

Aliudtfi Aducrte.aliudcft quarcre in vniucrfum, an 
qmrtre, m omnibus intcliedibus requirantur fpccies 
nn fftcitt diftindx, dc quo egi fupri contra nonnullos, 
MfMMrsn probans ncgatiuam partcm ; aliud ver6 qnarrc- 
rc » an re< l Hir3tur concurfus obicdi aut fpecics, 
tffjfatiii fi uc "lis ipecics idcntificctur cum pocenua, fi- 
dijltatld. uc non. Hoc fccundum dico vniucrfalttcr nc- 
ceflarium , & probo cx noftro inrellcdu , qui 
cum habeat radoncm potentix intcUcdiux,ad- 
huc tamcn cgct fpccicbusdiftindis adcognitio- 
ncm ; ctgo omnis potcntia intclicdiua , vt fit 
completa ad intelledioncm , vel dcbct habcrc 
fpcacsdiftindSs, vel ipfa illas cmincnter con- 
tincrc, &cis xquiualcrc, ita vt habcat hxcprx- 
9 dicara dtto fibi cflcntialia; vnum potcntix mtcl- 
lediux.iti quo conueniet cum noftro intcUcdu 
* fccundum lc; aliud prxdicatum, quod fit com- 

plcta ex partc obicdt ad cognirionem , in quo 
diffcrct a noftro intclledu.qui td non habct a fc. 
In co autem prxdicato conucnirct talis potcn- 
tia cum fpecicbus noftris diftindis , qux dant 
complcmentum cx pane obicdi , & hinc loco 
citato de fcientia Dei cxplicuit in Doo prxdica- 
tum proprium fpcciei imprcflx. Concluditur 
rrgo ncccflitas tsriis fpecict, vcl diftindx, vcl 
idcntificatx cum poccnria. 

Vcrum autem ca concurrant cfficicnter, an 
rormaliter, non eft huius loci. quod cnim de 
nobis didum fuerit,dicetur &de Angelis;fup. 
Sftdtifn- pono tamcn tamquam ccrtiorcm opinioncra 
tmchrruM C3m W x ^ 00 "» '^ as concurrcrc cfficicnccr;quia 
tficnTHtr. folum formalitcr pcr modum rci inhxrcntis in 
potentia nihilfaciunt, vt patet, quando cis e.\i- 
ftcntibusinintcllcdu, nihjl cognofcimus jergo 
quando vcnimus ad adualem cognitioncm, 
ipfx fpccies aliquid aliud cfficiunt, quam in 
intellcdu iaccrc; illud atttcm non potcft cflc 
nifi cfficicntcr concurrcrc : rum illumiuarc 



non poflimt ; nou cnitn funt fotm::li<: cogm- 



tio, 



crgo. 



SECTIO SECVNDA. 

Quid de fpecicbtts Angcli pro fc fiisqite 
pafiontbus & accidattibus. 

V 



A r 1 a fub hoc titulo contincntur, qux 
oportct diftingucrc. • 



SVBSECTIO PRIMA. 
UfBtndigeat ffcdtbus pro cognitionc fui. 

Conclvsio. Vc fc ipfnm cognofcat, non Attgilik 
mdigct fpecicbus diftindis. Probaturcx no»trtt 
dictis fcd.i. quia ficut tadum, co qu6d non if* ttti "* t 
pcrctpiat nifi obicda fibi prxfcntia, diximus *'f'' niiu ' 
non utdigcrc ipccicbus : nne f undamento enim it in,ft»t. 
dicirur calorcm mamn inhxientcm pollc in ca 
prodticcre fpecicm fui , & non pofle per fc jp- 
fum immcdiate concurrcre ad cognitioncm ; ica f , *'*-' M 
Angclus.cum Iit libimct inrimc prxfcns,gratis ^** 
dicctur pofle produccrc fpccicm fui in lcipfo; 
nontamcn pollc immediateconcuncrc ad cog- 
ninoncm <ui, vt obicdum; aut indigcre (ubtii- 
tucoaliquo a Deo fibi infufo , loco iui conmr- • 
rcnte, cum ipft ftbi fk ptxfcns , & nulla ratio 
vrgeat addiccndum cum eflc improj>ortiona- 
mm fibi. 

Anrcquam vltcrius tn huius conclufionis Dnfle* ^ 
probatione & argiimentotum (olutione per- V it ft'"''* 
gamus , operx pretium erit notare,dupliccm in ' m l m ' 
LicfcCtionc& m fcqucnti, qui dc cognirionc 
aliorum Angclorum tradabitur.cflc pollequx- 
ftionis ienfum. Primus*, qui ftatim apparet , an 
cgeat fpccicbus diftindis. Sccttndtis , an fub- 
ftaniia ipta Angeli rcfpcdti cognirionis fui con- 
nirratefficicndo id, quod cflct fpecks diftinda 
cff cdura: & codcm modo pro icqucnii fcd. an 
Angcli alij, fi non finc fpccics diftindx, con- 
cutrcre dcbcant vt obicdum ad cognitioncin 
lui tn altero ; an vcro Angelus folus rationc fui 
intcllcdus fine alio ipeciali concurfu , & fui 8c 
aliorum ccrgnirionccfriccrc qucat. 

Hoc vltimum aflerit P.Vafquez difp. 204. Stnitnti* 
can.i.& j. quia vniuerfaliter negat,Angclos in- t-v*fy\' 
digerc fpeciebus ad cognitioncm vllius obicdi 
naturalis, ctiam matcnalis,&c. addcns,ncquc 
ctiam ipfaobicda pcr fc dcbcrc concurrcrc , li- 
cct latis formidolosc cam icntentiam dcfendat. 
Contra cum quoad hoc pundum agam fufius C»nir*tp 
fcd 4. Idco liictantum ea pcrftringam , qui- 
bus mouetur ad probandum , Angcli fubftan- 
tiam ad cognitioncm fui non poflc concurrere 
vt obicdum , ncquc in propno incdlcdu, ne- 
que in alicno : e quo capitc magis ip(c confir- 
matur ad ncgandas omnes fpccics , & concur- 
fum omnem obiediuum. 

Arguit crgo Primo , Eflcncia Angcli non in-P. rifauez 
hxrct intcllcdui , crgo non porcft pcr modum "&"*' 
obic -cti dctcrinmarc ipfum inicllcdum ad eli-""' 
cicndam cognirionem fui. Patct confcquentia» 
quia in cteatis omne principium dctcrminans 
debct inhxrere dcterminato. Nec fufficit rc- |t 
fpondere,jfllcntiam Angeli vniri ipftus incelle- 
dui : nam indc folum fequitur , intellcdum 



t . 



Digitized by Google 



3« 



1'T'ltW* 



12 



Rod. de Arriaga Tradatus De Angelu. 

polfc concurrcre cum cflentia j at, eflenti.im cilc nulla apparct repagnantia, vt cx villua oitcndi- 

dcieiniinatiuum proximum & immedutuin, tur ; vt tamcn iufeiatur dc fadto in Angclo iu 

nullatcnus icquitur : nam omnc dcterminati- clfc, non fufticit hxc inftantia. 1'ia.tcua mul- Cmut* 

uum pioxiimim aducnit rcmoto, non conna, ttim probat ca ot.icctio: nulc cnim cti..ni lic- Stcutud. 

remotum proximo. rct, vt Angclus ncque per fe, ncquc pcr Ipc- 

Rtfmiswr Harc tamcn ratio magiu cx parte defumirur cicm diftiiicl.im fc polict cognokere, ni£ fbrte 

cx modo loquendi , &c videtur fuppcncrc pnn- in fpeculo, quu iucontingit in uutcntu viliua. 

cipium falfum: falfum quidem, quia (vtpaulb Dico fortc, quia ncque in fpc<ffio vidcturipfa 

antc docui ) non cft proprium fpccici dctcrmi- potcntia vilitia , qux non c ik fvrmalitcr color, 

lurc, vt vox ipfa dtttrmtnttrt dcnotat: li cnim Icd aliquid almd fubcolorc latens. Tcrr.b ni- ccmrl 

daretur ( quod diumitus non rcpugnai ) vna hil probat : nam fi argununtari Itcct ex Unli- Tttti*. 

ipecies impiclla pro omnibus obiectu ; tam in- bus , cgo pro mc rctorqucbo inlunti^m : nam 

diflerens elfct poicntia ad hoc vcl lllud poft ucttu, gulhu & odot.utu non indigcnt Ipccic- 

fpecicm.quam antea, hcct nunc clfet complcta bus diftiitctis , (cd Inimcdiatc iuu.uuur ipfo 

adomnia. quod aliud cft. Solum crgo conuc- obicclo prafenti j eigo a fouiori Angclns, qui 

nit fpccici impreflx complcrc aut darc mtcllc- fibimet cft approxinutus magu quain calor ta- 

tftui condncntiam quamdam inrcntionalcm ctui , potcrit unc fpccic diftincta pcr icnietip- 

corum prxdicatorum.qux habct obicctum. Vn- fum concui rcre ad cogmtionem. • 
dc manifcftiflimc appatet, quando ipfe inccl- Aducrtc, hoc aigumcnio ltuden,pnncipium 

lcctus pcr Ic continct ca pixdicata ,pofle illum illud, qitod fxpc inculcaui , lciliccc non cllc v- '"f,***™ 

concurrcrc ad cognitioncm , non folum ranonc nam raiioncm vniuerfilcm fcnipcr rcddcndam * M '",7*"e\n 

intellcctus, fed cx parte obiccti quod continct, pro oinnibus , aut obicdis , atit potcntiis , aut fttufn 

fiuc diccndus fit dctcrminari 11 fc ipfo,fiuccom- icnllbus, fed in varias naturas rcduccndum va- T>ddtnd*m 

plcri,fiuc non: qux omnia pcrtmcnr ad mo- rium modum operandieorum : vifuscium non ^**^"' 

dum loqucndi,vt dixi. Hinc rlt,illum ad cog- pcrcipir, niii qux funtantc li-, &: ahquo modo lm J^~ 

nitioncm fui duobus titulis concutrcre pofle, . diftamuj auuitus non cll ita liiupulolus, fo- 

& quiacft intcllcdiuus , & quia fciplum con- num pcrcipit, fiuc a tcrgo, liue a latcrc, liuc vticbtttiu. 

tinct. Item, cflrntum animx pofle concurrcrc ante lit , dummodb non nin iuin diftct ; tadus, 

ad cognitioncm fui vt CQjnpnndpium, non fo- guftus & olfactus, fola obieCla immcdiarc con- 

lum ca prxcisc ratione , qua ad omncs alios a- tigua aut inhxrcntia pcrcipiunt: viulc lit.vt 

ctus &c cognitioncs dc cctcrisobicdis, fcd qua- rx nullo horum liccat aliquid infcrrc circa fcn- 

tenus fc iplam fimul cum mtellc&u exprimit, fumin communi, & muico minus circa peten- 

fiue diccnda fit ca dctcrminans , fine non. id tiam iiuellcdiuam in communi. in qua vniucr- 

quod iam non curo. Hxc omnia adhuc clario- fali confequcntu muhi isepe crraiu , vt lupra 

rafunt iti mca fcntenria non diftiiiguentccflen- infinuaui. Non crgo licct hinc aliquid circa 14 

tum Angcli ab cius intcllcdtu : tuncenim cum Angclum mfcrrc.probandacrgocft fuprapofi- 

cx fc fit compleu vt oWcdiuin ad cognitioncm ta conclufio : quafi indircctc Angclus eft fibi 

fui, duocxcrcct muniaj ncquc tamcnproptcrca approximatus , & nulla raiio aut expcricniia 

dctcrminat, aut dctcrminacur , fcd cx fe cft nos cogit diccrc, illum mdigerc fpccicbus dif- 

complcta. tinctis, crgo non funt llli fupciadduid.v For- 

Reiftitur Ad ca vctb, quxdicit Vafqucz , detcrmina- tallc, m rc indigctj n«s tamcn quia non hahc- 

Sttundh. tiutim aduenitede nouo , & ellcntiam crcaum mus principia ad comrarium diccndum, idcc» 

nondcterminarc aliam finc inhxfionc ; rclpon- nondcbcmus ei cas diftinct.ud.ifc, vt in limdi 

deo hoc vltinrum cflc falfum, vt dixi, agcns de dixi fupia de potenttis. 
fpccicbus tadtus pcrcipientis duriticm non rc- 

ccpum, in fe cadcm duritic concutrentc vtcauf- SVBSECTIO SECVNDA. 
si, fcu vt obicclo : primum vcro pcrtincre ad , - . . * 

. quxftioncm dc nommc. Rcfpondeo crgo, idco Vtrum Angtlus fefit haberefpeacs dtffif/. 
clfentiam chci dctcrminarc intcllciaum ad cog^ t~i.u fui : vbt, an Je attt alioi abfiraciiue 
nitioncm fui , quia hic eit indiffercns ad alias queat cognofcere. 
cognitioncs , ad fc autem nolccndum iuuatur 

abclfcntia propria, liuc hxc fit prior natura, onclvsio. Potcft Angclusfaltcmdiuini- Angtlut 

fiuc poltcrior. dc quo non fum fohcitus. Vcl (i tus fc nofcerc pcr fpccics diftin£t.is,ctiam- fitfl t"*l- 

magu fugcrc volumus quxftioncs dc nominc, fi ipfefit fpecicsfui. Piob.inir,quiapotcftDcus '"**"*"- 

dicamus.Angcli fubftantiam poflc halx-rc duos infundcrc illi cas Ipccies diftiniaas dc ic, qtus '-/"ft* 

concurfus rationc noftra in cognitioncm fui, cflcinaliis Angclis , infra oftcndeir.us , vd fal- J, T /lm^2" 

vnum communem aliu cognitionibus dc obic- tcm ahas omnino iimilcs : per illas autcm po- nejje. 

dis cx fc diftmclis: altcruiu fpccialcm.quatcnus tcric fc ipfum ccgnoiccrcj in hoc cnim nulla ap- t>>flitmu<u 

fccxprimitj fiue diccnda fit ca cflcntia cx fc parct rcpugnantia. Illuddifticiliuscftjan naru- 

complcta , fiuc fc deteriumans , proximc , auc ralitcr ld hcti portic. Ncgat Suarius, quia talcs „ M "£f{'. 

rcmotc. fpccics eiTent cxioliv Cvintttilcs, quandcquidcm tcr. 

r.YSatux. Secundb argumentatur P.Vafqucz: nam ct- ipfc libimct eft loco pcrfcctillimx fpenei In Sttarim 

*' s "£ St ~ iampotcnua vifiua cft libi approximaca , & ca- noftra icntcntia neg.uuc habicus diltinclos for- "f*"*' 

mcnncquit concurrerc immcdiatc ad vifioncm talfc ahquis atgumenuictui contra rationcm ^'"JJ*'*' 

Ctntr* fui } crgo idcm crit in Angclo. Hoc argumcn- f.id.un: quia omnis cognitiodc ahquo obicdo nunriiqni» 

ttun probat, non rcpugnaic quidcm vium po- producit habirum citca illud, non quidem qua- th-^utct. 

tcntiam intcllcdiuam , qux ctiam ad cognmo- tis ponitur communitcr , fed qui lit Ipedea dc 

oem fui indigcar fpccic dillincta , quia in hoc illo obiccto : nam ahum diltinCtum 11011 agno- 

fcimus; 



■Mtm- 
'ttm 



1 ' 



1 



Digitized by Google 



Difv>frtytr*m AngeU intellecfus indigeat fiecielms Se&.i. 37 

fcimus: crgo ctiam Angdus.dnm fc cogno- finoncxiftatjfi autcm exiftar, co ipfonofcit 

lcir , ptoducct calcna lubuum , feu fpccics im- illam intuiriuc j ergo ncc fc ncc alios Angclos 

preflas de fc j crgo fakem lubcbit acquifitas cxiftentes nofccrc poteft abftra&iue. 

»5 fpeucs de (e cx cognirione prxcedenri. Patct Hxc tamcn do&rinanon placctmam quodad ,7 

prima conicqucnria : nam iecunda ccru cft, alios Angclos attinct , ccniflunutn omnino eft, vUhmh 

quia ctiain faciliutur Angclus ad cognitionera poflc, ctiamfi exiftant,cos nofccrc abftra&iuc. Ps**rjf 

fui cx rcpetidone cognitionis dc lc , ficut ad quod euidcnter fic probo : Da Mivhavlcm no- 

cognitioncin aliorum cx rcpctitionc fimilium iccrc quiddiuriue abftra&iuc vnum Angclura 

cognitionum j crgo ex hac repetitionc 3liquid poiUbiicm,dacriam eo pctfcuerante in ea cog- 

acquirir, nil autera aliud potcit cilc quam ipc- nitionc Angclum illum produci , infcio nmcn 

cics, crgo. Hxc tamcn obieciio non vigct: po- Angclo cognofccntc ( quod diuinitus ficri pofle 

tnvrgn. ccftenira rcfpondcri, non omncm cognuioucm ncgabit nullus: ) certc meocafu cflct ibi cogni- 

produccre babitum , auffpecics dc fuo obie&o: tio quiddiunua rci cxiftcntis, & tamcn non ef- 

vifio cnim eas non producit in porcncii vifiua, fct intuitio illius: uon cnim nofccrct illum a&u 

e6 quod quando poftea opcrarura cft, fufficicn- exiftcrc 5 crgo poteft dari cognido cjuiddiutiua 

ter adiuuatur ab ipfo obic&o prxlenti , crgo et- rci cxiftcnm , qux non fit intuiuua. Imo iu dc 

iam iu Angclo non fcquitur cum cx cognirionc fa&oin ipib Dc<9contingit:namca fcientia qux 

fui acquitere fpccics dc fc ipfo , quandoqui- dicitur limpljcis intcUigennx,& cft abfttacciua, 

dem ctt fibi fcmpcr furficienuflimc proporrio- cciam manet abftra&iua, licet tes illa cxiftat, & . 

natus , maximc fi femper maneat in aftuali propterca debct poni aUa fecunda fcicntia, qux 

cognitionc fui. dc quo infra. vifionis dicitur , qux cognofcat rcm inruitiuc. 

Stnimti» Hxc funt probabilia j non tamcn ita , vt fic Iam non difputo , quomodo in Dco illx dux 

T improbabilis contraria icnccntia. Poflet enim diftinguanturj id enim ad difficultatcm dc a&u 

*tM"* dict, fpccics ab Angclo ex cognitione fui acqui- bus Ubciis pcrtinct : fuiflcit cnim mihi , debcrc 

'titblttin f ,IJS > non cu ^ uv.uilfi & otiolas , e6 quod vir- nos conccdcre aliam fcientiom laltem racionc: 

* tus ipfius fit finita: quapropter poflunt cum iu- in crcauiris autem dcbct eflc alia eciam rcaUtcr, 

uare illz fpcdcs, vt.dura facilius, & cum mino- quia prima cognitio non diccbat Angdum adru 

ti conatu dicic vifionem fui , mancat potencior cxifterc : ergo illa cadem , eriamfi Angeius dc 

ad aUa plura obic&a cognofccnda , ficuc in no- fa&o exiftat , non potcfl diccre, illum cxiftcrc, 

bis contingit, vt qu6 intcnfiorcs habcmus fpe- ergo fi anciqna cognitio maneat de Angclo der 

A '' nn - des de aliquo obieito , eo minus cx operatione nouo iam exiftcnte , dabitur cogniuo quiddita- 

circa illud impcdpknur ab anentione ad alia riua dc recxiftcnte, quxnon fic intuiciua. 

obiccta. Itaqui inccnliflimas fpccics habet lu- Si vcro dicat Suarcz, fenon loqui de tajt 18 

dcndi v.g. in inftrumcnto , aut falundi , potcft cognitione quiddiutiua , fcd dc illa , qua rcs tf*i<ifi- 

ctiam fcicnrificc ludcrc vd ialtarc, & fimul et- illa cognofcitur vt exiftcns, qux non potcft non ^**' 

iam ad alia attcndcre , ergo ex hac pattcnon cft cflc intuitiua fi rcs cxiftat j facile fic argumcn- 

improbabilc,Angclum cflc capacem acquircndi tor , quia iam ibi fupponit ipfam cogniuonem 

fpccics dc fe iplo , cx frcqucnurione aduum intuiuuam j cenum autcm cft, ihtuitiuam non 

circa fc. Quod etiam cft vcrum , licct fcmper pcflc cflc nifi intueatur/iullo vcro modooftcn- ' 

fit in cognicionc fui fdc quo infra: ) poceric dit nullam prxcise quiddiuuuam poileeflcde 

enim canidem cognitioncm in inftanti lccundo rc exiftcnu. 

v.g. cum minori dirficuiutc produccre, quam Hinc ad cius rationes & confirmationes di- AJS**mt 

in primo, fcu cum minori conatu. Ncc tamcn co, ctiamli in olic&o nihil fir diuerfum, quod t»*firmm. 

idc6 putes eum in pcrpcruum acquifiturum nofcatur pcr vnam aut alccram fcientiam j m- ,tmtm t r,m 

fpccics dc fe , fcmpcr mtendcndo prxccdentesj hilominus tamcn omnino eas duas diftfcgui, 7.^'^ 

cft enira naturalis tciminus intenfionis: ficuc quia vna dicic, St txtsltt uAk rei, ttm ftqncn- f 

cnim in nobis non fempcr pcr qucmcuraque tmr dtto contradttlona^ aitera didr, extfht. Vi- **i 

adum intcndicur prxccdcns ipccics , iu nequc de qux fuse dixi tomo i . in maietia de fcicn- 

in Angelo. lii Dd difp.ii. agcns dc obicdo trium fcicn- 

A*A*if Secundo potcft dubitari, vcrum Angclus tiaium diuinarum, & in Mcraphyficadiip.a. 

/«< (<ft poflit nabcrc fpccics abftradiuas fui, & pcrdlas cxplicans quid fic poflibUicas rei. 

kaitrifff lc abftradiuc cognofccrc, hoc eft, nofccrcfc Ad connrraationcrn fccundamdico.fpeciem, R».. 

eui »kjli*' c q" c poflj jjiicm f non cogitando pcr cam cogni- qux dicit , Pttrut tfl pojjibilu , non dicerc eo •* ttH J tr 

tirftt i"i,t' on cm fe adu cxifterc. Ncgant aliqui,e6 qu6d ipfo & neceflaiio, Ptirm extfitt , ctiamfi in re EjJSK 

fi*»/ir*- in obicdo, quod eflcntiaUter exiftens fupponi- ipsa Petius in fe exiftar. & idem dico dc omni 

Utui tq- tur ad cognirioncm , non poteft cogniuo prx- alia fpecic , qux dicit rcm eflc poflibilcm : ncgo 

*,ft*i*. fcindcre ab cxiftentia. Imo vniucrialius adhuc enim co ipfo cam rcm cxifterc, co ipfo quod 

iU * r "ri> P-Suaiez difcuirit, & ait, ncc quidcm alterum taUs rcs in (c cxiftat. 

vbiriiti Angelum extftcntcra poflc quiudiutiue cogno- RcfpondeoSccund6, etiamfieadem fit fpo- 

tUfcurt*. fci, nifi fimul intuitiuc. Rationem reddit,quia, cicsjcognitioncs tamen , de quibus iam hac im- , 

fi Angclum exiftcntcm in particulari contcm- mcdiatc agimus, non cfle cafdem, fed vnam 

platur, nofcit illum prout cit in ic : at in fc cft pofle ab aliera fcparari. Hxc circa cognino- 

cxiftens j crgo dcbct illum nofcerc vt cxiften- ncm abftiadtuam , refpcdu aliorum obie- 

Ce»fm*t K m, cigo & mtucri. Confitmatur Primo: quia donuu. RMtit s*i- 

cxiftcntia non diftinguitur a rc cxiftcntc , cigo Circa ipfum vct6 Angclum maior cft diffi» »* 

non potcft ab c» pci cognitioocm pixfcindi. culus: ninilominus argumcntum P.Suarezcx 

Conhrmatur Sccundo : Angelus per camdem codefumpcuro.quod Angdus cftcntiaUtcr fup- "^*^" 1 

ipccicm nofcit abfttadiuc «rn vt ^oifibdcm, fi ponat fe cxiftcntcm, ideoque ncqucat fc no- nltmu- 

T o M v s 1 1. d 



iG 



ndt, 



V 



t 

Digitized by Google 



$S Rod. de Arriaga fra£tatus De Angelis. 

19 fccre vt prxfrindcntcm ab cxiftcntia , lcii .tb'f- omnino vcmm iudico , ctiam quoad cognitio- 

tra&iue , hoc , inquam , argumcntum vidctur ncm mediaram : quia verb eiufrrodi atudcntia ftima 

nimium probarc, fcilicct, ncc quidcm nos ip- immcdiate in fe ipfis vidcn poiTunt , cgo addi- auidtutU 

fos poire i nobis abftradtitic cognolci. quod dcrim , camdem qubad immcdiatam cognitio- 

tamcn eft falfum : nam pofliim diccrc dc mc, ncm dc illis cfle rationem , quam de fecundis 7rii?«jir> 

Ego fmm pajjibtlts, nihil diccndo, vtrum dcfa- accidcnribus , de qutbtis iam. E* auicm funt teiutfetrt 

£to exiftam. Scqticla probatur : nam tam nc- ipfar fpecics intelleclualcs dc obic&is cogno- fimjftei*- 

ccflarium cft mc cxiftcrc , vt cognofccrc ^nc fcendis, adtus cognitionis & amoris , duratjo, m,n> *- 

pofliin, quam Angclum cxiftcre , vt fc cogno- vbicatio, motus, &c. Quoad fpccics bcnc do- 

icat. ncque in hoc vlla cflc poteft intcr nos & cct Suarez cenum efle. perfe line aliis reflexis lx 

Angclum diftexentia. efle productiuas cognitionis de fc ipfis : nam c,« 

Xztnfirm*. ,n matcria dc fcicntia Dei oftendi , etiahv cum Angclut cognoiccrc poflit, qualcs infe ha- ~*mrt\_dt 

ipfum Dcum dc fir faltcm in crcatura poflc ha- bcat fpccies in fc, fi id non poflct pcr iplas, de- ft?***! **" 

bere cognitionem abftra&iuam , qua (blum ra- beret nabcrcalias,& pro his rurlus alias, &fic ' "** 

tione noftra fe cognofcat dle potfibilcro, vt in in ihfinitum : vel certc aliquas habetct , quas 

actu noftro dicentc , Ltmtfl pojjibilit : pene- tamen nofcerc noh poflet.ergo neccflario con- 

trans cnrm hunc a&um , cogncncit illum nabere cedcndum cft,ip(as pcr lc immcdiaic poflcion- 

reprxfentationcm Dci, vt poflibilu;; formaliter currcre ad cOgnitioncm fui, nifi vclimus dicc- 

autem non reptxfentarc ipfttm cxiftcntcm , eo re, dari aliquam fpccicm diftirictam inipfo An- 

autem ipfo fe vt poflibilein cognofcet in co a- gelo, qnx immcdiate non poflit ab co nofci. 

UtUom. &u. Hinc a fortioti dico, etiam in Angclis Dixi immtdiatt: nam faltcm cx difcurfii & 

poflc cifc talcm cognitionem fui, faltem mcdia- abftra&iue poflct illam nofccrc formando hanc 

tam in actibus ooftris quibus dicimus, Angt~ rationcm : Aon fojjum nojctrt tjmtdqmam fitic 

Im cfi fojjibutf, non diccndo , vtrum cxiftar. fftctc, & nofco hat Jpecies vt obtetlmm, trgo ha- 
Dcindc etiam dc fe ipfo vt exittcntc potcft af- bto aiietmam fptcttm rtflexam tllarmm, tttamfi 
firmarc prxcisc (uam poflibilitatcm , dicendo mmtdtatc cam non vtdtam. Verum non dc- 
v.g. Ego non rcpmgno cxtflcrc , ficut etiam dc bcmus Angelo tribuere tam impcrfcttam cog- 
Deo diximus ahbi,pcflc hoc iudicium a nobis nitioncm de aliquo accidcntc naturah, quod in 
formari, Ens fmmmc ntctffartmm non repmgnat. fc habcat ; vnde optima cft Patris Suarcz ratio Smimt a. 
"qux cognitio , quia cx parte prxdkati non af- quoad fpccics.Eam ctiam extcndit quoad acrus f 



Ef-I» ttg- 

tmtioakj- 



bnnat cxiftcntiam , etiamfi illam iupponat ex cognitionis & habitus , ibL tamen meo iddicio rmtie tpto- 

pane fubiecii , non cft cognitio intuitiun, fcd non habet vim: ccflat crfflR omnino proccfliis *d Ifttnt. 

abftradiua, nec potcftdiciotiofa.co quod ibi infinitus , ctiamfi ad cos acltis & habims no- 

fit aha iutuiciua, qux cft pcrfcctior . Ete- fcendos illum dicamus indigcrc fpcciebus : (b- 

nim in intclledtu ctiam rcfpcttu eiuldem obic- liim cnim fequitur. dari vnani fpccicm diftin- 

£ti diuerfx cognitiones tnaquales pofliint bcnc dlam pro cognolccndis fuis a&ibus & habiti- 11 

cohxrerc finc otio, vt in limili diximus de bus, ncc amplius inde infcrtur de (ccunda & 

Dco, & in Chrifto Domino omncs fatentur. tcrtia fpccie , nifi rcdcamus ad primam panem 

Aduene etiam eflc cognitioncm abftradti- quxftionis, qu6d fpccics pcr fc ipfam cognofci 

uam illam, qua rei exiftentia cognofcitur.dum- non poflit. 
T^mawm modo cognofcatur in mcdio lmpcrfcftiori. Quod vetb addit Suarcz , eos a£bts & ha- Suttnvi- 

tfi, tjmS rti quaproptcr ccgnitio , quam habco dc cxiftcn- bitus eflc obic&a per fc intelligibilia , idcoquc ^*'"^^* 

txifitmia tia Dci ex creaturis , abftra&iua cft , & quam non indigcrc diftinclis fpccicbus,habct mul- SSfc*" 

"ht *Mim ^ 13 * 3 * 0 ^ c mc * an i m ^, &c. ergo malc infertur, tum dc petiiionc principij : nam cfle pct fe in- 

ratiitJZ Angdus non potcft prxfcindcrc ab exiftcnria; tclligibilia, & non indigcrc fpccicbus,ideni cft, 

ftrftSiori. ctgo non cognofcir (c abftracliue : quotics cnim & non dcbct vnum cx alio ptobari, nifi per mo- 

fuos aclus pcnctrat.in eis fe cognolcit vt cauf- dum maioris explicationis : aliam verb ratio- 

fam illorum ,&hcct cognofcat fcexiftcte per nem non tradit ibi. Nihilominus non eft cut 

cumdcm adum , cognoicit fc tamcn abftra&i- dicamus, eos acnis non cflc proponionatos , vt 

uc: nam fccognolcit in mcdio impcrfc&iori. fine fpccicbus polfint cognofci. Vndc in hoc 

{>undo fcntcnriam P.Suarcz probo. Quoad StctmHff 
ccunda alia accidentia , fcilicct volitioncm, 
motum , &c. probabilc ccnfct cognofci pct MSj , -frt 

Dc ffeciebm ad cegnitienem fnerum fpccics diftindas', co qubd illa non immediate fnlmMr- 

accidentium. vnianmr intcHcchti , nihilominQs concludit ttretetu- 

probabile cflc , eam vnioncm quam habcnt 

CVM cognitione fui videtur cfle coniuncVa cum liibftantia Angcli , fufliccrc vt cognofcan- ^,^^ 

cognitio accidcnnum , qux in iplo Ange- tur finc diftindhs fpecicbus. Huic vltlmx parti J 

SjiJ^jr '° rcpenuntur : quorum benc diftinguit P.Sua- acquicfco. 

^'ludmt' f« co cap.4. duo genera, altcrum corum , qux Prima vcrb difplicet , Primb, quia in proba- 

itr.tr» *e- fe habcnt pcr modum paflionum ,'qualia (unt biliori fcnrentia ncgantc potcntias diftindtas, ,mT lf * m *' 

ctdtnsmm. intellcctus & voluntas ( iuxu fcntcntiam cas etiam volitio & motus immcdiatc vniuntur 

potcnuas diftingucntem ) & potcntia loco mo- cum intellccbi Angeli, quia vniuntur cum fub- 

riua, & fi quxalia dantur, hxc aucem nofci pu- ftantii, qUx eft idcm ciim intellecttt. Sccundb, 

tat P.Suarcz in ipsa fubftantia Angcli , vc quia, vt fupra dixi fxpb , obicchim , vt cogno- 

conrincnte cmincntcr ciufmodi accidcntia:vndc lcatur , non indigct vlla.vnibnc cum potcntia; 

ficut fubftantia ipfa nofcitu r (ine fpecicbus dif- fuflicit cn i m , fi ab ca non diftet ; ergo (inc fpc- 

tmdis, ita & eiuhnodi accidcncia. Quod & cgo ctcbus diftincus poterunt ab Angclo cognofci 



Digitized by Google 




Dilp.j. Vtrum Angeli intelk&ut indigeat fftciebm&c^zQt.^ 39 



omnia accidcntia, fiuc proprietaces fint,fiitc 
non, icd accidcncia coinmunia ; ergo de omni- 
bus xquahcer diicurrendum clt. 

SECTIO TERTIA. 

Qutd de fpeciebus adcognitionem 
altorum tAngelorurn. 

SVBSECTIO PRIMA. 



Reftondetnr quajlioni. 



Ktn npu- 
|»« Angt- 
lm wtn- 

turrtndum 



Uiiu nlti- 



In hac quxftione difcurro eadcm confcqucn- 
cia doCtrinz qua in cereris : dicoquc non 
repttgnare de potcntia Deiabfoluta,aliquos An- 
gclos , qui nacura fua non poflinc per fe con- 
currere cum intcllcctu alicno ad cognitionetn 
fui, 6c qui non potfinr produccrc fpccics fui: in 
hac cnim limiutionc & dcfcttu virtutis non 
includuntur duo contradi&oria ; nec apparcn- 
rcrquidcra : non enim ea vis concurrcndi cft 
cifcnnalicer annexa omni fubftantix fpiricuali 



I xrntrt- 
rit ntn rt- 
pugtnu t- 



DuKum 
i qutrum 

uutntrt 
/tnt prt- 



liut , tis 
Mtuvim 



Dico item c contrario , non rcpugnarc ali- 
quos alios Angclos, qui habcant cam vim , vel 
vt producant Ipccicm fui in Angclis vicinis, 
ficut cam producic albcdo & fonus inaere: vis 
enim,qux vni accidcnu tali conucnit, cur non 
potcric altcui Angclo conucnirc? vcl aiios An- 
gclos, quiper fe tmmedtatc poilint concurrcre 
ad cogmtioncm (ui line intcrmcdiis fpccicbus, 
ficuc concurrit iuxta probabtltorcm fcntcntiam, 
calor, odor , iapor pcr fc immcdiarc ad cogni- 
tioncm fui cum cactu , olftctu & guftu t quia 
ncquc in hac vi mcdiara & ii^icdiata con- 
currendi ad cognittoncm iui, ncc lcuis clle po- 
tcft repiignanua,cur ergo omni crcaturx ipiri- 
tuali negabicur? 

lam addo , non eiTe cenum , vtriira Angcli, 
qui de fa&o cxiftunt, iint c numcro corum qui 
carcnt ca virtutc tam mcdiaca quiim immcdia- 
ta, an vcrb c contrario e numcro cotum qui il- 
lam habcnt : iccm an Jicct aliqut ea carcanc , alij 
cam habcanr; quia fuppofita vtrorumque pof- 
fibilitate, pociuc Deus vcl hos vcl illos eltgcrc 
pro libicu. Ratio aucem aut cxpcricntia mhil 
dicit, qui itnt dc fa&o producti. Auctoritas 
itcm non dccidu fuificientcr quxftioncm t nam 
licct Thomiitx cis ncgcnttalcm vim, admit- 
runt tamcn illam Scotiltx ; manct crgo rcs du- 
bia funplicitcr loquendo. In dubio tamcn ma— 
gis ptopendeo, vt dtcam cos habere talcm vim, 
quia tum conceiTcrira cis prxccdcnri fect. viin 
producendi in fc cognitioncm fui pcr modum 
obic&i, & ca vis parum diftcrat d vi producen- 
di in ahcno inreflectu eriam cognicioncm fui, 
maxiinc it fiat comparario intcr duos eiufdcm 
Ipecici, valdc probabilitcr ex vna vinutc ad a- 
liam difcurritur. Acccdit , quod, cum nutlta 
obiccta roaccrialia cam vim habcant, mcrico 
eamdem tnbuimus Angelis : Iicctenim ea con- 
fequcnrianon fitcflicax , vt fxpedixi,eft tamcn 
valdc probabilis , quando nulia ratio attt cxpc- 
ricntia in contrarium ftat;prout rcucra in prx- 
fcnti nihilobeft, vt ftatim oftcndo, rclponden- 
do his qux i nonnullis obijciuncur. 

Dcntquc, quia in dubto fcmpcr dcbcmus 
Tomvs II. 



faluarc pcr cauflas iccundas, qux pcr tllas coin- 
modc cxplicantur : aiqui atlcrcndo in Angclis 
cilc cam vim, pcr modum obic&i concurrcudi, 
magaa cx partc id prxftamtts , vt paulo poft 
cxphco: ergo. 

SVBSECTlO SECVNDA. 
Examinantur iuo argumenta contra 
dotfrinam traditani. 

Nonnvlli , licet hanc noftram dodtrinam 
loquendo de poflibdi, probabilcm rcpu- 
tcnt, probabiUorcm tamcn rcpttrant contta- 
nam , ccnfcnrcs Angclum non cflc producTi- 
uum cognidonis fui in altero , & dc facTo di- 
cunt, nullo modo ita contingerc. in quo pun- 
cTo conucniunc cum Vafquez difp. 104. cap.3. 
Pro prima partc afTcrunt rationctn dciiimptam 
a Thoiniftis , fcilicet , vt Angelus cum aitcro 
concurrat, debcre illabi in intcllccTum alccrius, 
iHapfumvcrb omnemeflc proprium Dci. Me- 
rico umcn iidem formidanc innici huic racioni: 
cft cnim valdc fragilis. ii cnim pcr lllapfum 
intdligant Thomiltx intintam pcnetrauoncm 
cum altcro Angclo, quo modo hi potuentnt 
diccreidcflc proprium Dci, cum omms for- 
ma penctrct iuum fubiecTum, & omncs rcs 
fpirimales pcflint fc inuiccm pcnetrarc 1 fi ve- 
ro pcr Ulaplum intclligant vnioncm, tunc ctjatn 
cft improbabiits ca dc&rina, quia omms forma 
crcaca illabiiur hoc modo fuo iiibic&O; crgo 
illapfus non cil proprius Dci. Addc , in hoc 
fcnfu non cflc ncccllarium illapfum AngcL in 
incclle&um attcrius , iinb nequc pcnecratio cft 
ncccflaria ad opcrandum : nam vc dux cauflx 
fimul concurrant, non cft ncceflitm eas icpcnc- 
trarc: iuiricir cnim fiarabar approxiracnrur pai- 
io, ctiamii intcr ic illx cauflx diftcnt, co quod 
pafliim fic intcr vtramquc, vt dixi in Phylius. 
Aducrte dcmque circa hahc rationcm , ne tcr- 
rcaris vocc iilapfus, hunc aliquando tribui foli 
Dco, quia vfurpati iblct pro vniucrlaii & nc- 
ccflaria pcnctrationc cum omnibus crcaturis. 
quo icnlu foli Dco conucnit : at hinc quid ad 
prxfentem quxftioncm dc accidcntali penetra- 
tionc,fcuillapfu cum vna aut altcra ctcatura ad 
concurrcndum cum illit 

Sccunda ratio , cui aliquanto pliis hdunt 
iidcni audtorcs , dcfumitut cx immaterialirace 
fpecici; rcquiritur cnim, vt fpecies iit xquc im- 
matcrialis cum potcnria ; Angelus autcm infc- 
rior non cft tam immaterialis quam fupenor: 
crgo falccin hicnon potcnt concurrcrccum fu- 
pcriori, eciamfi xqualis poflitcum xquali, vel 
cum infcriori. Hxc racio dcbilior eft pixce- 
dcnti. qitid enim intelligitur per *qu't tmmatt- 
rtalu , it xquc pcrfccTa } Hoc non potclt ncc 
quidcin cogitati : nam accidcntalis fpecies in- 
hxrcns Angclo non eit tam pcrfcdta quim An- 
gclus qucm rcprxfentat: & m hoc icntu criam 
Angclus infcrior cft iuulto immatcrialior, quia 
cft longc pcrfcdtior quam fpecics accidcncalis 
relidcns m fupcriori. lmb hinc ric,in nullo ien- 
fu pofle dici fpcciem rcfidcntcm in fupetiori 
magis immaterialem , imb nequc xquc imma- 
tcrtalcm, ac Angelum infcriorcm ; crgocxra- 
tione imnutcrialitatis raclius potent infcriot 
concurrcrc quira fpccies accidcntalis, qux eft 

d x in 



Aliqui tf 
ntnt ttn- 
trarUm 



Rtt!» tt- 
tum dl- 
fumpi* a 
Jhomijiu. 

Rntit tx- 
plitatur tjfi 
rtftUiimr. 



QutmtJt 

ilUpfm ftU 
Det tri- 



Steuni» 



irtrit, jn- 

HdiUmfii- 
miiurtx 



Ututtfft- 

ttti. 

Rtfuutii. 



Digitized by Google 



40 Rod. d* Arriaga Tra£htu$ De<±Aftgefo. 



in fuperiore. Si vcro fumatur imr 
pro pcnctrabilitatc aut carentia parrium , cur, 
quxfb, fpccics acridentalts crit immatchalior 
iubftantia pcrfc&iflima Angclt ; cjui licct rc- 
fpcctu fubftantix altcrius Angcli fw infctior 
iimplicitcr , cft camcn incomparabilitcr pcrfc- 
&ior fpccic fui refidcntc in Angclo fupcriori? 
■Certe nis & fimilibus argumcntis, qux maxi- 
mi dcfumuncur cx rcrminis & vocibus aliqui- 
bus non diligenccr cxplicatis , non poccft ( vt 
dixi fxpc) lolide difliculras aliqua detcrmiua- 
ri , vndc conftat non efle ncceilarium , vt fpe- 
cies imprcfla fit in eodem ordinc pctfcdtionis, 
fcd fummum in codcm gcnerc ipiruualis, fi 
potcntia cft fpiritualis ; vcl matcrtalis , ii po- 
tcntia cognofcitiua cft marcrialis. 

SVBSECTIO TERTIA. 
obictlioncs cxaminttd. 

Trrti* r«- T) R i m a ex his dcfumitur ex eo , qu6d An- 
■titctatf X gclus concurrens ad cognitioncm iui in al- 
ri4 ftnien- tcro> dfbet cx vn ^ p anc c fl c libcr in ca ptodu- 
itionc. Quod patct Primo.quia cft agens li- 
bcrum , crgo cnt ctiam libcr ad omncs .l&ioncs 

16 fnas ad cxtta, vt patct in Deo & hominc Se- 
cundo, quia, li Angeluscflct ncccrtari6 produ- 
clinus cognitionis iui, etiam corum a&us libe- 
ri habcrcnt camdcm ncccflitatcm produccndi 
fpecics, quia ii , licct propinquior flt iubftantia 
iibi ipii, quim accidcns lubftanrix, non tamen 
habct dominmm in fuam fubftantiam in ordi- 
nc ad cognitioncm , mulr6 minus illud habcbit 
in ordinc ad a&us. confcqucns autcm cft ab- 
furdum: fcqucrctur cnim, non eflc fccrctos cos 
a&us libcros, & cogitationes Angclorum. Ex 
ajia vcr6 partc non potcft dici, cos libcre pro- 
duccrc cognitioncm vcl fpccicm fui in aliis: 
nam vix potcft inrclligi, omncs Angdoscx li- 
bcrcatc fuiiTcdcrcrminatosad produccndas fpe- 
cies fui in aliis Angclis. Sccundo , quia inde 
ficrct Angclum cognofccntcm. pendcrc d vo- 
luntatc altcrius in ca cognitionc. quod cft ab- 
furdum. 

Rtfumut. Veriim ncque hxc ratio , meo iudicio, vllo 
modo iubfirttt. Primo , quia nullatcnus rcpu- 
gnat , Angclum cflc ncccllitatumad produccn- 
dam fpecicm vcl cognitioncm fui : quod enim 
Prim6 dicitur , omncagcns libcrum cflcfibc- 
rum ad omncs a&ioncs fuas adcxtra, falfum 
omnino cft : qux cnim vcl apparcns rcpugnan- 
ria porcft cflc in co, quod Angelus fit ubrr ad 
amorcm, odium, motum localcm, non autcm 
ad produdionem lpccicrum ? ft autcm in tali nc- 
ceflitatc non tncluduntur duo contradi&oria, 
gratis dicirur, cam repugnarc omnibus Angclis, 
nondico, cam cis conucnirc ; fortailc cmm cx 
naturi liiaaliqui, aut multi, cam non habctu. 
At id probart non debct cx rationc communi, 
quaii omnibus A«gclis id repugnarct, co quod 

17 imt libcriad amorcm, idco bcct fortallc omncs 
il!i cam libcrratem habeantad productioncm 
fpccitrum ; non tamcn id bcnc colligicur cx Ji- 

jfdpsrit*- bcrtatc ad amoretn. Quod additur, Dco& ho- 
ttmnffan- mini eam nccctlitatem non conucnire, crgo nc- 
quc Angelis intermcdiisjiam dixi ixpc clle in- 
luflicicns : nain Dco & homini conucnic pollc 
producerc fihum , crgo Sc Angclis . Mala cft 



confcqucntia; itain prxfcnti dico.cain cfle ma- 

lam. Ratto a priori cft , quia aliquando cx iuis 

diftcrcntialibus ratiombus dux naturx .«fupre- 

ma & infima, polTuiit conucnirc in aliquoprx- , 

dicuo : quod tamcn non repcriatur in naturis 

intcrmcdtis ob fpecialcm carum cflctuiam , vt 

in excmpio poiito dc yi gcncrariui, & in multis 

cntibus, ctiam ipfis animantibusconflar, vt fci- 

ficet duo extrcma habcanr aliquid , quod non 

habcnt mcdia intcr ca intcriaccntia: (ic ignis & AJimili. 

aqua in communi ftnrcniia pofliint igncm Sc 

acjuam producere , aer vcro mcdius noit pro- 

ducit acrcm : fic ctiam multa infcriora habcnt 

aliquam perfe&ionetn , quxncn eft in maiori- 

bus : calor productt c.ik>rcm , ck hix luccm; at 

amor non producit amorcm,ncc vilio vifionem. ^ % 

in quo paucloncui oponct amplitis hxrcre:dixi 

cnim tn Philofophia & in Ihcologia paflim, 

ncn cilc bonas cbnfcquentias has , cx virtute 

auc proprietace vnius vcl duorum infcrre in alits 

limilcm virtutem vcl proprictatcm. 

Sccundo r : i pondoo ci rationt, dtibrumetram Rtfftndu 
eflc, an homo cam hbcrratcm in anima habcat: SttwnJi 
vndc cnim aflcrcrc ccrt6 vllus potcft ammx -- " f " 4m 
fubftantiam , cafu quo Angelus aliis fpccicbus ""/™ r ™ 
eflcc orbacus , non poflc cognofd ctiam mui- f, n nntu. 
ram, vt fic dicam ab Angclo approximato? Cer- 
te mtilto id magis inccitum cil, quam quod in- - 
dc probarc tntcndunt hi auftorcs. Im6 in ipfo 1 
Dcodtcunt multi valdc probabiliter, pofito in- 
tcllcctu noflio complcto pcr lumcn glorix, 
Dcum naturaliccr tcncri ad concurrendnm per 
inodum obicdti. Vidc crgo quim fint dubix 
inftantix allatx. & ccrtc quidquid de Dco fic, 
mantfcftum cft , non id repugnare crearurx 
quantumuis jpKdlx, crgo. 

Hinc conftac, ctiam iccundam confirmano- J f int 



ncm non cfle efficacem: rurfus cnim argumcn- ^ - '' V um 
tum fbrmacur a propricutc iubftanrix ad pro- p M \ tit . 
prictatcm accidcntis. qux confequcntia nulla otmtmm 
cft : qux cnim ( vt pauio antc dixi fufius ) re- **»'fe*j[i- 
pugiwntia , fi fubiuncia non poflit fui fpccics 
non producerc, accidcncia vcro cius ncc libcre, 
nec nccclfario fint produaiua ipecierum, Sc 
coniequcntcr finc n^curaliter occulca ? Er ccrci, 
rc bcne confidcrata , in hanc iolutionem, ve- 
lint nolint, omnes dcbent confcnrirc: cfto enim 
Angclus non producat fpccicm fui, ipfc tamcn 
natura fua non pctit , ne altcri infundatur ea 
ipccicsdcfua fubftatuia;at a»ftus liberi pctunr, 
nc fpecicj vllx dc fe vt exiftcntibus infundan- ASm U- 
tur , nili confentiencc Angclo ; ergo ncccflaiio tmftttmt, 
debemus aflignarc diiparitatcm incer (iibftan- "^ 4 *"* 
tiam, & ipfius aclus in ordincad naturalcm cog- 
noicibilitarcm. quod crgo omncs dicunt in or- TJrdtft. 
dinc adinfufioncm fpccicrum, cgo dicam in 
ordine ad produtfionem: ficnim abfolucc con- 
cedatur ca diucrfitas,parum intcrcft,eam in cxi- 
gcntia infuiionis.aut in cxigentia produclionis 
admicccrc. quod additur , iubftanciam fibi cile 
proximiorcm quam cidetn litaccidcns, vcrum 
cft;ar virtus hxc non oriturcx approximatione, 
frdcx fpcciali huius atit tllius cnas cffcnria mo- 
doian^ cxplicato. 

Tcrtio dcnique refpondco, poiTe ipfum An- 9/ffmU* 
gelum cognofcentem dici , non liberum in ei Tm,# * 
cognttione , fcd acccdcntc Gabriclc v.g. &ie 
Michaeli fufficicntcr ob fuam libertatcm ap- 

plicatuc. 



Digitized by Google 



D i fp. 5 . Vtrum Angeli intellettus indigcat fpcctcbm, &c. S c«5l . 3 . 41 

plicantc , & volcntc concurrcrc , ncn pofle non eodcm loco,Crgo r.on potucrttm cmncs in qtietu- 

cognoiii a Micluelc. qux in hoc rcpugnaotial hbct, 6c quilibct in omnes e.is fpccics produce- 

nounc alioqain.ictns intcJleCtus fornuhrcr nc- rc: non cnnn lubtrnt virtutcm vt in diltmti 

ccdanj funt, vtquidergodebcrnus diccfe, poG- operentur j. in medio au tcm nibileft (pirinutttf, 

tis omnibus prxrcquiiitis, hbcrutn efle Angclo per quod eaactiotraiisfundatur.crgo. Rcipon- sWnrfr 

cognolcercf dco l'rimo ,cum in Angclis penctr.uto lit con- ?"">*- 

Obiicii*- Diccs, F.igo non pofllt cognoiccrc quando naturjli(hma,& non impech.it opcrjiiortcin co- 

vellet; pcndcrct cnim a prxfentia a!u rius. quod rum , noo coalt.it , an non omncs intra idem 

• Stpui*. cft ablurduiu. Rcfpondco, concelsa lcqucli fpatium, iiuu fphjrr.tm v.g. Micluclis.prodii- 

-qjrV. ouoad primam cognitioncm,in qtia nonoitcn- cti fint. Sccundo rctpcnd.o, cas fpccivs pofle sttund*. 

oititr repugiuntia vll.u vndccnim probatur, de diifundi pcr vnum Angclum in ahcrunuquu • 

natuia umitis creaturx fpirutulis cognofcitiux illud inedium cum lit (pitttuale , cft fufKcicn'- 

elfc, non pcndcrc a volunt.uc aheiius, ad pn- tcr proporrion.uum. Tettio, fone Aogdos h.t- !**»• 

m.im illius altcnus cognitionem , vt npugi.et berc virtutcm, VI hmucdijtc m diftans ptodu- 

ctiam dminiius aliquam cflo qux raleni habcat cant fpecicm fui t non cnim ca viitus operandi 

dcpcndcnriam ? dixi , tjttoad frimdm coenitio- immedi.ue in diftans rcpugnar omni crcaturac 

nem: uamquoad fccundam nulla eft dithcultas: polftbih , quia nec in (c clt infmita, ncc inclu- 

poihjnt cnim cx prima nuncrc fpccics, pcr quas dir vlla contradictoru , vt oftcndi .ihbi fujc. 
poftca ctiam altcrum nolcntctn , imo & ab(en- Diccs S ccundb, Videcut improb.tbilc , qubd oVttfi'» 

rem, qucar cognolccre. vnus Angclus habcat virtutcm limul & (crac-1 Sttumt*. 

Gustt"» Sccunda onicClio potcft cx P. Suario dc- produi.cr.ui fpecics fui in infinitis propc ahis 

fZ fuii fi*mit rum li Miclucl v.g. cflct produdiuus Angclis qui limul cum ipfocreati tucrej CTgO 

txSuurt* ipccietum m altero Augclo , crgo quottcs in il- non potcft dici,qucmlibet in quolibct cos pro- 

nfffuUu- lum de notio incidcret,produccrctiiuuas & no- duxifle. Rcipondco, non magu id in vno An- R tJ}»ndto. 

uas tpecies: hoc autem cft ahlurdum , crgo. gclo cflc improbabilc, qium lit in quatibet 

Csntr j ifi. Verum facilc rcfpondeo , (i prmu vicc pro- cicatuia matcruli , qux pioducil fpccics viii- 

duxitMichacl (pcciem fui cam intcnum quira uas fui m omncs partes, & ad omnia punc>a, 

- 0 porcft , non dati locum, vt fecundb in Gabric- ad quxporclt linea rccla c.\ ipv.t ducr.cV; m quo- 

icm mcidcns producataltam : licut (i femcl cali- libet qtudem puntfto totdjcm; v.g. fcl per me- A t sn - 

dum vt otto produxitin paflb calorcm vtctto, dium Otbcin , &. ad omnia puncu lp;uij, quia 

licet poftca fccundo, & tcrtio , & millics ei ex omnibus totus vidcri pctcft. Qmsautcmdu- 




Tdtri r*- 
fiutz f*- 



Rtplitt «b- 

iiitcndat cam (peciem , pcr quod nthil otiolum , ncs immediatc ab co prcdtici, lcd folum in fpa- *>*iMt> 

nihil abfuidtiui poniiur. Et rc vcri aigumcn- tio (ibi immcduto, 6c ab his in alio^ 6c lic per 
tum non lubct nuiorcm dihScultaicm in Angc- 'tctum orbcm; ii , inquam , hoc vclts, dicas ct- 

lo rclpcdtu fpccierum (iii, qtiam in omnibus iam idcm in Angclt^, icilicet (pecics ab co pro- 

agentibus naturjlibus matcriahbus vel fpiri- dutlas in mcdio fpiiituali fc (uccefliuc prodtt- 

tualibus. cere, vfquc dum vd dcfit fubieCtum , vcl vir- 

P.Valques ci difp. 104. cap. pnrter r.ttio- tus eajtun ccflit. llinc concludo , omnia hxc DifaiU 

nem 1'atiis Suarcz , qubd fcilicet Angclus non planc elle lnccrta.quia 8c in hoc & in ilto mo- mt 

tufit- lit picdttcliuus ahcuiusquahtatis in aiio, addit, do nulla clt rcpugnantiaj quoiinxlo atuem de c " ,f *'* 

fc r.cin vidcrc quotnodo elcuctur Angclus ad fatto contingat, ncc utiOne ncc auttontate ***** ' 

ctim coucui fum. Vcrum Iniicfacilc reipondco, pofliimus dccidcte. 
non ckuari propric , quia clcuatio cft in ordmc 

adeftecius (upernatuttlksj fcd ex natura fui S E C T I O Q_V ARTA. 
habcrc cain viriurem, vtcum altcto Angclo vi- * i t r • t n • 

dno concurrar. ln quo ego c contrano dico, JgHta de fpcciebns pro obitctis 

non mc videre maiorem difticuhatcm quam itt mHteritdlbliS. 
co quod ignis applicatus comburat ftupam, 
31 vcl oftcndatur ca diffictihas , & tunc ci fatisfict onclvsio. Ad cognofcenda ohedta ma- M 

in particul.tn. Scd quid dc fado diccndum, V^y tcrialia indiget Angclus fpecicbus diftin- ^fe^ 

daro qubd cx fc Angclus poflet m aliolpccicin ttis. Hxc ptobatur auctoritatc fcrc omnium JJ^^S». 

fui prodticere, numquid cam producet : an vc- Theologorum , vt vidcrc cft apud Suarium fu- au 

ro , quia brh ali; Angch ab mftanti crcationis pra , vbi ipfc cam confirmat b.Dionyftj & a- 
habcnt fpccies ahorum ,non potcnint cas ab a- tiorum F.urum tcftimonio. Inio D. Boiuuen- 
f^f^ (m Ihs fccipcrct Ita vicletur fcntirc P.Suarcz; ego ttiraatt, hanc cflc opinionem omnium benc *' 
dutn/t, tamcn iudico, rcm eflc dubiam , tum quia iub fenticntium . Probatur rationc i nonhullis: rtctntur 
imimm$ft» litt cft, an ab inftanri ctcationit qniUbet haboc- nam obiedta matcrialia, vtpote improportio- **ti»*ti 
tit tpccics omnium rerum cxiftcntiumjtum quia, nata.ncqucunt immcdutc concurrcrc ad cogni- m ** 9 *"*' 
ctim onincs Angcli crcati fucrint limul , potuc- tiohcin fpiritualcin, crgo indiget Angclus lpe- ' 
rtmt in eodcm inftanti vnus m altcio cas fpc- cicbus diftinttis pro eis obiedtis. Hxc tamcn **ti* d*th 
cics prodticcrc. quodnOn potcft rcijci , nifi rc- ratio non vrgct: nam in probabiliori fcntcntii " gav, i"- 
currcndo ad dctcttum virtutis in ordinc ad phantafma matcriale immcdutc cohciurit ad 
talem productioncm ; iain vcro cam vittutem productioncm rci fphitualis , crgo fallb inniri- 
fupponimus.crgo. rur fundamcntoargumcntumillud. Rcfponde- R,ft ln it 

OUtan. jj, ct: , foftejqon omncs Angcli crcati limt in bis , phantaliua radicari m cadcm anuna fpiri- h* erimi 
TomvsII. il ; tuah. 



Digitized by Google 



4i Rod. deArriaga Tra&atus De Angelis. 

Cmtrk «7.cuali. Sed concri , qnia fi rcpugnat rcm mate- quam mattnalcin concurrcrc ad picductioncm 

rulciu lmmcdiatc concurrcrc ad rcm fpiritua- rei (pnmulis partialitcr.non tamcn debemus 

lcm , tcrie radicatioin ipsi nnima nihil prode- id tonccdcrc co iplb omnibus rcbus matcria- 

iit:hxc cnun mhil aliud cfticcrc potcft, quam hbus: quia,vt fxpe dixi,non licct cx voi fpe- 

vt adiuuecur phantalma ab anima ; hoc autcm cic adomnts alias argumcntaii. In hominituis 

optnnc rit linc radicationc , nam concaufla ad- cxpctientia nos togit vt dicamus , phantafma 

RifpeniU- iuuans non indigtt vnionc cum adiuta. Rc- matcrialc hanc virtutcm habcrc ; .u vtcamdcm 

ku ittim- fpondcbis Sccundb cum Giaiudo, phantalma ttibuamus oronibus ctiam imperfec.tiflimis cn- 

A tum non cmc erc in nobis lpccics fpintualcs, fcd tan- tibus nuterialibus , nec neccflitas vlla cft , ncc 

Graasde. conditioncm ; qua pofica,inccllc£tus (b- ratio cogir, imb forte incrcdibile cft , omnibus 

^ lus cas fpccies cfticit , vndc numquam oftcndi- cam conucnirc: potiiis eigo ncganda, quam ita 

tur, tcm matcnalcm poflc immcdiatc attingcrc vniucrfalitcr conccdcnda. 
C«ntT* (/J.fpititualcm. Scd contri manifcftc, quiacum 

intellectus non contincat adxquare fpctics ob- S E C T I O QV 1 N T A. 

iectorum ommum, non potcft phantafma vt 

lbla ccmlicio dctcrminarc intellectum, fcd nc- Examinatur fetttCttUa Oppofttd. 

ccflarib debct concurrcrc ad fornuliratcm rc- 

prxfentaciuam talis obiedti , iplc vcrb intcllc- T T v i c communi fcntcnria: ferc fcfc oppo- 36 

' w "" t5lrt, chisad ipirituabutcmcaium (pccicuim. Qubd JL J. fuiflct P.Vafquez difp. 100. cap. j. vbi v *f<]* t ^ 

foUmnim ycro mtc u c ^ us folus cas fpecics non contincat ccnict, pro Ipccitbus m intcllcctu humano (at 

temmtrt adxquatc, manifclte patcc. Primb,cx commu- magnumcflc fundamentum, cx co qubd pofli- ^p^t, 

fpttitt »b* ni confcnfu. Sccundb alimili.quu ncque An- mus recordari corum qux vidimus, & ca mcn- tUT i t „ 

itHerum oM contincnt fpccics de obicctis qux togno- tequafi prarfcntia ccrncrc ; crgo nunferunt no- ffttin in 

mutrtm- i i- ..r . _ A. : : r. i: u: :»: 1- /*. — : — :._ : — m«^, ■«» 



lcunc, vndc hcrt pccuit eas fpccies iibi infundi, bis cx viiionc aliqux fpccics; alioquin tur ctiara 

tMtuSrT- nontamen folicas poflunt produccre. Idem cft non poflumus cogitaie dc cctens qux num- ^HJ/" 

mh. in alus potcntus, vtfu, auditu, &c. non cnim quam vidimus ? ncgat autcm hoc argumrntum 

Sttnndi. anima producit in fc cas fpct ics ad obic&i prx- lufticitns cflc pro Angelis. 
TrrtiJ. (entiam , fcd cas accipit ab obicclis. Tcrtid, cx Supra dixi , oftenmrum mchic, argumen- 

his qu.r dixi agcns dc fpccicbus in communi, tum camdcm vtrobiquc habcrc difticultatem. 

probans carum nctcllitatcin : ca cnim pctliu- quod iam prxfto fatili. Prius tamen aducrto, rsfaut^ 

dcnta potcntns»non coniincri adxquart: fpccies, vidcri ipfum P.Vafqucz hac difp. cap. 3. con- mtnuntn- 

(cu vim concurrcndi loco obiccli. O^uartb, traria docuiflc. num. cnim 11. ait, ctiamfi An--^"^'' 

quu, li intcllcclus contincrct adxquate cas (pc- gelus non rcquirat fpetics pro obicdis propor- 

cics, fruftra ponerenmr diltindta:; lcd immcdia- tionatis.cis tamen indigere pft myftariis gratix, 

tc ipfc intcllt-dus concurrcrc pollct ad intcllc- &futuris libcris. rationcm fubiungit , quia ad 

clioneir.. quod amplius vrgcbo infra contra hxc non habct virtutem completam. Cum vcrb 

cumdcm Granadum.probans Ipccics noncma- num.14. obieciflet libi, cxcoqubd Angelus 

nareab Angelo iplbcfticicntcr. non indigeat fpeciebus, fcqui illum pofle & fu- 

J5 Sccundo argumcntantur alij. Scqueretur tura, &poflibilia, nofccrc ; refpondet, fututa 

Angelum non poflb tognolcvre obie&a materia- non ex dcfedhi complemcnti aut potentix , fed 

li.i , nill quando cxiftcrct contiguus & prxfens quia cx fe non funt proportionau intclicclui, 

illis : quu illa non pofluiu immcdiatc in di- antequam /int , idcb non pofle cognofci. Eccc 

Htimthtt ft in6 opcrart. Ncquc hoc vrgct: nam ( vt in nurn.iz. rcfudit in dcfcdtum potcntix incapa- 

vr l"- Phyficis oftcudi ) licct agcns non poflit opcrari citatis cognofccndi futura, & ideb dixit necef- 

imiucduic in diftans.nilul operando in modio; farias efle fpecies proillis; num.verb 14. ncgar 

(i taincn aliquid in mcdio opcrctur , potcft & eam ncceflitatcm Ipecierum , & adftrutt com- 

in diftans immcdiatc opcrari. Ita in communi plcmenmm potentix,& folum ponit repugnan- 

(cntcntia fol produccns m mcdioaliquaactidcn- tiam in ipfis obiectis. qux duo contrark intcr 

tia, potcft immcdiatc formam lubftantialcm fc vidcntur. Vcl alirer idem probo clarius,cx 

turi tk mcullorum in diftanti paflb produccrc: coqubd Angelus nonpoflit nofcere futnracon- 

ita m vcia ffntentia ignis potcft immcdiate tingcntia, inFcxt num. 1 1. eum indigere fpccic- 

produccre formam igmsm ftupa diftanti ,li in bus; num. vctb 14. ait, ctiamfi cx parte potcn- 

rocdio producat calorcm : crgocx hac partc be- tix (ic complctus, fore vt non poflit cognofccre 

nc pollcc Angelus diftans ab obiccto materiali futura. Vndc infero , Ergo eb quod nonpoflit 

immcdiatc ab llloobiccto adiuuari ad cognitio- cognofccre futura , non infcrtur eumindigcrc 

ncm ciuldcm , quandoquidcin illud obiedtum fpccicbus. qux cft contradiftoria propofitio ci 

in mcdio ptoduat fpccics, qux etiam otdinan- quam num. 1 j. pofucrar. Scd hoc omiflb, 
tur ad cognitioncm iiii ipfius. Vcnio ad impugnationcm fcntentix , & ar- J7 




i*l»ffttitt. 

*l*ri fit- rcrt-.crgo dcbcc habcrc Ipctics deillis. Confir- hbitu fuo cognofccrc qnxcumquc ex poflibili- 
tui.vtA» matur: cognofiittalcs rcs matcrialcs ctiam poft- bus diuifnic. cciamli ci nondcntur vllx (pccies, 
g tlu>n»[t*t q lum traniicrimt,& conlcquciuct, qiundo illx an vcrb non. Si non potcft , tcnco inccncum, 
'urtdiu* "r! cr ^ c non P°fi' l,nt concuircrc; crgo dcbct id indigcrc fciliccc illum fpcticbus vc hxc poflir 
ticnpcr fpccics ab illis obicttis dilundtas. Tan- cognofccrc , cum tan.en alia non poflit ; ficuc 
dcm, quuabfolutcjliccc non rcpugnct rcm ali- quu egoaliqua valco cognoftcrc , alia non, in- 

fcrt 



Digitized by Google 



* 



Difp.5. VtrwnAngeli intellec7lkindigcat$eciebi44^c.S<:Qi.<\. 43 



58 

Vrgtt vim 



Aittrmi- 

nmmUm 

ttgmtie- 



fitniut. 



tut.fetta- 
tiiu dtttr- 
puntttt 
tbucle fft- 
tUU rniJo 
ttntnritn- 
tt. 

RaittitttT 
Vnmb. 



Cm fn m 



39 



XfijcvUT 
Trrtte. 



fcrr Vafquez, dari in nobis diftindas fpccies. 
Primum atucin dici non pcicft , quia nimis 
muhum conccdcrec Ani;c!o ; &i cxprelsc ipic 
Vafqucz id ncgauit apud Suarium cap. 5. 

Vrgco & declaro vim argumenti. Poteft 
Angchis nofccre obieda prxicntia , non tantcn 
potcft purc poflibilia in fcntentia Vafquez : cr- 
eo quia habet fpccics de prxfcnribus , & non 
dc poflibilibus . Probo hanc confcqucntiam: 
quia mprimis Angelus non eft lutura fui iiia- 
gis connexus cum e*iftcntibiu,quamcumpof- 
hbiLbuSjVt bcnc ipfe Valqucz notauit: cftcnim 
accidcntalc Angelo, qu6d hx potiiis quam alix 
crcaturx exiftant ; ergo quod hanc potius no- 
fcat , non potcft in maiorcm conncxioncm rc- 
duci. Nequc itcm cius rci rario defumitur cx 
co quod obicda prxientix concurrant ad cog- 
nitioncm : ctcnim hunc concurfum ncgat Va- 
fquez, & fi illum concedcret , non tam negaret 
fpccics.quam earum concurfum ipfisobicdis 
tribucrct. Ncquc itcm dici potcft cauflam eflc, 
quod ca prxfcntia rerum faciat aliquid. Nam 
ad tcrminandam cognitionem non rcquiritur 
obicdi exiftentia.vt euidenter infra probabo; 
ergo vcl qqualitcr potcrircognofccrcomniapoi- 
fibilia, vcl dcbcbit complcn Ipccialitcr perfpe- 
cics. iicut homo , qui iam cogitarc potcft dc il- 
lo, dcquonon potcrat prius ex dcfcdti fpc- 
rferutn. 

Video Patrem Vafquez ntim.8. & 11. do- 
ccrc, potcnrias dcterminari ab obiedo fpcciali 
modo conairrcntc «, fcdctiam vidco non cxpli- 
cari, quis fit illemodus concunendi: citm enim 
ncget in gcncrc cauilx, maienalis, tinalis, for- 
malis & cfticicntis coticurrcre,non icio quomo- 
do concurtat. Ncc potcft dici concurrcrt m gc- 
ncre cauflx obicdiux: nam obicdum non ha- 
bcc catillalitatem, nili ad vnam e qtiatuor prx- 
cedenribus rcuocetur. 

Conhrmo : obicdum fi non concurrat effi- 
cientcr, nihil aliud prxftat , quam terminare 
cogmtioncm ;ai hocclt quafipoft cognitionem 
hab itam. Patcr autem Vafquez,c\' mcrit6,aflc- 
rit, cara dcrcrminationem eflcin adu primo, 3c 
antcccdcntcr , vt potcntia dcterminctur ad effi- 
cicndam cognitioncm huius potiiis obicdi 
quam illius- ergo determinatio debet cflc pcr 
aliquid prxuium, ergo per fpcciem ; quia nihil 
aliud reitnquitur, Cllf ita commodc tribuarur 
cadetcrminatiofcu complementum. 

Sccundo reijciocam lolurioncm : namctiam 
in homine finc fpcciebus dicam , ideo mc pofle 
nofccrc hoc obiedum , & non aliud , quia hoc 
fua prxicntia antcoculof fine fpccicbusmediis, 
& une cfficicnti concurfu mc dctcrminauit illo 
modo, quo Angclum alia obicda. Tcrtio, quia 
non folinn prxicntia , fcd prxteiirakctiam , qux 
non nouit quando cxtitcrunr , porcft Angclus 
nofcere, vtdocccexptcfse ipfc Vafqtiez : expli- 
cet autem , quomodo ea res ,qux iam nihil cft, 
magis pcflit dcterminare quam futura,cum ea 
prxtcritio de prxfcnri ram nihil fit , quam fi 
non cxritiirct, aut quam lit futuritio: ergo de- 
bet necefl'ari6 ea diftereiuia proueniic ex aliquo 
rcali 1'pcciahtcr rcfpidcote ram prxtenta, quam 
poffibilia: hoc autcm cft fpccics , vt difcurri- 
musin hominc, crgo. 

Veriim iam vidcamus , quid contra eas fpc- 



cics obijciat Vafqucz. Primo , Ncn poffimcab 
ipfis rcbus proiicnirc,iiec a beo infundi; crgo: 
non a rebus, quia rcs materiales non poflunt 
produccrc (piiitualc aliquid; ncn a Dco infun- 
di , qnia cllent fupeuiaturalcs ; omne eniin 
quod Dco infunditur fubicdo ld non pctciui, 
clt fiipeinaturalc . Hoc tamen aigumcnium 
non v.ildc vrgct , &: Vafqucz iplc tandcm 
illud foluit. Ego breuillime dico, licut acr, 
licct non cxigat lucem , habct tamcn capaci- 
tatem naturalcm eam rccipicndi, idco 11 cc vio- 
Icnta nec lupcrnaturalis ci hi>: c-ft ; lta An- 
gclos, ctiarafi non cxigant fpecics yt proprias 
pallioncs ( quod nunc conccdo Patri V.ifqucz, 
ik. lulius infra difcutictur) habctctamen capa- 
citatcm naturalcm eas rccipicndi, idcoquc na- 
turalillimas cis cllc poflc. Qnod enimlcx pro- 
ducatur a folc, & Ipccics a Dco , parum vrgcr: 
nam ctiam Dcus cft caufla naturalis, &c in crca- 
tionc Angcli hcet folus operatus fit , non fe 
gcifit vt fupcinatur^hs audor. Rationcm a 
ptiori alibi tetigi: nam tota liipcnutur.ilitas ac- 
cidcntis eft iclpcdu fubicdti, inquo vt inna- 
turi rccigitur, ncnicfpcdtu caufla? cfficientis, 
qua: vt talis non cft natura , nec lupra n»tu- 
ram : crgo ex eo" quod Dcus fclus infundat 
eas fpccics , ntn dcbcr carum fupcrnaturalitas 
dcfumi. 

Vrgco: Spccies ihfufat anima- Chrifti funt 
naturalcs, &: tamen habenr idcm qucdlia^an- 
gcIicXjtrgo Rc|j>ondct huic inftaniia* Vafqucz, 
m fpccicbus Chnfti id nullo mtxlo fcqui,qtiia 
fuppomintur obic&a illatum fpcciemm poflr 
cognofci naturaliter , ergo fpecics Chtifti erunt 
naturalcs. Scd contra Prtmo , quia quod illa 
obiedaab aliis nofcantur , non facit cognitio- 
ncm Chrifti efle naturalcm ipfi Chrifto: potcft 
cnim vna res alicui cfle namralil , altcri iupcr- 
naturalis, vt fi intcllcdio pcncrctur in lapidc. 
Sccundo, quia quidquid de hoc fit, adhuc ma- 
nct tota ratio vndc probabatur fupcrnamralitas 
fpccicrum, qu6d lcilicct nonpctantur a Chri- 
fto.fed a foloDcoinfundantur. Et codem mo- 
do ego dicerem,in Angclis eas fpecics, efto fiut 
infillc , non cfle fupcrnamralcs , quia obiccla, 
qux cognofcit Angclus pcr illas , cognofcuntur 
a nobis naturalitcr, vt v.g. res exiftcntcs. Con- 
•ftcr crgo.argumcntum non cflc vllo modo effi- 
Addc , haud ita cfle improbabile , poflc 



Clijtit t'A- 
fakf*. ttn- 
lr* htu 
fpttltl. 



m 



> 



40 

Rrfjtcrtdtt 
&d,iUr» 



Cthfi 



y*fautx. 

rtfpendtt 
ttfirmtt- 

/1*0/. 

Centri 
Vrima. 



Ccntr* 



cax. 



cas fpccics ab obicdis cauflari. dc quo pau!6 
antc dixi. 

Obijcics Sccund6, quia fupra diximus con- 
tra P.Suarcz , pofledari cieaturam, qux non 
indigeat fpcdcbus diftindis, crgo poflumus 
nunc diccrc talcm cflc Angclum : non cnim 
funt multiplicandx cntitates fine neccflitate. 
Rclpondco cx paul6 ante didis , non omnem 
pcrfcdioncm , qux allcui fubftantix creatx non 
repugnat diuinicus , idc6 dcbcrc dari omnibus 
atiis iiibftamiis.aut Angclo: multa enim pof- 
fiint aliis pcrfcdioribus fubftaiuiis poflibili- 
bjis conucnirc , quibus carct Angclus. vt crgo 
dicamus,diuinittis non rcpugnarc fubftantiam 
cognofcitiuam fine fpecicbus diftindis, fufficit 
quod in hoc non includ.ui/ui diio contradido- 
ria , nequc ea fit virtus infinita ; id quod non 
fufficit , vt co ipfo illam tribuamus Angclo: ad 
hoc enim indigcmus pofiriuo argumcnto , quei 

d 4 illis 



4' 

obitau 



Digitized by Google 



44 Rod.de Arriaca ^radatus De Angelti. 



4* 

Obitclit 
TerllM. 



ilhs cam tam magnam pcrfcctionem conuc- 
ntredc fa&o aliquo moitO pcrfuadcatur-, prx- 
lcrtim cum alix res omncs exiftentes comra- 
rium fuadeant, flc hxc pcrfcdtio tanta lit, vt 
multi putcnt creaturx rcpugnarc. 

Tandein, quia pocius habenuis argumen- 
mm in contrarium , cx eo qubd Angdus ( vt 
diccmus inrra ) non cft deteiminatus ad hxc 
obiccta potius quam illa cognofccnda; crgocx 



litacllcntia nullius c ft «• 



ccrmsnata ipccics , nih 



vclis diccrceum clfc fpccicm omnnim poflibi- 
lium: quod fortc repugnac , &: plane Imc vlla 
probabilitatc ci conccdcrcttir. 

Obijcics Tcrtib cum codcm Vafqucz , Rcs 



naturalcs funt intra obie&um intellccTus nnge- 
lici , crgo hic non indigct fpcciebus pro illis. 
Nimium probat hoc argumcntum, Colorclt Rtfrtnit*. 
intta ubicdum naturalc vifus , crgo potcrit vi- 
deti finc fpcriebus. Mala confcquctitta : nam, 
vt lic intra obie&um naturalc, fufhcir , li natura- 
litcr poflit , fiuc cum lpcctcbus , liuc finc illis 
cognofci : licut bonum c|t tntra obiccfum vo- 
luntatis, non tamcn idco linc cognittonc prx- 
uia potcft amari. Non crgo vakt.Angclus na- 
curalitcrpottft mc eognokcrc , ctgo non indi- 
jei fpccic dtftindta : luffidc cnim , fi poflit il- 
am fpccicm naturahtcr habctc : co cnim tpfo 
potcrit mc naturalitcr cognofccrc. 



DISPVTATIO SEXTA. 
T>e caufiis diuifibilitate fpecitrum angelici intclletfnt. 




t 

Thimflt, 
Siuirtx. o> 
Ttctniims 
multi dt- 
€tnl, yln- 
gtUt *b m- 
fiuntl fu* 

trtnttnu 
Dtum »i- 
fmdifi fft- 
tiet dt «m- 
titbm tbit ■ 
clu trt»- 
$u,& in 
fiuiunUri 
AtftngulA 
tium fu- 



fun- 
um 



stesei ncciflitarcm fpccicrum , 
tam & caullas , & virtutem earum 
in ordinc ad cogmtioncm oportct 
dcdarare. 



S E C T I O P R I M A. 

Sententu conmnmis de caufis fpecie- 
rurn difcutitur, finiul graues ali- 
qutt difficultates traclantur. 

THOMtsTiE ferc* omncs, quos P.Suarez 
refett & fcquitur cap.6. mim. 9. & multi 
alij rcccntiorcs ,vt indubic.niim ccnfcnt , Ange- 
lis dcbcri ab inftanti fux crcationis , & dc rado 
illis datas -a Dco li>lo fpccics pcr (c infufas , dc 
omtubus obiufcis crcatis, cti.im in paniculaii, 
imb ctiam dc ftitutis omuibus ; poftca vcrb 
fucceflu tempotis nullas prorlus accipcrc ab 
obicdhs;ab .ldibus tamcn quos faciunt ( addit 
P.Suarcz ) bcnc potcft llhs conccdi altquas 
ptoduci incorum tmcllcctu, quibus rccorden- 
tur corum qux noueiunt. 

H.rc lcmcntia licet varic & fuse a multis 
probetur, his tamcn duobus fundamcntis ptac- 
cisc nitKtir. Pnmumeft , quiacas Ipecics non 
potcft accipcrcab obic&is; uxc cnim lunt pror- 
liis improportionata vt illas ptiducant , dc- 
bcnt crgo illas haberc a Dco. Quod argumcn- 
tum dcmonftratiuum putat P Snaicz. Sccun- 
dum , quia pcrfcctio & dignitas Angelorum 
poftulat, vt cis ftatim ab inttto dctut comple- 
mcntum ad inteiligendum , ne aliquaudo cx 
dcfcciu Ipccicrum linr omnino incapaccs ad 
cogmVcenduni. In hac lcnrcntia aliqua funt, 
qux mihi paiutnt magnam diihcultatcm. 



5VBSECTIO P R 1 M A. 
Prima difjicultas. 



Primv M quod dicicut , non poflc ab ob- 
lcclis nuwnalibus produci fpccies fpiticua- 



Rtffinfit 
*d pTim*m 

d^mmlm ^ '' ,nu ' cum intc " cciu angdico, ttiani fi for- 
*mvi *m. ^ ^ mimjs 0 [ 1IcC ^ cx (p Ltinc i ^ indiuidua 

corum natura ita contmgat: imb licct oinnia, 
qux dc fado cxiftunt, id habcanc.tlon vidco 



tamcn rationcm aliquam naturalcm vniucifa- 
lcm Iblidam , qua id probcmus : vt cnim paulb 
ante iniinuaui, nec quidcm ad probandum,ob— * 
icc2a ipfa maccrialia non pofle immcdiatc con- 
curtcrc ad cognitioncm Ipiritualcm fimul cum 
Angclo, vllum cft cflicax argumcnmm; multb 
crgo minus crit, vt probetur non poflc ca con- 
currcrc ad produc^ionem Ipccierum , qux im- 
pcrfcctiorcs funt quam cognitio ipfa. 

Ratio apriori,qua moucor,«ft, quia ad opc- **ft ta fi*- 
randtim non requmtur, vt omncs concauflx "*V*T 
fcorfim lumptx fint ciufdcm pcrfcclionis aut 
ordinis cum cftcciu;lcd fufficic , li aggrcgatum 
vcl complcxum canllarum fit ciuldem ordinis, 
& pcrfcdtonis xqualis cum effcclu , vndc rcs 
naturalis potcft uumcdiatc concurrcrc ad rcm 
fupcrnaturalc (cttamfi magis ab ea diftct, quam 
fubftancia matcrialis ab accidcnti Ipintuali) 
dummodb adiuucrur ab alia concaulsa lupcr- 
nacurali. Qiiod magts vrgctur in fcntcntia f "'•»* ct *' 
Thoniiftatum: hi eniffl vm imperfcdlo scci-t'?*" 
aenti rtibuunt adxquatam virtutem producen- ^jji^ 
di formam fubftantialem pcrfciftam , ctiainfi 
non adiuuctur i fubftantia , lcd lolitm accipiat 
quali liccntiam ab iila cV: commiflioncm , vt 
poifit opcrari nominc ilUllf. Et licct P.Suatcz sttundt 
hoc merttb negct concra Thomiftas ; partialcm tx 
tamen concurlum tribuit accidcnti in lubftan- 
tiam. Etccrtc nmltb magis cxccditur calor i 
forn a iubftanciali ignis , aut alicuius pcrfccti 
animalis , quam cxccdarur fubftantia folis vel 
equi ab vna accidentali cognitione Angcli dc 
ip!b lolc aut equo. iinb ci;p puto, ablc;lute lo- 
qucndo, perfciiiorcm clle animam cqui cog- 
nitionc Ipirituali dc ipsa: cxccllus enim in fpi- 
ritualitate , id cft , in penctrabilitatc , non cft 
tantus, vt non compcnictur pcr cxccflum fub- 
ftantix , & pcr vittuccm fcnticndi , appctcndi, 
moucndi localitcr , & alias fimilcs pcrfcciioncs 
quas habctanima cqui, cSc quibus carct angeli- 
ca cognitio dc ipsa anima , quantumtiis lpiri- 
tuahs lit. Si crgo, non obftantc diucilitatc or- 
dinis fubftantixcV accidcnus, concedis immc- 
dittam infiuxum accidcnti m fubltantiam muU 
tb pci fectioretn ; cur ctiam , non obftantc di- 
ttcriitate ordints fpiiitualis & mateiialis , non 
concedcs yirtutcm immcdiatc concuneinli in 

rcm 



Digitized by Google 



Difp.6. De caufis ejr chnfMtatefpecierumang.Crc. Se&.t. 45 

rcm fpirirualem rci raarcriali , qusadhucab- In fpccicbus Ibni res criam eft rnaatfeftaj Aftrittfc. 

folute perfcftior cft , quim res fpiritualis, communkcr cnim fenlario fir, illo iam tranfa- 

qitam producit ? maxime cuin adiuuctur a tc €to: quando enim hic ajiquanruiura longc au- 

Ipirituali, qui fuppletur improporrio ipfius dicur, prius cefl'.u tcms & lonus, quam nr ctus 

matcrialis, li quam habet. vndcirae dubio ni- «udirio. Rarioautcm , cur cardrus audiatur, ca 

mis multum tribuit P.Suarez ei racioni ex nu- cft, quam in Itbris de Anima tradidi, quia fpc- 

tcriahutcdcfumptar,rcputans illara cfli dcmon- acs tacdius veniunt ; crgo obicdum, vt cogno- 

ftrationcm : ncc cnim vcl probabilitcr pCrfua- fcafur criara intuiriue , Oc per lcnfus , non pen- 

dct intcntum vniucrfahrer loqucndo, vt faris det ab a&uali cxiftcncia in fc iptb co inftanii 

apcrtc a mc oftcnfumcft. quo cft cognirio ;fed fufticit.fi cxiftat rarione 

Ipecierum de feipfo. . . 

SVBSECTIO SECVNDA. Nonnulli videnmr aflignare diSerenriam in- R*B»*U* 

Secttnda dtfftcult*, uit, an fpedts Wope- « 'p«entias matcriales & ratcilcacim , qubd V**»- 

rm* Pendeat * txtflcnttk tttiecti. ?*,?°? am f» Hi ™ cognmombus inruiuu.s; 
* J lntcllectus vero non. Scd haec loiuno non fa- 

^ijtfjff Qf cvndvh, quod maiorcm mihi ingerit risrarit. Prtnib, quia auditus proprtc non fal- 
sd{*eua- 3 difficultatem iu hac fcntcmu. eft, qubd s lituf.erinmfi tardhis pcrripiat fonum. Sccun- SJJJJi 
dHtntirum c ^ ni Angelus naturalitcr fit incapax cognitio- db\ curetiameodem modo nonpotcrit intelle- $uu 
fumUmt*- ^ e f utur i s>e i tamcn mfundantur fpecies te- tras faliii imb faUitur.quia ipie criara inrclle- 
'mTpr^fur rum futurarum , non quidcm cx fpeciali Dei tms clicit cagnirioocm mmiuuam fpiricualcm 6 
tftan rt- fuiotc , icd cx narurali exigcncia , qtuin habct dc codcm iono , quando audims ehcit fcnfa- 
rum fniu- deillis fpccicbus , vnde mihiplane vidccur fc- nonem , idem eft, quando oculus vider. Sed ^**" 
rMTut». quijeum poflc naruralitcir ca futura cognofccrc. quidquid de hac fidlaciafir, fi cxiftcnri* obtc- 
^ Vidco communiter refponderi , Ipecies illas €U rcquirirar , vt obiectum tcrmina vifionem 
HtfttmUnt c * dcfcthi acmolis cxiftcnrix in obiecto , non intumuam ■, aut cognitionem, fierct cuidentcr, 
«rmmum- poflc produccre cognitioncm ipfius obiecM, potcurias cxtctnas non poflc falli , quia non 
ttt. idcoquc non fcqui , futura poflc cognofci ante- podcnc diccrc cognitioncm inmiriuam obic&o 
quam fint. dcficicntc, quia hoc requititur, vt conditio ad 

C*Mrs*fl. Harc raincn folurio , mco iudicio , pamm cft terminandam cogniuontm inmithiam iuxta 
probabilis. quod farilc oftcndo criam ex aducr- principia qux impugno; vnde ficut finc fpe- 
liiriorum principiis , quia cxiftcntia obiccti fo- cicbus {quia hx rcquirunmr) non potcft heri 
lum tunc potclt rcquiri , quando tnediatc vel fcnlatio.ita criara hne cxiftentta obicdli nott 
immcdutc infiuit in cognirianem ; ad termi- poflet ficri,iuxta eadera ptincipia. Qu6d fi po- 
nandam autcm pracisc cognitionem , nullo tentix extcrnar non p ndcnt ab hac conditione, 
ptorfus modo rcquiriiur , qiua ca tcrminario in quando funt complcrx in a€lu primo per fpe- 
obiccto nihil prorfus cft , nifi pura^denomina- cies , non pendcbit ctiara nucllcdus, fiuepoflit 
tttet tx- tto cxtrinfcca ab a&u cxiftcnte. quod manifcftc faJli , fiuc non. quod cft quid conicqucns ad 
ftTitntm: oftcndo in fcnlibus cxtcrnis, in Dco, in intdle- produ&ionem fpccicrum. 

&u noftto , in angclico, & in voluntatc. Vrgco hoc idem. Cogrritio diuina non pcn- C*pkh 

mftnfiiu* In fcnfibus c\tcrnis: nam.quando vidcoin dct ab a&uali cxiftcnnaobiedi ( vt res tftcerta 
mnm»: fpcculo faciem , ctiamfi ibt illanonfit ; tamcn intcr CatboUcos , vc paulb pbft dicam ) item JJjjJJJyj? 

cb quod fpecics indc rcfleciantur , ibi vidctur pocentia: matcriales ctiam non pcndenr, vt iam ^„f t '„iJ t 
i actes, pcnndc ac li ibi cflet ; fi autem non pol- oftcndimus ; crgocxiftentia obictti nonrequiri- »b txifitn- 
fet tcrnunarc nifi vbi cflct, non ibi vidcnda tur neccflario ad tcrminandam cognirioncm tU*M»*Ji 
cflct , fcd prxcisc vbi cft. Idcm ctiam conftat iniuiriuam ctiam in intelle&u. Patet confc- ,tl,ff '' 
mviftn in codcm vifu: iiuntcnim diftindx vifioncs, quenria , quia non poteft rcquiri in intdlectu, 
&vidcntur,quafi eflent diftincla obfccbt, liccc cb quud indcpciidcnria ab obict^o fic propria 
vxpartc rci tciimnantis non fint multa, eb prx- diuinx cogmtionis, & arguatquafi infinitatcuu 
cise qubd fpccics , qux cflicientcr concurrunc, nam hoc habcc potcnria matcrialis, qux eft fi- 
multx fint, vtcontingit in pcrfpiciliis variis an- nica £c imperfcdior noftro intcllcdfu. Neque 
gulis diftinftis; vndc infcrtur cuidcntcr ad fim- item potcft rcquiri exiftcntia obiedi, eo qu6d 
piicitatcm vifionum. vcrinhoc, vclinillonulla. *ifta indcpcndentia fit indigna intellc&u : nam 
ccnus rcquici obiccri tcrminantis multiplicita- Deus illam habct, qui cft muho perfeftior in- 
* tem , auc exiflcnciam in hoc loco ; fcd folum tcllcccu noftro,crgo nulla cft ratio t cut rcqui- 
multiplicitatcm fpccicrum , & reflexioncm di- ramr in intell^cu. 

ucrfam carumdcin cx diucrlis locis ; crgo non Diccs forfc id prouenirc ex propria naniri 7 
rcquiiitur vllo modo cxtftentu obiccti ad tcr- intcllcdus. Scd contra, quia nulfum habes fpc- P***^*m 
minandam vifionem, fi potentia habcat aliunde ciale fundamcntum ad poncndum hoc in in- C*btri. 
de ilia Ipectem. In'iridc hoc ipium conftat: ibi tcllcdlu noftco magis quam in diuino,aut ut 
enimfitpropriavifiocolorum.cum tamcnnul- potcntiis cxrcrnts : licet enim aliquis inrcllc- 
U talcs ibi fint colorcs, & Suarcz non potuit hoc €tut ex ptopria natura id poflit diuinitus habe- 
negarc tn vifu, ideoquc conccflit , & mctito, fi rc, non idco ihfenur id conucnirc noftro. lmp*g>u> 
Dcus confcruarct in oculo fpccies dcalbedine, Tandem impugno dilparitatcm intcr fenfus **'* m **' 
& albcdincm deftrueret , adhuc fumram cam- ii incellcctum ; quia;cciamli intellet>us cogno- ^"Jtft- 
dem vifioncm nuincro.pcrindc acli cflet albc- .fcerecres anccquam finc, non fallctccur ; ergo rmi*wm- 
do. Hinc camen ablolutc cuidcntcr concludo, hinc non poceft fdmi diftcrenria inter intclle- inftnjm 
vi tcrminationis non cflc ncccflarum obicdli dum & ienfus. Coniequentia eft bona : an- «*"*•** 
cxiftenciam» tecedens patct, quia tunc non dicerec incclle- fj*" 11 *' 



Digitized by Google 



46 Rod. de Arriaga Tra£atiis Dt oAngelis. 

&us , obieftum tam extftit , fcd exiflet tali in- mcmoria. Fateot: ide6 cgo non dico,vt recor- R*ff*nfi*. 

ftanti; quod vcrc dicirur eriam antcauam fit: Sc dcrur Angelus dc pcccato futiiro , fed vt illud 

hoc modo cognitio Dci ab xtcrno dc hodicrna coguoicat, voccrur talis cognitio, diuinatio, mc- 

ihe fuic vcra. moria, vel prout voluctij : nam, vt dixi paul6 

SteunJb Secundp probatiir eadem indepcndcnria ab antc, tam non potcft terminare cognitioncm 

fTttmtur obic&o cxiftcncc in cognitione diutna dc futu- hcftcrnum pcccacum quam craftinum , vcl x- 

ris: idcb cmm in materia de fcienna Dci often- quc potcns,c< inccllcclus xquc mitructus fpe- 

ebTcU exi- * ■ Deum ab xrcrno poile futura cognofcere, cicbus , crgo. 

fitm*. quiahxc^vt terminent cognitioncm, non rcqui- Tandcm in voluntate idem fuadetur: ficiit t f t ' m / H *' 

runt actualem cxiftcntiam -, Deus autcm pcr cnim obicctum tcrminat adtum intclledtus , ita "Junwe 

fuammct cflcnciam cft completus in adiu pri- & bontim rcrminat a&um volumatis ; ad hoc **» nquiU 

mo pcr modum fpecici ad nanc cognitioncm. autem non requiritur vllomodo vt bonum cxi- txifttmUm 

Et ntfi hoc principium dc indepcndcntia adtua- ftat in ie ; fcd iufticityji pcr lnccllc ctum rcprx- •*•«*• 

Iis cxiftcniia: ad tcrminandain cognitionem fc- fencctur , imo & gaudmm potcft cflc dc rc non 

nicl ftaruatur ; non polTumus facile rclpondere cxiftcnte, fcd vel prxtcrita, vcl ccrtc cognica vt 

g hxretico ncganti , Dcum pofle cognolccre fu- futura, vel falso apprchcnsa vt prxfcnti : cigo 

Htrttim tura: dicct cnim obic&um quod aitunihilcft, & iu mrelleclu ad tcrmmandam cognitioncm 

fatufit. non pcfle tcrminarc cognitionem : quod nill ctiam intuiuuam non rcquirctur runc ipfa a- 

negemus illi, etiam in nobis hand facilc illi rc- dtualis cxiftcntia obicdti , fcd fufficiet, fi pcr 

fpondebimus. neque hinc icquitur ablolute fpccies cxiftar in intcllcdtu; fieut , vt tcrmincr 

futara tur nos poflc nofccrc futura: aifigciamus enim hamc amorcm , iufficit, fi aciftatper cognitioncm in lo 

Drm c*g- diftercntiam mtcr nos Sc Deum , qubd nos ac- anima volcnte. quod enim facit aciualis cog- 

n*fut, n»t c jpj mus jpccics ab obicdtis , vnde antcquam ca nitio rcipcctu volitiotiis , idem facit (pectCI 

*»r« n*n. poflumus illa cognofcerc: idco ctlam imprefla rcinccku ipfius cognitihnis ; crgo e.\i- 

quandofunt , fi a nobis diftcnt, aut non mitcanc ftentia obiccti in fe non rcquirirur pto tcinpo- 

Ipecies, cognoici non poflunt : Dcus vero,quia rc,quo eft cognitio illius cciam incuicma. 
non accipic fpecics ab obicctis, fcd pcr fuammet 

eflcnciam , xquiuakt omnibus fpccicbus : idco SVBSECTIO TERTIA 

potcft, Sc antcquam iint , Sc poftquam fuere 4 

omnia cognofccrc , & codem modo futura, qu» Amflius dtcUratur idem, & quxdam 
prxtcrica , qux cam non cxiftant iam quam non foluuntur. 
cxiftant fucura , qula in puncto tcrminacionis 

nullacftdifficultas. "C a d e m vefitas , qux cot cxemplis a nobis taiem vt- 

Tcrtio cciam in noftro intcllcdtu cadcm vc- JL* mamfcftc oltcnia cft, dcclaratur radone a ** W*" 

ritas oftcnditur, quia naturalitcr poflumus prx- pnori, rum q^uia, vt fupra dixi , obiectum tcr- '* tMT **- 

tcrira cognofccre & poflibilia , etiamfi zQt\i ni- minare cogpiuoncm cft quxdam denominatio tfttt f 

hil fuu , c6 prxcisc , quod lubcmus fpecics dc extxinfeca in ipfo , qux non rcquirit ipfius cxi- 

il!is;crgo idcm crit dc fucuris. ftcnciam, fcd cognitionem dcnominantem: tum Qui c*ini- 

Obitai*. Dices , prxtcrica non cognolci incuiduc, fcd quia cognioo incuitiua, inqua cftprxfcnsdiifi- »» imuiii. 

abftradiuc, quacenus homo rccordarur fc ca culus, ioliun diifert ababftrac^iui in co quod "* M" u 

Ctmtri nouille. Scd contra Primo cuidcntcr, Ipfa cog- inmitiua cft per ipcrics proptias, & rcpra:fcn- g,^™' 

rriml. nitio prxtcrica, de qua recordor, non cognofci- tat exiftentiam rci extra cauflas abfolutc eam 

tur in alio mcdio, fcd in fe, alioquin daretur aflumasdo ; abftraltiua vcro vel non eft per 

procefliis in infimtum ; ergo intuitiuc illam fpecics proprias, vcl exiftcntiam folum affirmat 

Cemtrk cognofco, licct a£tu non cxiftat. Contra Sc- lub conditionc. vt enim in matc ru dc fcicncia 

secundi. cundo , quia quandocgo cogicodc rc prxtcri- Dei dixi, poflibiUa & futura cx parte obiedti 

ta, non icmper mc reHccto, imo raro, fupcr nullo prorius modo diftinguuntur , fed folum 

mcam cognitionem prxtetitam ; fcd cogito im- cx partc cognitionis, quatenus dico in poilibili- 

mcdiate dc Pctro hcri vifo, de ludo , tcmpcfta- bus : St feccatum Tetrt exiflat, non [te^Htntur 

te, &c. qux cognitio intcllcctuahi , vt dixi alj- dua contraditiorut in fttturis, abLito ra> fi dico, 

bi , cft intuitiua : cogito cnim dc Pctro vt cxi- exijht, vcl exifttt ; ccce crgo diftinctio inccr has 
ftcnte verc pro fua diftcrentia tcmporis ; & ta-* cogniuoncs folum cit e\ parte modi,ncque ob- 

menquandoea cogitatio cft,noncxiftit mihi iedtum facit rcs diucrfas ; ergo ficut cognitio 

PettlU in fe ipfo exiftens ; crgo recte poccft abftradtiua non pendcc ab co quod poftibilitas 

9 cognicto intuitiua intellcctus noftri ( idem eft adbu aliquid (it, etiamfi illam tcrminet cogni- 

de angclico,qui adhuc clarius"rxtcrita cog- tionem ; ita fimilitcr intuitiua non pendct ab 

nofcit ) tcrminari ad rcm futuram , quamtus aduali exiftcntia obicdti, fed folum pro tcmpo- 1 1 

t'tgt« vl- ea res adhuc non cxiltat. Tandcm id incm vr- rc fignificato. Sc q^uidcm hxc dcpcndcntia ib- 

gco , quia fiuc cognitio dc rcbus pratcritis di- lum cft , vt vera iit cogniuo , non vtobicdtum 

catur intuido , fiuc non ( ne a modo loquendi illam tcrminet , ^uia non rcquiritur in obicdto 

quarlhonem dependenccm factamus ) fakcm alia exiftentia quam pro temporc importatopcr 

potcrit Angelus hodie nofcere pcccatum Petri copulam propofitionis ad hoc, vt hxc vcra fit. 
cras futurum , eo modo quo cognofcit eiuf- Pofles cum aliquibus rcfpondcrc, hunc mo- 

dem Pccri pcccacum hcfternum, quiatamhe- dum cognoiccndi incuiciuc rem non neceiTa- 

ftcrnum peccatum hodie non cxiftit quam fu* riam cx ic actingendo id quod nonduin cft, cfte 

tuium ; &: tamen hodic habtt de vtroquc fpe- iublimcm modum cognofcendi , & propnum 

cics Angclus, crgo. Dci, qui vocai ca qux non funt , tamquam ca 

0H1M1. Dices: Dc ic , quz non fuit, non poceft efle qux luut , & ncquit id hcri , nifi pcr intuitum 

pcr 



tinus 



Digitized by Google 



\ 



Ctntrk. 



non exiftens ; ex partc vcro iplius cognitionis 
non infertur maior ampliacio , quam rcprxlcn- 
tare rcm pro fua dirFcrcntia tcmports , ad quod 
ncc cognicio neccflario dcbec cifc srtcrna , ncc 
durare in xternum , nec eflc immutabilis : tam 
enim cognicione duraute vnico aut duobus in- 
ftancibus pofliim ego diccrc , Crms t>ora qmtati 
Pttrui ptccatu , quam iam dico , Hcdtt ftccat 



li 



^HtiaA- 
Otimr iis 

fmtfim tfi 



itr. 



Drmnm 

•vtr* /fft- 

tmuut ;ro- 

t .1 nr tX 

iffi e.sn*. 



Difp.tj. ^ecmfis&diuifihiUtateftecierumM Se&.i. 47 

per fe xtcrnum , immucabilcm &: ambientcm Vcrum obijcics , ahquando caufla. indigcrfc 0bit8i*. 
omnes differcncias ccmporis m luo obi.cto. conditionibus ahquibus extriuiccis ad operan- 
Scd contra ,quia, ii femcl dantur fpccics dc dum , ficut mdigct ignis approximationc. Imo 
futuritiouc in Angelo, non poccft cxplicari quid alibi dixi , cciam aliquando cauflam indigere 
fitca ampliatio cognicionis: nani ( vc hucu.quc conditionc ahqtia iam non cxiftente, fed prx- 
oftenfum eft) tcrminarc coguiiionem.non eft terita: fic indigeo vt morutn localcm producrm 
aliquid agcrc in cam : idcoquc fcclc potcft rcs in ponce Pragcnfi v.g. quod habucrim immc- 
acru non exiflcns actu tctminarc cognicioncm: diate antc vbicacioncm mxta cum pontem, cura 
qu6d fi terminare cllct agerc phyiice, ctiam nc- tamen co inftanti quo moucor , iam non fit ea 
quc diuinam cognitionem poilct tciminare rcs vbicatio a qua pendeo; cur crgo non poflumus 

diccrc fpccics illas talis cflc naturx, vt non pof~ 
finr vifioncm eUccrc, nifi data cxiftcnria actuaU 
obiedi. vndc bcne faluatur, quod non potuc- 
rit Angclus cognofccre res futuras, cciamfi ha- 
bcat Ularum fpecies. 

Fotte non admittent omncs hanc dependcn- ^mitm 
tiam cxtrinfccam, vc a condicione , a rcbus non f*»* rt ~ ' 
coniunclu : nam ignis pcndet ab applicacionc^ > '"^ ,r *"'' 
kori ftcmndi. v£i cft ergo ca ampliatio. &c pafli, quia in co recipitur ..Gdo , &: moucnsab 
quoad hoc eadem plane cft difliculus dc futu- vbicationc prxccdcnti, quia cft ccrminus a qua. 
ris neccflariis, qux ram in fe nihil iunt, quam Ac intcr res diftantes, v. g. intcr cognttioncm 
libera ; & tamcn pofliint dc facro cognofci , Sc Angcli in calo cxiftcntis , & productioncm i- 
tcrminare intuitioncin, co quod datur dc facto gnis hic apud nos , nulla videriu efle conncxio, 
caufla conncxa cum eis , ergo fi darur dc fa&o vt pcndcat cognicio ab obiccto. 
fpecies conncxa cum futuris libcris intcntiona- Lgotamcn,admif-aincommoni. vt poifibi- '4 
liccrjmo & phyfice (quia , nifi eflcnt fucura,non U, ahqua ciulmodi dcpcndentia etiara mccr rcs 
cflct talis fpccies) potcrit ficn cognmo dc ilhs, qux iutu diftantcs, Primo refuondco obicctio- 
& quoad tcrminationcm cognitioms, habcbic fe ni, eam depcndcnciam non debctc admicci fine 
ficuc & fucuxa ncccflaria & prxtcrita. Vidcs vrgendflima expcricntia aut rarionc : cft emm 
ergo quam parum per hoc explicecur. Denique valdc dirficilis intcllc^tu ; atqui vt in fpccicbus 
quod dicunt hi audtorcs eamdem ^ognitiontm cam admictamus , nulla eft vel apparcns ratio, 
cflc propriam Dci vocantis ca quz non funt,&c. vt ftatim dicaro j non ctgo debct admitti dc fa<- 
falfum cft , quia idcm poflet dici dc prxtcritis, <Sto quidquid fic m ordme ad potcntum ab- 
quz tam non func quam futura, & multo me- folutam. 

liusdcpcflibihbus, imo dc his folis incclligitur Sccund6 rcfpondco , Si eam aduerfarii n\. stcunJi. 
ille locus prxcipuc : dicuur cmm v.ocarc , quia mittere volunt in ordine ad hoc vc fpecies pro- 
ad cflc cxiftcncn fua volunucc ca omnia, prouc ducanc fuam cognitioncm , mclius pofle eam 
placct.cxcrahic. admiccctc, vtin Angclo ptoducantur ipfx fpc- 

Vlcimo dcniquc vrgcohanc difliculutcm,ar- cics ; & tunc non erit neccflarium dicere , cas 
gumcnto deiumpto cx P.Suarcz, qui tamcn tuiflc produ&as ab inftanti creacionis. * 
contrarium fentit ; vc vcr6 probaret Angclos Tertto dcniquc dico, cum ( vt oftenfumcft) TtriA, 
non poflc ad prarfcnriam rci marcrialis in lc pro- illx fpccics producant tognmoncm dc oblcfto 
duccrc lpccics, (icait : Spccics ilhc non func rc- prxcerito iam non cxiftcntc, manifcftc apparcrc, 
tatio pia:dicamcntalis, fcd qualitas abfoluta;cr- cas non pcnderc in produclionc cogniaonis ab 
go repugnat , vt ca pendcat in fua ptodu&ione adruaU cxiftentia obicdti; etgo ctiam antcquam 
ab actuali cxiftcnti^ obiccli vt & condittone, nifi obicdum fit,poterunt produccrc. Quod rpium 
obicclum ipfum jmmcdiate influat. Quamra- patct in cognitionedc poflibiUbus, quxetiam 
tionem fusc ibi pericquicur , probans prxfen- actu penicus nihil iunt , crgo non daiur in eis 
tiam localcm obicdi omniuo efle pcr accidens ca dcpcndentia. 

adeamprodudionem fpccterum. cquaego do- Vltimo quu xenceret eam communem fcn- yhim > 
&rina fic euidcntcr pro mc argumcntor : Tota tentiam : nam fi futura non cx dclcctu virtutis ^," 7* ? 
vinus produitiua tognitionis dc rc futuia.cras aut fpccici cx partc Angeli funt ei impropor- ZmmHntm 
datur hodic in Angtlo , Sc ea ccgnitio produ- rionau, fcd ob dcrccrum exiftentixjeigo criamfi ftntnttiMnC 
cenda non cft rclatio prxdicamenuUs , fcd cft Deus vellet, non poflct Angclus cognoiccrc i o- 
quaUus abibluca, ergo pcceft produci antc cxi- turajquod tarocn ablurdumeft , & ab omnibus 

negatur:nam licet naturaUter virtus nofccndi 
tumra cis negetur , diuimtus tamen omnes di- 
cunt,cos potk iUa nofccrc. Scqucla vcro pro- 
batur: nam per volunutem folam Dei non po- 
teft fupplcri defcctus exiftentix : nam licct ca, 
qux requiruntur ex pafte crcacunc pcr modurn 
cauflk, iupplcri poflint i Deo,quicontinctvir- 
tutes cauflarum crninentcr , & cas fupplct cauf- 



ftentiam obicdti. hxccfat fbrma argurtKntiPa- 
tris Suarcz. Coniirraacur : illa cognitio poteft 
mancrc,ctumfi obiecturo tranfcar : prxcft enim 
Angelus rnanerc in cogDirionc inzuuiua Pcrri, 
vt currcntis in hac hora, ctiam poft horam tn- 
tuendo qmd feccrit, ficut ait P.Suatcz, poflc 
mancic ipccies de obn ct prxtcritts; crgo ficut 
infcn hinc fpccies non pendcrevt producancur 

JL. _L:-jn.: *:/v__-:« si. J_l.-L- _f 



»5 



abobic&i exiftcntia, iu dcbebit infcsre,ncc (ando: ficpotcft folus producere calorcm cffi- 

cognicionem vt producacur pcndcrc ab obicdti cicnter,iupplendo aiicrius calotis aut ignis dc- 

cxtftcntia. Conitct crgo , fi fcmel damur fpe- fcclum ; at hoc modo non poteft Dcus diuini- 

cics in Angclo dc rcbus tiuuris , non poflc nc- tus Angelum cleuarc ad cognofccnda furura, 

gari cos nacuraUccr viderc futura. quia non decft vUa caufla, cuiua deteOurn dc- 

i bcat 



» 



Digitized by^Google 



4 8 



ROD. DE ARRIAGA' 



A riilrir 




bcM Deus hodie fupplcrc : nam obicctnm non 
dcbcbat concurrere cflicientet ; defcclum au- 
tcm in gcncre quafi cauffz formalis non lirp- 
plct Dcus, ficlmc albedinc album non po- 
tcft faccrc , crgo dcfe&um cxiftctitiz in ordi- 
nc ad terminandam cognirionem non potcft 
Deus fupplere : nam in cognicionc fnturorum, 
quara haberent Angcli dititnitus, Dcus non 
etTct obicdum tcrminariuuin cius cognicionh: 
ipfa futura cnim criamtum nofccrenrur, ipfa 
aurem pcr voluntatcm Dci non llint muuta, 
ergo ncc funt fadta capaciora ad tcrminandum. 
Neque item eft pofita alia crcatura , quz fup- 
pleat eum dcfcchtm , quomodo crgo Dcus po- 
tcft cfficcrc, nc Angelus nofcar ea tutura, quan- 
doquidcm nec in gcncre caulle cfficientis, ncc 
terminariuz fupplct dcfc£him ? Aliud autem 
genUs cauflz , in quo Dcus abfcntiam obic&i 
fuppleat, non vidctur. Arbitror taincn.hoc 

Zmenrum.etfi probabilc,non ciTc cmcaxmam 
Dcus in gencre tcrminandi non pcflit fup- 
plcrc , vt obic&io bcnc probat ; at dici poflcr, 
ipecics cfle natura fiia tales , vt in adhim non 
poflini cxirc naturalucr , nili pofita tamquam 
condirione ipftus obielb cxiftcutia, ficut ignis 
naturalitcr non potcft calcfaccrc , nifi fit vtci- 
nus; Deus autem haud dubic poteft.nullo mo- 
do expe&ata ea conditione,cogere,vt fic dicam, 
eas fpccies ad opcrandum , ficut potcft efficerc 
diuinitus, vt ignis abfcns comburat. Ncque 
tunc fupplcrct dcfc&um in gcncrc caullz for- 
malis, led daret concurfum lpcciei, quando ilti 
non dcbebatur, fcu, non conliderata ca condi- 
tionc, fine qua non potcrat aUoquin fpccics 
concurrere natutaliter. quod longe aliud cft. 
hoc crgo argumcnto omiflo, fufficiant quz fu- 
pra pofuimus. 

SVBSECTIOQVARTA. 
Tcrtu difjicultM. 

li *Tp i t v m, quod in hac fentcnria diffi- 
Aittttinm JL culutem ingerit, eft, quod hi auctorcs dt- 
mmim f m cant , narorz Angcli debcriab inftanti creario- 
™*ttm ™ s fpecics omnium obk&orumin pankuferi, 
Ti/tmdrr °» ux in noc vu,ucrl ° lunt autcnint, v.g. vt An- 
&dice, gelus fciat, quot numcro arboruin folia fint 
ami\u futura in hoc vniuerfb , quot pulices nafcan- 
r" , ^'fcT tur » °^ c * cnim An £ c ' us ^ K cognofcitiuus, 
tu'"mutr- cfto P* 01 Angelus omma gcncra & fpccies re- 
fnmmnm niro in hoc vniuerfo coguofccre ( quod adhuc 
ftrmata fine firmo fundamcnro tnbuicut iilis: ) ccnc vt 
f*rtieMl»ri. oma u indiuiduain particulari pctat cognofce- 
re, nullam vcl apparcntein vidcb rarioncm qui 
id fuadearur in ipfo Dco, qui umen ommum 
FhiUffpbi rerum in particulari caufla eft. Mulri Philofo- 
Umi*- phi exprcfsc negarunt hanc cognitienem -tam 
tuM Dt*. mun itaj U: & V cr6 aliqui Patres videntur in hoc 
tumvi- indinarc, quautb ergo minus crit naruralircr 
itntmrtt- necciraria talis fcknna in Angclo, qui nec cas 
'* m »(r* resconfcruat,ncc cft omhifcicns ncceltariblcene 
' graris omnino dici vidctur, eo iplo qubd ulis 
aUquis cffcdtus nouus in rerum narura cxiftar, 
jjftn omncs Angelos in czlo id cognofcerc. 
Gtnfitm*. Idem vlterius conhrmo cuidcnrcr, quia non 
podumus probabiliter diccre, AngcUs ex puri 
natura dcbcri cognitioncm plutium rcrum, 
quim dcbcacur homiai pergrauara ckuato, Sc 



Tra&atus Dt Angelis. 

pcrdona fupernaturaha ad vifioncm Dci & in 
patria iamexiftenrijgratiacnim dignior eftcog- 
nirione , quam natura Angcli : huic cnim non 
debetur, im6 eft fupetnaturaUs vifio bcata , illi 
autcm dcbetur. Indc argumcntot: NuUus, nc- 17 
que aduetfarii, dixerc ,quemlibet Dcatum ne- 
ccffario cognofccrc in czlo omnes res quz in 
mundo fiunt in particulari, v.g. quo volct mu- 
fca, aut qu6 repai mus , ergo muko minus id 
debebitur Angelo fecundum fuam naturam. 
Non ergo illts infunduntur ncccflarib fpecies 
omnium rcrum in parncuiari, quz rn hoc vni- 
ucrlo exiftunt aut cxiftcnt. 

Sccundo idem vigeo efficacitcr : non enim SttunH, 
poteftdki cum probabiUurc, Angch natura 



cfle ulem , vt pctat connaturaUtcr lnfuntli fibi ' 
fpccics rerum exiftcnrium , rjuzcumquc illz 
lunr 1 nam cilm ( vt aliunde fuppono ) etum 
naruralitcr poffint cflc mundi inhniti ; ex his 
enim creaturis , quamm vna non repugnat na- 
ruralitcr cum alii , prout vnus mundus non pu- 
gnat cum alip, nec vnus Angctus cum aUo,mul- 
timdo infinira eriam natuiaUrer non repugnatj 
quia ncc cx panc Dci producenris cft vlu diffi» 
cultas , nec ex panc ipforum ; ergo fi infiniri, 
ira6 omncs poflibiles mundi cxiftcrent, dcbe- 
rentut Angclo connaturaUtcr fpcciej omnium 
iUorum. quod & eft conrra communcm fcn- 
tenriam , ncgantcm cfle poflibilem infini- 
utem fpccicrum in intcllcctu angclico , ob 
dcfcdum vinutis angeUcz. £t cene Ucct aU- 
quibus Angclis ex pctfcdtioribus non repu- 
enent , gratis omrubus, quaniumuis ex imper- 
Fcdtioribus, unu & um vniuerfalis fpccienim 
cxigcnria conccditur ; ergononpoteft concedi, 
eos pctcre jndctctmmate fpecics omnium re- 
nim cxiftcntium, quacumquc illzfint. Quod 
fi fcrocl ab ca cxigcnria cxiftcntium ommum in 
communi cadatur ; tunc cum Angcli non ha- ,j| 
bcant ronnexionem maiorem cum his crcatu- 
rii dc iatto exiftcntibus qtiam cum aliis ; gra- 
tis omnino dicitut , eos habete exigcntiam tpe- 
cierumdc omnibus rcbus detcrminate quz de 
fadocxiftunt. f.. 

Vlcimb idem fuadeo. Ex mujtis reuclationi- Ttrtib 
bus , quz in Ecckfufticis hiftoriis nfemnrur, 
conftat non fcmpcx Lucifcrum & aUos omncs ^SSmSm 
dzmones fcire eaomnia quz fiunc in hoc mun- i$. 
do; fcd ca cognofccte ex aliis dzmonibus fons 
hic apud nos exiftentibus; crgo Angeiorum na- 
rura non pctit eas fpecies de omnibus rcbus par- 
ticulatibus & lndiuiduis huius mundi. Patct 
hzc confequentia : naro Lucifer non fuitpcr 
pcccatum priuarus fcientia naturaU & nacura- 
libus fpeckbus;ergo Lucifer in primo fuzcrea» 
rionis inftanti non habuit omnes fpecies in in- 
diuiduo rcrum fumrarum in hoc vniucrfo , vc 
poftcacij cxiftcntibus iilas nofccrct; ergonec 
funt aliis infufz tales fpecies , quia Lucifcr eac . , 
perfeclioribus fuit quoad namraUa : & aducr- 
iarij vniuerfaiitcr fuaro doccrinam vidcnrur 
rradcrc dc omnibus AngcUs , quantumuis im- 
pcrfcftis. 



SECTIO 



. DigitizetJ by Google 



Difp.6! T>e cattfis & ditafli/itate fpecierum angcL&c. Sc&.i. 49 

tioncm re&c hinc poll'_p.:us dcfumerc ,qtiia fi 

SECTIO SECVNDA. 
Jghttd in hac qtujltone dicendum. 



Pr o pt e r hxc putarem dicendvm Pri- 
mo , Angclis ab mitio fijSC acttionis fuifle 
a Dco indkaJ fpcries rcrum huius vi-iucrfi in 



obicdum cflct proportionatum tunc ad pro- 
duccndam (pcctetn, Angclus cum ca cagnofcc- 
tCt illud obicdtum ad modum quo nos, quu 
poflumus accipcrc macerialcs fpctics ab obic- 
do, illud cognofcimus , quando ri fumus pix- 
fcntcs. tcnctur crgo Dcus in co cafu dvftdcum. 
obictti matcrialis fiipplcrc,& Angcloinfundc- 



Dtm infu- pankuhri quoad aliqua indiuidua fpccicrum, rc fpccicm fpiritnalem dt* illo obiccto fibi pro- 

*' f P tri " fortc quoad illa qui a Dco crcata funt : quoad ximo, nc dcfraudctur cognitionc ob impcrfe- 
"'•"••» '•••<• 1 • __/___ r. . ... C. , . (V~ a;„„ ..V..../V. - i . . _i:_ . __a_. 



^alia vcrb , qux pcftca fuiura crant , non fuiflc clioncm obiedti , qu.indo alix porcntia* 
fimftni. dlis inditas fpecics. In prima panc conduiio- 
tuiAti _«»-n»sconucnio cumThomiftis;&a Scotiftis aien 



*i aIhjua 
tniimJuA 



tibus Angclos accipcrc fpccies abobicclo, 
fcntio. Moueor. auia. ficct abfolutc nor 



tlnjitnii. 
»9 



pcrfectx illam poflunt habcrc. Qux tatio non 
vrgct m rcbus abfenubus, qux licct cflcnt pro- 
dit- du&iuxlpcricrum fpiritualium , non tamcn cas 
fcntio. Moucor, quia, licct abfolutc non vi- poffct accipcic Angclus proptcr abfcmiam, 
deatur repugnarc, obit&um aliquod matcriale quam nontcncturDcus fupplcrc. Eftenim im- 
cflc produdiuum fpecierum fpiritualium fi- perfeftio comnuinisomm crcatuix, & qux po- 
mul cum ipfo Angcio ( vt ftisi iupra oftcndi; ) tcft ab ipfo Angcloacccdentcad obicaum fup- 
conccdcrc tamcn cam virtuccm omnibus rebus pleri.iStmili ratione vtitur P.Suarcz,ad oftcn- 
matcrialibus fme vllo fundamento, autcxpe- dcndum non dcberi Angclo fpccies dc rcbus 
ricntu.non vidctttr habcrc probabilicaccm.Prx- poflibilibus, fcd (blumdc exiftcntibus. Vtriim 
tcrca ctiamfi cmnes rcs matcriales ellent pro- 
dudhux fpecicrum, vidctur tamen abfurdum, 
Angclum non poflccas cognofccrc, nifi excur- 
rcndo pcr totum vniucrfum , & cmcndicando 
fpccics ab iUis ; connaturalius ergo vidctur, vt 
Angelusaccipiat ipccicsdc illis obiedtis, & im- 
motus poflir cas cognofccrc criam diftantcs. 



autcm locum ibi habcat ca ratio, fcdl. 4. vi- 
dcbimus. 

SECTIO TEJIT I A. 
ObieSltones altqu* foluu. 



quod vald£ conforme cft multis Patribus do- biicies Primb, Quandocumque acce- obi$Si* 

ccntibus, Angclos, cum primiim cieati funt, \_-/ dit Angclus ad nouum obieclum mate- * r " n "\ 

Cu/rM- nouiflc rcs huius vniucrfi in fc ipfis. Confir- rialc, tenctur ci Dcus nouam fpecicm infundc- 

tb> matur ctiam cx Adamo, cui a Deo in primo in- re, mclius ergo crit, vt ab initio cmnes infudc- 

ftanti crcationis talcs fpecics infufz lunt,crgo ric. Fonaflc.quihoc obi)cit,putatDcum,quan- 

ctiam & Angelis. do femcl prodirxit effe<Stum,um pogc deponc- * 

I» fttnrJ» ln fecunda partc condufionis diffcro a Tho- rc curam de illo,& ipfum pcrmittcrc vt fc con- 

(tmclufitnu m ifti s t & p Cr cam' limicationcm vito duoilla ferucc: ficuc arrifcx.cum primiim abfoluic do- 

^V' T ^*"difEciliavaldi, qux ex lcncencia Thomifbrum mum velftatuaa.,dcponitillius curam, idcoque 

Icqui vidcbantur , poflc fcilicet cos cognofcere nc Dcus poftca pcr iingula momcnta fit fohci- 

futura,c6 qu&d dc illis habcrcnt fpccics: nam tusquid debcat prodticcrc , mclius cflc, fi om- 

folum admicco fpcdcs infufas de rcbus runc nia ab initio. fimul produxcrit. Sa*pc dixi, 2- 

exiftcntibus. Itcm fccundiim, qubdlcilicct An- dioncm confcruariuam in inftanti B v. g. cflc 

gclo debeatur cognido particularis omnium cf- camdem qux in inftanti A, vcl falccm camdcin 

fcduum n,i'tit^fcii ctum cxiftentium,dc quo virrutcm, cognitioncm,&c. rcquircre, quam in 

a num.i.. cti^Hb.'.tnr pcr cam limitationem: primo inftanti , & folum dlc diflen ntiam pci 

non cnim tioieSPPruiidi ncceflario (pccics om- dcnominanoncm cxtrinfccam ab inftanri prx- 

t indiuiduorum in particulari , fcd aliquo- ccdcnti j non crgo,quia Deus a principio muhdt 




rum , vt fufficiat ad perfc£tam cognitioncm Angclis infudiflet fpecics dc obielftis qnx iam 

fpccierum omnium qux in hoc vniuerlb cxi- fiunt.dcbercr mmc mmus ( fic liccat loqui ) fo. 

ftunt. Pcr hoc cnim lufficicntet faciacur Angcli Ucitus cflc dc his fpcdcbus, auc in carum coo- 

appctitus , quia alix minutiotcs cognitioncs cxi- fcruarionc minus laborare , quam fi cas ptimo 

guam vidcntur adfcrrc voluptatcm. lmo forri. iam prcduccrct. curergo cft ncccflarium diccrc, 

criam non dcbctur naturalitcr Angclo cognitio cas produdlas ab iniiio , quando dc cis nulla 

omnium fpccicrum, prxfertim carum qux im- crat ncceflitas, nec furtira cratnifi poft quinque 

pctfedkiflinix funt, & nullius momcnti. hinc millia annorum«v.g? connaturalius crgocft , ne 

fit , vt, quando poftca talia indiuidua exiftunt, tain citb producancur , & mancant oriofx ( ct- 

non cognofcantur ab Angclo ncccflirib, nc co- iamfi non fcqucrcrur abfurdum fupri illatum 

. gamur diccrc.vt fuprd ollcndi, omncs Angclos dccognicionc funirorum ) vt «otcmporc, quo 

in cxlo pcrpcruo cognofcerc dc nouo impcr- ddcruire poflunt , & ncccflarix 1'unt , produ- 

fcdliflimos quofquc cffcdus in parriculati , qui cantur. 

fin^ulis momcntis dc nouo in mundo produ- Rogabis, quanca dcbcar cflc vicinicas Angcli 

cuncur. Dixi, ds non dcbcri ncccllario hanc cum obicAo quod de nouo proditcimr, vccen- _t»j*/» 

mintitam omnium rcrum cognitioncm ; pcr fcatur Dcus tcncri prodticcre fpccicm dc illo. » iir " 



11 



rtqmrAtHT 
vtttnitA* 



3t, vt bt* 



quod tamen non ncgo,poflc illos cam aliquan- Si enim cx homjnibtis argucrc dcbcamus,cum ^ 

dohabcre in particulari, quando non diftantab ad longam valdc diftantiam poflint obicfta vi- jfj^TlJrnt 

obiccio. Ita Angclus cuftos & dscmon cogno- deri,quando vifus cft valde acutus; cciam An- ttntAiur 

fcunc ea qux nos facimus, imb quilibet Angc- gdiad eam diftanriam pctcnc fibi produci fpc- pTtdutm 

lus, co ipfo qubd fir prxfcns obicclo , potcft cics de omnibus obicdtis de nouo cxiftcntibuS: 
tucunUccr illu ' 
To M Y 



ud cognqjccrc. Huius autcra u- & confcqi 
s 1 1. 



ixiftentes petcnc * 



talcs 



Digitized by Google 



I 



fo Rod. de Arriaga Trarfhtus Dc Angelis. 



tiiffum* 



13 



talcs fpccies dc omnibus qux in tcn a dc 
£unc , & fequctur inconucnicns qucd viurc 
conatus fum. Rcfpondco Pumo , ctiamfi ad 
magnam diftantiam producanr cbicfta ipccics 
fui, uracncflc ccrtam fphxram vltra quam non 
cas producuni» cxtra illam non produccntur, 
ctiam in Angclo : ncc probabiic clt,rcrum ma- 
xiinc minimarum fpccics ad cxlum vfquepcr- 
nngcrc , multb mmus intra cxlum empyrcum. 
Sccundo dico, quidquid dc hoc iir, nos non pof- 
fc dcrcrminare, quanta dcbcateflc ca apptoxi- 
mario. Probabile cft cam , qux pcr fc & ordi- 
naric inhominibus iiiificic,vcaliquod obte&um 
per fcn fum pcrcipiant. 

Obijcies Secuudb : Ergo Angcli babuerunt 
ab inino ignorantiam multarum rcmm. quod 
Sttmnd». viderur abfurdum. Rcfpondco in primis, hac 
Trtmirt- obicdtione omncs omnino prcmi: nam lica An- 
jpmJti, gclus habucrit fpecics earum rcrura , cubi ta- 
^mhJll- mcn P** cas non P° tucm qu'dquam nofccre, 
Utiient. nifi poftca , ccrce pcrinde habmt ignoranriam 
Rtfftmltt ac fiipeckbus caruiflct. Vidcoi P.Suariore- 
r-Sn*rt{. (pondcri, nc dicarur habcre ignoranciam, furfi- 
cere, fi fidtcm fpecies habueric. Vcrum hxc 
C*utr* tfi. rcfponfio nu ll a c it Primo , quia in lentcnni 
corum, qui dicunt non dari fpccics , ctiam ad- 
rnittirur lgnorantia, 8c admittirur diifercntia in- 
ter fcicnrcm & ignoranccm: quxnon poccftcflc 
pcr hoc, quodvnus habcar fpccicm, alccr non: 
lupponimus cnim.ncutrum eas ipccies habcre; 
ergo tota ratio ignorancix dcfumicur ex def«£cu 
pocencix .proximx ad cognitioncm a&ualem: 
atqui futura vt talia cam non poflitnt Angcli 
• cognofccre quain d non habcrcnc fpccics dcil- 
lis 5 crgodefis habent ignoranriam. Confirmo: 
homincs , vcl Latini , vcl Grxci dum voccm 
hanc ignorttntia inucncnint , non atccnderunt 
vllo prorfus modoad cam diflkulraccm de fpc- 
cicbus inccntionalibus , an dcntur vcl non, icd 
ad aliquid facihus & clarius, lcilicet, an ilie dc 
quo quxricur , sitnc ignorans , an noucric , vei 
nofcat, vcl habcat omnia ncccflaru ad nofccn- 
dum , iu vt in manu ipiius fit nofccre ; fi non 
LJxt , dicitur ignorare, quidquid iam lir dc 
fpccicbus in intcllc&u cxiftcncibus , maxime 
cum in Thomiltica fentcntia tam eiufmodi 
Ipccics non polfint cfficcrc cognicioncm, quam 
h non eflcnt : tunc atim illa cxiftcntia quid mc 
iuuat? 

14 Refpondeo ergo abfolute, vclciufmodi igno- 
rancum non repugnare Angclis;vndc cnim pto- 
bacux iilos debcrc tlla omnia nolccre i vcl non 
dici communiccr ignorantiam ea non fcirc:ficut, 
licct non fciant omnia poffibtlia, non tamen 
proptetca dicere dcbcmus eos eflc ignorantcs; 
alioquin pctc rarioncm naturalcm , cur illi ma- 
gis dicancur ignorantcs , co qubd non fciant, 
quis mc momordcrit hac nodte pulex , vcl in 
quo loco iinc iam orancs mufcx ,quam cx co 
quod nou nofcant nobiliflimas quaiquc iub- 
ltantias poflibilcs. Racio huius cft,quia igno- 
rancia communiter fignificac non tcitc ca qua- 
quis dcbcbat icitc , quacenus aliquo modo ad 
tius ftaium pcnincntu , vndc prius dcbct fup- 
poni.Angelis fuifle dcbium cognitioncm om- 
nium earura rerum, vt inde,it ta catcant.di- 
cantur ignorantcs j quam c contrario probarc, 
cos dcbctc omnia nofccrc, quia fi non nofcc- 
rcnt, " 



F*ti* bu- 

Hlltfi. 



Tcrno cbijcics cx Stiiptura , Angtli dicun- Ttrtii 
turctcatiplcni lapitntia &. dcccrc. itatztchaS. 
dc Chcrubmis iniinuati vidcrur: at hxc iapicn- .'"""• 

j- , . , * , ^triftmr*. 

tia cMcmiitur etiam ad rcs maccrulcs; crgo dc- 
bucrunt lubcrc omncs fpccics congcnitas. Con- Cmfirm*- 
firmamr id cx D.Dionyfio 07. dcDjuinis no- 'm**Di*- 
minibus, vbi Lxchabet: oslngtlos ta fare aut 
tn ttrra futtt , Scnptura tefatur , ntn ea aui- 
dem Jinju haunentet qua ejntdcm funt ftnf- 
biitu,jed prtprut ad Dei tmaginem tjf.fi* mtn- 
/w , virtutt attjut nntura. Vbi Dionyiius& 
fuam fcntentiam ponic . & cam a Scriptura tra- 
didocct. Conicncic Auguft. lib.i. dc Gcncfiad Ctnfintk 
hctcr.cap.8 vbi aic.omncs rcs prius fadtasfuiflc ^"l-fi^ 
in mennbus Angciorum fecundum lapicnriam 
corum, quam in lc ipfis. Rdpoi.dco adlocum 
Scripnirx.conon tampiobari lnfuiioncm ipc- JJ ^*"" 
cicrum dc futuris.quam attualcm cognitioncm: ^W** 
eam enim figniiicat vox illa fafttntta in fcnfu 
communi intcr homincs : non cnira quis dici- a; 
tut ca fapere qux numquam cognouit, nec 
cognofccre potcft , etiamli vellet, nifi fortcpoft, 
mulu ficcula. 

Sccundo Rcfpondco, ibi maxime cfle fer- SttmM 
moncm dc fapientia & fcientia fupcnjarurah,^^' 
ficut& dc pulchutudinc gratii iupcinaturalis, i HKm , 
vnde nihil.dc fpccicbus luturalihtis. Tcitio, Tirtiirt- 
mctitb dici plcnos fapicntia.ctiamfi non nouc- 
rint omnia in parciculari , ctim dc iapicncc qtio- 
libcc iufto dicac Ecclciia cx Scriprura: F.t rtple- 
mit tnm Domtnm fptrttu fapitntitt, £cc. Ncn 
cnim idcb cogimur.diccrc , quemlibct luftum 
habuifle onmum ctiam indiuiduotum huius 
vniucrli diftir.cl.im notitiam. plcnitudo crgo 
lbidcnctat magnam fciemiam, non tamcn om- 
nium fuic vtla txccptione. 

Ad D.Dicnyiiiimdico, nihil co loci de fpe- MDimjf. 
cicbus naturajibns ab inllatni cicat;onis infufis: 
imo, iuxta tranflatiotum quam Carthufianus ' 
vr clanorcm aftcrt , ad viiicnem beatam rcdu- 
ccrc vidctur D. Dionyiius cam fcicntiam: ait 
cnim,Angclos lno iiitclUclu iam qt:r>dnmmcdfi 
factodiuino ca nc ku< , Hn mcnibus 

ncn ccnccdit c.im noiiti. .iHb [urum facict 
ad quxftionem prxientcm ^wTgiationc natu- 
rali & infufionc fpccterum. 

Sccundb dico , Dtonyiium non Icqui dc 
cognitionc omnium induiidtiorum , fcd quod 1 
ablolutc nofcant qvx lunt in mundo.icfcft, 
prxciptu, & alicuius confidtrarionis : de illis 
cnim minutiflimis , qux patilb ante dixi, fcili- 
cct, an pulcx fit in hoc lecti locc, an in illo , non 
pofliim mihi pcrfuadcre D.Dionyiium fuiflc 
lolicitura, vt cam fcicntiam Augclis in cxlo 
cxiftentibus tribuercr. 

Qtiod ad Augttftinum anina.dico , cum ni- J ^ 
mium probarc : nam in fcntcntia cius qui co jf* ^H* 
tcftimonio vtinir, uon fuit produitus Angclus JJjJftjT 
ante cxlum & tcrram ; trgo non pomir cas rcs 
vidcre antcqtiam cflcnt m fc. Sccundo , ipfc StetaJi 
argumcntans dtcit , cos pcr ciufmodi fpccics rthndtt 
rjon COgnofccre res anrcquam fint ( quod u- s ^ ra " 
mcn ibi docct Atiguftinus ) crgo non addua- 
tur ad rcm noftram. Tcrrib dico, cum ibi lo- TtrtA 
qui de cognitionccrcatttrarum in Vcrbo,vt Ic- * 
genti lcquentia vcrba conftabit : nos atitcm luc 
non toquimurdc viiione creatuiarum in Dco, 
fcd pcr proptias fpccic» Mcrird autcra In Vct- 



Digitized by Google 



,1 



Difp.6. 7)e caufiis dmifibilitatc fpecimtm nngel.tfc. Scd.4. 51 

bo dictt Attguft. videre aliqua, antcquim f.ant, . 

quia multa vidcntcx futuris. S E C T I O QJV ARTA. 

OiUSit Obijcics Quart6:Euam abfentin cognofcun- , 

fifMM*. tut ii.uuralitcr ab Angchs , quando volunt. lta e/tf» ClltfmocU fpCCtes dtmmcrtt aif 
■fxpc dxnv ncs ifti familiircs dicunt homini- effetltld sAttoett. 

bus ca qua> tunc valdc procul liunt, In primis ■ ° 

hoc argumcntum non impugoat prxcipuam "C vst & erudite difpwat hac dc rc Suarcz 

noftram conclulioncm dc fpccicbus KCUOI fti- -T toto cap.7. Quxrimus autcm , vtrtim fpc- j 

tui.uum ; fed lolum proboi , Angctos vel dx- cics.quxAngelts dantur vcltn inftanti crcatio- JUmfc 

mones poflc cognoUcre omnia, qnando c\i- nis, vcl poftca fuccclhi tcmporis ( vr nos do-t"4" t **' 

ftunt, & confcquentcr dc omnibus ilits habcrc cuimus dc multis ) a folo Dcd producantnr, '*"*//**"''• 

fpecics. quod ecii a nobis ncgatum f:t,non ta- & infundantnr Angclo: nn vcro ipfe Angc- 

mcn ita , vt tam ccnum id putemus quampri- . hiseas erhcicnter in fc pioducar vcluri pro- 

jmim. Rcfpandeo Smmdo, dxmor.cm m im- prias pallioncs. Hoc vltimum lentiunt ali- r*rjf«- 

perccptibili mora polle cx loco valdc diftanti qui Thomiftx, Caictanus , Meditu & Ba- a ' r "/"" 

vcnue, & dtccrc tamquam li achi tunc ficrcnt hez apud Suarcz fupta nuiii io. c noftris vc- ''."[''^ 

ea| qux immcdiatc ante fa&a fiuu, ncquc pof- ro Patcr Granadus trattatu j. dc Angchs dif- lufrtdkf' 

fumus nos dcprchcndcrc cum non fallcrc ali- pur". 5 . iciein fuse propugnat. l'und..mentum vt^i^utt. 

quo modo diccndo , Iam hora fccunda Romx, Granadi vmcum cft, fciiicct, nni fpccics hx di- Rm "» <•>*• 

v.g. fiig quod forte fatfum cft quadrante,, aut mancntab Angelo, non poflecflc ci connatura- n * iu 

mcdia hora antc fccundain : quis cnim potcrit lcs , fcu natuulitcr dcbitas : nam potcntia fo- 

combinarc horologia & momcnta quoad hoc' la palliua alicuius fbrmx non facit illam for- 

prxtcrquam quod ex paulo antc gcftis, aut cx mam eflc connaturalttcr dcbitam. qnod fuse 

dilpolitionc rcrum,iph pcllimt ccrto dcduccrc, ibi dcdttcit. Vcium fundamenrutn hoc nulla- 

qux brcui facicnda lunt. Dcniquc Tcruo re- tcnus vrgcrcftatiui apparcbit. 
ipondco, tcnuarium conftarc cx mulus hifto- Contrmiam fcntcnuam pntoomnino cflc ve- 

riis hdc dignis,qu6d fciiicct dxmoncs exillcn- ram: cam dcfcndit Suarcz fupca ruim. 4. pro ,,*£ f , gm 

tes io inferno uon fciani cmnia minutilhma quacitaiFciraram, Molinam, Zumel & Peian- tmiaU, 

quxapud nos contingunt. rium, tonaturqnc cam audtoritate D.Thomx **t* jtU 

iy Obijcies Oitinro cum P.Granadotra&. j. de |HT(iiadcrc. Rationcin veto hanC adducit, quia, Ditjrtdu- 

Qmintl »b- Angclis dilp.i. & ). Non dcbcmus Angclos tum Angclus non habeat maiorc conncxionnn r^'^ 

Cr*n*do cotin ^ cnrc petinde ac homutes , qui habcnt cum hu crcattiris iam cxiftcntibus,quam cuin g,i M , 

fuas xtatcs,inf.intia , pucntix , iuucntutis, &c. aliis; ii cx fc cflet adxquatc pioduCtiuus cartim tuth Sum- 

in quibus paulattm Riaiorcm & maiorcm ac- Ipecicrum.dcbcrctproduccrc dcomnibuspofti- 

qtiirunt fcicnriam; lcd dchcmus Angclos ab in- bilibus. quod cft abfurdum. Rcfpoudct Gra- R , ■ 

ftanti crcanonis tamqii.au in ittau pcifcclii & nadus , Dcum clcgillc Angclos ex ommbus Gtai.*d*i. 

virili concipcrc; nullas crgodc nouo actipient poflibilibus , qui haberent connexionem cum 

fpccics, icd otnnci ab initio teceperant (jcciebni his , rosque uroduxiflc, vt lic omnia 

Rcfpondco, hanc cllc piam qiir.nd.un con- nbt rcfpondercnt: quotl fi alium munduin cflct 

fidciationcm,cx qua nihil lcliui 6c lcholafticc crcaturus, clcgillct ahos Angclos, qui habercnt 

infern potcft, cuni m hominc ca diucrlius xta- conncxioncm cum illis crcaturis , eflencque na- 

ttim non tam m fpccicbus.quam m ipfocoipo- tura liii» produdtiui fpccicrum dc illis. Vcrum\Gf«»«ii 

ris augmcnto & vuibusconiiftat, inquopunCto quiain hac folutionc vidctut P.Granadus rcla- jtintu tt$. 

omncs Angcljfb initiolunt viri &; liiics, liuc bi in fuani (cntentiam dc ncccflitatc Dci ad 

plura fucccflu tcmporis cognofcant, liuc non. crcandum in hoc vniucrfo hxc nunKro cntia, 

Numquid,qui ncgant m nobis fpccics otnncs, & non alia, vcl cx hoc capitc (iifricicnrcrreijci- 

ccguntur ncgarc mfantia: &c. Sccundo rtfpon- tur ca folutio. Sccnndo , quia planc in ea diui- Sttnndb. 

dco.ab omnibus dtbcrc rcfpondcii diflicultati: natur. Vnde cnim ca connexio S.Michaclit 

nam liuc habcat fpccics, liuc noii| pcr lllas ta- cum luiius mufcx volatu i Sxpe dixi > mc cflc 

mcn nihil potcft opcrari nili fucccflu temporis, Valdc alienum atali modo dilcttrrcndi : inccrta 

crgo quoad lciciuiamaditialem habct fuasxta- Cc vaidc dubia, & qux ncc apparenti ratione 

tcs.pucritix, &c. Vndc crgo, quxlo, P.Grana- probari. pdflunt, aflirmarc vt ccrta 5 pcrindc ac 

dus probabu.in fcicnua ipsa ncn rcpugnart x- li quis dicat cx lblo fuo placito, ftcllx (unt pa- 

utcs^ fic vcro in fpecicbus: cum homincs fpe- rcs, non imparcs 1 ccrtc ciufmodi dcttrinx pci 

cics non nili ptoptcr adualcm fcicntiamconli- fc ruunt. 



dercnc. non crgo lus cft fldendum. ' Iam veio Secundo probo eam icmentianii . 

2 ^ Obijcics Scxio & vhimo: Angcli pcrvnicam omiflis aliis argumcntis qux Granadus contra 
fpeciem cognofcuntomncs rcs crcatas, cigonon (c adfcrtj quia li fubftantia Angcli cominet f T ,bt 



acquirunrcicnouolpccies.fcd pcr vnicam,quam adxquate ipccicm intentiunalcm , ccrte fmc [<* 

hdbucrunt ab initio omnium rcptxfcntatiuam, fundamcnto dicimr Angclus prcduccre fpe- 

dc nouo nofcunt. Dc iiinplicitate fpecicrum cicm diftindam : dcbcrct enim dici pcr fe im- 

tjftn . ^ n g e [j dicemus infra. Nunc iblum admirro n.cdiatc coocurrere loto obitdti a*d cognitio- 

Thomiftis,ca qux ab initio cxtitcrunt , vnica ncm: ctitn cnim cminentcr ctmtineat fpccicnij 

fpctie fuiflc cognita : nam qux poftca fucccflu ergo conrinebit virttitcm produtcndi cognirio- 

tctnporis cucnctunt, non potcrant pcr fpcciem ncm, crgogratis vidctur conhda fpecics diftin- 

prxccdcntcm teprxfcntari, vt fupta cuidentcr Aa. Vidco poflc rcfpondcri , aliquando fub- *'!f ,n "ri 

oltcndimus, quandoquidcm tunc non potcrant ftantiam pcr cffcclum a lc produCtum multa " y 

cognolci, vt ipfimet t atcntur. facere,qua non. potcll immcdiatc pcr fc : fic 
Tomvs.II. e x 



5i Rod. de Arriaca Tra&atus T>e Angelis. 

anima (dcmus potentias diftingui ) licct conti- plctus , non tamcn continc.it cbicdum, in ordi- 

ncat adxquacc inccllcdum, ipla tamcn fola non nc vcl ad produttmlas I pccics , vcl ad coiur.r- 

poceft producere imelledioncm , fed imiigcc rcndum ptr fc fine ipcticbus loco cbfc&i: limi- 

Afru concurfu ipfius inccllcdus: fic etiam igniscon- Utcr licct mtcllcdus r.clkr pc-r Imi cn glrrix 

rinct calorcm , 6i tamcn rouha cfSccrc non po- fit clcuatus & cc mplctus in ger.crc pc tetuix . d 

tcft folus, qux cfficit cum calorc ( quam do- vifionem Dci ; mu iin.cn prcptetca lit ai:t pro- 

drinam cgo ixpc tradidf; ) crgo codcm mcdo dudiuus (peciti dc Dto, ant bnc ta fpctic , lcu 

dici poteft Angelus non poflc pcr fc cfliccre finc Dei vt obkdi ccnairfu valcat Dci vilio- 

lognitionem immediatc , poflc tamqn pcr fpe- ncm prcdutcrc. E qmbus cxcmplis iv.anifcftc 

. ciem diftindam.i fc ipfo eciatn adxquate pro- concludo vciicactm tanc , ftilitcr , coouoeu- 

dudam. riam obicdli cut Ipccki in pi tt-ntia cllc pirfiii- 

fyfftnfi»- Mihi dodrina.quxin hac lefponfione affu- , catum tliftindum a raticnc potcmix, & quaG 

dodri- mitur, certiflima vidccur; ca tamen ad prafen-. dilpaiatum cura conctptu pottntia . quo p>Ji- 

"* ^jf" UT tcm matcriam appiicari non potcft : quia,licet to, lic argumcntor: Pixdicatmn hoc, vt W\ j c- Ftrwwr 

erl'^^ 4 ' In communi id pollibtlc fit , ncn pofliimus nos nimus , licct non vidcatur rcpugnarc , vt (unuJ 

finc vrgcnti cxpcricntia aut raticnc diccrc dc ccincidat ctim potcmia, ncn lamcn cft iili pcr c'™ B < - ^ , * 



ttrU spfU- aliquo , quod pofiit mediatc per tfftdum a ic le anncxum; crgo vt ditamus in hac petcnua 

t*n ntqmit. adxquatc prouudum ahqiud aliud cfficcTC; angelica v.g. illud lcperiri , h^bere dcbemus 

non tamen immediatc pcr ic: nam fi iaitera rationem aliquam non dcfumptam ex ratioue 

mediatc poteft , iam conftat adxquatc ccntinc- potcmix vt lic , fcd aliunde. ldeb dUi in hliis 

rc illum cffcdum; crgo vt ncgemus,poflc im- dc Aniroa, fupri ctum infinuaui , finc fun- 

mcdiatc illum ptoduccrc, debcmus haberc ra- damewo tribui incclltdui ncftto vim ad pro- 

J« tioncin aut cxpeiicntiam. Et hinc refpondctur dttccndas adxquatc- fpccics obitdcium ; fcd • 

* J fc°"' l 1' ad allatas inftantias : nam calorcm cflc diftin- ncccflanb dcbcrc dici , ipfas matctialcs fpcctcs 

*uL TnltHn- Aumabignc, palpamus fcnfu. Inanimavcro ab obicdis faltcm mtdiate produdas , partiah- 

hm. refpedu potcmiarum varias rationcs quxrunt, tcr conturrere ; intcllcdum vcrb prcduccrc lb- 

qui cas diftinguunt jquia vcroalij mclius fen- lum Ipintualitatcmcarum lpccicrum;eigotum 

ticntcs illas non rcputant fufticientes , idco ne- in Angelis nulla planc fit ratio , prubans cos • 

gant potcntias diftindas. Iam autcm.quxio, prxtcr conccprum potcntix intcllcciiux habcrc 

qux cxpcricnria cft de fpeciebus angclicis dif- prxdicatum illud aliud, quod fcilicct ccnti- 

tincCtis , quandoquidcm tam multi eas ncgant> ncant intentionalitcr hxc obkcta, ftoe dubio 

fHtfr'*** nu " 3 ctiain '"^"g» 01 ^ : Iiam on»n«» gratis cis tribuitift vinus adxquata produdiua 

quotquot aGranado pro lpccierum diftindio- lpecicrum. 

nc adducuntur , probant obie&a ipfa non poflc Quartb ad homincm argumcntor contra ^j, 

pcr fc immcdiatc concurrcrc , co qubd matc- Granadum , quia ipfc in Angtlis negat intcllc- *i Umh 

xialia fint Sc abfcntia: vndc rcdc infcrtur, cx dum agcnteni , ideft, piothitcnttm fpccics; »«•«'5*- 

partc ipfius Angeh futurum aliqcud, quod con- malc crgo cas dicit ab Angelo efricienter ema- *™ r " 

currat loco obicdi ; illud tamen futurum quid narc: nam illa cmanatioelt venflima adio, & Ormmdm 

diftindum a fubitantu AngcU , ncc per appa- confcqucntcr ncctflario fnppomt m Angclo in- 

rcntiam pCrliiadent; crgo fi icmcl dicit, Angc- tclledum agcntcm, fcu produccntcm lpccics, 

lum continerc obiedum adxquate in cflc in- non roinus quam in nobis , in quibus pofico 

tcnrionali , idcoquc poiTc Drodticcrc fpecicm de phantafmatccmananc ctiam fpccics. Quodfidi- 

obicdo illo , multb mclius difcurret, fi dicat, cat Granadus,non ab inccllcdu diftintto, fcd a 

poflc immctliacc produccrc cognitioncro: ad fubltancia Angeli immcdiate fpecies orirj, j^Mlm 

quid cuim (pccics intcrmedia? idco in hoc pun- ideoque non cilc intcllcdum agentcra ; contra, ^- Qnir ^ t <\ 

do magis confcqucntcr difcunit P.Vafquez, rogo , vndc ci conftat in nobis ciufmodi fpccics 

cas fpccics diftindas ncgans, eb qubd ea ob- dcobicdis maccrialibus, non immcdiacc afub- 

' , ieda contineantur fub virtute naturali in- ftantia , fcd ab incclledu agcntc diftindo , in 

ccllcdus. Angclis vcrb ab ipsa fubftancia produci? Ccrtc 

ji Terob reijcitur hxc fcntentia Granadi , quia apparet ftatim , illam diffcrcntiara finc funda- 

Ttrtii licet, vt aliqua fubftancia contincac fpecics de maico ponijergo cumD.Thomas cVomncs fcrb 

aUquo obicdo , aut ipfa fit fpccies tpdus, non ncgcnt intclledum agcntem in Angclis , ex hoc 

fit ncccffarium vt contineat cminentcr obic- capite ncganc (pecics produd ab iplis Angclis, 

dum ipfum fccundum cffe realc : ncquc cnim & folam admittunt infulionem cartun fpcdc- 

fpecics imprcfla dc Angelo continct Angelura rum a Dco. 

adxquatetic cmincntcr; idcoquc cx hoc capite lam ad argumentum Granadi dico, poflc }4 



rrifttiHr 




Gr«4- 
tntntum 



iqua, eb qubd fit fpecics , vel per moduin fpc- tcft aliq 

cici refpcdu oinmum ctiam obicdorum; at ( vt pacitatcm rccipicndi aliquam formam , fcd et- 

ibi ctiain dixi , & fufius in libris dc Anima ) ca tiam cxigentiam dlius ; cunc auccm ca illi crit 

contincntia obiedi iacffc intentionali non cft connaturaUs: hanc autcm cxigentiam non no- 

anncxa potcnuis , qui potcncix funr , fcd debct tauic Granadus inter modos connaturalitaris, 

cflc quali nouum prxclicatum, ratione cuius ca quos lmpugnauitin co argurocnto. Porrb eam Afm* 

potcntia xquiualcat non folum altis potcntiis, poflc dari, manifcftc conftat in peruio omni- 

fcd etiam ipfi obicdo , vt produdiuo cognitio- bus cxemplo, dc matcria ptima, qux cum non 

i>/'gu»-** n,s ^ c ' e ' V"'' 61 '' vtin lcntciiua ipiiu* Gra- producat eflicientci formaro, habct tamcn ta- 

Jf Um ' ' nadi, Ucet ocuius m rariouc potcnux fit com- lcm ilUui exigcnriam , vt, fi oranis forma ci dc- 

ncgctur^ 



Digitized by Google 



I 



Difp.7. De fmplicitate fpecierum angclkaytm. Sc&.i. 



Diiitum 
tinnmu- 
raluiuu 
*mntno m- 

^l^ltf 



35 



negctur , fiat miracuhtm : limiliter multorum 
fententia ( & quoad hoc probabilis , licet cx 
aliquo capitc impugncrur ) ponit pafliones 11011 
produciabcflcnria ipsa, fcd a gcncraiitc ; &u- 
mcn nonproptcrea dicimus.cas non dtbtritf- 
fcntiis, aut noneflc ci connaturalcs. Sccttndb, 
communis fcntctuia dicit, gratix confummacx 
connaturaliter dcbcri vifioncm beatam,& lumcn 
glorix;& tamcn nullus (quod fciam) docuit,lu- 
mcn glorix ciricicnter & adxquatc produci i 
gratiajcrgo dcbitum connacuralicatisomnino in- 
dcpendcnscft a cauflalitatc cftccTiuaquod benc 
Suarcz notanit num. u.& 12. Oftcndo au- 
tem id neccflarib dcbcre ab ipfb Granado aflc- 
ri: nara ctiam eftecTiua ca canflalicasnon habcc 
fccum conncxam eam exigcnciam connatura- 
lcm : Angclus cnim eft produiHuus motus in 
fe & in ahis ; non tamen idco, fi acTu non pro- 
ducac , cft in ftatu violcnto & prxtcrnaturali, 
vt pcr fe patet ; ergo ficut fupra virtutcm cftc- 
cTiuam dcbemus addere inclinationcm fcu cxi- 
gcntiam , vt dicamus aliquid eftc connaturali- 
tcr dcbitum alicui fubiccTo , licct in virtutc cf- 
fccTiua vt ftc, non includatur ca cxigentia ; cur 
etiam non eodcm modo, licct ex virtute rcce- 
ptitia vt fic ,' non infcratur dcbitum habendi 
formara ( quod prxcisc fuo argumcnco pro- 
bar Granadus ) non potcrimus nos diccrc.fi 
coniungatur fimul cxigentia habendi cam for- 
mam.recTe infcrri eiufmodi dcbitutn? aut cur 
liccbic ei diccre, cxigentiam poflc coniuijgi 



cum virtutc cfFetTiua , nobis autcm non liccbit 
doccre , poilc cxigcntiam ctiam coniungi cum 
vircute- recepciua , finc cftccTiua? 

Diccs fortc.quia, fi pottft cflc dcbitum ftne Oiiiftit 
virtute cftecTitta.non pofliimus probare, ignem 
haberc vinutcm cffccTiuam caloris, cum nos 
non videamus calorcm ab ignc manaroficd prx- 
tisb cum co coniungi. Rcfpondco iam a mc Ktffinia 
oftenfum , dcbcrc omnes admittcrc cam exi- Whfc 
gcnciara fine virtuce eftecTiua. Qubd autcm in 
lgne infcratur, ca vij eft indcpcndens ab hoc 
puncTo. 

Refpondeo Secundb abfolute, 
dici, quia, iuxta probabiliorem fententiam, 
paflioncs omnes producuntur abeflemiis; calor *'•*'• 
auccm cft paflio. qux verb iinc rationes , cur 
omncs pjfliones proccdant ab cflcntiis, nec de- 
bco, nec poflum m prxicnti oftcnderc. At fpe- s » f 
cies angclicx non funt paflioncs, quia, licet trt- plu*. «<m 
tatfpccics lertim fibi cocxiftcntium.qucdadhuc 1"»'}*$*" 
dubium cft (vt fupra dixi ) cum tameo fit illi m ' 
accidentale, qubd hx vcl illxereaturx cxiftant, 
hxcaut illa mufca mcucatur, mihi iam fcnhen- 
ti molefta fit; non poteft nifi has vcl lUas fpe- 
cies fub difiuncTione pctere, iicut materia pri- 
ma pctithanc vcl illam forraara fubftantiakm: 
& iicut id non fufficic , vc foima dicacurpaflio 
marcrix, auc vt cfticientcr ab ipsa matcriapro- 
cedat , ita ncc vt hx determinatx fpccies di- 
cantur paflionc* Angeli, & contineantur ab lp- 
fo, aut producantur ab eo cffitiemcr. 



DISPVTATIO SE.PTIM A. 

De^fmpiicitate ffecierum angelkartm. 



M AttitU 
frt aucuit 
tbitBi dif- 




fViCRiMVS, an Angeli pro quo- 
■ hbet obicdTo diftincTam habcanc Ipc- 



i Arry TtpTA- 
JtntMnttm 
indtnifiU- 
ItttT mitltm 
cmtBm. 

Su*'u;cn- 
ttntim. 
Thtmi/lmi 
fijwtut. 



2* Vicny- 
fic. 

guu fin. 
fitt fttda- 
llriri.'s*A- 

Z 

Ctntr» iR. 



ciem,an vcro vnicam rc 
* indiuifibilitcr multa tobiccTa. 

SECTIO PRIMA. 
Trofonitur fententU Tatru Suare^. 

PA t e r Suarius cap.14. 15.& 16. fuse & 
efddicc hanc quxftioncm traAat, vix autcm 
fc dctcrminate in vllaro partcm flcclit : rcduci- 
tur autcm tocus ipfius difcurfus ( in quo Tho- 
mtftas fcquitur ) ad hxc: Poflibilcs funt fpecics 
in fc fimpliccs, vniucrfales tamcn cx pattc ob- 
iccTi, crgo poncndx funt in Angelis. Patet con- 
fequeniia, quia illis dcbcmus tribucrc fimpli- 
ciorcm & perfecTiorcm modum cognofccndi 
uam hcminibus, cb qubd magis acccdant in 
ua liibftantia ad fimpltcitatem Dei : adducit 
etiam aliqua Dionyfij lcca , qux nos paulb pbft 
tangcmus. Iftam verb docTrinam folitm intcl- 
hgit in ordinc ad obiecTa infcriora ipfis Angc- 
hs. Vt atttcm in hoc pundto ipfos Angclos ipe- 
cie diucrfos intcr ic , faciar inxqualcs , ad- 
dir, qub Angcluscft pcrfccTior in fpeciealtcro, 
cb pcr fimpliciores & vniucrfaliores fpccies 
cognofccrc. Quia verb hinc poterat fequi,tan- 
dcm deticniendum ad Angclum aliqucm , qui 
vnica fpecic omnia cognoicat, vndc pofteial- 
T o m V i 11. 



ter illo perfecTior non poflct iam per vniucrfa- 
liorem ipecicm cognofccre ( id quod eflct con- 
tra principium vniucrlale affumptum; ) varios 
cxcogitauit modos , quibus poflct id cxplicari. 
idcbdicir,vnum Angelum forte cognofcerc pcr 
vnam fpeciem centum lconcs , alium verb tan- 
tbin triginta,aut quinquaginta , vcl cencum e- 
quos , qui non fiinr xquaiis perfecTionis cum 
lconibus: & hoc modo facic varias combinattp- 
ncs & diftributiones. 

Vtautcm cxpkcet,quomodopervnicamfpc- ^**"- 
cicm poflint multa obiccTa diucrfa rcprxfcn- ' 
uri,duobus modis aflignat vnitatcracisobie- 
cTis: vnuscft, vt foliim vna fpccics qucat rc- 
prxfcntarc multa, quatcnus conucniunt in ali- 
qua ratione communi & gencrica, v.g. quate- 
nus funt cquus vcl lco. Huoc autem modum t c 
meritb reijcit , quia Angeli fpccics non rcprx- 
fcntat dirccTb rationes communcs , fcd indiui- 
dua & fmgularia vt talia, crgo non quatcnus 
conucniunt prxcisc in ratione aliqua comrauni, 
feu gencricii. Sccundtu crgo raodus cft, vrilla Siamittt 
obtecTa habeant inter fe aliquam fimilirudi- ucfhuuii- 
nem , vcl in aliqua ndbis ignota conditionc 1 
conucniant , rarione cuius reprxicntari queant , 
pcr camdcm ipeciem.nqpita, vteo qubd con- 
ucniant in hoc, quod cft poiTc reprxfcntaii pcr 
vnam fpccicm , per illam rcprxlentetut : eflct 
enim id nouo circulo vitiofo rcm dcclarare , fci- 
licct, pofliint reprxfcntari vnici fpccic , qui» 
* e } vnici 



Digitized by Google 



54 Rod. i#Arriaga Traftatus De oAngeiu. 



5 

VUtritr 
Sustff epi 



Km rtju- 

l"«ff*- 
titi »ngt- 
lic» rtprt- 
ftiUMni 
flur» ehit- 
il». 

A ftlt Sce- 
$0 nrgeri 
tiiittur. 
■ . ctn- 
tUtfitnii tfi 



rnica rcpnfentari poflunt: conucnicutia f-rgo 
illa vcl tonditio debct clfc aiiquo modo uiitc- 
ccdcns & phyfica, vt maiori titulo c.i duo ob- 
ictla poflint rcprxfentari per vnicam fpccicm, 
quam alia obictta conditionem aut conuenicn- 
riara illam phyficam non hibcntia. & hxc cir- 
caobicca Angclo infcriora. 

Quoad vcio xquaiu vcl perfectiora , putat 
Angditm pro quolibet alio (c perfcciiorc dcbe- 
rc habcrc fuam fpccicm thftinciam , quia An- 
gclus pcrfectior cft adxquatus virtuu intclle- 
CtilUE infcrioris Angcli ; crgo cgct pro illo vni 
adxquata fpccie. Qux dodtriiu codcm modo 
vidctur cxtendcnda ad alios Angclos fibi x- 
qualcs, vcl eiufdcm fpcctei , fi dcntur de fa&o; 
vt & dari fupra dixi probabihus eflc. 

SECTIO SECVNDA. 
Sshtomodo tvnica fpecies pofSit repr*- 
feptare plura. 

1C0 Pp.imc», me nullam rcperire repu- 
iod vna fpctics ange- 



4 

Ntqut rt- 

P H H*t fpt- 
tttS Ttflt- 

ftntani 
umnticrt»- 
turtu ftjf,- 



.R»tietft. 



Hnic ctn- 
tlufient 
tninii /*- 
uttSmartx., 

SS* 



-L ' gnantiam in co , quod vna fpcties ange- 
hca rcprxfentetmulta obic&a.ita Suarcz fupra, 
vbi Vafquez pro fc citat. cftquc fcntentia com- 
munis lnter Thomiftas , fohimquc vidctur a 
Scoto negari. Ratio huius eft: nam in co quod 
vna fpecics habcat virtutem concurrcndi loco 
diuerlorum obiedlorum, non maior repugnan- 
tia apparet , quam in co quod vna cademquc 
potentia poflit concurrerc ad muhos actus di- 
ucrfos : atqui vnus intcllcctus cx partc potcntix 
concurrit adomnes a&us »crgopotcft vna fpe- 
cics concurrere loco obic&i ad nuiltos & di- 
uerfos adhis. Nequc enim cx illo concurfu con- 
tradnStoria aliqua fcquuntur, nequc inde infcr- 
tur, cam futuram infinitx viitutis. 

Hinc ego dico Slcvndo , mc ctiam non 
inucnire vharn rcpugnantiam in co qu6d de- 
tur ynica fpccics reprxfentans omncs crcaturas 
poflibiles, quia, iicut alibi dixi, non repugnat 
pcr cognitioncm crcatam noki omnia polhbi- 
" a > crgonec cft rcpugnanria vlla in co qubddc- 
tur vnica fpccics habens virtutcm concurnndi 
adxquate ex parteobicdi adcam cognitioncm, 
quia adhuc minor eft pcrfectio fpctici , quam 
cognitionis aclualis. Nequc cnim intentionah- 
tcr cxprimcrcomnia.dicitcontincntiam phyfi- 
cam omnium perfectionum qux fnnt tn obic- 
&0, vnde pcr accidcntalcm fpccicm longc An- 
gclo impcrfcdtiorcra potcft rtprxfcntari fub- 
ftanria Angcli ; crgo fpccics rcprxtcntans crea- 
turas non idcb contincrct nec formaliter , ncc 
cmincntcr omnium pcrfcctioncs, crgoncc idcb 
eflct infinita limplicitcr. Dico fimphutcr : nam 
habere aliquam infinitatcm fecundum quid, fi- 
ue quod rcfpiciat infinitos terminos , non cft 
contra rationem crcarurx: fic intcllc&us nofter 
&angchcus habcnr re!p«aum ad omniaobic- 
cla poflibilia, quia omne ens pofliint nofterc, 
hcct fortc non limul ( dc quo lam non ctiro in 
ordine ad hanc inftantiam ) faltcm dnufiue, 
pcr quodnon tollirur incis iiitellcdtibusactua- 
Iis ordo ad omnia. In hac conchifione fonc 
non confenrict Suarcz, vtexdicendis conftabit. 

Dico ergo Tertio. Ad defcndendas has 
ouas concluUoncs , non cft ncccfliim poncrc 



aliquam vniratcm ant fpccialcm conucnien- 5 
ti.nn lcu cotKlitioncm in eis obiictis, r.uionc cu- 
ius dicantur conftirucrc vnum obicdtum magis 
quam ahaobitdta, quxpcream Ipccicm non 
attinguntur Hxc cft contra P.Suarcz , qui, vt *fi*"»r* 
ftipra vidimus, cam conumientiam , hcct vaJde ^'^i 
c^iguam,requi(iuit. Probatur autcm Pnmb ad cmdur 
hominem cx ipfomct Suarez, qui ccnfet, cxtra f Ttt»i H 'r 
vifioncm bcatain poflc crcamras omncs vnico frtmbU 
acru videri ( fuic lilcfit fiipcrnaturalis.fiuc na- 
ruralis. dc qtio iam non curo) ua t*o cap 14 tx 'M tSm * 
innuit, &fulius 3 .partc difp.z 7 . ftct. 4 . crgj 
vt obic<aa mulu tanganturpcr cumdcm actum 
fcu ipccicm , non eft ncceflum vt liabcant eam 
conucnicntiam fpccialcm leu coiulitionalcm.Pa- 
tct confequcntia cuidcnter: nam,vt fupri cx 
ipiomct Suaricr diximus , ca conucnicntu cflc 
debct talis , vt rationc illius magis hxc obiccia 
poffint tangi quam alia , qux carcant taJi con- 
ucnicntiaj crgo ad hoc dcbcnt eflc alia, qux 
careant ca conuenicntia:alioquin li omnia illam 
habcrcnt, fruftra quxicrctur, an hxc potius 
quara illa fimul nofci poflcnt : atqui, quando 
omnia poflibilia cognolcuntur , iam cuam ibi 
mcludunturca.qux non habcnt prxdi£Um con- 
uenientiam : crgo iam linc ei conucnicnua da- 
bitur in cis hoc, quod eft tangi pcr vnam cog- 
mtioncm aut fpcciem , ergo^non requiritur ea 
conucnicntia , ctiam cx piincipus ipfius Suarcz. 

Sccund6 idem abfoluti cx fxpc diclis prol <j 
b» , quia omnia obicda , quantumuis mtcr CcFr+Um 
diiparara.poflimt vno adhi cognofci, ergo non Sunndb 
rcquintur ea conuenicntia. Confcqucnua cui- «""*•#*■ 
dcns cft. Anrcccdcns probatui , quia faltcm iu- 
dicio ncgatiuo poflunt fimul noici, dum dico, 
Homo non tfilmx, no*eft tcjHut, &c. illud au- 
tcm ludicium cft actus indiuifibilis etiam in 
Angelo: & m co iudiciocft clara noritia vtriuf- 
que tcrmini; cur crgo non poflimt ctiam per 
ludicium afhrmariuum fimul nofci; Idcm in yi. Ctnftrnim. 
fionc omnium creatutarum in Dco, quam dixi 
ahbi pofllbilcm cflc^ctiam manifeftc patct: ibi 
entm nofcuntur omncscrcaturx,quantumuis in- 
rcr ( C difparatx. Video fone refpondcndum.eas p r j 
omnes cognolti, mutcnus contincntur in om- 
nipotcntu Dci , iub qui rationc vnum confli- 
munt obieftum. Vcriim hxc (blutio facflc rc- Ctntri t» 
ijcitur , quia ibi non prxcisc cognofcituf rario 
communis, in qua conucniunr ; Hcd & panicu 
hres m quibus & dirTerunt & oppohuntur. 
liuod fi ad hanc conuenicntiam rccurrcrcvo- 
lumus^-oflumus ctiam facile m omnibuscrea- 
tura cam conuenicntiam inuenirc , faltcm qua- 
tenus omncs funt dcpcndcntcs i Doo, vcl qua- 
tenus funt cns ; necncccdiun fuiflct adeam no- 
bis otcultam conditioncm rccurrcrc Idcm ui 
voluntatc fuadctur: qua.uumuis cnim difparata 
fint obieaa, poflimt vn.co actu amari; poflum 
cnim diccrc vno aciu, FfiU hoc & %Uh4. qu * 
cnim in co a&u repugnantia 2 

Ratio a priori huius eft , quia ncquc armiic . 
infinuatem, nequc dicit aliam rcpugnantiam 
exprcflio duorum inter fc vt diucrlorum , imo ZZi 
& omnino oppofitorum: qualia funilux & tc- 
ncbra: ego (altem ncccun video, necinucnio 
m vllo audorc mfi pctcndo pnncipium ; multo 
crgojn.nus id repugnabit rcfpedu aliorum 
obicctorum, qux minusimct Ic d.rTcrunt. Et 

quod 



* 



Digitized by Google 



• I 

Difp.7. DefimpUcitatefpecicrumangelicdrum. Sc&.}. $5 



Bttkmtur 



Q 



rtprtftn- 



8 

A fem( 

kmi rttjtt- 
tltr V*- 



SenltntUm 

ntftrtm 

frvh. 



Su*rt\itft 




txS.Dw- 
nyfi» rt- 
IftndiC. 



quod ad eam occultam conditionem rccurracur, 
uiis oftenditur, non cflc bonam rationcm , a- 
lioquin ca fefc non occulrarct , fed prodirct in 
luccm. Vide qux in libris de Anima fufius 
dixi, probans, pofle adlum vnum habere duo 
obieda formalia partialu. 

SECTIO TERTIA. 

OHendttur non ejfe probabtle, Angelos, 
qub perfeEliores , eo ipfi per ftmph- 
ctores fpecies cognofcere. 

varto pico. Vtrum dc fado dcntur in 
_ Angelis fpccics talcs vniucrfalesin reprx- 
fentando, dnbium cft, & mulrb magis,an qui- 
libcc Angelus pro fua maiori pcrfedione ha- 
beac vniuerfaltores fpecies quam alms minus 
perfedus. Ita P.Mohna qu.5 j. art.j.& P.Va- 
lqucz apud Suarez fupra: nam licct abfolutc 
ncgct fpecics diftindas, loquitur tamen ex fup- 
politione o^uod dentur. 

Fateor a P.Suarcz bcnc* rciici Vafqucz ad 
homincm : nam difput. 201. dixerai exprefsc 
( *4erba eius refert Suarius ) fi poflibilcs fint 
Ipccics tales vniucrfalcs, dcbcre Angebs concc- 
«u , quia maior corura perfcdio id exigit : iam 
autcm dijp.ioj. id ncgat, aircrcns, ctiamfi pof- 
fibilcs fint ( in qua poflibilitatc non videt rc- 
pughantiam ) inccrtum tamcn valde cfle , an 
easdc fado habcant: & quidem initiocap. fe- 
cundi cius prioris difp. cxprcfsc loquicur dc 
cxccflu vnius Angeli refpcdu alccrius , vt quo 
pcrfcdiorcft, pcr pauciores nofcat : hocvcro 
oifp.ioj. dicitica efle incertum , vc non audcat 
allcrcre. Scdquidquid fitdc Vafqucz dodrini, 
fcntcntiam nottram fic probo manifcftc. Pri- 
m6,nam,etiamfi diucrfitas pcrfcdionis in An- 
gclo pctat diucrfitatcm pertcdionis in cogni- 
tione (dc quo ftatim;) illa tamen perfedio ma- 
ior poteft ex multis ahis rebus dclumi : potcft 
cmm confiftere in maiori claritatc , nuiori diu- 
turnitate , &c. vt bene, notauit Vafquez fupra. 
Scd & ipfc Suarcz ad hanc folutioncm tcnctur 
recurrerc.Primo,quia relpcdu Angclonim pcr- 
fediorum conccdittn omnibus minoribus , et- 
iamfi inrer fc inxquales fint , aqualcs numcro 
fpecies ( vt fupra obferuaui ex codem Suario) 
v.g. rcfpcdu Micluelis & Gabrielis conccdet 
in quolibct ex cctcris infcrioribus duas Ipccics; 
& tamcn inxqualitas intcllcdus & cognttionis 
maxime cernicur reipcdu obicdorum fuperio- 
rum ; crgo ficut Raphacl , ac alius minus co 
perfcdus inxqualitcr cognofcunt Michaclem, 
licet qiulibct habcat vnam fpecicm pro co Mi- 
chaclc *ta non cft ncceflum,rcfpcdu infcrio- 
rum obiedorum diucrfitatem in numero fpc- 
cicrum ponerc.Et quidcm manifefte quxcum- 
quc i Suarcz pro fe arferuntur , ibi patiuntur 
inftanciam:nam rcftimonia cx Dionyfiolibro de 
Cxlcfti hicrarchia cap. 11. & 15. cum nuilam 
penitus faciant diftindionem tnter obieda ma- 
iora & minora, fed vniucrfaliter lbnent ( vtin- 
fra videbimus ) vel nihil probant , vcl vniucr- 
fahrer de vtrifque. Sccund6 codem modo , vt 
dixi, vrgent argumcnta a 

; aitt crgo codem modo in 



negandx.aut in omnibus conccdcudx fpccics 
nugis vniuc-rfalcs. 

Ncc fuificic ratio quarn infinuat Suarcz.vr <, 
pro quolibct magis pcrfcdo Angclo cogno- ]|>bm Z 
(ccndo ponat vnam lpccicm , e6 quod qulltbct Smtritin- 
fuperior fit adiquarus virtuti angclicx ; hoc, f'"" mt * nm 
inouam, mco iudicio non fumcit: vcl cnim 
vult innucrc, Angelum infcriorcm fimul non 
poiic nofccrc, nifi pixcise fuperiorcm vnum trimm 
Angclum,& nihil amplius: & tuncfaSfum do- fa 




cognitiohc ceflent , non poflcnt vllum fuperio- 
rem nof^crc ; ficuc crgo fimnl vtrumque no- 
fcunt, cur non poflcc cflc viu fpccies , quar fi- 
mul fc & fuperiorcs rcprxfenraret ? li vcio di- 
cat pro quolibcr fupcriore debere habcrcatlum s 
vnum cognitionis , fortc id cft inccrtum ; fcd s 'u"rij "ftn- 
admitto: indctamcn ccrtc non infcrtur, cum fmtxptits- 
non poflc haberc vnicam fpccicm pro multis '•"»»« 'ft 
fupcrioribus : nam fpecics cum fit pcr modum 
caulfx, commoduTimc potcft habcrc vimitcm ''^* m 
ad duas , tres , &c diftindtas cognitioncs de *dbu(»rn 
Angclis fupcrioribus , ctiamli vnica cognttio >»f'rt m- 
nonnifi vnicum rcprxfcntarc poflit. Ucnique fi ***»«»- 
percam adxquarionem intelligat, quod capaci- 1""*'? 
tas Angeli infcrioris non fit, nifi vt dc quolibet f m Ixpl™». 
Angelo fupcriorc vnicam habcat fpecicm ,mnc umu rtn~ 
reddit conclufioncm pto rationc: de hoc cnim 
eft tota difpucacio , ergo non poceft vllo fohdo 
fundamento ca diucriitas inniti. 

Sed age, darius Sccundo rci)cio cam dcdtri- - 0 
nam : pono cnim homincm & inrimum Angc- CUf&i s*- 
lnm cx crcaris dcfadto, vcl duos Angclos inh- wnJirtn- 
mos de fa&o exiftenres intcr lc, ramcn iiurqua- '^L"" 
lcs:&ficargumentor: Intcr cum tnfiinum An- ,l f r f '"„T 
gclum & homincm , vel intcrduos Angclos in- puSuAnr.. 
hmos diuinirus poflitnc cflc alij infinici Angeli 
inxqualcs in perfcclionc intcr fc, pcrfcctiorcs 
tamcn hominc,aut vltimo illo Angclo: quia in 
hoc nulla cft rcpugnantia, prxfcrtim inSuarcz 
principiis, inquibus nec poteftaflignari pcrfc- 
ttiflima creatura , fupra quam non imt pollibi- 
lcs ahx infinitx perfcdiorcs ; ncc infiraa, infra 
quam in infininnn non fint impcrfedioresalix 
poflibiles. Tunc fic argumenror : Ergo qttili- 
bct illorum Angeloruin numero iiihiurormn, 
quta pcrfcdior homine aut Angelo vltimo cxi- 
llcntc,petit cognofcere pcr fpccics vniucrfalio- 
res quam homo, vcl cmam Angdus vltirau^ 
cognolcat ; crgo ifte , qui de fado cxiftit, pctit 
cognofccrc pcr fpccicm cxtcndcntem fc ad in- 
finita obiccta. Patct cuidentcr confequcnriai 
quiacxceditinhnitos Angelosinxqualcs, & pro 
quohbetcxcefluiuxta pnncipia P.Suarcz dc- 
bcc habcrc vniucrfaliorcm fpccicm; crgo fi cx- 
ccdit infinitos , dcbct habcrc fpeciem infini- 
ta reprxfcntantem. Patct confcquentia, quia 
cxccltus tftc crefrit , non ficut in adibus relpc- 
duobiedt indiuifibilis , vbi non valct, Infini' 
txmeft obiellHm , erge atltu ttifinitw efl m ptr- 
fetliont ; fcd crefcit pcradditioncm numcricam 
noui obicdi, iuxta nouum Angclum, qucm cx- 
ccdit; crgo fi cxccdit infinitos, & pro quolibct 
qucm exccdit, dcbet habcre fpccicm rcprxlen- 
tantem vnum obicdum plus , ccrtc ncccllari6 
dcbct habcre pro omnibus quos cxccdit, vnarn 
e 4 fpccicm 



Digjtized by Google 



\6 Rod.de Arriaga Tra&atus De aAngelU. ' 

fpcciem reprxfcntamcm infinica obieda ; non licct diftingucrerur ab anima proptcr vniuci- 



ll 
Mfup* 

ttDMAlMT. 



crgo contcqucnrcr difntrritur , dum aflignatur 
inter Angelos cxiftcntcs.vni (peacs qux ttigin- 
ta tantum obicda, ali) quz centum indiuilibi- 
liter rcprxfcntct: dcberet cnim vcl infimo con- 
cedi vnica, qux omnia exiftauia rcprxfcntaict. 
& quiaomnia cxiilcntia funt finita , adhuc nun 
fathfierct cxigciuix ipfius Angcli. 



tm iptorum 



rarioncm , qubd fubftantia non 



Ctnfim» 
&txflit» 



fit hnTnediatc opcrattua ; ccrtc cgo non vidcq, 
cur ifta roaior vniuerfalitas dcbeat ficri in folis 
fpecicbus, ncn vciq m potcrtiis. 

Quintb dcnique ratione a prioii fxpe tada * J 
rcijcnur illud princtpium: nam vt aJiqua ics cx- ^*''"'? 
ccdat aliam in petfedione, fufficit fi vtl in vni- 'S^j^. 
Ncc fufficit dicerc *cos omncs Angclos poffi- co prxdicato cam cxccdat ; exccfliis cnim vel ex (f4W M 
bilcs non cxiftcrc dc fado, idcoque ncn cfle vnico capite rciulut. vndc ncc prcbabiliterin- frimrtf- 
ncccflum, in his qui cxiftunt,dari vniucrlalio- fcrrur: H*c cattjfa tfl ftrft&tor ttla , trgo tn '•'**• . 
rcs fpecies, quam illi habcrcnt fi cxiftcrent. tmmfou tftHihu eam cxctdu. fufficit cnim, fi 
hoc , inquam , nullo modo fuffiat : nam cx eo vel in vno exccdat. Mala crgo cft confcqucn- ft mc j au f_ 
quod non exiftant , non dcbcnt ifti priuah tia: Aiichaet v.g. txctdtt (jnbntlcm m \trft- ucftpct- 
perfedionc fibi debiti ; crgo , cum hi ob exccf- Utont, trgo dtbtt Ulnm txctdtrt in fmfharatt U&\m illi, 
fum, mododido, infinitum, quem hatxnt ic- fftcitrum , fottnti*rumq*c,&cc. fufficitenim, 
fpedu hominis; vel pxnultimus Angelus ob u pcrfcdiores fpccies petat, licet non vniucria- ^."1,^ 
infinitos Angelos. inzquales , fc infcriorcs , no- horcs , & e contrario , fi pcrat vniucrfaliores, cam 
biliores tamcn quam fit vltimus, pctat habcre nontamen perfcdiorcs.vcl in aliqucaliopixdi- da - 
fpcciem infinito plura numcro reprxfcntantcm, cato cflentiali nobis incogniro , etiamfi non or— 
quam habeat inhmus , feu vltimus ; non potcft dincrur ad intclligcndum : quia indcpendcnter 
probabihter dici , catu fpecicm vniuerfaltorem ab opcratione aut cffcdu vllo nobiliore potcft 
ncgatam ei Angclo pxnultimo , cb quod non efle cxcefliu in perfedione,qualis etiam cft inter 
cxiftant alij mtcrmcdij. Loquor autem dc fpe- res non opcratiuas ; vnde crgo pcfliimus pro- 
cie refpcdu obicdcrum cxiftcntiuro dc fado babiliter ex co qubd vnus Angclus fit pcife- 
infra Angclum; cigo ncn potcft vllo modo dici, dior altero, dactminare pundum. in quo ccp- 

2ub Angelus perfcdior cft, ebpctcrc cogno- fiftit in particulari illcesccfliis? Qiipd finul- 
:crc per vniucrfaliorcs fpccics. lum dctcrminatb caput poflurous aflignare, in 

Confirmo &explico argumcntum. Rcs exi- quo confiftat exceflus; multb minus diccre po- 
ftentcs ( iam non Joquor dc adibus ltbcris fu- tcrimus, cflc in omnibus przdicatis exceflum: 
turis pcr xtcrnitatcm) funt numcro finitx,ctiam vix cnim vlla creatura exccdit alteram in orftni- 

bus perfedicnibus ; folus cnim Dcus cxcedit in 
omnibus omnia alia entia. 



SECTIO QVARTA. 
Quidin hac re -videatur trobabilius. 

VX-timo diccndum, probabilc cfle,aliquos 14. 
Angclos dc fado habcre fpccics aliquas ttyiifrt- 
vniucrfalcs. An autem omnes Angcli cas ha- ***•/«»* 4 
bcant, &: quorum obiedorum illx ftnt, & quam ^'f ttm ~ 
vniucrlalcs , nullo- modo audco dcteiminarc, ' 

3uu non video vndqmaxime, quando nd talcs 
iftributioncs dcfccnditur, an tiiginu ex cquis, 



quoad indiuidua. Dcmus crgo illa eflc ciari 
tatis gratia millc, Angcli poflibilcs infcriorcs 
his qui de fadlo dantur , funt infiniti , & con- 
fcquentcr plures quam bismillc; ccrtc intcrbis 
rnillc (quidcritintcrinfinitos! ) non poflimtdtf- 
tnbut mtllc obicdta, ita vtquilibctcx illis mille, 
plura per vnicam fpcctcm nofcat quam altus: 
nam cum vcnitur ad millcfimum Angclum, illc 
nofcet vnicoadu omnia illa miile obiecta, crgo 
rcliqui alij mille circa ca obicda non fupcrant 
millcfimum. Vidcs crgo , quam fit difficihs 
circa obieda finita ea inxqualitas. 

Tenib , ncc eit bona confequenria, Homo 
exccdit cctera animantia ( irob & plus multb an viginti cx lconibus , an vcib vigtnti duo, an 
m^pmu7 quam ipic exccdatur ab Angclis ) crgo dcbct viginti fcx, &c. qux finc dubio lunt purx di- 
Soluti» cognofccir pcr pauciorcs fpccics. Idcm eft de uinationes, vt cx ctidis patct. * 
*f*lH> vno bruto rcfpedu altcrius , ncc potcft refpon- Primam partem dico probabilcm , quia tales Mtthprr 
dcri, homincm accipcrc lpccics ab obicdis, fpecies vntuerfales funt ctiam ordinis naturz, 
ideoquc eas dcbcrc clfc fingularcs : non , iu- ncc vidctur eflc ncccflitas vt pcr plurcs fiat, 7 " 
quam , fuflicir. Primb, quia faltcm in anima quod potcft pcr pauciorcs; ago probabilc cft, 
leparata id dcbcrct conccdi. ' Secundb , quia multas dari vniuerfalcs in reprxlcnUndo. Ex 
poflctdici,ctiamfi pcr ac'rcm,fcu fpatium inter- quo principio fere diccrcm, omnibus Angclii 
mcdium , vcniant (pecics fingularcs de obicdis, in initio fux creationis fuifle inditas fpccics in- 
tpfam tamcn potcnnam cx omnibus illis fibi diuilibilcs de omnibus obicdis , qux tunc po- 
vnicam fingularem cis xquiualcntem formare; tcrant naturalitcrcognofccrc. Id autcmnon pro- 
bruta verb , quia imperfcdiora, accipcrc fuas barem cx cxccflii pcifcdionis, quia hic*iam fu- 
fpecics in multiplicitate , qua vcniunt. & faU pra rcfutatus cft, vti incfficax ; fed cx eo qubd 
rcm in fpccic intctna phantafmatis poflct hoc non funt multiplicandx cntitares fine neccfli- 
fine vllo abfurdo dici. Qupd fi argumcritum e tatc,qualis non vidaur cflc in prxfcnti ad po- 
maiori perfcdionc probarct aliqutd, debcret fa- ncndas fpecies diftindas proobicdis diftin- 
r.c ira dici in prxfcnti. dis. Dixi, hoc cflc piobabtlius , quia fortb ali- 

Qutrto, Quartb argumentor ab ipfis potcmiis : Ct» quis opinarctur,ncccflarias fuiflc fpecics iuxta 
mrgnmm- enim non ob eamdcm maiorcm perfedioncm obicdorum diftindionem , vt facilius quzli- 
*" * P'~ dicitur, Angelos, quia limpliciorcs & magis ac- bct cxcitaretur ad opcrandum circa fuum obic- 
tOtiuifjit. cc j cntcs ac j ^cum, dcbcrc operari per paucio- dum: ii cnim vna & cadcm fit fpccies omnium 
rcs potcntias, ac proindc in cis dari vnicam, obicdorum , vidctur difficilc intellcdu, qub- 
qux intcllcdiua, vohtiua Sc memoratiua fit? modo cxcitctur ad vnum, Sc non ad aliud- 



Digitized by Google 



Stlati*. 



15 

obhai» 

txDDit- 
uyfit. 



Difp.7. DefmpUcitatefpecierum ongelicarum, Scd.4. 57 

Qux camcn rario haud magni momenti cft , & refpc&u aliorum , non agit de co cxccflu in na- 

facilc foluiuir, diccndo eflc condttioncm ad curnlibus fundaro. 

hocrcquific.-un ipfam volirioncm angclicam, eo Quarta, ciim ipfiThomiftx interomnes An- Qu»,.-». 

modo quo infciiiis cxplicabicur, dum dc cxci- gclos inxqualcs cam diucrfitatem fpjcicrum 

tarionc fpecierum agcndum crit. ponant,& incer ipfos Chcrubinos poiianrmul- 

Obijcies D. Dionyfium fupra cap. ii. vbi tps inxquales, confcquentcr ponerc dehent 

ait Chcrubinos habcrc cclfiorcm fcicnriam, ce— camdem quoad fpccics diucriuatem. Ac Diony- 

tcros magis particulatcm pro modo liio ,&in- llus cam diffcrentiam non ponir,.nifi prxchc 

feriotcm ; & cap. i j. vbt cxcmplo denrium di- intcr vnum ordincm rcfpc&u alrcrius, ergo non 

uidenuum cibum, ait fupcriorcm Angclum di- agitdc hac fpccierum diftcrcnrii. 
uidcrc in aliquot partcs proptcr inferiores , vt Idco abiolutc dico , vel eum agere de ils, r, }.,;!.■■< 



Trimirt- 
fitndt», 
hfdtm Ittk 
vrgtri ud- 
utrfuritt. 



ntn vidtri 
) rt, tb v*- 

THU C«uf- 

fm. 

Vnrna tfi. 



illisqueant co^nolccic, ergo lcntit magis parti- qux pcr reuclationem d Dco accipmnt, & in 
cularcs fpecics clfc tn inferioribus. Ego circa quibus cft illuminario : non cnim omnia, qux D ' w ^'* w ' 
hxc loca dico Primb, ci; eriam vrgcri aducrfa- iuprcmi intelligunt, cuilibet infcriori manifc- 
rios, vt fupraobieruaui: Secundb,abfolute non lci.ru r- vel lolum de maiori perfe&ionc ia 
videri c rc multas ob caullas. cognitionc ;aut,fi vis, de maiori pluralitatc cog- 

nitionum, non tamcn dc (pccicbus, quiaibi m- 
hil de lis infinnat. 



16 
Ttrti*. 



Prima cft , quia in fccundo loco non potcft 
Ioqui Dionyfius dc cognitione naturali. Quod 
euidcnter oftcndo, qtua fpecies & cognitiones Ncquc obcft, quod Primb aliqui dicunr, '7 

naturalcs non communicantur infcrionbus a quoad rcuelaticncs plnra aliquando fcirc infe- s»litumr 

fupcrioribus, vt omncs fatcntur,erinm qui hoc norcm, ergo Dionyfius loquitur dc naturali- 

tcitimonio vrunrur; lcd Ulx a Dco cuilibet im- bus s hoc, inquam,non fufrkit.quia & ab ipfis 

mediate infunduntur , vbi cft crgo ca diuifio Thomiftis ncgatur lublumptum, vt vidcbimus 

cibi per dentes, Sc diftributio in alios 1 fuoloco. Prxtcrca,quidquid dc hcc fit, cum in 

Secunda, quia, fi prudcntcr ea loca confide- naturaJibus omnes iramcdiacc accipianc fpccics 

rentur , magis vidcntur dcnotare, partcm fcicn- a Dco, non habct locum ibi iiluminario, ergo 

tix vni infcnori dari, & partcm altcii, quam ca dcbcf cflc in fupcrnacuralibus & reudacis, 

tocam cuilibcc, diuifam camen in mulcas par- qux nonaccipiunt infcriorcs niii a fupcriort- 

tcs : ita cnim cibus diuiditur per mcmbra,cuili- bus, fiue omnes fupcriorcs ea fcianc, fiuc vnus 

bet aliquid. Et ratio cft, quia in ordine ad nos, tantiim : tunc cnim habct locum Dionyfi j do- 

& in ordinc ad D.Dionyiium , maxime conii- &rina. Ncque itcm obcft, quod fecundo loco SttmJ * , 

dcratur, an vnus cam multum & tam clare dicunr , mcdum fcilicet fupctnaruralcm fe ac- '* 

fciac quam altcr. Qiiod autcm vnus id nofcat commcdarc naturaIi;non, inquam, obeft, quia 

vnico a&u , alccr duobus , parum artenditur Dionyfius ( vt oftcndi ) non agic de diuifione 

communiter ad explicandam maiorcm vnius inplures fcientias, omnes tamcn in ecdcm An- 

fcicnriam prx alio: parum cnim eft nofcerc gclo inferiorc cxiftcnrcs; fed de diuifionc re- 

vno auc duobus , fi idem nofcitur & xque rum fcitarum pcr Angelum infcriorcm , vt ici- 

clare. licet vni vnares, altcn alia rcuclcrur: vndc fine 

Tenia, quia adhuc fub litecft (mulris id dubio nihil penitus infertur dc multiplicuate 

ncgantibus ) an ordincs diucrfi confticuantur fpccicrum in quolibcc, de qua prxcise iiic agi- 

ob diucrfiutcm naturx , an vcrb folius gratix. mus. Ec hxc de fpeciebus iufhcianc, vcniamus 

Ergo quando Dionyfius agic de Chcrubinis iam ad incellcttura ipfum , ciusqttea&us. 



jtnpltt 
*JJt taitllt- 
Htues, fn- 
buturdi- 
utrfimtdi: 



DISPVTATIO OCTAYA. 
De intellefiu angehco, ciusfy ohkBo in communi. 



SECTIO PRIMA. 

Angelos ejfe mtelleBiuos , e> njnde 
id probetur. 

n g e l o s eiTe cognofcitiuos 
fuppono cx Scripcura : vbi- 
3 cumque enim dc cis mencio 
fic , iempci vr videntcs, cogno- 
icences , iaudantes Dcum , &c. 
inducunrar. Idem r3oflet ex Pa- 
tribus , imb Sc Anftotclc & prifcu Philofophis 
fuadcri;femperenim eosvocanc incclligcntias. 
Sed rcs cft ccrtiorquam vt petatlongiorem pro- 
bationem. Hoc pofito, iliud Primb in dubium 
vcnir, vtrum eos cflcirucllcdliaos,probariqucat 
ex corum fpiritualitatc , id cft, an nxc fit lcgiti- 
ma confcqucntia , Angclfis cft fubftancia fpiri- 




tualis, ergo potcft inteUigef c. Difp.i 5 .de fcicn- 
ria Dei, a num.a.flc in libris dc Anima difp.i. 
hancdtfficultatcm expcdiui.oftcndiq; hanc con- 
fcquenciam non cfle bonam , quia fpiricualicas 
non confiftic in virtute intelligendi , fed vcl in 
pencrrabilicate cum altcro indiuiduo ciufdem 
lpeciei in otdine ad eumdem locum , vel ( vt 
alij fentiunt ) in carenria paninm s vtrumque 
autcm rcdc potcft ftare finc virtute intclligcn- 
di ; ergo fpiricualiras eonim non eft fufficicn* 
argumentum , ad infercndam vira intellc- 
diuam. 

Eos ergo efle intcllcdlualcs non ex ratione 
genericfi ipiritualis vtfic, fcd ex cali panicub- 
ri, eis tamcn omnibus communi.probandum 
cft : ficut equum efle fcnfitiuum, non cx com- jZtfart^ 
muni rarione entis corporci vt fic, probandum chUtu 
eft; led ex tali infcriori rarionc , quam vocamus 
animalitatem : ita in Angclis eft ratio inferior 

fpiri- 



Digitize<j by Google 



t 



58 Rod. de Arriag a Tia&atus De Angelis. 

(piruualicate, e qui vis intclleciiua fuadcuir. qnia iam fupponit duo cfle principia ; & idem 
CJuammu aurem cam naturara in fc aut in cflc- ionax ac fi dtceremr, Qajmdo iiinr duo actus 
ctu inrcllectionis non vtdcmus, ex principiis rcalitcr, qucium vnus habet vnum principium, 
fidci , Conciliis & Pacribus id probandum cft: cV alrcr aliud , utr.c fubrduo principia. dcquo 

quis vmquam dubitauit : at tuiic mtnoc eit fal- 
la: fiuecnim cxiitcncia lit diftincta , iiuc 11011, 
dico cam &c intcllccticncm cflc actum ciufdem 
rci , qnia imellcctum cgo nor. ciicinguo ab cl- 
fentia; aluraoc ergo dcbes fuj'jx)ncrc pcobatam 
eamdiftinciionciu, vel hoctugumcntiiin nuU 
tAn corum intdlcttus (gr a li£ potentw j lun c ft. 



ruppOOO autcm frcqucntiflima clle Scrijmi 
Kxr.i, quibus Angcli mtclligcmcs o: ccvgnoiccn- 
tcs aflcruntur, vt paulb antc dixi, crgo. ' 



SECTIO SECVNDA. 



T T an c eriam quzftiooem vcl fimilcm de 
UitL An- L~± animabus traCtaui in libris dc Anima, 
giU «kfm vbi ncgatiuam parrcm vt probabiliorcmdcfen- 
j»ifi/uui* <jj ( q UU , m lla pcorfus vidctur ncceflitas diftin- 
gucndt cas potcntias. Quodenim folet i Tho- 
miltisobijci, fubftantias non eflc immediate 



Stctmds. 



rtiUittr 

iifiin^ 



in rbihfi 
fkii r«- 
fftnii M- 
gAtmi 
Obija*mt 
Thtmifi* 



fint rcalttcr dttttncl*. Sccundo dices , potentia i .dligcndi, & obuai* 

quxuis alu,fpccificatur ab tctibus & cbicCtis; 
ij fa vero cflcnria cc lubftaniia non ita ; crgo 
dtftinguuntur intcr fe. Rcipondco, cflcmiam 
& lubltantiam fub conccptu eommuni cjfcntt* 
Vt iic , non Ipcciticari ab obiectis , quu tflentu 
vt fic , non Jicit ordincm ad obiccta. At talis 
eflcntia in paniculan , cui diciiiius porcnri..s 
opcratiua&, fallum omnino cft, Si ita finc fun- idcntificari, iinc dubio fpcciticaiur ab obicctis: 
daincnto vllo cxcogiutuin , vt amplius non de- ficuc fi quts vcllet probare,animalitatem diftin- A fi. 
bcamus in eius rcpugnatione inharcrc : nam in g U j in hominc a rationaliute , ficquc argucrct, 
materia dc charitatc oftcndi , animam immc- tsfntruatnM fptcificatttr pcr ordtnem ad fiu- 
dutc dcbcrc tnrlucretn volitionem, & imme- fitiona , at rutionuhtat mn tt* , fed pcr ordt- 
•Ccntrk tfi. diate rccipcrc intcllcdtioncm ; alias non poflct tictu *d difcurjum ; crgo dijltngtittntier tnter fc 
eius libcrtas Sc dctcrminario a cognitionc ex- rcahtcr; malc ccnc argumcntaiciur,cc iclpon- 
plicaii. vndcinfcrtur,animamfaltcm'partialcm dendum c-icilct.vr pauio ante dixi , negundo 
vinutcm immediaiain intclltgendi & volcndi ammalitatcm, qux cit in hommc, non ctum 
lubcrc, Cv idcm cft liio modo dc fubftantia Ipecirican rcaliter in ordinc ad clifcurluni, &c. 
Angcli. Ex hoc principio , quod fufiiis in libris Dices Tertio, Si porcntu: non diftingucrcn- oiitai» 
dc Anima probaui, rurfijs oitendi, noneflener tur ab Angelo, nullas haberct omnino j->allio- 
ccflarium intcllectum.aut voluntatcm diftin- ncs; hoc aurcm cft abiurdun» , crgo. Rcipon- Bt/fenMt 
dtam: ii cniin fcmcl conccditur.immcdiatc cfti- dco , adliuc nou oitcndi cur id lic abftwcium; Prm>': 
ci iutcllcdticnera ab anima , gratis poftca dici- ego potius dico cflc abfurdtim , iinc ncccllitatc 
tur, id pauulucr untiara cfle, &: non totaliter: ct iuperaddcrc paflioncs, cuin aquiualcrc pcr M 
fine vlla cnim ncccflitatc limitatiir htc vtrtus, fuam fi.1bftanti.1m cis poflit. Sccundo relpon- 
&. diftincla rccjuirirur potcntia , ciim ncc cx ip- doo. vbicationcm o£ durationcm intci paflioncs 
saopciatione.nccaliundc lux limitatio infcra- annumcr.ui j>ollc, fonc ctum fpecies aliquar, 
tur. Et .rurfus rogo, vndc iufcratur, rcquiri faltcm fub diliundionc hs vcl illx, cciamh ab 
vnam potcntiim , & non duas , ad intclligen- ipfonon fluanc Sed nc facBmusquaftioncm dc 
dum. Rcfpondcbis , crcdo , quia vna viaemr nomine, an dicendx Gnt paflioncs, fi ab co non 
fufticcrc. Bcnc, crgo cgo poccro dicere , ncquc procedunt, idcb prima foiutto vidcrar folidior. 
viuin cllc ncccflariam , quu anima vidcrur fuifi- DicCs Qui tb, Rccjuirunmr potcntix vt dc- ObitSi* 
ccrc.quodipfumdc Angclisdiccndum arbitror. tcrminent aninum vcl Angclum. ContraPri- S**"** 
Dkes Primo cum nonnullis rccentioribus, mb, quii,ctfi dcnrur potcntix , ilbc DOD dctcr- t ^*, 
Tt ' Ea, quorum adtus func rcalitcr diftincti, ctiara minant antmam , fcd c contrano : nequc cnim 
ip(a rcaliccr intcr fe diftinguunrar ; fcd eflcntia anima fubditur potcntiis, icd poteiuiz iiibdtm- 
Angcli, & cius intcllcduSjhabent adusdiftin- tur animx , qiue illis vtitur pio fuj libcrratc. 
dos, quia adtus cflcncix eft cxiftcntia, actus Conrra dcindc.quia aniraa ad inrclligcndum SMmi *- 
vcrb intcllectus, cft intclledio ( ergo diftin- fufficientcr dctcrminatur pcr fpccics imprcflas, 
guuntur. Rcfpondeo Primb, raifum cflc,actuin ad amandum vcrb pcr ipiam COgnrtioncm; quid 
cflcntix cflc cxiftentlam: nam hxc ctiatn in crgo eft ncceifiitium aluut decermiuatiuam pcr 
fcntciuu obijcientium tk vcci non diftinguitur modum potcntix ? 

rcalitcr ab cflentia ; crgo non cit a£tus illius, Diccs Quintb ; Dionyfius cap. 1 1 . ctiam in obucti* 
quia nihil cft realitcr actus fuiipfius. Sccundb, fummis fpiritibus ttia diltinguic , fubftantiam, 95«*'* « 
in eo lcnfu etiam cxiftcnriaeft actus intcllcctus, virrutcm & opcrationcm.Et Anfelmus dc Cafu 2,"^'',''. 
quia etiam intcllcdtus habct ftum propriam diaboli cap.8. air, voluntatem diaboli non cfle ^ "'' ' 
cxiltcntiam iibi identificatam. Tcrtib Rcfpon- fubftantiam, licec fic tpixdam cflencia. Rclpon- Rtfttodf 



bu. 
Cgmtrktft 



Obitai* 



Vjtfr*»i*o 



T.nii. 



dco,m.iiorcm eflc falfam : ctenim adtusamoris dco, Dionyfium cria illa agnoicerc; an vcrb «*" Dtvy 



Si odi| limt non folum diftindi , fcd oppoiiti; fint rcalitcr diftmdta, non dcclararc. Ad An-^"™' . 

itcm aflcnfus tk diflcnfus ; & tamen non pro- felmum dico, cum macis ibi loqui de actuali*^/' 

ptcrca principia , .-. quibus oriuntur , ieu cuius ipsa volitionc quam dc^iotcnria volitiua : ^gic 

funt, diftinguuntur realitcr. cnim dc affcctu ad malum. Sccundb dico, Rtfpmdt* 

Rcplicaljis , tcita mtclligere maiorcm, vt v- ctiamfi rcalitct fint idem ca duo,tamcn volun- 

nus actus cadat fupca vnum pnncipium , al- tatem fub hoc conceptu non cflc iubltantiam, 

rcr verb fupta aliud ; 6c tunc rc£te infer- fictu iu Dco-, vbi idcm rcalitcr cll j^otcntia 6v 

Cowri tfi- tur diltindtio wrum principiorum. Sed conrra, cllcnria, tamcn potcjjtu folct vocaii atrribuium 

quia in hoc fenfu ca propoliuo cit fcre idcntica, Dci, non vcrb cilcntia. 



9 



icc« 



Digitized by Google 



Difp.S. De intellettu angelico, eiusfy obietto y &c. Scd.3. 59 

j Dices Sextd, Poflibilis cft diuinitus , imb & runt fpccic, 8c fupponimus ecs Angelos eri.im ? 

oL<<a,a natutalitet, aliquis Angclus vcl anima ex fui difFcrre. P.Sujiius cum cummum hb.a. tam- P $-«»* 

Sw '* " cflcntia indigens potcmiis diftindis ( vt alib» quam tcm omnino ccnam fupponit eam diucr- *$ rm *'- 

docui: ) quo pofiio.conftarc non potcft, Ange- fitatem , & dooct rcpugnarc cofdcm fpccie in- 

lum de fado non eflc talcm , quia cafn quo itla relledus in naruris diucrfis fpecic, quia a di- 

fubftantiaexiftcret, non habcrcmus maius fun- uerfis cflcruiis diuerfx promanant pafliones. 

. damcntum ad diftinguendam potentiam in il- Egotamcn iudico hoc principium gencralc affii- cenira tfi. 

la, quira iam babcamus in Angclis ; ergo.iicut mi fine folido fundamcnto , imo & cxpcricnriis 

timc raale negarcmus cam diltindioncm , ita contrarium: calorcnim ciufdcm fpctici potcft 

jtsfrtntkt «iam & nunc. Rcfpondco, me in omni cafu eflepaflio ignis , Sc altciius elemcnti fpccic di- 

ieniper debere ncgarc cnritatum mulriplicario- oetii : idcro eft de aliis qualiutibus primts & ' 

nem, quando non habco pofitiuum argumcri- fccundis, albedine v.g. qux potcft cflc propric- 

tum mc in conturium cogcns: vnde li aliunde tas fcu paflio diuerforum animantium. Dices, R,fUt*. 

mihi non conftarct dc imbcciUitatc cius fub>- iftas efle paflioncs cornmunes, inrellcdum ve- 

ilantix, dcbcrcm negare , iJlam indigcrc potcn- r 6 non eflc ulcm. Conrra , quia tcfpondctur *fi- 

tiis diftindi*: & licet in rc rallerer, tamcn pru- per conclufioncm : nam dc hoc quxnmus , an 

dcnter difcurrerem iuxta naturas rerum : vnde tntcllcdus criam pofllt cfle paflio duarum natu- 

etiam dc fado fortafle cco fallor, & aduerurij rarum intcllcdiuarum , fcu paflio communis. 

, at ilTi ungunt illam pari quod idcm eit. Et hoc probo i fimili cuidcn- 



tangunt 

caiualiter , quia nuUum habcnt fundamcntum; tcr, cx diuerfiate cflentiarum , qux etiam cft in 

cgo autem, licet errem , quiaeft aliqtu occulta duobusclcmcntis,& umcn habct eamdcm paf-' 

ncceflius quam non vtdeo.tamen probabiUuj fioncm communcm. Rario i priori huius*cft, Rttitm 

difcurro , iuxu ptinapu nobis nota : ncque quia ( vt fxpe dixi ) diuerfius duarum natura- "** 

cnim bonitas aut malitia difcurfus ex euentu rum non pctit, vt omnes prorfus cffedus di- 

fcmpcr dcfumitur, fcd cx principiis per fe pro- uerfi finc ( loquor de ettcdibus; ipfas enim a- 

babilitct faltcm notis , & rcda ifiatione cx illis; dioncs efle diuerias alibi dixi : ) nam diucrfi- 

ficut,ctiainii indigeret Angelus dc fado dua- tas vel ex vnico capite poteft proucnirc. Da 

bus potcntiis ad mteUigendum , nos , qui non cnim v.g. Angclum & homincm cumdcm ipc- 



videm 



us eam indigentiam , non poflemus cos ue mrelledum & voJunutem habcre>; fi umen 

g intclledus diftingucrc. Poflc vcrb aliquem a- vnus fit pure fpiritualu , altcr compofims cr 

Ntnrtpu- knncflc, patct , quia nulla fcquuntur contradi- ipirttu & materia, numquid non habebunt fuf- 

S nmt fub- dot ia, cx co qu6d dctur aUqua fubftantia per ncicotem diucrfitatcm i Vidcqux dixi difp.7. 

fltuut* ftr diucrfam poteotiam intelligens quxdam obie- de vifione Dei i num. 16. oftcndens ex eo 

*>»">*> da, & pcrdjucrfam alu; eo modo quo ani- qu&d Angelorum inrclle&us inter fc ipocie dif- 

wt'fT//'«i ma ' P cr vnara P otcnt *' lm cognoicit aUqua ac- feranr, non fequi , eorum iotellediones fpecie 

' cidcntia , & per aliara - iu , & co modo quo in ditTcrre: dirferentia enim ipecifica eft quoddam 

ordine fupcrnarurali per vnum habitum fcu genus nuli, ac proptcrea ex minimo efFc&u 

quafi potentiam completur ad quofdam adus, potcft proucnirc : fi enim in eflentiali vno prx- 

&pcr aUum ad alios. Probaui cnim alibi , non dicato differant, ctiamfi in ceteris conuenianr, 

cflc de ratiooc omnis potentix fpititualis intel- fimpliciter & abfolute diueffx erunt fpcrict; 

lcdtiux, aut voUtiux, ic extendere ad omnia ob- ctgo licet homo Sc Angclus conueniant in hoc 

iccta,fcd ex natura fua pofle efle limitaum; quod eft diccrc ordincm ad eofdcm iotellcdus; 

crgo non rcpugnar Angctus habcns binas po- quia ramcn diffcrunt in eo quod vnus non di- 

tentias intellcctiuas. Et fortafle in re aliquis citordincm adcorpus , alius ver6 dicit ; habcnr 

talis cftproduduij non tamen, vt dixi, propter. finc dubio pra-dicatum eflenriale, in quo ditre- 

ca nos , quamdiu dc eius cxiftentia non con- rant, & confequentcr abfolute diffcrent: ficut 

ftar*, debcmus aflcrerc iUum dari ; icd viundo Ucet conueniant m ordinc obcdknriaU ad caf- 

fempcr muhiplicationcm cntiueura , debemus dcra fpecie vifiones Dci ; quia umen in aiiis 

diccrc eos non habcrc binas potenrias intelie- prxdicatis. difreruru, abfolutc dUTerunt fpccie. 
diuas diftindas: & eodem modo cgo dico vl- Poteris fbrtc relponderc ex dodrina non- S 

terius, ncc quidem vnam , licet fortc in rc ipsa nuUorum , argumentum i me fadmn habcrc BifitfJt 

aliqui fint qui diftindas habeant potcntias. dc locum in aliis pflionibus, non auteman intel- J* 

quo nobis non conftar. ledu, qui cft paflio prxcipua & prim3 Angcli , 

idcoquc dcbct accommodari Ulius natune. Sed CenfT * tfi 

SECTIO TERTIA. contra , quia argumenrum i me fupri fadum, 

hocipfum impugnat: licet enim dux cflcnux 

£hiid dt diuerftatc factficJ, angeltci conueniant in ordine ad primam paflionem , fi 

imetieffni SirtAt* d&mtrust* i S aho P^ 1 " 10 Mwi dlfktcm 

r in » J * ipccic;ergodiucrfitasijx:cificanaturarumoon 

juUjttWt i.;. infert ncceflario diucrfitatcm criam primarum 

0 paflionum. Vnde mulri tribuunt igni & acri 

al TumZ. V * ITAB '* Tcrrio poflct, », cafu quo in- calorem vt primam paujoncm,ctiam in gradi- 

rtm&mn' tc Uctius angelicus & humanus diftin- bus intcnfis: & Ucet ca icntcntia aliundc fit 

l*um dif. guantujr a fubftantia , difterant tamcn intcr fe falfa , non umcn cx capite prxfcnri , quod a 




. Difjitized by Google 



I 



Rod. deArriaga Tra&atns 



De Jneclis. 

o 



9 Dicenduni crgo cft, licct formalicercx diuer- 
Qgtfti» fitacc narurx non infcracur diucrfiras tnu.llei.tus 
t*Kilmiiimr angclici &c humani , aut Angclorum intcr ic, 
proptcr racioncm dacam ; dc Uclo ramcn intcl- 
kccum angchcum ( fi diftingiucurab ipfis An- 
gclis ) efle diuerfum ab luimano , ouia pcrfe- 
clius mulcb pottft cognofcerc quam numa- 
nus, vc fupponocx communi confenfu Thco- 
logorum. Hxc autcm maior pcricctiocft illis 
intrmleca Sc eflcndalis ; crgo facit eos intcllc- 
.Hstifcm- ccus diueiios a noftro. Rarionenj naturalem 
xlufiimu non dcfumpcam ex au&oricatc nullam habc- 

f txlTat?i- mus P ro nac conc,u "° nc » «l uu nec 'P l ' os imc '- 
tareJtfZ' k ftu$ angelicos in fc , aut in fuis adhbus vide- 
mus. Poceft tarocn ca rado addi , qubd lcilicet, 
licct a diucrfis namris promanare polfint paflio- 
nes eiufdem fpccici, quando tan.cn nonhabe- 
inus poiiciuuvn fundamcncum ad allercndum 
de fado cales efle, connacuralius videnir, vt 
iuxca diuerfitatcm naturarum diucrias cis paf- 
fiones aifigncmns. 

' SECTIO QVARTA. 

* 

De diHintltone intelkStua ab acluali 
tntclleclionc er habitibus. 



Qvoad Primum, Rcfpondeo omnino 
diftingui : potuir cnim Angdus feparari 



10 

A *c7mM- 

tu mtellf ab intcllcdtione : nam Angclus non eft natura 
St» dtilin- fui ordinatus ad mc cognofcendum , aut ad 
*" quodcumquc aliud obicclum in pardculari. 
t»rnm Jub- p 0tc ^ fa cl ( camdcmm.et c fl cn tiam Angcli 

iu^tnjt* fmc mutationc intrinfcca poflc tranfirc a cog- 
a,ym»n- nofcente in non cognofccntcru , aut e contrano, 
** • ad cUm modum quo cadem cflcncia diuina finc 
QbitHi». mutatione fui poruit cllc cognofcitiua, aut non 
Cer.tr* cognofcitiua crcaturarum cxiftentium. Hoc, 
inquam , dici non potcft : licct cnim in Dco id 
locum habcat proptcr cius infinitatcm ; cft ta- 
mcn rcs nobis plane inintclUgibiUs, vt oftcndi 
i.tomo dilp. atf. per tocam. id autcm vcllc 
transretrc in crcamram, cft eam faccrc Dcum, 
cc omncin Philolbphiara 6c Theologiam tur- 
barc: nam pari modo ctiam poiretdict,linc mu- 
cationc intnnfcca fui , matcriam primam v. g. 
iam cfle albam , iam nigram , iam conftirucrc 
homincm, iara non. Ncquc quoad hoc vidco, 
cur fpecialitcr id dicatur in Angelis , magis 
quam in nobis : nam tam intrinlecum Sc realc 
cft Angclos cognofccrc, quam nos cognofccrc; 
crgo tam rcpugnat irt illis cognirionem murari 
ime mutacionc inttiulcca quam in nobis ; ergo 
tain in illis , hoc quod aminitur,aut fucccdit de 
Bouo, dillinguicur , qnim in nobis. • 
f . m Diccs , hoc argumcntum bcne probarc dc 
fc,. cognicionibus alioruift obiectorum , non tamcn 
dccognicionefui, quiacanon feparatur ab dlis. 
Ctntri Refpoadco Primb , lalccm diuinicus cam pollc 
Vculd» ^T ar3r '> Secundo, fortc ctiam naturalitcr; Ter- 
Tmt». "° > l'^ 1 aliqua fui cognitio debcat ncceflarib 
inciscfle, non tamcn hxc numcropotiusquam 
illa: vnde omncs func limplicitcr ab cis icpa- 
rabilcs,& conlcquenter diftindtx rcalitcr, vt in 
i i fimili de vbicationc & durarionc*di&um cft 

Anitntttr allbi. 

h»tuif im- Qyoad Sccundum , an dentur habitus intel- 
k&ualcs diftmcci in AngcUs ; in hbris dc Ani- 



n a oftcndi in pcccntiis , qux, pofitis cmnibus 
prxrcquifins ad cprrandum, ncccflitatx iiint 
ad opcrationem.ncn hsbcre locum habitus ac- ^ t ^, t „j tt 
quificos: ciim tnim illx potcncix fupponant,.r i-JW»- 
totani virtutemneccflariam .id opcrandum, de-/»/*«i- 
bcntcoiplo propcndcrcin actum:nam quxma- 
ior propcnfio quam ncccflitas ad operandum f • 
Dixi iccm, ecm facilitaitm , quam nos «pcri- 
mur in intclligcndo, nihil aliudcflc, quam 
quod, fpccics inccncicnalcs facilius cxciccncur 
ad opcrandum ; quod prcucnir cx eo qubd in- 
tcnfioies fint jilhsautcm fcmel excitacis alium 
habitum non haberc locum propter racioncm 
datatn. hxc autcra eodem modo applicanda 
func inteUcttui angelico , qui etiam poluis prx- 
rcquifitis oronibus ad opcrandum , miUa indi- 
gct faciUcate, & vcroncc adrr.itticillam , quan- 
doquidcm cft cmninodctcrminacus. Fatcor ra- 
mcn ad minucndum concurfum inrellcdtus , & 
cx hoc capirc ipfum reddendum capaciorcm ad Ktnreta _ 
eognofcenda fimul plura , qux fine habicibus fn *tqlt- 
non poflct : faceor, inquam , eos habicus fim- dtm dnl 
pliciccr non repugnare ctiam in poccncus ne- "^" 
ccflltads ad opcrandum. Vcriim nuUum ha- J * 
bcmus fundamentum de fadto ad diccndum j'^ m 
talcs dari in nobis,aut in Angclis. Vcium au- Rnt fnnd»- 
tem in voiuntatc eorum dentur habitus , infra tU- 
dicarn. 



SECTIO QVINTA. 
t>e obietlo intelletlM angeUci. 

Qv-crimvs quod fit obic£tum intellcdhis lz 
angchci , & quomodo hic ab illo fpccifi- 
cetur. Suarczlib.z. cap.z. fuse hac derctra- 
&ac; facilior camcnquxitio cft, quam um lon- 
gam cxigat difputationcm : dicimus enim cffc obita*m 
obieclum illius ens vt fic, ficut eciam cft noftri 
inteUcctus : nequc poflumus Angelo ncgarc in- *** tlltaM 
difFercntiam ad cognofccnda oinnia obicda fal- ** 
tem diuifiuc,quam & nos habcmus. Vbi ad- 
ucrtc, inalc a uounullis id proban ex comrau- n ^Jtm ii 
ni rationc inrclledtus vt fic , quafi neccflum fit fr»b»*ttx 
omncm intellcct um fc cxtcndtrc ad omnia. Id 



quod falfum cft: ntillo enim modo rcpugtvit ^ 
poccncu aliqua cognolciciua fpirituahs, ieuTn- v( y>',/<i 
ccllcdus ali quis dcccrmiuatus ad ccrtas fpccies ttutli. 
obtectorum, & non adalias. & idcm dico de 
voluntacc rcfpcitu' boni : ficut cnim potcncia 
roaccrialis.v.g. vifus , dctcrruinacur prxcisc ad 
colorcm tk lucem , ncc ppccft alia matcrialia 
cognofcere ; cur ctiam intcr fpirituales cogno- 
fciduas potendas non potcric aliqua cflc minus 
vnmcrulis quam noftcr lntclledtus , & detcr- 
minara ad ccrtas fpccics obicdcorum ; Graris 
ccrte & finc fundamcnro prorfus vllo dicitur, 
fpiricualicatem,id cft carcntiam impcnctrabilitt- 
ns,auc carcnriam intcgrantium parrium,cflenda- 
litcr dcbcre tribuerc cuilibec potcncix cxtcnfio- 
ncm ad omniagbiccta poflibilia. nec aducrfarij 
vllam affcnint Sttoncm ; & vcrb ncc poifijrit, 
fed foliim fupponunt quod dcbcrent proba- 
re. lmo paulo antc in habuibus fupcraaturali- • 
bus fpirinulij^us, qui funt pcr modum poccncix 
inordinc fupernaturali,oftcndidari camlimita- 
tioncm.qux codcm modo poccrir in naturali- 
bus: AngcU crgo & horaiucs ,non quia fpiri. 

tuales * 



Digitized by* Google 



Di fp. 8 . *De intcllefiu angelico/tutfy obiefio in commum. Sc&.$ . 6 1 

tuales funt , fcd propter propriam & fpccificanv flexionc fupra proprium acTum, & confequen- 

pcrfc&ionem, habcnt hanc latitudinem ; vnde ter fine rcncxione fupra nioduui , quo homo 

cx partc obiedi formalitcr nec Angcli Lntcr fe, cft cognofcibilis a Mtchacle , cognoli.it homi- 

ncc ab bomincdiftinguuntur, fcd in iblo modo ncm direcU\ & idcm dico dc Gabiicle. licct 

illud cognofccndi , vt contingit in potcntiis di- poftca ambo poflmt rcfledterc quilibtt fupra 

ucrfis , habenribus tan.cn idem obiccTum. modum quo cognitus clt homo ab vtroquc; 

Circa quod occurrit dubium brcue , an cb vndc & illi jpfi modi cognofccndi , ctfi in fc 

Jtnii i»«d ^ uot ^ vnus Angclus cognofcat idcm obiecTum diucrfi, funt tamcn obiedum vcriufque intelle- 

tmu> An- perfcitiuj altcro, fcquacur poflc aiiquo modo .dus, quia vterquc potcft cognofcere modum 

ftlmt»g clici cos diftcrrc cx panc obiccTi. Arinmat Pa- quo ambo refpkiunt fuum obictTumi 
mft*t id*m tex SuAttz fuprd cap. i. nam licet idcm obic- Hinc ad argumcntum P.Suarcz in forma 

clum ab vtroquc cognofcatur , poteft tamcn refpondeo, concedcndo obiccTum ipfum in fc n t ( ftn i,i 

M:it»'" fub diucrsa ratione ab vnocognolci, quamab eflc diucrio modo cognofcibilc ab vno, quam »4 Stmnk 

fitfutimt alio.qux diucrfuas cciam in obiccTo iplo repe- ab alio; ncgo tamcn cam diucrfitatcm non cog- *rs*mm*- 

vudtfftm ricur: finc dubio cnim illud obiccTum in fc na- nofci abvrroquc; vndc ncgo,aIiquid in obiccro " 

nxftrtt tK. t capacitatcm , vt vno modo cognofcatur «b pofle vllo modo cxcogitari ,quod vnus nofcac, 

'siutrtx. *f- vno Angclo, & altero modoabalio;crgo criam altcr vcrb non. vndccx partcobiecTi nonpotcft 
frmmi ca diuctittas (ctcnct cx partc obicxfti, quam vp- 



frmtt 



»4 



partc oDiecti , quam vo- efle vlla prorliis diftcrcntia • cflct quidem, fi 
cat P.Suarcz diucriam rauonerafub qua.Ccn- vnus Angeliu non poflct nofccrc quomodo 
flrmat ld : nain intdlccTus & voluntas habcnt illud obicclum cflct ab aUo cognofcibilc, at 
fine dubio diucrfitatcm in obicdo, quia ille iU ctim hoc ab vtroquc cognofcatur, non poteft 
lud attingit qua vcrum , hxcqua bcnum. cflccx partc obiccti differcniia^ vlla, nec qnx, 
Credidcrim hac in re vix pbflc cflc quxftio- nec fub qua: ficut.Iicct diuci fo aftu indiuicfua- 
MMtiiii ncm,nifi dc folo modo lcquendi ,n i ca vcrb nctt liccr Pctrus videat albcdincm ab illo , quo eam 
m dimrfi- approbo fcntcntiam P.Suarez : idcb ccnfeo, ipfam cgo Vidco ; non poceft vllo modo dici, 

mccx parte obiecti habcrc nec quidcm numc- 
ro diucrfum obiccTuir, licct obic&um habcat 
capacjtatera , vt pcr diucrfum aclum numcro 
nofcatur a mc quam a Pecro. 

Ratio autcm huius cft,quia illx vifionesnon 



tmmfimi diucrfitatcm tccam quantam cx panc mo- 

u MMtV *»" dcfumi, non cx cbu&o. Ratio cft, qtua cb- 

nmtxtb- 
ttSt. 
1L*ti* ttn- 



te 



im tfi. 



icdum nullam habct formaliratcm qux cog- 
nofcatur ab vno , & non ab atio : omnia cmm, 
qux futu ctiam rationc noftra cxcogitabiiia, in 

ro cbitcTo cognofci pofliint i quolibct Angelo, funt rcflcxx fupra cura modum ; imb.etfi cf- R*titt*- 

imb a quohbct ex ncbis , qui iam ialtcm abf- fcnt reflexiflimx , fi taracn quxlibct ibpra v- ' 

tradiuc dc cis formalitatibus & cognofcibili- tmmque rcrlcclcrct, eadcmcflct ratio: vnacnim 

utibus agimus ; crgo nihil nec realc, Ucc ratio- idcm, quod alia. n©lccret, Ucct fempcr diucrfo 

neab vnocognofcitur, qucd non ab altojcrgo modo tcncntc ic cx partc aclus. Quxftioncm 

in obicdto nulla cft diucrfitas. Declaro am- fcrc fimilcm ttaftaui lnprctsmialibus Thcolo- 

plius, licet illud obiccium fir cognolcibilc di- gix & Logicx, prcbans, fcibilitaccm & fupcr- 

ucrfo modo a Michaclc quam a Gabriclt, ta- nacuralicaccm atdus hon fc ccnerc cx parte ob- 

mcn Michacl cognofcit totum hoc : cognoicit iccli icientiarum &: Thcologix, fcd cflc ipfam- 

cnim ctiam modum iplum quo illud obicdum rnct cntitatcm adluum, & cx cis denominsri 

porcft a fe cognofci , & modum quo poccft i cbiccTa tali & tali modocognofcibilia;ordincm 

Gabricic : itcm Gabrid cognofcit Vcruhique vcrb, qut in obicciis cft , vt tali modo cogno- 

mcdum , quo obiccTum cognofci potcft a lc Sc fcanmt , non fcmpcr attingi per aAis, quia non 

Michacle; ergo cx parce obicc\i nullus eft mo- rcflccTunc (e fupra fe; & poile etiam attingi ab 

dus, in quo dirfcrant, id eft, nullus modus cog- aiiis cognitionibus, ctiamfi in fe fint aut mpci- 

noicibihtatis cft olicftum vnius , qui modus naturales, aut ad cam fcicntiam pcrtinentcs. 
non fit obiccTum altcrius Angcli. Nec puco id 



& P.Suario polfc ncgari 
. . Hoc ipfum fuo modo dixi alibi de intcllc<5u 
Intttua* ' & voluncacc: nam etiam ipfa formalis veritas 
o-voiun- obie&iua vt taiis amatur,& ipfa bonitas vt taiis 
cognofcitur: id cnim formaliflimc,quod ama- 
rur , dcbct cognofci , iuxu illud tritum princi- 
pium , Nthil voittttm qut* frtcogmtttm j vndc 
non dirTcrt vllo modo cx partc obicfti cogni- 
tio & amor , fed prxcisc cx partc modi , quo 



SECTIO SEXTA. 

tAn mulUBus Angeli [it capdx mt- 
ritatu falfttatis. 

Qvoad veritatem nulla efle poteft difli- Jnpfi in- 
cultas ; co enim ipfo qubd cognofcat in tlil *(tm 
fe rcm , v.g. Dcum cxillerc, homincm, curre- 
re,&c. aAus ille formaliflime cft vcrus ,fiue il. 
vcrfatur circa illud*, qui modus eft ipfa adhis le fit per modum compofuionis cx prxdicato & 
fubftancia , qux vt tahs non fe tenet cx parte fubicao , prout nos iudicamus , fiue fine vlla 
obh cti. Addo, ctiamfi in amorc & cognitionc compofitione, eo modo quo viiiis albedindn 
fotxk poflct rcpcriri diucrfitas , quatenus boni- hlc &nunc ihtuctur cxiftcfttem. de quo alibi. 
tas vt bonitas allicic i^luntatcm , & vcritas in- hxc cnim diuerfitas in ordinc ad vcritacem nul- 
tcllettum; ac id non poile dici rcfpcdtuduorum la cft. Vndc etiahi coghitio diuina, licctnihil 
Angdorum. nam Michacl v.g. dum cognofcit habcat de compofitionc t cft fine dubio vc- * , 
homincm, non idcb cura cognofcit, vt quafi riiHma. ^ 
tx partc obiedi attralut ad cam cognicionem 
homo, qua d Michaclc cognofdbilis: non cnim 
dicit Mtchacl, Cognofco nomincm , quia a me 
tft cognofcibilis tali modo ; icd finc vUi rc- 
Tomvs II. 



,ft ftlfit* 



Quoad falficatem autem maior poteft cflc lu ,' rt »t». 
ratio dubitandi, eb qubdnon vidcanrur Angell tm, **<*»• 
poflc crrarc , & confcqucntcr ncc faUi : cum ""»">*' 
cnira omnium rerum habeant cognitiones in- jjjjjf^ 

f tuiuuas, "~ 



Digitized by Google 



Rod. DE Arriaga 



S5«* 

ftffit. 



Trtm*. 



Ccntlnfit 



II 



tuitiuas , hx auccm non fintcapaces erroris, nc- 
qucipii vidcntur crrarc poflc. & ica conununi- 
tcr omncs audtorcs fupponunt. 

Puurcm ramen,h5c poflc cflc aliquam ratio- 
ncm dubitandi : nam iuxca ca qux alibi docui, 
vcritas non eft eflentialis cogniticni naniraliccr 
intuiciux. Da crgo, Dcum diuinitus abftuliflc 
materiatn aiiquam , v.g. colorcm, & rcliqttiile 
codcm modo Ipccics in Angclo; abique dubio 
Afigelus cliccrct naturalitcr cognirioncm de eo 
colorc, pcrindc ac fi cxifterct, tk tamcn fallcrc- 
rur. & ex hoc capite dicam infra , Angclos non 
fcmpcr efle meuphyiicc ccaos qu6d obictta 
cxiftant , prout a le videntur. Et hinc cxpltca- 
bo, cur non ilnt omnino certi dc obicdto iupcr- 
nacurali in iubftantia. 

Dtco crgo Prim^, vcrum quidcm cfle, di- 
uinitus Angclos hoc modo ctiam in cognitio- 
nibus intuitiuis falli poflc; in prxfcnti tamcn 
loquimur ptxcisc dc naturali capacicatc crroris, 
qux fempcr manct intadta, quidquid fitdccis 
caiibus diuinitus*poflibilibus. 

Dico Secvnbo, Angclos,etfi inrcbus, quas 
immcdiatc cognofcunt, fafli non poflint natu- 
raliccr j quia vcro non omnia immediatc nouc- 
runt,maxime futura contingcnaa , & adtus fc- 
cretos , videtur cti.im ccrtum.poflc cos omnino 
falli circa ciulmodi; imo dc fadto dxmoncs fx- 
pc falli, ccrrum vtdctur apud omncs. Bcati au- 
tcm, quia prudcntiflimc opcrantur , numquam 
falluntur.ncc in fummo ftatu bcatitudinis pof- 
fumus facilc admittcrc crrorcm. Addotamcn, 
in rcbus fadtibilibus fonaflc vnum iudicarc hoc 
iam magis cxpcdirc, quod cftncn non cxpcdiat: 
potcftquc ad hoc propofitum adduci contentio 
illa apud Danielcm dttorum Angelorum : vnus 
cnim purabar magis cxpcdire, ludxos libcrari; 
alter verb, vt mancrcnt captiui. Ncc vidco, cur 
talis aliquis crror lcuis rcpugnct ftatui bcatiru- 
dinis,idc6 non rcputo imptobabile quod Malo- 
nius docct apud Suarcz cap. 55. num. ly bonoj 
Angelos aliquando, fcd raro ; malos vero fxpc 
decipi. 

Vtruin autcm voritas Sc falfitas fit cflcntialis 



Tra&atus De Angelis. 

eisactibus, conftatcx didtis a mc vniucrfaliter An vnitm 
difp. 14. Logicx, a num.i. vbi oftcndi,vcrira- & f^fitm 
tis denominatioticm cflc partim intriniccam a h;^j*f"J- 
ipsa aftirmationc &c ncg.uione adtus , & partim 
cxttiniccam ab cxiftcncia obicdli : nihil cnim 
aliudcft, verum cflc iudicium quodtco, Dtm 
efl, auc./V/rw cttrrtt, quam duo hxc, & mc id 
clicere , quod eflentiale linc dubto cft actui , & 
obicdtum Jta cxiftere, qux exiftcntia obiccli 
diftindta cft ab ipsa cflcntia adtus, & ei cxtiin- 
fcca. 

Eodem ctiam modo a nnm. 49. difputaui.an A8m f,- 
adtus fcmcl vcrus poflir traniirc in fallum , Sc c "*J x " n " . 
contrario ; & ncgatiuam panctn vt ccrriorcm "rf"^ „™ 
dcfcndi. Quod codcm modo dc cogniriontbus rrmrtwit- 
Angclicis dictum puta: vt cx racione, qium 
brcuiflimc tango, conftate poteft. Rario autcm 
eft, quia.li (cmcl obiedtum cxiftit tcmporc pcr 
copulam aftirmato , co modo quo afhrmatur, 
propofitio icmpcrcnt vcra : fi vcro non cxiftar, 
icmpcrcrit falia; rcpugnat autcm, vt.poftquam 
fcmcl cxiftit, vclcxtitit, prour rcquiritur ad ve- 
ritatcm , fimul etiam non exiftat , aut non cxti- 
tcrir, prottt requtritur ad falficacem. Cumquc 
propoiitio fempcr ab initio idcm tcmpus ligm— 
licct.idcmque obicctum : cacnim itgnificario 
cft ipla cflcnria propofirionis , qux mutari non 
potcft , fit ncccflario, v t quod rcquirit ad fuam 
veritatem in primo inftanti, requirat ii» omni- 
bus; & confequcnter, fi in vno eft vera , & in 
omnibus fit ; aut c conrrario , fi in vno falia, 
ctiam in omnibus falfa. 

Vltim6 poterac hic agi de cognitione matu- »<7 
tina & vcfpcrtina Angclorum ; fed dc ca cgt P* "X"'- 



tom.i 



.difp 



de vifionc Dci , a num.i. Vbi 



lutmm & 



c D.Auguftino oftcndi, cam dtci matutinam, vifptrtirU 
quam Angcli pcr vifioncm bcatam habuctc dc AngtU- 
creaturis , vt in Dco contcnris ; dc qua vifionc 1 
nihilamplius hicocairrit diccndum : vripcr- 
titum autem , qttam habucrc Angeli de tnfis 
crearuris in fc, icn in propno gcnerc. dc quacv' 
tn prxccdcnti difput. dum dc inccicbus cgt- 
mus, mulra funr dicta; qux dciidcrantur.icqq. 
difpucationibus inucnientur. 



DISPVTATIO NONA. 

QHomocio intellettus Angeh verfetw circa obiecla natttralia creata. 



SECTIO PRIMA. 

Ghiomodo nofcantur ab AngtUs 
prtfentia. . 

1 x 1 M v s dc obiedto intcllcctus 
in communi , iam oportct cxpli- 
carc ca obie&a magis in particu- 
lari. Et quidcm quoad prxfcn- 
ria, dum actti exiltunt, non cft 
magnadifficultas: li enim habjcat 
fpccics infufas d Deo, tunc omncs fatcntur ca 
cognofci poflc intuitiuc, pro libcrtatc umen 
Angcli fc applicantis; noncuim ncccflatio om- 
ncs attcndunt ad omnia qux actu fiunt : fi vc- 
rb prinio acctpiat a Dco, prxfcntc obicdto, cas 




fpccics, aut ab ipfo obiedto; eriam cft clarum, 
quomodo ca obtedta tunc nofcantur. 

Non ominam tatnen htc notare, dtfficuhet fj^fif"^ 
in Thomiftica & communi fcntcntia faluari 'tj^' 
pofle , non ram quomodo nofcanrur prxfcnria, „i ter , t - 
quam quomodo cxcitctur in Angclis fpccies dc frmrltt*r, 
ets obicdtis dum cxiftunt: fupponoenim quod msximi, 
infra cx P.SuariodoccbmAngclum in fuis fpc- 1**""** 
cicbus rcflcxc cognitis habcre notiriam quam- {ESJST 
dam confufam rcrum omnium, feu obiccto- 
rum fibi propoaionatorum , vt indc pro libitu 
diccrc qucat , Volo tam dt boc , tam dt tllo co- 
gitart. Hoc pofico, cum non neccflari6 Angc- 
lus cx prxfcncii obicdti determinetur ad cogno- 
fccndam rcm actu cxiftcntcm,vtThomiftxom- 
s admittunc,ccrte non rclinquitui ampliiis lo- 

cus 



Digltized by Google 



M.Uut 



Diip.9. ^^inodotntell.Angeli vtrfttwcWta obit^.tt'. Sc&.i. 63 

cus ci «cicationt. Non ex cognitione reflcxa i*fcr;quibus vidcrur inmti,cum,qui fcit prxteri- 

fpecicrum , quia « vi illius non nofcit , an ex- ta, fcirc etiam futura. 

aturumfic; lcd foluro quod fit poflibile : & li- Ideo rcfpondco Prim6, ibi cfle fcnnoncm .R^*"* * 

cet nofccret illud exticurum.quia non fcit,quan- non dc prxrcritis quibuflibct, iirci de his quz ao- 

do (alioquin tam fcirct futura antequam fie- tc mundum fucrunc.id cft, dicis, an & qux 

fcnt ) Don poteft punaum frire, in quo obic- fint iniiia diuinitatis , quid Dcus antc dceratc- 

&um cxifttc , vt inde fe excicct ad illius cogni- rir, &c ica explicac hunc locum noftcr Corne- 

tionem. Non tcem id fcit ex aliqua mtttationc lius « Origcne. cerrum autem eft.fine Dci rc- 

in fpecic faaa, quia nulla eft in (cntentia com- uclationccara non pofle cas volitioncs hbcrss 

rnuni. Non ab exiftencia tpsa obiedi, quia hzc Dci (ciri, quim furura. Sccund6 rcfpondco, , 

Bon tmmucac omnes, fed folum volentcs atten- : non dici ibi, Et pontmus cer noftrmm, vt tntcl- 

dere: dicant ergo tnini , quomodo illc prius na- Lj>amut vet fctre nomffttna , quod quidem de- 

. turiqueac excitari i crgo non eft in Angcli po- notarcc, ex (cicnrii prxtcrirorum infcrri furu- 

teftace nofcerc its quando func, nifi quis dt- rorum ; fcd dtci, Et penemtu cor nefirum, & 

cati Deo cos runc «citari.Jioc autem lam eft nes fcttmu» nemffimtt. quafi dtccra.Tam idola ^ 

coatra Thomiftas , qui in ci*excitattone non vo- ncfciunc prarcettta quam nos furura, Per quod 

lunt recurrere ad Dcum ; prxterquam quod fi non innuicur, fignum cfle diuinitatis prxtctita 

hoc eflct, vcl omttcs cxcitareocur pracfente oh- nofccre; ftacim auccm vcrfu fcqucnti dc futinis 

icdo, & fic omnes illud nofcerent ( quod ta- dicitui , ccrum cognirioncnr hgnum cllc diui- 

men ab hisuegacur} vcl tancum aliqui , qui- nitatis.Conftetergo/uturalibcranaturaliccrnon 

bus Deus eam cognicionem vclJet infunderej poflc nolci , quidqutd iit de prxtcritis. 

ideoque, vt dm , non cflcc in potcftate cuiufli- Circa quam vcricatem dilpucanc aliqui , an Snart{iif- 

bct Angeli pntfencia incucri. quod falfum cft. fit dc fide, idc6 futura libera non pofle. (iriri, fint, >»r 

Ide6 magis induccr , vc crcdam eis non dari quiam fe immedlate pofci non poflunt; an ve- /' 

fpecies de futuris antcquam ea fint. Nihilomi- r6,quia ncc poflunt in caufsi fua liberi, id cft, 

jtn S i!u nus poflct pro Thomiftis huic arguraento re- in vohchme Iibera Dei. Yno verbo, Vtrum fic rntiter »«• 

nm iari fponderi, e6 qu6d,pofitl «iftentia obicdti.po- contra fidem diccrc, quatenus hxc futura pen- mefii. 

ztfjLV- hitur condirio requifita vt fpecics illa cfliciat dent i fola caufsa libcri crcata , poflc fciti , fiue 

Z>u"u'*m cognitionem 5 idco in Angclo tunc excitari ne- poflc Angelum narurahter l'cire,quid cgo fattu- 

e* fint. ccflari6 cogrritioncm , non dc ipfo obictto, led rus fim liberc, fi Deus miraculosc mc non »m- 

rjfftndtri q U 6diam poflit, fi veUt, illud nofccrc in fe; pediac. Huic quzftioni mcru6 refpondet Sua- Ttitm tm- 

K* tunc autem libcnim erit Angclo , fi voluerit, fe rcz,nec infe,nec in caufsi pofle ea futura vidc- tte tfi de 

S53TS dcterminare , vel non dcterminarc. At hzc (b- ri: dc eamdemeflc rationem dc volirionc noftra nt fl r * * c . 

Jurio haba difikultatcs fupri tacias de dcpcn- libera , quim de incfeata. Qu» omnia fic bre- Xtmom"* 

dcntia ab eis «xrinlecis & diftantibas condi- uiflinjcoftenda & quidcra in caufsi libcra non u\",i. 

tionibus. de quo fupri fuse. pofle eiufmodi cftcctus nofci , ncc ab ipfo Deo, 

dixi in marcria de vtfione concra P.Moliium, 

SECTIO 5ECVNDA. quiin voluncace noftri ftipercomprehensa pu- 

tat nofci poflc act p.s noftros liberos. £ft autem 

Quomodo futurtt. rario manifcfta , quia, ciira caufla libera fccun- 

diim td, quod in a&u primodicit, xquc rcfpi- 

Sr o iam de fucuris agamus. dum demodo, ciat fumritiouem tei , quim non fucuritioncmi 

qilo Angelus fpecies accipit,difpUtaui, non- vel c contrario j omnino repugnat ex ci caufsa 

nulladixicirca hocpun£cum dc futuris & prz- vt taJi confidcrata , potius futuritioncm quam 

ceritis; adhuc taracnrcftant alia difcutienda. eius carcnciam nofci dcterminatc: vnde i rbr- 

tiori fequicur, rhulcb minus Angelum cam no- 

/ SVBSECTIO PRIMA. rcerepofle. 

Qtudtm [uipirmntur. ' p^6dv«6 fiteademra«iodeaa.busIiberis y 

' 11 noftns, quz de dtuirus, facilc inde, conftat, Vrektt^ 

x ~C T qnidera Prim6 fupponinduni eft «fi- qu6dnoftxi fufttri adtusde przientt mhil funr, 

BeJUeefl, JL de, fucura libcra non poflc nacuraluer cog- ratione cuius pofltnc pet fe mouerc intelleaum 

frtmr» ti- no f c j i crearuri , fine fpeciali Dci reuelacionc. noftrum: imo,quia acius diuint dc fucuris in (c 

JjJJfJT Iw «nhn in Saipcura pafltm ponirur vt fignum aau cxiftunt, noftri vcro npn; « hoc capitc ci- 

nofd. diuinitacis , nofcerc futura. Ilaiz 41. Annnn- ti6s aaus diutni I n.ofci poflenc quitn noftri. 

tuttt cjm vtntuttt fnnt m fmtmrmm, & fcumm Sccund6 fupponendum eft,futura , quz ne- Tttureni- 

q»t« dtj eilit ves. tdcm repaitur cap.46. ceflari6 cmanantex futscauflis,& quorutn cauf- fffirm 

Jie. Dices^ocap.^r.Dm vtdaur afleri proptium fz tta ncccflario concurrent , vc cbnuenianc ad *»pto 

Dd nofcoe przterita, quim funira; fic enim prodir&ioncm cffcc>us , aiamfi vna vcl altera ^fr"'" '"* 

diricur, Trtera ttu* fmerunt unnmntimte , & caufla fecundum fe fumpta non haberet eam 

fentmut cer neftrum,8cc. acqui noneft de fide,- conneiioncm cum eo cffeau ; omnia, inquim, 

non poflc prztcrira nacurahter cognofd ; crgo talia ftttura poflc ab AngcJo nofci natutalitcr, 

neque erit de futuris. Vrfit hanc diificuitatcm quia Angejus cognofcens perfeai eas cauflas, 

P.Suar» cap.9. fuse fatis, non tamen videtur nofcit ca cum quibus funt conn«z ; ergo (1 

afltgnare vJlam difpariutem inter przrerita dc ( vt fupponimus ) funt connexz cum fucurttio- 

fucura,necrefponderedircai huiclocorin qtio, ne efttcius, eam ceno nofca. 

afi,quando dc przreritis cft (ermo , ndiil dica- Circa quz aduerte Ptimo, me locurum de cf- K«* f />* 

tur dc figno diuinicatis;addicur camcn, Penemut fedibus, cum quibus totus cauflantm concur- **■ 

cer neftrum^ vt iuttltttamm ves fcirc neutQi- fus haba contKxionem,eriamfi vna ex cts cauf- 

Tomvs r£ f i fis 



Digitized by Google 



£4 Rod. de Ablriaga Tra&atus DeoAngefo. . 

lbliuric fumpu uli careat conncxionc. v.g. 

«tiftenria ignis in hoc loco foliurie fumpu SVBSECTIO SECVNDA. 

fton hatxt conncxioncm cum accenlionc ftupx. . . . .... r .. ' , 

irem cxiftcntia ftupx in hoc teco foliurie fum- *ltq*tbus [tnttnttu \, conclndttur 

pu non habct conncxionem ciwi accctijione <{*td Jit 



ignis; at ca duo linutl fumpta, &ignis hic & 

ftupa hic neceflarib infcrunt combuftionem TT ts pofitis, prxfcns difficultas tota in co *«» 

ftupx. Si ergocauflx narurales fint ncccftuat v , JLJl conliflir, vr rcddatur ratio, cur fumra li- '"*•'>*«' 

vt ignis ftt hic, & ftupa hic ; ccrtc in cis craflis bcra non poflint anre nofci, quam fint. Et qui- \^T^Jr 

rxiie nofcerur rutura combuftio ftupe. dcm fuppofitis fpeciebus de illis, vix aut *** /rjfa/j« 

KhmSi- Aduerte Sccundb , Richardum & aliquos a- vix poiie negari eam frientiara,farisfupia con- ■»/<» m 

pud Suarrc fupra contcndcrc in cauflis natura- tra Thomiius oftcndi: li autcm non dantur jpe- T *ttttr. 

Itbus, qux namralkcr impedtri pofliinr ,• non cics, certum cft, non P°fle omuino cognoio. at /„ ftm„ 

poflc abAngclo certo cognofci cftcc~tus illa- in hoc ipfo efle potcft difliculru, cur non poC-tmTh" 

rum , cjuia non porcft Angehu ccrto fcire , cas fint dari de facto ulcs ipccics naruralircr, Sc an 

cauflas non efle impcdiendas. Vcrum ( vt ibi faltem rcpugncr aRqua crcatura AngeUs nobi- ^$ f "''< r 

bcire notar P. Suarcz ) vix potcft cflc cum bis lior,qux pctaceiutmodi fpccics, & pcr cas cog- jgjjj" 

Ci* miH au< ^ oriDUS quxftio dc re : fi cnim cauflx illx nofccrc ccitb futura: uon enim in ca cxigeniii 

tjjiijiujli» impcdiri poliunt ab agenre Ubero;finc dubio, fpccicrum includumur duo contradictoria, nc- 

dt n. ficut non poreft cognofci , quid illud agcns U- quc tnde fcqueretur, eam creacuram habiruram 

bcrum fit eftcdhirum , iu ncc porcrir nofci, an infiniram virrutem propriam Dci: adhuc ehim 

fint futuri ciufmodi cft/cdhis : at hoc non cft eflctca crcatura defcchbiUs.pcndcns aDeo,&c. 
conrra fuppofuionem noftram , in qua prxcisi Rcs hxc valdc cft dirficihs. Prima fenteutia Primmrw 

loquimur , cafu quo ipfa etiam concurfentia docct, fpecicm tnditam Angclo a crcarione, fo- Ipftlttidi 

cauflarum ad opcrandttm neceflarib cucntura lum reprzfcnurc futura fccundura cflc pofli- mt4m *- 

fit: fi enim pcndet ab agente libero, quod cauf- bile •, vt verb ea rcprxfcnter vt exi Acnria, tndi- 

ix illx ncccflarix hoc vcl illo modo fibi cocxi- gerc quadara modificationc,qux poftei fit cxi- 
ftant, iam earum concurfns non cft ncccflarius; ftcnrc cbictSro. Hanc fenrcntiam fuse Suarcz • 

ergo de cauflis, qux impediri pollunt ab agcn- rcijcit, haud fcio tn efticacirer : quod enim di- s '* Tft - 

tc libero, non eft lis. St vcrb loquantur fii de cit noncflc i quo modus illc producatur , iblui «S^J" 

impedimenro quod i caufsa ncccflaril poteft facile potcft : nam vt nos dicimus exiftcnte rtijat.fij 

proucnire, quba v. g. aqua poflit exringuendo obicdo produci ipccics de illo, iu huius (cn— iffimtttmw 

tgncm,illum impcdtrc ne comburat; rurfus tenrix auclor Maloniusdicctdc illo modo, CiuefH n/UHr - 

quiro, an fupponarur aliquod agcns libcrum fitaliquid per raodum qualiuris , fiue per mo- 

pcrcns cam cauflam inijcere. Et fic iam tcditur dum ac^iodis. quod ad aliam dinScidutcm pcr- 

ad prxccdcntcra cafum, an non fupponarur ; & tinct. ncc finc nccefliutc ad Dcum rccurrit Ma- 

tunccum agcns illud ncccflarium non iir habi- lonius, quia aUter non porcft, ti dcrur rora fpc- » 

turum iquo applicctur , vt impediat altcrum; cics dc hituris , dcclarari , cur non nofcanrur 

ctrtc pcr accidcns fc haber vis impediriua il- furura , vr fupra vidimus conrra Thomiftas. 
tius, neque ob iUam retardari potcrir Angelus, Facilius crgo reijdtur Malontus, quia male MiisM. 

nc iudicer cenb fumram cpmbuftionem. Deni- vocat id,quoddc nouo produclum eft.modum: ^ ri *" r 

qucfi fupponaruragens nccciraribapplicarurum eft cnim porins noua iperics produc^iua noux **** 

aquam , tam runc certb fcictur non fumram cognirioms, & quoad hoc iam rciabuur in no- 

combuftioncm. ftram iententiam ; nondum tamcn cxpUcat, cur S4CM &' 

Aduerte ramcn Tcrtib , hxc intelligendaelTe, illc modns i Deo produ&us obicao exiftcnte 

falua (cmper condittonali illa, Ntfi Dem altttr non potuerit eriam ante produci. in quo eft to- 

volmrit: cttm enim falrem miraculoic impcdi- udirhculras prxicns. *, 
rc poflitefrectum, fi nolit cum cauflis applica- Sccundus modus diccndi cft Bonaucnturx Sutmim 

■ tis concurrere ; certe nifi nobis conftct, ipfum apud Suarcz co cap. 1 1 . num. j. qui ait, obie- 4 

uonvcllccas impcdirc, non coifftabit nobis eat dtum fingular» non cognoici ab Angcb per"^"^ , 

opeuturas. vnam fpectem, fcd per mulus fimul.Reddit ra- 

7 Vldmbfupponendum.coniefhiraUtctexali- tionem, quta inobicdo feu re tingulari funt 

Attf quibus principiis & inclinarionibus ipiarura mulra, iigura.locus, tcmpus, &c. qux exigunt 

*liqu» cauflarum Ubcrarum poflcAngelos mufrapne- varias fpccics;crgo non potcft illas combtnare 

tttM**nit- no ^ cerc ' ^ mnc ^ t > vt aUquandodxmones mul- in ordine ad futuritionem , nifi illam rem in- 

aHTAlitn u P ri dicant , vcl quia iam naulb anti rcs in- rueamr t inmirio autem non potcft ficri ante- 

frtnefimt. cc P ra cut, vcl traiuta ; vef quta executio ab quam illa cxiftut; ergo nequc nofccrc eam po- 

ipiorum dxmonum volunute pcndcbat , & ipfi tcft ance illius exittenciam. Reijciendus umcn 

poftei , vt putcntur veri , ea cxequuntur; vel cft Bonaucntuta : nam ficut , anrcquam quid- 
quia nofcunt inclinationcs hominum ,de qui- • quam fciat Angclus, combinar fpccies ad cog- 

bus ca prxdicunt. nitioncm rei prxfcntis, potcrit etiam combinare 

pro fururirionc. Declaro id.oftcndendo in tcr- 
minis eatn fcntendam repugnare, dum infinuat 
ab Angclo eam combinationem fieri fcicntirTcc: 
iam enim eo ipfo ante combinationcm vtdetur 
fupponi rcs ipfa cognica, alioquin quomodo 
fcieucificc combinat } Rogo crgo, per quid fuit 
habiu ea cognitto i non per pneuum combtrQ- 

. tioncm; 



1*4* 



. Digitizedby Gobgle 



Difp.<>. Qitomodo intell. Angeli verfetur circaobie.natxr. St&.i. 6$, 

tionem; lic cnim darctur proccflus in infinicum; gencrc intcntionali , vnde malc- rcquirunt eam 



3-*odcbuic cflc pcr fimplices Ipccics, crgo pcr 
es cognofcctur etiam fururitio:quicnim An- 
gclo dixic, rcm cxiftcre, vt faccrct combiiUtio- 
nem, poruit dietrrc txtfltt, vt fic faceret combi- 
nationcm pro futuris. . , 

Addc, otiofam plane c(Tc illam combinatio- 




11 



10 



Ttrtim 



"fi 
Ctturk tft. 



jLthtrttnr. 



ssz. 



{irxfcnciam. Hoc crgo argumcnto ," & aliis rc- 
idtis, fic" cgo vrgco: criam rcs prxtcrita non ha- 
bct actu cfle, ergo non poceft ad illam efle re- 
latid limilitudinis ; erco criam non poccrit cog- 
nofciab Angclo. quod cft contra ipfos auclo- 
rcs. Secundo, pollibilia ctiam non dantur a- Staoub, 

ncm, fi anc% illam iam nofcicur rcs. Cqnfirrao: iftu, vel ccnc ( nc quxftioncm fadamus dc no- 

ca combinatio non ficabobiedo prxfcncc, & minc) cgononfum fimiUs prxdicarhencaliter 

riihil in Angclo opcrantc : (i cnim dicatur ali- homint pure polTIbili; & tamen cognofcirur rcs 

quid in Angclo produci, rdabitur fcntcntia hxc vt poflibilij , antequam fiat, & pcr cognitio- 

in prxccdenccm dc modo produ&o t ncc ca nemtam vcram quam nofcatur ipfa rcs vt cxi- 

corabinatio fit ab Angelo ipfo , quia antc illara ftcns ; crgo cognirio non eft aflimilatio prxdi- 

non fcit quid fiat : hoc enim per combinario- camentalis rcquirens cocxiftenriam altcrius cx- 

ncm nofctt , crgo nihil habct vndc determine- trcmi. Tcrtio , in iplb Oco , qui etiara noicit r«vrifc 

tur ad combinationem. res antcquam fint , & vcro pcrfc&iflimc ; crgo 

Dcniquc reijcitur, quia falso fupponit, pcr cc^niuonotieftaflimilatiophyfica.petens aclua- 

firaphccs Ipccies non poflc omnia, qux habet lem exiftenriam, uifi fone rccurrant ht ad fuam 

fimul vna iubftantia , cogoofci, cum. (vtdice- prxfennam in xtcmitne, fatis alibi a nobis rc- 

rausinfra) etiam duo dtfparata obiccla poflint futatam. Quano, quia futura neceflaria atfcu £t?*tth 

fimul per vnam fpcciem rcprxfcntari. Eclicct non funt AngeUs firoiha, & taraen cognofci 

id conccdcrctur Ronaucnturx , adhuc ( vt bcne pofliinc, ergo. 1 

P.Suarez obfcruat ) non facisfacic dimcultati: His crgo icnccntiis rcieftis , fonc ex di&is i 

nam res exiftens vt cxiftens non nabcr compo--, nobis dc ipccicbus fic quis difcurreret: Angc- 

fitionem , quia exiftcntia non diftinguitur a rc lus & omnis crcatura accipicns fpccics non ab 

exiftenft vllo modo realiter , imo ncquc obtc- inftanti creationis, fcd jjoftca , vcl eas accipic ab 

&iui propric, vt aliundc fuppono : crgo bcne obicdtis, vcl d Dco:fi ab obiedtis, clarura cft, 

potcft cognofci res vtcxiftcns, aut vt futura curnon poflit eas accipcre antequamea fint; ni- 

pcr fimplicem fpcciem. hil cnim, antcquam fic , operacur : fi a Dro, 

Terci6 P.Grana^k cract. 5 . aic , idco fucura tuncdici poteft , Deum indandis eis fpecicbus 

fibcra non poflc c ™ofci, quianon poccft An- fupplere quodammodo obic&orum impropor- 

gclus cognofccrc, ca non cflc impcdicnda a fuis cioncra, eo folum tempore, quo obicc"b,fi pro- 

caulfis. Vcrumhxc raciodicit idcra pcridcm: porcionaca ciTcnt, operatura crant fpccics, & 

nam ego v.g. non aliter impcdio mcum a&um quia ancequarn finr , non pccunc vllo modo cas 

libcrum amotis , quam eum non habendo : 6c producere, idconcc Deus eas ptoducit nacura- 

cconcrario formaliflimc illum non impedio^ liccr , ancequam rcs fint j fed cum primum hx 

habcndo iliurn ; crgo idcm cit,mcum a&um li- cxiftunt, & ob fuam huterialicatcm, aut alio ex 

bcrum non cflc a mc impedicndum, ac mcum capitc pcr accidens impediunntr. 

actitin libcrum ctTe a me nabcndum, feuacefle Obijct tamcn j cfficaciter conrra hanc ratio- 

futurum a me; crgo dum dicitur, idco non po- nem porcft, Ergoncc de poflibihrare rerum dari 

tcft Angelus nofccrc mcum a&um amoris cfle poccrunt fpccics,anccquam illx finc: Deus cnim Mr * 

fucurum , quia non potcft Ulum nofccrc a me non potcit tunc propric fupplcre cxigcntiam 

non efle irapcdicndum ; idcm plane dicitur , ac catum rcrum , cum adu tara non fint, quam 

tion icirc illum clfi: futurum , quia non poteft vere non ciTcnr, fi poflibtles nqn eflenc. Con- 

fcirc eflc futurum. quod finc dubio cft idcro fequcnsauccm apene falfum eft, quiademul- 

pcr idem. cis rcbus poflibilibus habcnc naturalitcr AngeU 

Confirmo : quando cxiftit aclus, poteftquis fpecies. Ahquts refpondctet poflibiUtatcm co Rtfttnit- 

fcire iilum non impcdiri .» caufsa , ctiarofi txc modo , quo cft ,ctiam de fa&o, dari. ideoque f""* 

poflit Ulura impcdtrc;crgo cum quifuturus cft, bcnc poflc quodaromod6 pcccrc, vr a«Jcu dencur 

poicric fcire non impcdicndum , quia vcre non . i Dco fpccicsdciDa. Scd concra, quia ( vt dixi Cmr* tft. 

eft impedtendus, ctiamfi poflic impediri, vcl de- fxpc ) poflibilitas proprie a&u abfolutc omni- 

tur vna ratio indcpcndcns ab hac. Fateor , fi lo- no nihil cft ; crgo non poceft ex hoc capice loU- 

qucrcmur de cognitioneehis actus in ipsa cauf- da racio dcfumi , cur dcnrur de iUa fpccics ma- 

, & cx vi iUius , bonam futuraro eam ratio- gis quam de rcbus futuris , curo ctiam fururi- 
ncm P.Granadi , at hic quxrimus, cur in feip- 
ib , qui futunis cft , non poflic cognofci , ficttc 
prxicns nofcirur non in caulsa, fed in fe ipib, 
quiain (ecft. 

Quarra & vlcima lencentia docet, reprxfcn- 
utionem fieri pcr aflimilarioncm : hanc autcm 



tio fuo modo dc fa&o nunc detur , hcec non 
detur res futura. 

Mclius ergo poflet quis difcurrere ep plane 1 j 
modo , quo dc iccrcris cordium infri difcurre- Stxrm*& 
mus. Etquidcro fi de atftibus libcris aUorum lo- ( 4- 
quamur,omnia qux probanc cos- ncc quidem 
ciim fit quoddam gcnus rclaiiohis, non dari t(X\x exiftentcs poiTcabaliis cognofci, probant 
nifi ad obicctum prxlcns; crgo fucura non pof- i fortiori , non poflc nofci , anrequaro unt. Si t*»7»U 
funt rcprxicniariantequam fint. Ita Caictanus^ vero loquarour in ordine ad proprios a&us fu- **twm 
Fcrrara, Caprcolus «Sc aUj apud Suarcz fupri turos , difficilius redditur ratio. NihUoroinus 
num.9. Vcrum omncs hoc vnico fcre verbo potcft dici eos non poflc nofci ante , proptcrin- *„?f^ rM 
rcijcio, rcli&is aliis argumcntis qux bcni vr- conueniencia magna, qux inde fequerencur: uitr». 
gct Suarcz , fcilicct rcprxfentarionem cognirio- cura quia nofcendofuos a&us Iibcros futuros, 
nis non cflc pcr formalem fimiUtudincm, fcdiu nofi-erent fxpe aliertoj. fi v.g. nofco me odio 
Tomvs II. f i 



Digitized by Google 



66 Rod. deArriaga Tra&atus T>e<iAngeUs. 

Jiabirurum Pctrum cras proptcr hanc cauflam, ccdcntcm , qnam Angdus habuk exiftcnte ob- 
iam iba cognofco eum dararum mihi talem iccto , & cuius recordari potcft Angdus , iuxra 
cauflam: indc autem torius reipublicx policicx doctrinam Patris Suarez ; ea intuuio iam cft - 
gubcrnatio oenurbarerur , & quiUbet, propter prxterira, & tam non cxiftit , quam non exiftit 
talcs prxuifioncs , pcrpauo alterum odio habe- ipfum obicdhim. Et tamen, quia relidlacft fpc- 
rct, vitarct afpcctum , curarct occidi, &c. Quae cies dc illa , potcft illa in fe immediatc cogno- 
multo magis militant circa futura quam circa fci , nec ille modus intucndi rcm non cxiften- 
prxfentia , quia plura funt futura qusc fimul tcm arguit infiniracem , immutabiBratcm, &c. 
nofci poflent , quam qux fimul vna vice funt crgo codem modo , quandoqnidcm da:ur foc- 
pnfcnria. Deinde eriamfi proprerca non cflct cics dc obie&o ipfo prxrerito, numfi non fue- 
quic in aliorum attuum notiriara dcuenturus, rit intuitio dc illo , potcrit nunc Angclus illud 
adhuc in fe ipfo cflct ca fcientia occafio , vcl intucri yt pnrtcrirum , ficut intuctur fuam in- 
perperuae triftirix , fi prxfdrentur graues cafus, ruirioncm. Et idem dico dcfuturis.nccpoflum 
& hc homo fibi fcniper difpliccret: vel forti vllo modo viderc, quid fitfpccialc in intuitione 
occafio dcfperationis : fi vet o cuentus fururi, & prx obietto ipfo , vt inruitio non exiftcns , fcd 
a&us hberi boni cflcnt , eflet etiam occafio ma- prxtcrita, tcrminet cognitioncm ; & obiettum 
gnx nunc fecuritaris , & inordinatx lxritix.dc- noo exiftcns , fcd prxreritum,non poflit tcrmi- 
bdixj&c. xquum ergo fuit proprerea , vr nulla nare cogniricncm immediate. 

crearura naturaliter poflit ciufmodi futura fcirc. Dices fonc Prim&, camTam cflc, nam qaan- rjlfcfllh' • 
Ethxc cft repugnantia , qux in tali prxfcienrii do mmitio prxcedens nofcitur, id fit pcr me- trtma. 
• poceft repcriri, quamque lupri obieaio in con- moriam , fi vcr6 obicctum non fuiflet norum, 

txarium pofita perebat.Si cui mcliiis aliquid oc- nulla fuiflct memoria. Bene : at hoc non eft ad cmri tfi. 
currerir, libenrcr ampledtar. *em , quia omiflb rermino mtmona fic argu- 

mcnror, llia qax dicitur mcmoria , eft ccgmtio 
SECTIO TERTIA. immcdiara attus prxtcriti iam non enftentis; 

cjgo cognitio immediata dc obictto non exi- 
De PrtteritU. ' ftcntc, led pretcrito, non eft fupra vircs Angc- 

li:qu6denim<Iicatur memoria, vd non.cft 
14 cit Suarcz fusc hac de rccap.11. num. denominatio extrinfcca 1 ccgnitionc proprii 
Vttftut*. autcra^. refen opinionem Vafquez.aien- pnrccdcntc. Athzcdcuo^fcationon magtsfa- 16 
*,t,fr*ttr- ti s jpofle ab Angelo immedriie in lc prxtcrita cuattttm illum iam exiftere, qudm fi nonfuif- 
vomtdiui nolci.etiamfi.quando cxtiterunt, nota non fue>- fet: nec quod ad fpccics atrinet , qnidquam iu- 
t»ft»«ja, MU> Quam daftrinam fibi didt efle valdc no- uat, quia, vt Suarcz fupponit, tam dcahis fu- 
Um **- uam & mirabilem , ideb cam fusc refutat prx- turis & pnrtcriris ipfis obiettis habct Angehu 
t» ntnfut- cue probando , camdcm plane rarioncm efle dc fpccies proprias, quibus immediate in fc obie- 
Ttut, juam- pceteriQjjqux^quando extirerunt , non fuerunt cta funt cognofcibilia,fi his nihil deeflet ad tcr- 
Twu. tU '~ nota,quxett defumris. condudit autem nu.7. minandum, quam habcatde fu& propriacog- 
non efle verifimile i P.Valquez, magni & acu- nirione prxcedcnri;cx pane verb obiecli ad tct- 
ti ingcnij viro, eam inftamix fimUkudineni non minancfum non plus nabct vnum qudm altc- 
fuifle vilam , eriamft forrc ob aUquam cauflam rum, quia ncutrum in fc tam exiftit; ergo mani- 
eam reticucrit. opinatur crgo Suarez, tam non fcftccftpcr acddcns illadenommano,qu6d di- 
jxjfle prxtcrita nofci , eriamfi demut fpcries de catur ca cognitio mtmorU. qux cnim indc vires 
illis, quam non poflunt fnrara. Vndc tunc prx- ei accrcfcerc poflunt ? planc ego ncc kucm vi- 
dsc fatetur prxterita nofci , quando ,dum cxti- deo difparitatcm. 

terunt, nota fuerunt, & ex ea noritii relida fnit Rcfpondere forte Secundb poflcs , nequc ip- tifptni*- 
fperics in Angelo , qua cognofrit poftca fe vi^ fam prxccdcnrem intuirioncm in fc iromcdiatc j*[ 
diflc illud obicctum : & in ca vifione rcflcxc cognofci, fcd in fpedc cxiftentc adtu, & rtlicH * 
cognita aofcit etiam ipfiim obie€tum: nonenim inlntellec^u Angeli cx prxterita intuirione. Ve- ctntr* 
aliaro immcdiatam cognifionem de ipfo obieOo rum hxc refponfio fadlc rrijcitur Primo, quia t,,mt. 
prxterito agnofcit, hcct fuerit, dum cxtirit, im- exprefse cft contraria ipfis cum quibus ago.qui 
mediate in le cognitum: ncc reputat abfiirdum, negant obie&um cognofci i nobis mcdiate in 
cam vnicam de prxterito Angdo quafi abflra- fpecic. Secundb , quia, ficut prxtcria tntuirio ?ffWW ft 
etinam cognitionem concedcrc. hxcibifuSe cognofchur in fpccie reflexc cognira ,itacodcm 
toto co capite. modo in ei fpccie de futuris & prxtcritis,qux 

Memini me hanc do&rmam ( quam apud acChi exritit , & rcflcxc criam potcft cognofci a- 
alios recentiores vidi ) fxpc rdedfle , qood & ftu ab Angelo, cognofcerar aiam res f urura & 
nunc «K propofito, breuiftime tamen, prxftan- prxtcrita,omnino independentcr ab caintuitio-' ' 
dum eft. Et quidcm ncgare nec volo, necpof- ms memoria : tam cnim ex fc fpccics dc obie- 
fum, Patris Suarcz eamdem rdanc efle ratio- £to futuro eft reprxfentatiua obic£ti,quim fpe- 
ncm de prxteriris ac futuris: id enim mtbi fem- cics de inruirione reprxfcnrariua intuirionis; ha- 
per alre infcdit , vnde fupra cfficaccm inftan- bcntcrgo xqualem vim, vt rcflcxe cognkx du- 
uarti attuh ad probandum , Angclos , fi fcmel ccre piflnt in obicdti cognitionem ; male ergo 
habcant fpcries de futuris, poflc ca nofcere, fic- inde difparitas aflignarur. 
ic ut poflunt prxtcrita : hxc enim um non exi- Secundo prinapalitcr cam dodntum rcij- 17 
ftunt,quim non cxiftnnt futura,&c. VeriMh cio, quia indepcndentcr ab ca rcflcxione cgo SteunA 
non poflum vllo modo pobarc quod addttSua- poflum rccordari eorum qux vidi , & ea in fe ^^ffu, 
rcz. Et quidcm meo iudtcio cuidcntcrfic illud intucri vt prxlenria. Q«pd patct manifcfta cx- JJj^ 
reijdo. Sumo iam ipfamma inturrioncm prx- pcncnna : quis enim, quaodo recordatnr pa- 
« * . renris. 



Digitized by Google 



DiCp.^Qjfomodointell.Jngeli verfetur chrcaohk.rMt.cr. Sect.3. 67 

rcnris, araici, &c. eo ipfo neceflarib rcfleii.de-? lius poftcirecordari : crenim numquam homo 

bec recordari fux nocitix, fcd imu cdiatc cos aliquam rcm r.outr . dc qua falcem idtu oculi 

confidcrat.ac fi eflent prxfentesi Vide qux dixi immcdiare pbft fi inccrrogccur, non rccordctur, 

difp. 20. dc fcientu Dci a num.4. & licec ho- nifi omntno fuerit diltra&us , ica vc propiic non 

mo fimul recorderur ie vidiflc calc obie&um; videric illam ; ac in eo cafu mcura argumenrum 

improbabilicer camen diocrctur, cognicioncm habccfuam vim.quia fiuc fic vno anno pbft, 

noftram non ferii imracdiacc adpacenrem ip- liuc vnico canttim inftanti , iam non ampUus 

fum prxccdcnrcm , vel ad poncem, quem im- cxiftitea cognicio, qux non fuic cognica, durrt 

mediare anrc vidi ; fed folum in mei cognirio- extitit , & camen poflum poftei iliius recordari, 

ne vt 10 fpeculo me conccmplari parencctn , flu- icu cam noicerc; ergo rem, quam non noui prx- 

uium, pontcm. &c. qubd fi immrdiatc rem ip. icnrem, poflura nolccre poftci, fi rcliquic fpc- 

fitm in ie nofco , licet firoul recordcr mcx anti- cicra fui 



qux vifionis^ magis augecur difficultas concra Qubd fi ideb dicanir,ci:iic temporis me ib- 

aducriarios : oam tunc immcdiatc in fcnofco lumrecordari rei vifx, nonvcrbmceam vidif-. " 

vt prxtcticas duas rcs , quxin fenullo modo fe; concra, quia.vtidixipaulbanic.ti immcdtatc Ctmtri 

cxiftunt.Vnde mericb infero, Ergo porxftctiam pbft utcrroger, femper rtcordor qubd vidc- 

rcs non exiftcns tcrroinarc notiuam fui , ergo, rim.lcgerim , &c. & tuncpofliim me rcflcdte- 

etiamfi non vidiflemeas rcs , poflem iameas re fupra eam vifioncm iam non exiftenrem, 

cognofcere , dummodb nunc habercm fpecies ergo. Cantra Secundb , quia, Ucec non tccor- 

dcillis. derrae vidifle, obie&i ramen in fcomninote- 

VTftttT*. Vrgco argiimcmmtufxpiflirac quisintucttir cordor , maximc quando , vc dixi, immediate 

">""*■ & vtdcc vnam rcm, & non facit rcflexionem pbft reuocatur mihi tin mcmoriam jergo poflura 

fupra fuum actum: vteniro dixi loco citaco, non recordati rei prxtcntx immediatc & m ic , licet 

quandocumque cognofcit quix obie&urn, fcm- cum extitit , non icflcxc noucrim mc nofcere; 

3 per refleciic ic fupra fuam cognitioncm ,vc expe- & con fcqucnter , Ucct poftei cam non intucar io 

rienna manifcfti patet: & camcn poftci.rcoor- cognicione praccdenri, fed in k. 
datut quis fc vidiflc.illam rcm,vcl audioifle,&c. Propccr hxc omnino cercum puco , prxrcrira 10 

ergo pari rationc rcs, qux nonfuic noca quando poflccognolci, dummodb fpccics dc ilhs Uabea- c *» tluJ *; 

cxtirit , potcft poftei^ nobis cognofci,co ipib mus, etiarofi non fuerint antci , .quando exri- 'Zlt^fi 

■ qubd rcUnquar nobis fpcciem lui. Probatnr tcrunt, cognica. quod crnec Vafqucz , vc luprd t»(ti,itm> 

■ euidentcr confcqucnria; quia iila mca cognirio vidimus, iicct in co non vtdeatur roquj confe- v>*d*rpt- 
noo fuit, quando cxcicit, m fe noca, ettamfi pcr quenter.qubd fenriac non eflc camdern dc futu- "" ,il * 
cam obicCtum fuerit notum, & tamcn iliius ris rarioncm: nosenimearadcm planecflccum Z?""' 
euam cognitionts rcflcxe rccordor, ergo. Mi- P.Suaxcz doccmus. Aducrto tamcn, dtca fpc- ^ m7M 
nor vcrb , qubd recordemur poftea talium rc- cicrum infufioncm hanc cfle mrrcrcntiam intct tm, dnm 
rum, & vifionis iliarum , eft cctdflima. Maior prxterita & futura ; qubd de futuris libcris re- txtjtrtnt. 
autem,qubd non fcmpcr/cdrarbcamreflexio- pugnct oranino naturaUtcr infundi creanirx Ctt „- _ 
nem faaamus, fecile vidccur pofle probati: lVcies,antequamillafinr,proptertation« quas %VfZ, 
oara ca teflcxio fupra propriam cogniuoncm iupri reddidimus , idcoque tutura Ubcra fim- iigtttutim 
non fit fbrmaUtct pcr eam cognirioncm. multi plicitcr non fint naturalitcr cognofcibiUa i crea- t"t»pt*r 
enim negant ctuir. diuimtu.s, vllam cteatam cnta. At dc prxtcrids poflint natnraiirct infun- SJJjJ^ 

lj di fpecics, quia non vrgcnt vllo modo illx ra- ' 



cognicioncm poflc cfle reflcxam fupta fcipiamj 

& hcct diuinicus non repugnct aUquas eiie fu- tioncs, qux pro fucuris : quando enimrationa- 

]>ra fe rcflexiuas ( in quo Patri Suarez acquie- lis & libcra creatura cflicu aUqucm adum cx- 

co;) cene non potcft probabiliter dici,id dc fa- ternum, iaro eo ipfo illum facit publicum. Vn- 



l 



Cto omnes haberc : quomodo cnira cxpcricncia de , ficut non eft concra regimen poUticum, 

td in oranibus dcprchcndcrctur, & tamen ne- qubd tunc temporis queat cognofci ab Angclo 

mo ex aducriariis , ncc quidcm in vnici,id no- cxiftcnte ; ita nec videmrcflcconcra tdem regi- 

taflct , irab & dixiflet id diuinitus repugnare J mcn, qubd poffit Angeius poftei productus il- 

Konneitf- crgo non neicifnio fit ca rcflexio per ipfum- luin acium cognofcete , aur qubd alius Angc- 

fmntfit Ttiet actum, fcd ncquc pcr aUum diftinctuin lus,qui tunc cxiftebat, Ucct non nonerit illum 

'auum m a ^ um ' xunc ^u" 0111 ' proccflus infininu: acltun , dum extidt , poflic poftei dium cogno- 

tUtnnpt- ^™™ cognido dirccla de Pctro v.gtncccfla- fccre pro fuo Ubira. 

ttfiu* i» nb dcbct cognofci per aUam reflcxam , crgo & Confirmo hanc iecundam partcro conciu- 

i»j>n,;»m. hxc debebtt noitt pcr aUaro, & fic in infinirura. fionis: prima enim fadsfupii probata cft: nam 

QuO cnim fundamcnro vcl appaienri diri pote- planc viderur improbabilc,diccre,AngeIuro,qui 

xit,eam prunam cognitioncm coipfo qubd cxi- quando rescxtidt , furc diilracius ad aiia, iam mk. 

ftac , neceflarib produccre fpecies fiu , qux de- non pofle amplius cam rcm noicere, nifi ex fide 

tcrminent neceflanb ad refiexam fui notitiam j & reuclatione aliorum.Sccundb, criam eft im- 

• -, iccundam vcrb cognitioncm non ptodctcete prcbabiic , ei folum conccdcre poftea obfcuram 

neocflarib fpecics fui, ncocxcicarc ad iui cogni- & impetfcOam cognicioncm prxteritorum, 

rionero? ergo non neceflarib cognofcitur actus, prxcise quatemu obiecra in adibus concincn- 

quando exririt, quod &, vt dixi fupri, roanife- tur: qux cogninoquodammodb eft in fola arte- 

fta expcrienua patcc; crgo,poccft quis recocdari ftacione. Deniquc nulia cft rario,cur dicarurre- 

fui adus , quem taroen non notur, dum cxi- pugnare taiis modus cognoibendi, vt oftcnfum 



fteret. cft huadque, ergo non debct ncgari 

Nec potcft dici,tunc cemporis , quando quis 
* fc non rcflcxic liipra fuum aiiurn , non pofle li- 



SECTIO 



1: 



68 Rod. de Arriaca 

SECTIO QVARTA. 
*An %Angtha cognofut rationcs 



IN mei fentcntia negante 
ncs prxcifas & abftractas.nihilaliud eft 
fccre rationes communcs, quam cognofccre fin- 
gularia accu confufo , non diftingucnte dla in- 
tcr fc, fed ca pcr modum vnius attingcntc , vt 
cumdico bemo; fpecies vcrb in nobis prociuf- 
xnodi cognicionibus defumuntur ex multts in- 
diuiduis panicuiaribus , vnde poftca pct dif- 



Tra&atus ^De Angetu. 

tur , poflc in illo fine vlla imperfcctionc, fup* 
pofiti , vt dixi , limitationc virturis, eiufmodi 
2Ctu;n confufum teperiri, quofinc vlrcriori dif- 
rincrione inter Petrum & Paulum in parucula- 
ri dicat , Omnu homo eft etntmeil, lkct in Dco 
locum noo habcat ciuimodi actus, vt obiccbo 
mcricd fupporut , c6 qu6d Dcus habet infini- 
tara vim ad omnia ca obicdta fimul & diftin- 
ctiflimc cognofccnda , ncc poteft pro fuo libi- 
tu ab accu adxquato fux cognitionis ccflarc, 
de quo fufiusin materia dc lcientia Dci. 

Diccs Secund6 r Talis cognirio cflct ftipor- oi ^ 
flua & oriofa.cigo Angcli prudcriB modoopo- "*' 



rantcs numquam eam nabebunt .rnaxime circa 
curfum cucimus conclufionein genetalem,v.g. illa obiecta, quonun habent lpccies proprias 
Ergo omnis komettl r*t*ndu. qua de te fuse &dilUnctas. iu obijcrunt nonnulli , qui licct 
egi in Logica. admittaru , eam cognitionem non cfle impofli- 

Htfuttn- Hinc infero , nullius momcnti efte rattones bileiD, ob hanc tamen obicdionom ncjjant cam 
t*t t mm cotum, qui putanc neccflari6 deberc Angclis de fado dan. ldeo rcfpoodeo cx diciisslmc XtJt"***- 
*n™* tribui talcs cogniciones , eo qubd fcientia non paulo ante , conftare poflc eflc occafioncm , in 
fit nifi de communibus, & quod indiuidua non qui prudcnter Angeli noUnt habcre aliam cog- 
. queam nofci , nifi cognitis rationibus commu- mtionem diftinctiorcm, quia magit ad cam dc- 
nibus , qux funt de eorum cflcntia. Vno cnim 1 beimt attendcre , hec opportunum cis eft tam 
vetbo refpondctur , nihil cfle a panc rci coro- explicitc omnia c.i wbiecta cognolccrc:cogercn- 
munc, quod fic de eflentia fingularis cuiuflibet, tur enim ccfiare i cognitionc aliorum obiccto- 
fed eas dcnominaciones racionis communis gc- rum. quod ipfi dc fa&o nolunt ob alias cauflas. 
21 nericx,fpecificx,&c.dcfurai cx cognitionc con- Quxri Secund6 potcft, quibus fpecicbus AmmA 
fusiomnium vcl lpecicrum, vcl mdiuiduorum Angcli vtancur proeiufmodi cognitionc. ludi- qutmur, 
vnius fpeciei. vnde totus cgo poflum pcrfc- cat P.Suatez id non poflcficri pc^rfpccies infu- ^"'j^j^jl 
cttflime noici , non notis talibus gcncribus ad- fas , qux prxcisc rcprxfcntcnt rationes com- e \ WMfm 
xquatc , tcd mci ft>li animahtatc & rarionali- muncs: narn fpccicsinfufx dcbcntcfle pcrfcctx , ur pro 
tate,qux cft pars gcncris. Deinde dico, in no- & diftindrx : non cnim funt confcncancx Au- eopuimt 
bts fcienciam efle dc fingulanbus, licecminus gelts alix lmpetfedcx. Idco concludit,id ficri "*"<*•■'* 
diftinctis, vnde perfcdtiorcm cflc eam quxma- vccndo inadxquacc illis fpecicbus ciiftindis, ^J, "" 
gis fingularia diftinguic , quia magis cura, & hoc cft,non cas ad diftindiflimam quim pof- $ MAr rs rt- 
talemin Deo & Angclis admittimus. funt eliccre cognitioncm applicando. 

Hoc fuppofico circa Angelos quxri potcft, Ego tamen arbitror, fuppofita dcdrinaSua- 24 
Prim6, an poflint habcre cognitionem carum rez quamcradit num. it. fcilicct, ncccflarium ^ejt<*^* 
rationum communium. Sccundo , quibus fpe- cfle vt Angcli multa cbiccu communia non^"'"*" 
cicbus pro illa vtantur . Circa primum P.Sua- poflint ccgnofccrc , nifi pcr ccnccptus quafi 
rez cap.8. num. 9. probabilcm cenfct& ncgan- communcs & mdiftindos; pofle pro tali ccgni- 
tem & afErmantcm fcntentiam. Etquidcm pro- tionc conlcntaneas dici etulmodi fpccics/oium 
*»*,babilc cflc, poflc Angclos nofccre eo mcdo ra- reprxiencanccs raciones conmuncs. qucd fi 
< ^ nt f£*' f tioncs communcs, probat ; quia in tali mcdo confcncancx ,cur non illis infundcntur? 

' cognofccndi non cft vlla rcpugnantia , nec talis Diccs Pnm6,quiaomnia,quxillisinfundun- °*f«"- 
cognitio, etfi minus clara, falia eft, aut crronca, tur, dcbenc cflc pcrfcdla. Reipondeo, id ab ipfo 
vcluo locofusc oftcndi ; au ergo ex propria h- P. Suatio ncgandum : cum cnim , vt iupponit, 
benace non porenc fc determinare ad cognc- non poflint dc mulcis obit&is Angeli habcre 
fcendum, v.g. homincm , diccndo, Omnis be- alias cogniciones , certi- ncc fpccics alias habe- 
mo efi Mttmetl rMtontlt , ctiamfi tunc diftinclc rcpotcrunt: fienim fpccies habcrcnt clariorcs, 
non fc applicet ad cognofccndum Pctrumvel facilc illis cflct, non ancndcndo ad alia obiccta, 
Paulum , ac dirTerenrias illotum intcr fci Et clicere cum eis diftindam cogniticncm corum 
hanc pancm ego iudico vt probabiliorcm. obicccoaum. Ratio a priori cft , quia non de- R tll ,„. 

Diccs Primo, Deus non poteft habcre fimi- bcntur Angclis omnia in iummo gradu, fictic lpt*jSt*k 
lem cognicioncm , ergo neque Angcliu. Ncgo ncc dcbcntui de obic&is cmnibus poflibtlibus *P\ 
conicquenriam : nam Dcuseft omnino incapax fpeciec; cur ergo non cric conformc cts, fi vkra 
cogmuonis confufx, Angclus vcro non. Quod ccntum diftindas, fibi debicas , Deus addcrct 
maximc ego confirmo ex dicendis infri, Ange- duas vcl trcs ex minus diftinciis ? ceice hoc au- 
lum fcilicet limiutx cfle vinutis , & non pofle gcrct perfcctionem eorum , ncn minueret. 
ftmul actu nolccre obiccta omnia, quorum ha- Hinc colligo Piimo , illas fpccics non futu- l*f*r+ * 
bct fpccics , fcd pro fui libcnate le applicare ras tancum mcmoraciuas , fcn rclictas cx acti- 
iam ad hoc,iam adillud. Vndc pro prsfcnri bns,& in quibus vc in fpcculo contcmplencur 
, , pun&o fic arguracncor : S i nolit Angelus omni- Angcli eas rationes communes , eo modo, quo, 
nodefiftcrca cognicioncaliorum obic£torum,& vc paul6 amc vidiirnjs , multi cpinancur cog- ^ 
fimul vclic cogicare dc animaliute omnium ho- nolci prxtcrita. Moucor ad hanc illaticncm, 
minum,cum ad vtrumque actu claro & diftin- quia (1 fint obiccta, qux ncceflari6 non poflunt ' 
cto cognofcendum , ob limiutioncm virtutis nifi ica confuse nofci ; ergp fpecies ad cam pri- 
non habcat fufficientcs vircs ; manifefte infcr- naam noticiam dcferuicmes , non poflunt cflc 

pcr 




OtMii» 
Reffm/it. 



Digitized by Google 



StcumJi 

Ttjpcnitt 

mbftluti 



Buarlut 
hnfugnmt 



16 



Difp.9. Quomodq mteU.AngcUnjerfeturcircaoVte.nat.cr. Scd.5. 69 

pcr a&um ptiorem acquificxmam ancc privnam obicdla faltera in confufo cognofccret , vt di- 

notiriam nuihis cft actus; ergo dcbucre efie in- cemusinfra: nihil cnim vohtum -, quin prx- 

fufx. Adde, quod fupponitur a nmltis, per ipc- cognitum. Mclius crgo poflet uidc ncgari con- totjfo%> 

cies mcmoratiuas non cognofci obiectum ipium fcqucnria , quia^ ctfi narura fna cflet complctlH Ulhmi 

in fc, fcd in actu ptxterico, lacis a mc paulo an- Angelus ad quxcumquc poflibilia fub difiun- nfftmda. 

" tc rcicdtum cflc. dtionc, Dcus pollet cum dctcrniinare nondan- 

Sccundb colligo, abfoluce cfle poflc fpecics do ei concurlum , nifl ad hxc vcl illa : licut h- 

inditas pro ciulmodi cognuionibus. quod ex cct vohmtas cx ie (it inditTcrcns ad hunc vcl ad 

pioxime didtis mantfeftc conftat, & fic inde illuma&um numcro dtucrfum,Dcus tamcn dc- 

clarius, quia, licct talcs non iinc tam perfcctx tefininat illam ad indiuiduationcm eo modo, 

quam alix, non pcopccrca negari dcbent Angc- qucm in Phyficis fcrc dcclaratii : in prxfenri 

lo , nec in fummo gradu omnia cis funt concc- autcro cafu ctiara dcbcrct Dcus dctcrminarc ad 

dcnda. Pofliint prajtcrea Angcli vti cis fpccic- fpccicm , quia non prxnofccbat Angelus, quo- 

bus in fc claris ad elicicndam cognitioncm non rum obiebcorum habcre poftec notitiann 
ita diftindtara, eo modo, quocirca primum Sccundb impugnatut eaicutcntia P.Vafqucz> Stctnii 

pun&um dixi. riequc iam hk noua aliqua ap- quia , vt ipic admittit , etiam antequam res hx i*>f*t B9 i 

parct difiicultas. cxiftattr, nofcuntur ab Angelo, faltcm vt pofli- jj"J£" ' 

bilcs.crgo ctiam poterunt nofci alix t qux non 

SECTIQ QVINTA. fi.nt extiturx. Patet cuidcnter conlequentia: 

tAn Anzelus nofcat pure pofabtlia. " am dc fjdo ncutri v ' P ofllbi,cs 

o J 1 1 1 habcnt, tattonecutus dctcrnuncnt vllo mcdo 

Me r 1 t b Suarez cap. 1 1 . impugnat Pa- ad cognitioncra ; ergo in hoc funt xqualcs : fu- 
trcm Vafqucz , eo quod dixcrit Ange- turitio autcm habct fc oinnino pcr accidtns: 
lum non indtgerc fpeciebus dirtincxis ad cog- nam ncc ca tunt cognolcitur, ncc ea a&u potcft 
nofccnda obicdU libi connaturalia , fcd pcr iuuarc, quia nlhil adu cft> & in ordmc ad cog- 
fuammct cflcntiara illum cflc proponion.ru m nofccndam pcrfec~tc poflibdicatcm , quid fack 
ad cam cognitionem ; poftei tamcn ncgauerit ea futuritio i ergo in hoc puniilo func ommrto 
Angelos poflc cognofcctc pute pcflibilia. Ratio parcs. Vhcrius, Angclus natui a fua o.on habct r 
Mmtie smm P.Suatcz cft bona, quia cxtftcntia obic&orutn inaiorem conncxioncm cum his qux dc fadto 
rijhnmtji. poflibihum non rcquiritur vt tcrminent cog- exiftunt,quam cumaliis: tam enim naturalicet 
rutioncmjergo, fi Angclus cx pane pringpij cft potucrunt Angcli produci in alio mundo quara 
complctus pcr fuammct eflcniiam , tam poterit in hoc, vt cx tcrminis patcc : qtix cnim in Mi- 
cognofcerc poflibilia, quam cxiftcntia jaliunde chacle potcft excogitari conncxio maior cum 
autem Angclus non eft natura fua quoad exi- boue'exiftente, quam cum alio poflibili , aut 
ftcntiam magis connexus cum his quaru cum cum alia fpcctc diucrsa animalis, qux num- 
aliis cteaturts poflibihbus, crgo. Hoc argu- quamcxiftct? crgononpotcft Angcluscx natu- 
mentum cft optimum , quod taracn in Patrem ta fua magis cflc Ipecies bouis , quam quorum- 
Suaicz rctorqueri potcft : co cnim euidcntcr cumque altorum entium poflibiltum ; ergo x- 
dcducitur, etiam futura cognofti poflc antc- q^Ptcrerit lefpeftu omniu; crgo cum xqualia 
quam fint.ft Angclus de cis habcat fpccies, quia iiiu omnia alia,tam potcrit cognofccrc poihbiha 
obicftum, vt tcrininet cognitioncm , non indi- quam cxiftcntfa j vcl dcbebit diccrc cos a Iblo 
gct cxiftcntia. quod ft f.Suarcz rcquirit cxi- Dcodetcrminari.prout nos dixiraus paulbante. 
ftcntiam aclualcm, cur & cam non potuiflct re- Imo ncquc hoc dicere potcft P. Vafquczmam 
quircrc Vafqucz in ordinc ad eam cognitio- cum Angclus poflit nofcerc omnia quxcumquc 
ncm intuitiuara? Proprio crgo argumcnto v- funt in vniucrlb,lcu de fa€to , potucrint autcm 
tctquc rcycicndus. Suarcz fatis fupra ; Vafqucz connaturalifllme multa alia produci , criam illa 
vcrb nunc: quia cb qubd Angclus ahqua pofll- cognofci potucrunt ; crgo , cum virtus intelle- 
fi (cmel fupponatut complctus Aus Angclici non itc nunc minor qudm runc 
nullum prorfus tnconucnicns forct, vi cx fc patet , certc, ii tunc poflct, criam 
fcqutturf cur crgo id ncgandum i ntmc potctit , nifi Deus violenter negct ei con- 

Obijcics cum Vafquez , vel dcbcret omnia curfum ad ca nofccnda, quse potcft naturalitct 
firptd Angclus cognofccte , quod tcpugnat ; «ofcete. quod ablttrdum vidctur. Hac crgo 
vcl nulla, quia non cft maior ratio de vno quam Vafqttcz icncencia omifsa^ - 

de alio, & ad omnia xqualiccr eft coruplctus. Dicendvm Primo j Angclum in aeamris Or*/«A- 
Refpondent nonnulli, non icqui ncccflarib, eb dc fado cxifteDtibus.vt in mcdio, poflc cogno- '" r » A9 S*' 
qubd Angclus habctct pctcntiam cognofcendi fccie miilu poflibilia qua: numquam extituta "™ 
infiniu diuifiuc, cum omnia cognofciturum, funt. In hac conuenit etiam Vafquczj licetfor- fl„ 
aut fimul , aut diuiltue : pcfltrt enim pro fua li- cc non admodum confcquenter ad propctaprin- ubmt, vt 
bera voluntatc fe dctetminare ad hoc pocius cipia,quibus ncgac in Dco, vc in caulsa, poflc 
quam ad illud obitdtum, vc dc fafto conringic crcatuias nofci . dc quo ahbi . Ratio cft ma- '"fi*. 
circa cxiftcntia: ncquc cnim ncccflaxib Angclus nifcfta , quia Angclus incuitiue & quiddicaciuc ^"JJi^ 
eft in acruali cognitiorie tcium omnium cxj- nofccns igncm, nofcit in illomultos alios calo-/ M V 
itcntium, fcd iam hxc iam illa cognofcit , crgo res & luccs, qux numquam cxtiturx Iunt ; crgo 29 
eomodo,quo ad Iixc dctcrminatui,pofldetiam eodem modo comprchcndens iiiam volunta— R»hp <em- 
dctcrminari in ordinc ad poflibilia. tcm,nouit fc in ci pollc cltccte^dtrtm odij Dci* «'"/•■*• 

Hxc tamen folutio non vidctur fatisfaccre qucm tamcn dc facio numquam clkict:&co- 
obicftioni Pacris Vafquez , quia non poflcc fc uctQ modo nofcit in fc poflibilia multa pcc- 
dcterininarc hbcrc Angcius , nifi iam ca omnja caca , qux numquam extitura funt. 

. a SlCYK* 



28 



Trtfrit 
ftntrrj mr- 
fumtntt 

C5. bilia cognofcac 
mrimi Vm- in a " u pt«mO , 
fl**h 

OMrin 
tmm Vmr 

fV"\.' 



*7 
Buftlm- 
ti^mmmfm 
tkfm*. 



Digitized by Google 



*jb Uod. de Arriaga Tra&atus De Angelis. 

<c«%I« SrxvifDo dico , fpccics immediatas de ob- ris i multis doceri , dcbcri Angelo fpccics om- - . 

SmjmiU. j f ^j 5 ruturalibus poflibilibiis cflc coonaturalcs nium tcrum qux cxiftunt. Cuiod cx proxima. JJJJf 

Angclis , id cft naturalitcr cisdaripofle, fiuc rationc llc oftcndo: Licet Angclus llt capax na- ittrnt,jut- 

dvbcanti>r,fiuc non. dc quo ftatim. Hanc om- turalitcr fpccicrura dc poflibilibus, non tamen ttlit ittrri 

nino puto ccrtam cx communibus principiis, & idco illas dcbet habcre , ergo licet fit capax fpe- Jfttitttm- 

qux dixi paulo antc contra Vafqucz , eam con- cierum dc cmnibus exiftentibus, non ctiam r '"" a ■** 

**th Pri- trmant. M-im inprimis hx fpccics in fuacn- tdeo iilas dcbct habere. Vel dcrur ratio, cur""""' 

J5f!e2 ^ Xitc funt naturalcs , vt fupponimus ; cigo ex Angclus pctat omnes fpccics dc exiftcntibus, 

' ^*"** hoc capitc non funt fupra capacitatem Angcli< nullam tamcndepoftlbihbusj ccrtcid non po- 

vnde li riuc rcs fuiflcnt prcdudtec finiul cum tcft tcduci ad maiorem pcrfc&ioncm aut volu- 

Angdo, Angclus ciulmcdi fpccics liabuiflct ptatcm Angcli: quia maior cflct perfccTtio , fi - 

naturalitcr. 1'rxtcrci , cx eo quod illx ics ca- cognofccret aliqucm alium Angclum cx pofli- 

reant cxiftcniia, rton fiunt incapaces , vt natu- bifibus, quam fcarabtrum cxiftcntcm. Neque 

ralitcr cfgnofcanrur tamquam pcffibilcs : cft iiem potcft rcduci in appetitum ipfius Angrii, 

cr.im cxiiteniia impcrtmcns ad tciminandain proptcr camdcm rationcm : quia maiorem vi- 

coqr.itioncm dc poflibilitatc, vt in iuperiorjbus detur habcrc ad Angclum pcffibilcro.quam ad 

Tirtm. oiicnfum cft. Tandcm ncque vllo rrirdo £t fcarabium cxiftcnttm. Ncquc ittm in cxiftcn- 

Ar^clus incapax carum Ipccicrum , co quctd tiam obkdtorum , quia hxc ncn petunt cogno- 

habcat dc faclo alias dc his crcatiiris qusc exi- fci ab Angclo, ctiarofi pcfllnt. Vndc magis con- 

fttint : nam ciim mulr6 plura , quam dc fircto fiimcr in opinionc fupra pofita , qubd fcilicct 

fint , potucrint cfle in hoc vniucrfo, vel ccrte nccomnium rcrum exiftemium debcantur na- $t 

Angcfus connatiiraliffimc potucrit cxiftcrc, et- turalitcr fpecies Angelo, nifi quando illis obic- 

iamfi fuiilvnt cicati duo vcl tres alij mundij clis pixfcns cft, vt fupri infinuaui. Quorum 

, tunc autcm, vt cmrws fupponunt, potuiflct ha- autem icbcatur, & quorum non , & an dc ra&o 

bcrc fimullpccicsdcomnibus illis rcbus: ccrte dc aliquibus poflibihbus habeant fpccies, res 

ctiam de faao habet vircs naturalcs, vt fimul * eft plane inccrta, ncc quid Dcus in hoc puncco 

rccipiat fpccics dc illis mundis, ttiamfi non exi- voluerit, facilc pofliimus conicctarc. 
jo ftanr; quia cx dcfc&u cxiftcntist mundi alte- Diccs, Angdi naturam cflc talcm , vt pctar RtfrmJ*. 

rius, non cft in Angclo rcddita minor virtus cognofcere eaqux fibi cocxiftunt, c6 quod.fi tm. 

fuflcntatiua : crgo ncgari non potcft , quin talcs i rcbus acccpturus eflct fpecics , acciperct ab 

fpccics fint ci naturalcs, id cft non fupcrnatura- cmnibus cxiftcmibus ; quia vero i pcliibilibus 

lcs.lcu non fupra capacitatcm naturalcra corum. purc acoi ere non poflit, non debcnrur ci fpe- 

Anfn* Mnd hac occafionc dubitari poflct , an , licct tics rcrain pure poflibilium. Scd contri , quia r rh*i 

mirMtaU cjuxlibct cx his fpecicbus fub difiur.ttione iit ha:c ratio t-ft bena, fi loqnamur dc fpccicbus re- tfi. 

7fm»'l»m- c ' s naturalis.otanes fimul fint natturjlts, litie.an piafcntanubus futuritioncm aut exiftentiam vt 

nn i»m it- finc iniraculo omnes fimul habcre qucat. A- cxercitam , idcoqucca vfi fumns fupra ad nro- 

ffot jptfiu liquis abfolute aftiimarcr , negarct abfolute bandum,nulli crcaiurx dcbcri fpecics dc futu- 

hmbttt aliusj cgo ver6 dico^ cfle rem dubiaro : noja^- ris, antequam fint: at uim poflibiliras , vt verc 

R^T ' ni*t n ' m v *dco rcpugnantiam in aliquo AngcldBtn nolcjtur,non petat rci cxiftcnriam in ^lo tcm- 

ttmtjft ' pcrfcclo, qui potfl-t omnium poflibilium lpc- pore ; cur nonpttctc potcrit Angclus fpecic^ 

iutiun. cics naturalitcr habcte , fiuc illx cflcnt numcro aliquot de pcflibtlitate , ficut pctit omncs de 

infinitz , finc vna tcprscfcntans infinitas crea- rcbus exiftcntibus? Contra Sccundo , quia ea StaamH, 

turas , quia cx uli virrutc non arguitur virtus cxigcntia indcternunata fpccicrum de cmmbus 

infinita in ellcntia , nec aliundc fcquuntur inde quac exiftunt , quxcumque ill* fint , iam eft i 

duo contradictoria , crgo. Secundo dico,ctiam me fupra refutata. Et ampliiis ad propofitum 

poflibilcs cfle Angclos alios fimiratx virtutis, vrgcrur: (i accipcrct fpccics i rebus t non pro- 

in ordine ad hoc, vrpoflint v.g. haberc fpecies pterca haberct tcmpus accipiendi ab omnibus, 

dc tot obicctis , & non dc pluribus ; quia ncque maxime fi infiniti mundi exiftcrcnt : non cnim 

in hoc cft vlla lepugnantia. Qualcs autcm lint poffet ad omnia obiefta accedcre, vcl certe non 

Angdi , qui dc fadto cxiftunt , & quot habcrc haberct virtutcm tot fpccies rccipicndi ; ergo 

qucant fpccics, non vidco qui poflit, nifi puie non fufficit ea difparius, vt propterea eis de- 

diuinautlo , decidi , ideo ruhil lnearc dcter- beantur de ommbus futuris, non tamcn dc vJSiv 

mino. poflibilibus. 
Ctndmfi* Tertio dicend.vIi , Etfi naturaliter aliquot Dixi fupri , probabtle effc, non debcri vllas . . 

TtniM. ant omncs fpccies ex poflibilibus habcrc Ange- fpccies dc poflibilibus , quia non habcmus vl- ccndmf* 

li poflint, ptobabile cft, cas non dcbcri illis,non lam rationcm cur dicarous, in eis dari exigen- nefUuum. 

foluin omnes , fcd forti nullam dctcrminate. tiam earum fpccierum; forufle tamcn ex fpcci- 

}i Quia Angclus non habet maiorcm conncxio- fica fua namra.vcl omncs,vcl faltem aliqut, » 

Hmthttn- ncm p Cr modum obicdti cum hac creatura multas exigunt, quia ncque ea exigentia«ft 

chftam. poij^bili quim cum illa : ncc ex co quod fu ca- fupra corum vires, vt dixi iupri. led quia^ pofi- 

pax naturalitcr, quantum cftcx fc, nabcndi eas tiuuro argumentum ad cam adftruendam non 

lpccics , fequirur, eas dcberi illr ; vt in matcria habemus, probabilius eam ncgamus. 

priroa sefpectu formarum poflibilium , 6i in 4 Aducrte Sccundb , fetmoncm effe de cogni- k«m. 

omni fubiccto rcfpcclu accidentiiim, qux poccft tionc quiddiutiua : nam per difcurfum cogno- 

rctipcrc, nranifcfte conlbt: nequc cnim omncs fcerc potcrunt multa cx pofflbihbus abftra&U 

formas airf accidentia, quorumlumus naturati- uc , ficut nos qtundo dilputamus , vtrum hoc 

rcr c.ipaccs, dcbcmus ncccflario habcre. Vbi vcl lllud ens diuinitus tcpugnet. quod multo 

Aducrtc Viimb ( quod & iupra nouui ) gra- nichus ab Angelis praeftaii poterit. 

# SECTIO 



I 



Digitized*by.GoogIe 



Difp.9. Sjipmodo inteli AngeU verfitw ctrcaobk.nat.cr. Sc&.6. yi 

quando cnim Chriftus hac manifeftationeof- 
SECTIO SEXTA. tendcbat in fc loqtii Deum , numquam dixiti 

. _ _ Vt tjttid cogtratts tnttnsi vt otlo tn corddut 

tAn Angelus cognojcat Jecreta cordtum. vtfim \ fcd, Vt qmd anfatU \ &c. Prxrerei 

haud confcqucntcr loquitur Hcruxusjqciia tnm 

D*b&L Q vrroNO, vt rem de fidc, cordis fecreta, fiue naturalitcr dcbet cfle otctilta intcnlio quam fnb- 

fttnia tlr- ^ at ^ us noftros liberos volunratis, non pofie ftantia, aut contra. ncc potcft allignari difpari- 

du natn- ab Angclis naturaliter cognofci (idemeftde tas : quod cnim dicitur de remota reprxlcnta- 

r*littr ntn vnius Angcli fecrctis rcfpeiht altcrius ) videa- tione , imnrobabilc cft , quia tam prxfcnrcs ac 

■»/«• mr Suarcz cap. 11. vbi Scripturx rcftimonii vicini polfuntcfic Angclo Cuftodi mci acttis* 

pto hac vcruatc congcrit. Ita Pfal.4). Deo vt quam mca voluntas, inqui funt; & tam rcmo- 

proprium tribuitur nolTc abfcondita cordis: Ip- ta cft fubftantia acius quam.intcnfio illorum. 
ft nouit abfcondita cordtum. Iercm.17. Tra- C»"jutbalij reijcicndi,dum dicunt.poflccog- Qnarto, 

unm tsl cor hommis & tnfcrutabilt;qms cogno- nofci naturahtcr a&us libcros pcrfccte in lc; "1"*»"" 

fctt tllud ? Ego Domintu fcrutans cor ommum ignorari tamen fincm, ad qucm ordinantur. Si *' 

fiUorum hommum ; & alibi pafiim. Adducit enimdc fine intrinlcco loquanrur , hoc cft, de 

ctiam codcm capitc multa fanciorum Patrura ip(p obieclo aclus , quomodo , quatfo , poreft. 

loca pro ca vcncatc. a&us pcrfceic cognolci, li ignoraturquod ob- 

iccfum habeat? li verb dc fine cxtrinleco ab 

SVBSECTIO PRIMA. adhi impcrante, tunc debcbit ignorari fub- 

VarU fententu reiefl*. ? amia ^?* aa " s »rnF<™nris ; crgo non pof- 

* lunc cognolci omnes atiusin fc. cuirfs contra-; 

Pater Suarcz cap. 11. varias lcntcntias rium fupponunt hi autiores. Prsrtcrca finc vl- 

circa explicationcm huius difficultatis cru- 14 rationc aut expcrientia ea diftintiio intrudi- * 6 

dtZnt, dite & folide rcfutat, quas nos breuitcr tange- tur, & proptcrca codcm modooppugnantur lo- 

aBm uht- mus. Prima cft eorum qui dicunt , atius libe- cis Scripturar, ficut alij autiores paulo anre. 
ruw/iU ros cx fola Dei libcri voluntate, non vcro ex Conitct crgo natuialitcr loquendo,& fub- Mifh" 

Dnliktra natur 5 rc i >c flcoccultos. Sed hi teijciuntur fa- ftantiam , & circumftantias, &c. atiuum libc- 1*'"'* r > . 

*a™"l. ci 'c . quia Scriptura & Patrcs docent , ctiam a- rorum, nobis & Angclis eflc occultas. Scd qux 't^fT„ , 

ut. pud Ethnicos cflc bonum argumcntum Dei lo- eru>huius ratio? Aliqui dicunt,Atius libcri non ctcultt 

Mtifiiuntnr qucnas , manifcftationem cordium : fi aurcm funt naturalcs , ergo necobietium naturale in- Prima rt- 

hoc non repugnarct ex narura rci, fcd cx libcro cellctius angehci , qui folum fercur ad ens na- fponfioano- 

dccreco atiuali diuino ; vnde , quxfo, Ethnici curalc. Ica cum Caiecano Banes, & cum Albcr- n " n ** m - 

potuiflenc fciuiflc, Deum id de fatio fta- tinonoftro nofter etiam Tannerus difp.j.qu. }. 

tuiflc, cum ignorcnt Scripturas, vcl iis non dub.6. Miror ramen hos non aducrtifle.xqui- CtntrktH. 

crcdant2 uocatn cflc voccm illam naturale: fignificat c- 

Alii aitrnt, Alij docucre, poflc naturaliter ab Angelo nim naturalt , vcl vt contraponitur hbcro ; vcl 

abAngtU cognofci adus hberos vt exiftcntcs , Iblum ta- vt contraponitur rei fupcrnaturah. Adtuscrgp 

neitiatim mc n h communi , non difccrnendo,an lint o- noftrinon funt quidcm natutales in primofcn- 

Ubtrtt vt fc um ye | 3mor dttcrminate. Hos reijcit nonne- (ii, quia funt hbcri , non vcrb neccflarij. In fe- 

non/iTmr» mo > S m * cognitio innliciua non potcft ita con- cunclo tamcn fcnfunaturaliflimi funt; Angclus 

difttrmn- fufacfle. Hic tamcn non cft bona impugna- autem & nos bcnc poflumus cognofccrc rc« 

dt, anfint tio, quia (vt difp.9. de vifionc , a num. 11. non naturales in primo lenfu j ideft noh nc- 

tdinm vti ofttndY) potcft clle vifio pct fpecies proprias ccflarias , fcd libcras feu contingcntes, dum- 

ita imperfcdta , vt non diftinguat fuurt#obic- niodb in fccundo fenfu naturalcs finr; alias nc- 

dtumabomni alio, etiam generc vclfpecicdi- quc fuos proprios aclus poflet Angclus crg- 

uctfo. & dc faclo iu contingit in vifu , quando nofcere: quod tamen falfum eft; & ctiam pQit- 

tntnftlidi. £ longinquo intucmur colotcm , vcl in exigua quam manifcftantur , non poflenr cognofcij 

lucc, Hc non poflumus diftingucrc, an fit niger, quia adhuc rcmancnt liberi. 

an viridis, &c. & in fono contingit idem : per- Sccundo alij dicunt, aclus liberos foli diui- sttnnd* 

cipitur enim Ixpiflimc, & non poccft diftingui, nx & proprix voluntati cos clicicnti fubdi, almum 

qualis fit, etiam intcr Ibnos diuetfos fpecic. idcb lofi Deo , & opcranri cfic noros. Scd con- ttfpnfio. 

MtUot m- R c ,i c i CIK lj crgo funt hi au&orcs , quia firjc . tra,quia etiam produdkio Angcli foli diuitix c *"' r '' 

vllo fundamento coarftant loca Scripturx 8c voluntati fubdirur,& tamcn naturalitcr potcft 

Patrum , quibus abfolutc dicitur a£cus libcros cognofci Angclus cifc proflu£tift ; crgo a for- ? 7 

noftros exiftcntcs non pofic videri. quod dc tioti aftus libcri. Ratio a priori cft , quia fub- 

omni vifione, fiue clariori, fiuc minus clara,in- di in productionc, non cft fubdi in cognitionc, 
tclligendum eft. Secundo , quia non rcddunt vt pcr ie patct. 

lationem, cur non pcflint diftin&c cognofci. Tcrtib alij, quia aftus funt indiflercntcs , vt Ttrti* 
jj Tertibreijcicndus HeruxusapudSuarcz,do- finr, ergo non pofliint dctcrminatc cognolci.*''*" 1 ^ 
Ttrtii, ccns ab Angclis cognofci aftus liberos ommno Diftinguo confequcns : antcquam fint , tranl- offhnxm- 
rtrjtitndm p cr f c cl C; (blum tamen ignorari intenfioncm co- cat; poftquam func, ncgo cdhfcqucntiam: alias 
Uttnam. rum> c0 q U0 d acius libcri remotc rcprxfcntan- ncc ab iplb opcrante polfent cognolci , ncc ma- 
jUttio tfi. rur. Rcijcicndus , inquam , quia maniicfte op— rufcftari, quiactiam lunt indiflcrcntcs. 

ponitur locis Scripturx & Patrum , in quibus Qnartb alij dicunr , a£lus liberos, quamdiu Qnatta 
adus abfolutc dicuntur occulti; dc intenfione funt in profundo animx, non poflc cognofci, «''««" 
autcm nec vcrbum apud Patrcs: & impcrtincns idcoquc ncceflarium cflc , vt qui cos habei, po- n lt 
cft illa intenfio ad manifeftationcm cordium: nat illos in eaufsa libera cxtcriori. Ita Richar- 

dui 



7i Rod. de Arriaca 

dus apud Suarcz fupra. Hxc fcntcntia rmpro- 
Kabilis cl\ , quia non poflunt actus efle in pro- 
fundiori Joco quam fit ipfum fubiccuim in 
c)uo twt ; crgo ficat pnima Sc voluntas hoc non 
obftante cognofci potcft , ita ctiam & adtus ipfi 
incisoiftentes. Prxtcreain rc fpitituali , pix- 
ienim indrurfibili , cutalis cft anima Angclus- 
que, qtiomcdo poteft intelligi profundum ali- 
qucd , vbi abfcondanrur actus f Tandcm, quia, 
ctfi oflet, poflct tamen illud intrare Angclus, & 
vidcrc quid elfct in profundo co, fiue m co ani- 
mx cellario. 



Tra&atus De f Angelis. 

dc aliis rcbus cbcam cauflam infudir; vclcer- 
icadhuc nulla aflignauirdifparitas : fi vcr6 iuc- 
ccfliitcmporis potcrantcx ic acquircie eam no- 
titiam ; crgo iam noncrunt occulta fccrcta cor- 
dium quando cxiftunt ; & ccnfcqucntcr de- 
Aructur ftatus quxftionis. 

In fenrentia vcro coinm , qui dicunt Angclos 
accipcre fpecics abobicdtis , fuse ccnaiurpio- 
bare ccgroirones & adus voluntaris non nofci, 
nifi formaliter pcr fc iplbs, vcl pcr aliam po- 
tcniiamiiihordinaram,qualis in ncbiscftphan- 
tafma rcfpcctu fenfuuin cxtcrnoruro, & intcl- 



rtfrtmfit. 
Cttur» tft 



Refpttif* 
Mtttv*. rm 
nlittmnt 
fnumUL 



Ccntri tft. 



CtBttM tft. 



Qiiinto dicuntalij, adtus ncftros nonpoflc Icctus, quicft tcflcxiuus fupra phanrafiaro. Scd 

ccgnofci , quia carcnt ilhiminaticne. Sed hi vcl ncquc hxc refpcnfio fubfiilit , quia gratis vidc- 

loquuntur dc illuroinationc maicriali , & hxc tur fuppcncrc illud principium , & valde cb- 

ncn cft neccflaria vt Angclus ccgnofcat , fiuc fcurc Molina illud propciuit. Vnde ncc ipfi 

alium Angclum, fiuc sdlus,fiuc Dcum,&c.fi> cmnino arnfit. Et meiuo : cur enim imme- 

lum cnim potcmii noflra vifiua hcc lumine diati mca vcliiioncn producct fui fpecics,fic- 

matcriali indigct. Prxtcrca , fi hoc rcquirerc- utcas prcducit albrdo & cetera cntia ? in boc 

tur.quomodo Angclus manifcftans ahis iuos trim cit tcia pixlms difficultas. lllud ctiam frtttrtk 

atlus,cos illuminatct matcriahtcr } Si de illu- diiplicet , quod dicat, vilioncm v.g. ccgnofci 

minatione pcr fpcciem Icquantur, pctunt prin- non alitcr quam foimaliter pcr ipfam cficdiio- 

cipium:quxrimus enim rationcm.cui nondcn- ncm. hoc,inquam, difplicct, quia id cmne 

rur fpccicsdc iftis adtibus,ficut dc aliis cbie- qucd ccgnoicitur, dcbet ncccflatio tcrminate 

cTtis; aut, fi dantur, cur per eas opcrari ncn pof- icu cflc cbicdtum ccgniticnis ; prcdudtio au- 

fit Angclus? tcm tcgnitionis ncn tlt ( vt ipfc aJibi & cmnes 

Ah; Scxto dicunt, hos :&as rcnpcflcccg- faientut ) ccgnitio; crgo rcn pctcft cfle pcr- 

noici, co quod non fint vniti cum pctentia An- ceptio ipfius vifionis , crgo fieur jn aliis caufijs 



4* 



pcicntia/ 

gcli ccgnclccntis. Hi ctum imprcbabilitcr lo- 
quuntur, quia, fi voluntas argclica,qux in,eo- 
■wn icntcnua cft accidcns , poteft ccgnofci, < 



ncn intelledtiuisprcdudtio caloris abigncnoo 
eft pcrceptio, qua ignis nofcat ic calcfaccre. £t 
nc rccurratur ad hoc quod fubiedtum non fit 



pritn tm- 
$tmhtt *»■ 



Seftmut 

refbeiliit 



Cmtri tft. 



larofi non vniatur cum ccgnofcentc, cur, qcx- intcUcdtiuum , ccrtc in ipsa anima prcdudtio 

fo, ncn potcrit ck ipfc adlus cognofci f Dcinde fpccici non cft pcrceptio , qua nofcat fe prcdu- 

alia omnia cbic&a materialia nofcuntur fine ccrc , ergo ncc id habet produdio cognitionis; 

vlli vnione cum Angelis. Item adus, v.g. vifio fcd neccffario debcbitccnccdivnum e duobus; 

noftra , fenfatio , ckc. poflunt ccgnofci iinc|v- vcl r.on vidcri eam ccgniticncm ; vcl, fi vidc- 

nionc.cur crgo non & adius voluntatis? Adde, tur , ipfiim efle reflcxam prcpric fupra fc. de 

fi hxcvnio rcquircrctur, forc vt illi r.on poflcnt quoalibi. 

manifcftari , quia ncc pcr manifcftatiorem v- P.Vafqucz dirEcultate oppreflus difp. 109. 

niunitir cum aliis. Ratio a pnoii ccntra hos poft longifllir.am dtfcuflionem , dixit,nullam 

audtcres cft , quia obicctum vt terminct cogni- huius rci poflc rcddi raticncm, icd id rcdu- 

' tionem , non icquirit vnicncm cum potcntia; ccndnm in naturam ipforum a£tuum : nec mi- 

quod fi eam pctat, faltcm mcdia fpccic pcflet nim hoc eflc, quandoquidcm ipfos Angclos in 

vniri , vt vniumur plcraque alia cbitfta. Dcin- fe & virtutcm coium ncn ccgrvofcimus. Hanc 

dc , vt ahbi dixi , ncque hxc vnio ad ccncur- fcntcraiam ncn melius impugnabimus, quam 

rendum rcquiritur pcr ic: nam concauilxctiam raiionem ipf. m rcddcndo, de qua paulo poft. 

aocidcntalcs , vt iimul opercntur , non petunt Denique Suarez, ceteris cmnibus fcntentiis 

mtrtuam vnionem, vtin duobus caloribus duo- rcic&is , concludit .raticncm huius rcddcndam 

rum fubicAorttm fimul idcm pafliim intcndcn- eflc cxco,qu6d non mfundantur a Dco Angc- 

ribus , 6i in multis altis cxcmplis clare conflat. lis fpccics dc iecretis cordium : vndc fit , vt illa 

Vbi obiter noto, haud itabene nonnullos con- ncqucant videri: huius autem carentix fpccic- 

cedere his aucVoribus,ex defcdht vnionis non rum ncn reddit vllam rationem phyiicam, 

pofte iftos aclus pcr fe immcdiatc concurrere cum tamen in ca carcmia fit toraprxlcns diffi- 

criam cum altcro Angclo pcnctrato ad cognitio- cultas. ln quo punclo videtur cmnino conue- 

nem fui, quia, \t lapc dixi, fola indiftantia re- nire cum P. Vaiqucz, qui cum ncgaflet vniucr- 

quiritur inter concauflas. falitcr cmnes ipccics Angclis, ncn poiuir ad 

Scptimo P.Wolinaquxft. J7. art.4. conatur hanc raticnem iccurrcie.led dcbuit aiiunde rc- 

in omnibus fcntcntiis circa acquifitioncm fpe- pugnantiam pcterc. Fatcor illum malc rcduxif- 

cicrum dirficultatcm explicare: & quidcm in ic id in improporticntm ipfius obieiti : hoc 

fcntcntia aicnte fpecics a Dco infundi , opina- cnim & naiuralc eft , & ccgnofcibilc ab ipfo 

tur idc6 eos non cognofcere fecreta cordium, Angelo habcnte illos adtus ; ergo a fonioti ab 

quia non habcnr ds illis fpccies ; idco vcro ait alio pcrfcdtiori ; ergo nifi ex panc principij fit 

cis talcs non fuifle inditas , quia poftea quili- ahquis defcdtus , cenc ailus ipfc bcni potcrit 

bct poterat iuos *ac"tus nofcerc pcr cxpcricn- cognitioncm tcrminarc. 
tiam. Verum hoc non fatisfacit, quia vel An- 
geh dc alionim fccrctis poifunt poftca pcr fe 
lcicntiam acquirerc, vcl non. fi ncn, dcbcbat 
crgo Deus illis infundcre ipecics co modo quo 

SVBSE- 



Stntnrtis 



4» 



Digitized by Google 



Difp-9- Qiiomodo tntell.Angt&iverfcttfrtircAohieMat.cr. Sc&.6. 73 



SVBSECTIO SECVNDA. 
Quidfit in froc funllo frcbahilins. 



Affcntttl 



fig no snm 

iuAKX.. 



vt afiuiide fuppoho. Diccs, Adhnc ftantc vifio- R<ftit*. 
nc bcatifica , potcll bcatus hbcrc fc dctcrmma- 
re ad hunc potius mimcro actum, quam ad il- 
lum j crgo fakem quoad indiuiduationem de- 

Assentior Patri Suarcz in hoc.fcilicet bcbit igiiotus cfte Angelo amor: qubd fi igno- 
pronmam rationem ,cu r non poflint cog- tus cft quoad indiuiduationcm,crgo non poterit 
nolci (ccrcta cordium, cfle defectum fpecic- vidcri, quia vifio non fcrtur in rationcm gcnc- 
rum 5 quod ctiam Molina fupra pruts docuc- ricam aiu abltradam , fcd in indiuiduum vt 
rat. Addo tamen, potuillc Patrcm Suarcz con- talc. 

fequcntcr ad fua principia, quod iiilicer, cfto Forraffcaliquis rcfpohdcrct , repugnarc ciuf- Reftmit- 
dcnturactu fpecics de futuns , rcquiratur ta- modi libcrtatcm ad indiuiduationcm , quia in '« i«» 
mcn aliqua condiuo cxtrinfeca , ratione cuius cildcm circumitantiis rion fiinc multa mdini- 
non poflint futura cognolcij confcqticntcr , in- dua poflibilia. Verum, qtiia fuse alibi contra 
quam, ad hanc docttmam potuifle diccre , dari VafquezcV: altosoltcndi,iri qiubuftumqtie cir- 
quidem dc fadto fpccics de fccrctis cordium, eas cumltaniiis poflibilia cfle multa indiuidua folo 
tamcn talis crtcnatura:, vt pctercnt tamquain numero diftinda ; ideb, coprinupioadmiflb, 
conditionem ad opcrandum confcnfum Angdi Refpondco, co ipfb quod talcs a&us non pc- gfjp^gfg 
eos adus habcntis. Scd quidquid dc hoc fit, tant occultaii Dcum vcl ab initio crcationis; p T ,ma. 
iam oportctcxplicarc, circ non dcntur talcs fpc- vcl tunc, quando illi «ixiftunt ( iuxta diuerlas 
cies dc iccrciis , ficut dantur de aliis obicctis. opiniones de irtfuiioiie fpccicrum ) darc fpc- 
gutflioHu In hoc pundlo diccndum videtur cum Patrc cics non iolum dc rationc tommuni , fed dein- 
t*>t»miiU Vaiquez, rationcm pbylicatn nullam a nobis diuiduali, pcr quam cos acrus vt talcs in indi- 
mJmltm*' P°^ c ^ a "' imo ncc iuaicz > vt dixt. vllam dat; uiduo nofccrc poflint . Sccundb refpondco, Stcunii. 
™ f mn7f- moralcm autcm politicamquc bene pollumus polle admitti,Mithaclcm nofccrc Gabnclcm fc 
rcddcrc,cum iplo Suarcz & aliis; quia fcilicet amare, ctiamli non lciar, quo amorcin indiui- 
ad paccm , concordiam & gubcrnauoncm poli- iluo ; quia talcs actus confuli lion rcpugnant 
ticam hominum & Angclorum, oportuit actus Angclis , vt lupfa iatn docui. 

hbcros cflc iccretos : li enitn , cum primum ali- Ahj ergo actus fuht cx l^indifTcrcntcs, vcli- eut» Jtnpt 
quis apud fc vcl pcrft&c libcrc , vcl iuadilcr- berc fiant , qui lamcn pcr accidcns luc cv tiunc jtnttnti* 
tcntcr ccntra aliquem incipcict aliquid cogi- cx dcfcdu aducncntix, cx paffionc , aut ex alio p s,, * , ' k 
tarc.co ipfo illc altct hoc intclligcrct;iiumquam capitc, nccclfatib fiunt. & de his hcnc ctiam v "*J lt - 
poflct cllc pax, & cx nrinimu ccgitaticnibus docct Suaicz, non iblum quando hbcre fiuujtj. 
maximx poitca pullularcnt inimicuix & odia. fcd ctiam qiiando ncccilarij iunt, non pcfle 
Dcindc vix vmquam poflcnr rci punin , quia cognolci certo ab aliis. lta ctum docct Tan- 
cognofccicnt, quando tudcx ccgitatct dc iis ca- ncrus fupra , & communis cft ommutn fentcn- 
picndis & punicndis, poflintquc cu-<lcic,&.c. tia.ita vt Suatcz ditat , comtariam cile tcmcra- 
Quod etiam locuin habctin bcmis adtihusjqiios riam. Ratio huius, fi ad aiiftotitatcin rccuira- RMthl.it- 
oportctfapiflimc diflimularc, tum proptcr va- mus.dciumitur cx dictis iiiprd , vbi Patres ab- NM tfi, 
nitatcm fugicndam, tum etiam , nelkpe cx co- lolutc voc^nt fecrctacoidisadtus intctnos, nul- 
rum notitia aliquod bcnum inipcdiatur ab la fadta diftindtionc intcr liberos &neccfl.uiosj 
aliis. & conftabit aniplius cx diccndis kct. ftqu. pro 

Quia verb hx rationcs folum vidcnrur ha- aclibus intcllcckus: fi vcr6 qulfcd rationcm po- 
bcrclocumin aclibus hberis.poflct aliquis for- litieam , ctiam eodcm modo hic habct locurn: 
luntntu & l ^ diccrc, alios actus volumatis ncccllarios , & nam fortc naiura maximc vcllct occultarc mo- 
inttiuaiti omnes adtus intcllcctus, qui funt neccflarij, tus illos primb primos , etiamfi libcri pcr acci- 
[tnt jtmjjt- non eipe natura fua occtiltos Angclis , fcd poflc dcns ndn fmt. Sccundb , quia fi* ,quando funt 
utctn /. QjmmiljtcT cOgnoici. Qnx Ttdctnr fttiflc (estcn- ncccflarij, nofcuntur ; ergo cumcx neccflartis 
D TbtmM t i a D.Thoma;: paflim cniln cum dc fcclctis 
cordium loquitur, r^tioncm cx fola illorum li- 
bcnatcdclumit jcrgo qux non iiint libera, oc- 
cuha non crunt. Vidcatur P.Suatcz iupra ca- 
pitc 22. vbi ait, multos cxlhomiltis m cam 
fcntcntiam inclinarc. 



4i 



ttitm 
ttcim nt- 

ctffntij m» 



%/tdetmr 
ncgrfe. 



tranfcant in libcro5,fa:pc iolum exadticmu altc- 
rius adtus ncccflarij , v.g. maioris cognitionis, 
ftatim poflit cos nofcere , ctiain quando funt li- 
beri. Dcniquc ratio a priori cft, quiahi actus ntnitmt 
magis iipiunt naturam hberoium ( nam pcr fc rmitt 4 
illis conucnit libcrtas) quam naturam ncccfla-^"»"' 



Snsrtx. 
tymtrui. 



43 



Oppofitum tamen mcritb idcin P. Suarcz ricrum: cft cnim illis accidcntalc , qubd hk & 
docct ibidcm, & promaiori cxplicationc diftin- 
guitadtus ncccllat ios cx fc , vt dc amorc Angclt 



nunc ncccflarib fiant. 

SECTIO SEPTIMA. 



crga fcipfum mulu fentiuiu,& ik amorc Dci 
in patru, farcturquc ciufmodi adtus poiVccog- 
noici abaho Angclo. & quidcm id mcritb do- 
ctt: nom fi natura Angcli nabct cam propiicu- 
tcm , vt ncceffario fc amct , Angclus comprc- 
hcndcns illam naruram , vel faltcm quidduati- 
uc & pcrfcitc cam nofccns , dcbct in illa no- 

fccre cam ad fe amandum neccflitatcm , ficut notos, & folum, quatcnus impcrantur a voluh- 1%„*™- Iut 
in folc ad illuminandum j & confcquentcr co tatc,occultos efle, quia vt lic iiicludunt acturh jnttlltttut 
ipfo dcbet nofccrc illum amorcm. ldcm cla- ipfum liberum,a quo imperantur. ita traditum txnatntm' 
tius adhuc conftabit in amore beatifico, qui f uiflc a P.AlphonfoDcza.infigni olim Socic- f**'£< *~ 
eum maiori ncccflitate cx vifionc Dui oriiur, tatis Doirioic,aflciu cius dilcipulus Valquez ^*'" 1 * 



tAn txfttu mtdkSiHs altem fint 
Angelu occuln. 

Singvlarh cftfcntentiaqtiorumdain.aclus 4$ 
omncs intcllcdus cx haturi liia cflc ahis 



Tomys II. 



Digitized by Google 



74 Rod. deArriaga Tra&atn s T>e jfngelis. 

apud Suarez cap.ij. & Tanncrum fupra. Putat Sccundo cgo probo idadhuc ciricacius,quia, Sttunih 

ctiam Vafqucz, fortc improbabilcm non cfTc fi a&us imellcctus nofci poflcnt,co ipfo f«c /"»*» «» 

cam doctrinam , pro qua ctiam rcfcrt Hcnri- fcmpcr ccrto nofccrcntur a#us libcri volunta- C J$™'~ 

cum , yEgidium, Heruxum ; &, vt dixi paulo «is ; hoc autcm cft abfurdum , crgo. Probofc- * 

ante , agcns dc neccflariis actibus voluntatis, quclam : nam quando quisamat, velopcratur 

videtur ca fuiflc D.Thomx , quia dc fccrctis hbcre , fcrc femper rcfultat cognitio rcflcxa dc 

cordium nullam aliam rcddit rationcm, nifi cx coamorc : nolcit cnim quis lc tunc amare, fc 

libcrtatc dcfumpum. peccarc,&c. crgo fi a&us intelledrus Angelis 

Diccndum tamcn eft cum Suario , Tannero, cflcnt noti, duni reflcxc iudicium illud nofcc- 

& aliis fcrc omnibus,cuam ipfos a&us mtclle- rctur ; iam co ipfo ccrto & infallibilircr nofcc- 

dtus eflc natura fua occultos. quod cxprcfsc retur adhis ipfc hbcr. hoc autem cft abfurdum. 

docct D.Thomas hic quxft.57. art 4. corporc, Dixi ,fere femper: abftracto cnim ab co quod 



rUrtqut diftmgucns cogitationes intcucftus ab afFcdtio- ahqui doccnt, fcilicct fcmpcr id dcbcrcir 

** ,ac, * i nibus , prout iunt in voluntatc , & dc vtrifquc tingcrc, co quod vidcatur neceflarium , vt cum 

twJ"' docet c ^c occultas: & idcm docct in rcfponf. quislibctcamat, cognofcat fc amarc,quod ma- 

cnulufi» ad a. Probatur autcm manifefteex Scriptura, ximi in Angclis locum habet; vcrumcft, ncquc R 

frtbuur vbi & cogitationes intcllcdtus, & intcmioncs vllo modo contrarium his qux nos lupra dixi- ■ 

'* ^^'"'voluntatum dicuntur efle occultx. l.Parah- mus, fcilicer, non ncceflarionosreflc&ercfupra 

fm> pom.a8. Omnta corda fcrHtatur Domtntts, &• a&usintcllcctus,c6qu6d vidcrctur dmdus pro- 

vninerfas cogitattones tntelltgtt. Ad Hcbr.4. ceflus in lnfinuum : nam ctiam ipfa rcflcxio cft 

Dtfcrttor cogttattontsm & volnntattsm cordts. cognitio, ergodebemus illam ctiam nofccrc,& 

ldem cx Euangelio probarur , vbi , quid Chri- fic in infimtum. Hoc , inquam , quod in adi- 

ftus noucrit cogitationcs intellcctus, ponitur bus intcllc&us locum habct, non fcquitur in 

tamquam fignum Dci in co inhabitantis, vt Pa- voluntatc , licet dicamus , nos neceflario nolce- 

trcs omncs fcrc ad ca loca tcftantur. Neque re noftrum imotcm, vt fciamus quid agamus 

N««/f«»-poieft refpondcri cum Vafqucz, ibi intclfigi liberc : indc enim non fcquitur, mc ruiiusdc- 

dtrt ftttfi aclus voluncatts malos , qtiibus impcrabant a- bcrc nofccrc rcflexc ipfam amoris notttiam, 

tum V»- £ us intcllcdrus ; hi^. inquam , dici non potcft, idcoquc omnis ccflat proceflbs in infinitum. 
•■**»* quia in multis loas diuinario purc fuit circa Rcplicabis: Si Angclus nofcit fc amare Pc- 1 

a&us intdlcctus, vt cum prxcise intcllcctu du- trum.crgo nofcit fe nofccre Pctrum, quia non 

bitabant, Quis cft hic,qnt tttam peccata dtmtt- . poteft amoreflc finc notitia. quod maxime lo- 

t$$l vbi nihil dc aclu voluntatis. Itcm cum cum habct, fi nofcit fc libeie amarc, quia amor 

Thitifxus diccbat.Hic.ft ejfct Propbcta , faret, libcr peiir cognitioncm maiorcm, fcilucr in- 

^ qua & qualts tjjit mttltcr, &c. vbt vnum prx- diflcrentcm 5 crgo ncccflario dcba cflc rcflcxio 

cise iudicium, & quidcm vcrum includitur, ni- fupra proprium a&um intcllcctus, eodcm mo- 

hildc actu voluntaris. Patrum tcftimonia vidc do, quo lupra proprium volunutis. Rcipcn- Rtfpmit» 

apud Suarcz cap. 21. qux cnira pro adhbus deo , poflc dari multas cognirioncs , cx qutbus ?"»•• 

liberis ibi adductr, ctiam dc cogiutionibus in- nulli aclus voluntatis oritintur : quando cnim 

tcllcctus cxprcflam faciunt menrionem. quis rranfit pcr plateam , vcl foium, vcl dcam- 

tutimtm Rationcm huius bcnc reddit P.Suarcz , quia btilat in horto, ac vidct diucrfos homincs , flo- 

noflrt ton- orr incs illi actus , fiue qui dirigunt voluntatcm, rcs, arborcs ; non co ipfo circa quodlibct cx illis 

& conicqucntcm funt prxuij, fiue qui fubfc- obicctis tcnetur faccrc aliquem adum volun- 

quuntur , conftuuunt quaii vnum qtud aim tatis, maximc quando obiccta ncc ob fingula- 

actu libcro, ideoque dcbcnt omncs eflc occulti. rem fuam pulchritudmcm ad amotcm fui alli- 

Ctufirm*. Confirmo applicando huc rationcm moralem, ciunr, nec ob fccdiutcm terrorcm rimorcraque 

quam fupraraigi : namnon minoraferc incon- excirant. in taii crgo caiu potcrit quis nofccre 

ucnienna fcquunmr cx manifcftationc actuum obiectum finc ca rcflcxionc fupra ipfam noti- 

inrellc&us, quam fibcroru volunutis: tum quia tiam. Secundo refpondco , licct amor rcquirat • 

ex ipsa intcllcctus propofitionc , vehementiori, cognitioncm.non continuo.cum quis ditit amo. 

intentiori, clariori, rcgularitcr colligcrctur,quid re m,co ipfo dicit cogntttonem cxprefsc: fic cnim 

volunus libcrc amaflct ; tum quia ipfx cogiu- quando dico , Amor Dtt fttptromma tfl fuptr- 

tiones aliis rcuclatx poflent odiorum vcl ini- uatttralts , non ncccflari6 runc rccordor cogni- 

micitiarum cauflx clfi:, fi iudcx vel cogiura bo- tionis. Ratio a* priori cft a quia non fcmpcr cog- R»tit a 

num eflc, hunc & illum punirc; fi reus fcirer id, nitio dc aliquo obiccto tangit ca , a quibus ob- 

fcilicet iam fuum deliclmn efle illi notum, ct- icftum cflcntialitct pcndct. Quod maximc lo- 

iamfi de a&u volunutis nihil adhuc ci con- cum habct in cxperimentalibus cognitionibus 

ftarct, iara co ipfo fugerct , impcdircturque in noftris: naru oculis albcdincm pcrcipio; de fub- 

47 politica rcipubiicx adminiftratio. lmo addo, icclo vcro , vcl caufsa cfficienri cius albcdinis, 

quia homines funt procliuiores ad omnia in nihil oadis, fxpe edan ncc mcnte cogito.ldem 

malam partem vertenda,cum quis vidcrameos cft in aliis fenfibus , idcm ctiam in imelle&u 

aclus intcllcdlns, quibus nofco aliorum vcl noftro: nam lic« rcflcxc nofcam mc nofccrc, 

dcfcftus , vel offcnfas ab illo mihi dlaus , aut non proptcrca nofco caufias & ptincipia cius 

aha fimilia, ctiamfi ego ex mea voluntatc non cognitionis autamoris; ergo non bcnc iufertur, 

commoucrer in odium Ulius, fed adhuc ama- Nofco mcamarc, & amor penda a cognitionc, Ma j t lJt 

rcm ; ipfc ramen in pciorcm partcm id vcrtcrcr, crgo nofco mcam cognitionem. Et lica hx cx- un^utn- 

& fc odio haberi , fiue parari infidias a mc, &c. pcricntix non probent nifi foium dc nobis: An- titu 

cxcderet:&frcqucnriusfonc refpublica turbarc- gcli cnim,quando quiddiutiuc nofcunt obic- 

tur, quam fi aiam ipfi aftus Ubcri noiicrcntur. itam , vidcntur euam in eo pcnctrare tcrminos, 

ad 



Digitized by Google 



Difp.io. Qyomodo Angelm nofcatDcumtf obieclafup.St€t.i. 75 



*uiU 
dt omeri 

tiim did 



Totlfiquii 
ihutimm 
Mljfl tlflt- 
xi.td 10- 
mtn mn 
mtijftrib. 



•id quos dicu ordincm tale^obic&um ; tamen 
probabihifimc dici poteft, non fcmpcr Angclos 
cum ci intenfione ic applicarc ad cognoiccn- 
dum , fcd rcmifse fzpc : habent cnim finitam 
virtutcnt, & fiint in alns obie&is occupau , vn- 
de ad cam rcflcxam amoris notitiam non fc tam 
vehcmcntcr applicant. 

DiHiciltus cll , quod de amore libero dt&um 
cft : nam vt libcr non folum pratfuppontt , fcd 
ctum formalitcr includit cognirionem indiffc- 
rcntcm ; ergo non potcft quiscognofccrc fc li- 
bcre amarc , uifi nofcat co ipfo lc habcrc cog- 
nitionem indiffercntem eius obic&t : nam ro- 
tum fincparnbus non poceft nofci, liccr nolira- 
tur finc cauflis , i qutbus pendct. Rcfpondco, 
fi in hts cft ipecialis difficultas , potcric habcre 
locum prima folutio. Addo , fortaflc eriam & 
fccunda : nam licet amor, vt libcr, cam cogni- 
tionem includat vt partem , ficut etiam inciu- 
dit voluntatcm gencralcm Dei concarrcndi in- 
dtffcrcntcr; nontamcn proptcrei , qut nofcit fc 
araarc libcrc, nofcir cxprcfsecam cognirioncm: 
ficut non vidctur neceflariuro, vt tunc cxprcfse 
nofcat te habcre concurlum Dci przparatum 
indiffercntcr : futhcitcnim, nofcat fc potuifle 
non anure illud obicdtum , propter rnaliuam 
illius , ctiamfi non dicat rcflexc, Profttr mnlt- 
tuim , n**m tgo video; licct , fi vltcrius quafi 
cxaminaretur, tunc poflet diccre , fe eam mali- 
tiam vtdere : quiatunc, dari maiori cxcicationc 
fpccicrum, diftindtam raagis habcrct cognitio- 
ncm, vcl nouam rcflcxam. Ego cnim non nc- 
go,data cxcitarionc maiori, polle quem nofccrc 
rcflcxc , fc vidcre obicdtum ; fcd przcisc dico 
id noncfleneceifarium. nequc mirum dcbct vi- 
dct i, fi aliquod tocum videatur farpe, non ta- 
- cxprelsc diiungucndo partes ilhus ; ergo 



ctiamfi quis expcriatur fc amarc libcrc , non cft 
neccflarium , vr C; rcfle&at fupra cogtiiuoncm; 
mfed fufficit , fi confusc nofcat lc potutflcnon a- 
marc ob cam obicdi malitiam , licec tunc non 
dicat, (jHAm cognojco, &c. cfto, vr dixi, fi vr- 
gcatur, cuuc poflit lercflccicrc fupra cogni- 
tioncm. 

Hinc crgo conftat manifcftc , argumcntum 
fupri i me allatum ad probandum actus libc- 
ros, fcrc femper nofci rcflexc, ideoque fi adtus 
intcllcctus eflcnt Angclis noti , etiam futuros 
adlus hberos , 8c efficax effe , 8c non opponi 
his quz fupra i mc dicta funt. Vnde ommno cmum 
vidctur ccrtum , etiam ciufmodi adtus intcllc- vtdetunf- 
Ctus cflc alhs Angclis occultos. Id quod \k\. fi.tiufmedi 
mo cuidcntcr confirmo : nam fi adus intcllc- 
&us cflcnt aUis nod, manifcuc fcquerctur, non IJ^u,™' 
magis cflc occulcos aftus proprios aliis Ange- no» ntfci. 
lis, quam-ipfimct coshabcnci. id quodcuidcn- 
tcr falfum cft : nam ccnum cft.poflc Michae- 
lcm v.g. fcirc quid vclic , cfto Gabricl id igno- 
rct. Sequcla autcm probatur manifcltc : nam 
cum pnmum Michael nofcit fuum adum li- 
bcrum , iara eo ipfo Gabricl agnolccrct, Mi- 
chaelcm habcre acium quo nolcit lc amarc, 8c 
confcqucntcr co ipfo nokeret amorcm libcrum 
MichacUs ; ergo non poffcnt eflc Gabncli oc- 
culci MichacUs adtus , nifi quando ipfi Michac- 
U occulti cflcnt , id cft , quando non habcrct 
Michacl actum intellc&us , quo fuos a&us li- 
bcros agnofceret. quod , vt dixi , euidcntcr fal- 
iumcft. Conitec ergo, adus inccllecxus, maxi- 
meillos qui funtterlcxi fupra a&us voluntatis, 
occulcos elfe, ctiam cx natuca fua occultos aliis 
Angclis. Ncquc yidco aliquid fpccialc quod 
obijci queat, prseter ea qtut fupri circa adus 
voluntaus tada funt. 



DISPVTATIO DECIMA. 

Qufimodo Angelus nofcat Deum & ohieBa fufernatwaba. 




o n ago de vifionc fcu intuitione 
% Dci: dc hoc cnim pundto fiuis in 
przccdcnti tomo didum cft , 
fortc quoad quantitaccm vifionis 
angcUcse afiquid cangccur infri. 
Duo crgo rcftant hic dtfcuticnda 
ctrcaDeum ; vnum, an extra vifionem Deiip- 
fum immcdiatc nofccrc poftint Aneeli, 8c quo- 
modo : altcrum , quomodo immcdiatc Dcum 
ex crcacuris noicanc. 

SECTIO PRIMA. 
tAn pofiit Dctu immedutte in fe extra 
rvtjionem cognofcu 

Sttti fim- Ccorvs apud P.Suarez cap. 1 7 . opinatur, 
kJ poifibdcm ctfc diuinitus fpccicm aliquara 
quidditariuam Dci, non intuitiuam; quam fim- 
plicircr dicit cfle naturalcm in fubftantia.ctiamfi 



v wti$ Sati in a ' ic l uo ' cn ^ u iUpcmaturalis dici qucat , qua- 
tJl% ' ' tcnus liberalitcr a Deo infunditur. Fundamcn- 
Vmnotmm- tutn Scotieft, qiiia in tali fpecie nulla cernicur 
Borospro repugnantia: rcfcrt etiam ibidcm Suarcz Ma- 
Tomvs II. 



fotit*. 



iorem, Marfilium, Okamum, Aliaccnfcm& 
Gabriciem pro ca opinione. Ante vcr6 quam 
ad rem ipiam accedamus , aducrto cum eo- 2 
dcm Suarcz , non bcnc Scotum cam fpccicm Aimrto 
diccre iupcrnaruraiem quoad modura : nam fi tnm s "*~ 
fcmel fic in fubftancii naturalis , cum modus 
connaturalis cam dandi non poflit cffe ahus, 
quam fi i folo Deo infundatux , non poceft in- 
cclligt , in quo modi cam dandi fupcrnacurali- 
tasconfiftat. In aliis rebus, vbi Dcus lc folo 
producit id, quod i crearura ctiam ptoduci de- 
bebat, facilc fupepaturaUcas quoad modum, 
cum nacuraUutc quoad fubftanuam concdian- 
| tur; at in przfchti ,ob rationem datam , vix auc 
ne vix poccft, nifi faciendo quzftioncm dc no- 
mine. 

Quoad puntlum vcro fubftantiale, docct Smmx. 
Suarez dc tacto talcm fpecicm in Angclis non ^fW* 
fuiflc: pro quo rcfcrt D.Thomam quzft. 56. ^jl""* 
art. ) . Caieunum, Alenfem , Caprcolum, y£gi- W j W) *^. 
dium , Durandum & Hcnticum. Fundamcn- *Uot! 
tum iilius probat ctiam,ncc vllo modo potu<fle 
cflc , quia ncgat vllam cflc poflibdem quiddi- 
tariuam Dej^ cogniuoncm , a vifionc bcati dif- 
g l untfamt 



Digitized by Google 



•p6 31od.de Arr.iaga Tra&atus t>e tsAngtlis \ 

tm&am;qiiiaciim vnum ex ptadicaris quiddi- pars vocct eam cctgnicioncin de obicdto prx- 
tatiuis& cflctitialibus Dci lit t- tu cxiftcte ,non lenti per fperics puprtas ( ctiamfi non rcprx- 
potcft Dcnrqutdditatiue cognofd , nifi cogno-» fentet obicctum actu cxiftcrc ) cognitioncm trv- 
fiarur vt actu cxiftcns; ctgo folum pcr noritiam tuitiuam ,rcduccmur ad quxftioncm de nomi- 
intuiciuam quiddirarittc potcft nofci : intuicio nc. data autcm ra iignificarione , libcntcr fatc- 
cntmcft, qua res pcr fpcctcm propriam cog- bor illam cogniiioncm, quamponimus ,efle in- 
nofcicur cxiltcns. tuitiuam ; calis tamcn acceptto cft impropria, 

In hac re Primam Itauio cotf clvsio- ncc ab aducrfarfistn folo hoc fcnfu intcnditur, 
tmr. nem. Dc potcncia abiblufi non vidcrur rcpu- cam futuram imuitionem; fcd cx co capitc, 
Htnrtpm- ^ narc i"p Cties aljqua quidditatiua Dci , qux non quod ignotari non poflit ipfa adtualis exiftcn- 
111 mtult ' ul > propric loquendo. In bac conuc- ua, vtpote qux prardicatum cft cflcntiale Dei } 
wSStm niocumScoto: &dcfenditeam cxprefsc Mo- hoc autcm iam a. nobis fiipra rcicdum cft, 
timaDti, lina i.p. quaft. i. art.i. difp. vlr. tk quxft.56. crgo. 

****** (it art. vlt. Egoautcm aliunde cam probo , iuxta Repltcabis». Vifiov.g. quam ego habeode 
tntmuu* di^a i nobis dilp.9. dc vifione.a num.i 1. vbi albcdinc,non dictt cxprcfse albedineroexiftere; 
^quttUe. ' oftcndi poflc cflc aliquam notitiam dc Dco im- & tamcn eft prcpria intuitiua cognitio ( ctiamfi 
yrtte c*n- mediarani; ita tamcn confufam o£ impcrfcctam, aliquando obfcunflima fit ) co prxcise, quia fit 
tlmfitwtm- vt non poflit dc Dco amptius arfirmarc, quam pcr fpccies propnas & immcdiatas rei cxiftcn- 
} illum clle cns, v g. 5: aliam paulb elariorcm, us , crgo rdem etiam crit dc ca cognitione de 
qua poflic aflirman cflc fubftantiam, & fic dif- Dco. Kcfpondco, vifioncm materiaiei m tcrmi— 
currcndo pcr omnia prxdicata diuina, quod tbi nari formalitcrad cxiftentiam rei, irno criam ad 
dixi ficri iinevlla prxciiionc obiectiua. Ethoc vbicationcm: non iolumcmm vidco albcdincm 
pacto cxplicui , curnon fit ncccflarium abom- cxiftere, fed etiam vbiexiftat, fiuc hoc fiat pcr 
nibus Bcatiscognolci cxprefsc rcfpc&us omnes modum alicuius affirmationis aut iudicij, fiue 
duunos ad creaturas pollibilcs , ctiamfi tales re- per modum fimplicis apprchcniionis , ob quam 
fpcctus omnino eflentiales fint Dco, fincque rationem ca cognirio cft intuitiua, non verb 

Sradicata illt omnino intriufcca. Vnde ctiam prxcisc , co qubd fiat pcr fpecies proprias , vt 
jidem oftcndi, poflc Dcum cognofci vt vnum, obiccrio fupponit : at cognttto illa dc Dco , de 
licct non vc trinum. cx quibus facilc fuadctur qua in concJufione ,tatts cft , vt ex vi ilUus, nc- 
hlc noftra conduiio. Conccdo crgo libentcr, quevbific Dcus, nequeanfic dcfacto, poflit' 
quod d nuilo potdt ncgari , vnum c przdicatis cognofci ; fcd lolum , qu6d fi cxiftat , non fe- 
diuinis eflentialibus eflc milm txifttrt : & in qucntur duo contradictotia. id quod clariflime 
hoc Deum diffcrre a creacuris , qn6d hx pof- explicamr iuxta noilra prinripia de dirTcrcnrii 
funt non cxiftcrc , ille rrcccflano cxtftic ; ncgo intcr fcicnciam vifionis, & ftmplicis lnrclligcn- 
tamcn.indc infcrrt omncm cognittonem de Dco cix difp. 11. dc fcientia Dei pcr totam ttadica: 
immcdiatam , fcu pcr fpcciem propriam debe- ibi enim oftcndi, cx partc obtccti nullo modo 
rc cognofccrc hoc prxdicatum , icu hanc ne- diftingui incuirionem a lctenria de poflibilicate 
ceflicaccm cxiftcndi ; & confcquenter ncgo,dc- fcu abilractiua , dirTcrcntiamque foium confi- 
berc omnem cognitionem immediatam illius ftcre in modo cognofcendi: nam abftractiua Qmiipr*. 
efle incuiriuam. Suppono enim ex loco cicaco, hoc modo explicacur : Si h*c oheclam exijlat, p***fii*+f- 
non omnem cogninonem dc Deo poflc exprcf- »0» feq ttemtitr dmo conimdtUortn . Intuitiua ve- ,T * aa> * 
si rcddcre rationcm dc omnibus pixdtcatis r6 didt, Uot v^itilmm txiJiir.Ciim crgofenfus 
diuinis : multx cnim (quod & P.Suares fatc- materialis non fit capax cognofccodi pcr tlium f* 
tur, Si vcr6 tcncrur tatcri,) ctiam cx vifioni- modum conditionalcn , ji vbtiuum cxtjt.t:, (cd 
bus bcatis, qux de fado funt , ignoranc aliqua immcdiare tn fc apprchcndat Uiud obicctum, 
prxdicata diuina Dco cflcntialia , v. g. an Dcus ideo non cft capax cognitioms abftractm» pro- 
lit pt odttctiuus , ncc nc iUius creaturx, quam in prie , fed intuitiux ; iecus vcro noftcr intclle- 
Dco non vidcnt. quod prxdicatum in fentcntii aus , qui potcft etiam dc Dco diccre , St Dem 
Patris Suarez non roinus cft eflentialc quam txtftmt , nom fetjmentmr dmo contrmdilloria. 
4 actu exiftcre; crgo ficut vifio quidditatiuapotcft Scd hinc obtjcics Sccundo , Ergo talis cog- obitBU 
tde prxdicatum ignorare, fiue fiat pcr prxci- nitio erit abftradiua, tic non quidditariua, con- Smttmd*- 
fioncm obicCliuam , iiuc per formalem , quod tra fuppofitionem taOam. Rctpondco , cogni- 
ad pundtum prxfeus non intereft , potent et- tioncm abftraCtiuam duplicitct vfutpati , vcl "^lg ft , 
iamcognitio aliqua quidditatiua cognitis ahis prout opponitur intuiriux, & hoc fcnfufateor BlUtm 
prxdicatis ignorarc hoc, fdlicet, Dc*u ntctffd- hanc eflc abftraftiuam , at vt fic, non opponi- plieittr 
no txtftit. tur quidditatiux *. Deus cnim habct cognitio- r "'" 

oVuRt» Obijcics Prim6 , Talis cognrtio ctit inruiti- nem quidditatiuam de rebus purc potfibilibus, 
'''""•*• nai nam licet fit valdc.obfcura ' eft tamen vifio qux quia abftrahit ab cxiftcnria, vocatut abf- 
obtccHi , quia cftcogmuo obtcOi exiftcntis pcr tractiua. Alicer vfurpatur cogntcio abftraAiua, 
fpccics proprias. Kcfpondeo, potle hic cfle id cft, qux fit per fpecics improprias, & in 
qttxftioncm dc nominc, ideo in condufione medio impcrfectiori , quo fenfu nos cognofd- 
dtxi, tam mon fort froprtt intmmmmm: cgoenim mus de fa&o Deum abftraciiuc. In hac acce- 
§lm*pf*- non voco cognitionem intuitiuam illam , qux ptione ncgo,eam cognirionem, de qui incon- 
prtijii t*g prxdse ternunatur ad rem prxicnrcm per tpe- cluiionc, efle abftradciuam: eftenim per fpecies 
mit* intm- clc , p r0 p na $ , nifi rem iUam cognofcat vt cxi- proprias & immediatas, im6 potefteile Dcoip- 
ftcntcm,fcuprxfentem:ficnimpure Ulam cog- ic vt obtccto concurrente. quo cafu non du- 
nofcat vt pouibilem , iam non erit intuitio, (cd bium.cam efic quidditatiuain , fcu per fpcdcm 
iucntia tttnpiius uHclligcmtXi li aijtc.-u aauctia proprum ic immcdiaum. 

StCVMOA 



Digitized by Google 



Difp.io. Quomodo Angtlus nofcat T>hirn & obtecla fup. Scfi.t, 77 

StcnntU Secvnda concivsio. Poteft cffc aliqtu a cattfsa creata , fcd i foIoDco producatur, li- 

tnul»f: fpccies cxtra vifioncm bcatara , qua immcdiace cct in modo reprzlentandi ambz fmt limtles. 

in fc cognofcawr Dcus , non in crearuris , fiuc Tertia conclvsio. Ncuira cx his fpe- TtttU 

hzc fpccics quiddiunua vocctur , ftucabftra- ciebns debetur naruralircr Angelo aut homini. *tml*fit\ 

SmfwMB- ^ ua * ^ nte P r °bationem conclulionis cxplico ln hac conclufioncconucniunt intcrlc Thomi- 

t iufi»nU diffcrentiam huius fpccici- ab alii , dc qui in ftz & Scotiftz i nam Scocus, qui niagis videtur 

prima condufionc , quia iUa poffec aliqua prac- aducrfari, adhuc fateturcam fpccictn cfle fu- 

dicata diuina, imo omma, cxccpta cxigcnrii. pcrnaturalcm , licer malc cxplicct dus liiptr- 

adualis exiftcnrix.clarc & pcrfede cognofccre, naruralitatcm , vt dixi liipra. 

ad raodum, quo vifio bcata eadcm prxdicau Dirficulicr redditur bona rntio lumts ron- Cfxlffi* 

coenofcit : non autcm diccrctur vilio, quta non clufionis. Au&onutc quidcm farilt! litadctur: t" l " ut 

tcrminarcrur ad exiftenuam,iuxta dicta pra*ccd. nam D.Paulus non aitter ca, qtiz lunt Dei,no- rAII0Ke 

conclufionc. Hzc aucem fixunda fpecics pol— udocet cllc crcatuns , quam pcr ca qux fadi quamtm- 

fct terminari ad exiftcntiam , & ad omnia alu funt ; crgo fcntit nos non hahcre immcdtatam Httn*i*. 

przdicaujobfcurc tamen &impcrfcctc,adcum lpcciem dc Dco, lcd pcr dilcutfum cx crcatu- 3 

modum quo nos dc fado Deum nofcimus. ris eam accipcrc. Et cxpcrlemia hoc idcm ma- 

Hxc diffcrcntiavltcrius dcclaratur.ficomparc- ntfcftc oftcndit. Idcp in hoc conucniunt St 

mus cognitioncm , quam Angclus habctdcalio Philofbphi & Patres, vndc viderur hxc ratio Philtftfhi. 

poflibth per fpedcm propriam cum alu, quam ita fotmari poflc : Dcus cft obicctumita excc- 

ego dc codem pollibili Angclo habco folumex dcns vircs creaturarum iam cxiftenrium , vt m • 

difcurfu : hcet enim illa prior abftrahat .ab exi- fe immcdiate nequeat cognofci ab illis , mfi i 

ftcntii, perfede tamcn cognofcit Angclum poftcnori pcr diicurfum cx creaturls dcfum- 

polfibilem ; mea vcrb cognirio non folum abf- ptum ; ergo his creatuns ncn cft poftibilis fpe- 

trahic ab cxiftentia , in quo conucnic cura pri- cies immediatadc Deo. Dixi crtatttru txilttn- 

roa, fcd ad ipfam pollibilitatem valdc imperfe- ubm \ quia dc lus folis in pnrlcnti nobis lcrmo 

dfce tcrminatur, ideb dicitur abftradiua inom- eft,&alibt docui, probabtlc cftc , pollibiicra 

nifcnfu,& prout oppqniturinruitiuz,& prout aliatn creamram, cui conuaturalis iit ctiam ipfa 

opponitur quiddiutiuz. quo fuppofito, vtfioDri. 

Conclufio probatur : quia etiam dc fado, li- P.MoJina aliam habct rationcm , quia fcili- W/m r. 

cct Angelus,cum primum aiccndit ad cogui- cct cognitio abftradnta fcmper , naturaiiter lo- 

tionem Dei, non afccndat nifi pcr crcaturasj qucndo , cft poft intuitiuan) j cigo cum cogni- 

fcmcl tatnen acquifita ex crcaturis fpocic de tio intuiciua Dci fic lupcrnaturalis crearuris exi- 

Dco, potcft immediate de ipfocogitarc , & ip- ftentibus, euam abftradiua , quz Hlam fuppo- ° 

fum apprchcndere , nihil tunc de crcaturis co- nit, crit fupcmaturafis , vcl ialccm non dcbcbi- 

gicand^o.Qupd etiara in nobis experimurt neque tur cognitto de Deo, mfi poft itunitiuas cogni- 

enim quando diciraus , Dtm ejt pount pred*- tioricj dc creaturis - r & fic erit fpedcs acccpu 

cert«mnt4 ; aut, «i? »mptcc*t$Ju t ftntlm , &c. pcr ditctttfumi Hzc tamen ratto non vidctur 

cogitamus adiulitcr dc illo mcdio , yndc priiis vrgcrei nam. anccccdcns foltim poceft habcre ''»* mm 

intuleramus, Dcum cfle in rerum natura. Hinc locum , cafu quo per ciifcurium habeatur ea 

vlteriusinfcro.Ergo potcft cflc diuinitus aliqua notitia abltraciuaj tunc enim dcbcbunt przire 

fpecies abftradtiue rcprzfcnuns Dcum,non u- inmitiuz, quz funt inftar przmiflarum : at vni- 

men increaturis, vt inmedio*. & fbrtc ( vtpau- ucrfalH«t, in Ipcctc abftndtitu immediata 

16 ante dixi) hzc, quz ex crcaruris acquifiu id oon habct locum ; crgo pollent Angclt na- 

cft , habet cam in rcprcfcntando indcpcnden- uiraiiier, anccquam quidquam intucrcntur, 

tiam a crcaturis •, ctgo potcft cflc aliqtu alia, nofccrc Dcum & poflibilu. 

quz in modo obfcuro ldi impcrfcdto Dcum - Adttcrtc, pcr lianc ttfrtiam condufionein vi- jidmtrttr.- 

rcprzfcnnndi cqnucniat cum hac quam ex uri abfurdutn , quod P.Suarcz pnt.it lcqui e% 

crcaturis habcmus ; diftcrat camen ab ci,qubd .eo qupjl fit polfibilis Ipccies quiddiuiiua Dei, 

non pcut acquiri cx cognitione creaturarnm, fcilkct fi:qui ind«i niylkrium Tiimtaris poflc 

prouc pctit hzc noftra. Probo confcqucntiain naturaliccx cogntuci. Viutm, tnqttam, hocab- 1 

manifeftcmamprzccfliirecognitioncm decrca- liirdum , quia dicimus, cam ipcacm non elf* 

turts, vcl non przccfliflc, omhino pcraccidens pofli.bilem naturaliter. Addo^ licer poflibihs 

fe habet ad cognicioncra , quam de facio habco cflet „ non fequi fQrmalitcr, rayltcrium Trini- 

de Dco : illa enim przcedcns cognicio non ma- utis pt^flc naruralitcr cognold ( & hzc fit ie- f"*" 1 ** 

gis mc illuminat iam , quam fi numquam fuif- aimla iohitro ) quia ( vt Izpc di&ura eft ) uon^'^/' 

Ict, vt pcr fc cft manifcftum ; crgo, li iani pof- omius ci>giiitio (jiiidiitutina nunifcftat omnia 

fum habcrc cognttioncm Dci lmmcdiatam, przdicaia ilipjns , tta vt dc illis p«flit rcddi ra^- 

quando iupponor olim habuiflc cognitioncm tio. qtuproptct aiibi doaW, pollibilcm eflc vi- 

dc creaturis, codcm modo illam potcro habcre, fioiwin *ie Dco, qtta i»on cognofcatuqan fic tri- 

etiamfi non cognouiffem creaturas, duramodb nus & vtuis, liuc cx partc obiedi tangamr Tn- 

habeam hanc lpccicra quam de fado habco, nitas, iiite non. qinxi ad ptmdum pizicns pcr 

vcl aliam fimilcm ci in modo reprzfcnundi, accidcn> omninolc lubet. , \f k 
etiamfi cflct difltmiUs in modo quo acquirc- 




, qubd, vt dixi, hzc acquiratuf a nobis < , 

per difcurfumrilla autem cflct pcr fc infuu.quat . L .. ; 

cnim in hocpotcft cfle .repugnantuJ nam llla . , ■ i . j 

cxigcnua cauffz produdtui acatz non eft tan- r 
ta , vt tcpugnec diuinicus alia fpccics, quznoa 



TokvsIU g, SECTIO 



I 

Digitized by Google 



78 Rod.deArriaca* Tra&atus T>e Angclu. 

ter vtriquc conueruat , non cft , cur cogamur in 
SECTIO SECVNDA. coi cnfu eaiu vfurpare: in iccundo cnun fcnlu 
. . r . » — cam infracxpucabo; alioqum ctiamhorao, quu 

guomodo ex Je @r medtate Deum i raagQ Da, cdei fpcucs c.us unprcila. 



Attgeli cognofcant 

Ec i de cognitione , quam Angcli dc Dco 
habetc polfunt pcr lpecicm immcdiaum 
diftinClam. lam oportct duo cxplicate. Pri- 
mum , an ipii fmt pcr iuammct lubftantiam 
fpccics dc Dco. Sccundum, qualcm cx crcatu- 
ns mcdiaum habcant dc Dco tognitiontra. 

SVBSECTIO PRIMA. 
Expeditur prtmum dulium. 

jftra fit 



Sccundb obijciuot a D. Thoma & aliis do r olitcjh 
ceri% Angclum ccHmoiccrc Dcum pcr lubftan-^*"*»"'* 
tiam, crgo pcr lc, tamquam pcr lpccicm. Nc- u - * '■*"'•'• 
go conicqucntiam dcfpccu unmcdiata: folun» ******* 
cnim indc infcrtur , cum nolcerc Deum in lc 
vt m mcdio prius cogntto. dc quo ftatnn. 

Teruo obijount: Angelus cft crfcctus pro- OwitHi* 
ductus a Dco vt cum rcprifentcr, crgo cft fpc- Ttrti*. 
cic* imprcfla illius. Diftinguo anceccdeus , vc **//* B ^* 
cutii rcprxlcntcc tamqnam aiiquid phyiicc Dco 
limile, vtctiam homo cft factus ad lmagincm 
& iiroihtudinem Dci, contcdo anccecdcns; vt 
cum rcprxtcntcc pcr modum fpccici impreflx 
& immediarx f nego antcccdcns. Vbi aducrtc,ad 
ratioocm Ipecici pcr accidcns fc lubcrc , quod 
ftc errcctus lllius cuius dicicur fpccics : nam 
muhx ipccics imprcllx non funt crTcccus fuo-» 



Ctnthp» j K c a ptunum < ..civsio nolcra Uc. 

rrma tji, Subitanru Angdv non cft fpccies immc- 
futytttt- mau aa ccgmticncm dc Dco ; idcoquc Angc- 
tmm nm lus non coqnolcit Dcum in hoc icniu pcr iuam- 
tjfi ffttitm mct fubftanciam. Conucniunt in luc Bona- 

immtdi*- UC ntura , Richardus, Batlolis, Vafqucz, Moli- rura obicctorum , vt in infuiis pcr fc angclicis, 
j"T na, Pcfantius , & alij apud Suarcz cap. 1 s. qui- & in aliis fuse probaui ia libiis de Anima:mul- 
Zmii' bus ipfc fubfcnbit. conttariara vcrb tencnt Ca-- to aurcm minus omnis cffcctus eo ipfo eft fpc- 
Dtt. prcolus , Fcrraricniis , Zumcl , & Alcniis apud cics obictti, alioquin omncs crcatura- cilcnt Ipc- 
v*n)*H- cumdcm ibidein. Vt autcm probccut noftra cics Da. quod cll abfurdillimum : & lux elfec 
Stttt *f»i C01U | UU0 C xphcandus cft icnfusillius : iLccics 

SuAtex. tr.7 . m * «. 41-11 f t 

imprclsa unmcduca. cft illa , qux vt nc , linc 
cogninonc fui dticic in cognitioucm obiecti.t-ius 
loco coocurraido ( cc quidcm crncienrer,tuxu 
probabihorcm fenccnti.im ) ad cam cognitio- 
ncm, ldcoque dici lolctmedium incognituni. 

Aducno tamcn, non cfle iimpliciter dc con- 
ccpui cilcnu.ili fpecici, qubd non cognoicatur 
ipta: dunxraodb cnim reprxfcntcc obicdum, 
cuius cft ipcctcs, immcdia.cc-in ipfo, & non in 



Suattf. fr» 
hatctntl»- 
fitni. ■ 
Ctnttm- 
ri*m ftn- 
ttntixm 
ttntnt #/v 
Mfni tnm- 
iim. 

Htfiriccn 
tlmfit M 
f,n } 



»' r * • fc ipsi pttus cognita.vtm ipcculo,crwvcrjfpc. 
cics , fmc iinml icipfam iimncdutc concomi- 
iuc non. Idco dixi , Rtdtt— 



fpccics immedutaignis t , & iic dftcetecilj malc 
ago ad probandum Angclum cife ipccicm im- 
mtduum dc Dco, adducicur quoti lic crTccrus 
Ulius.. 

SVBSECTIO SECVNDA. 
Dectdttur fecundum dubium. 

Qvoad fccundum dicendvm csr,An- 
gelum cflc quafi mcdiatam fpeachi de 



StcnnA 
ctncltUt, 



untcrrcprxic-ntcc 



Deo, quatenus.dum cft fpccics pro cogniaone ttuttm 
fui , ctiam Deum in fc iplb vr in mcdio cog- t fh,\,fi 
nofcit. quo fcnfu ahbi dixi.caiilfasrcfpcclu iui mintnm 
flicaintt , vt dutit m >.-■•;■ nu.tmm «btetti, td f*- effcctus , &; cffcctus rci'|H<iiu cauflx cfle fpc- ft u "m i» 
ctre fme ctgnttiont fuu citm mcdiatam. quod idemcft in omni rc re- "~ 

Dicocxgo, Angelum non rcprsfentarc D«im ipcciiua , qux potcft cflc mcdium , vt in ipsi 
immediacc, ncc tolum , ncc iunul cum lc ipfo, noicatur tcrminus: crgo cum Angclus ob dc- 

pcndcntiam cllcntialcm a Dco, lit mcditun pro 
cognitione Dci , cric ctiam fpccics mcduu 
illius. 



frtintttt 

mnttufit. 



Kicoqucnon cllc ipcciem impreflam immcdia- 
tam Dci. Quod (ic probo, quia, licecdhunitns 
non rcpugnct, vt vna lubllantia fit fpccies im- 
prcifa pro cogmtione iiiimediata altcrius, vc 
iusc oltcndi iupta contra noniiultps , Sc; vx ti- 
iam contra P.Suarcz paulb antc probaui, pollit 



Hinc infcrtur , cognitioncm de Dco non fc lnfn*. 
habcrc concomitanter in Angclo rclpcftu cog- 
nitionis fui , iu vt iint quali dux cognitioncs 



1 1 r v 



cflcdiuiuitusaiiqua lpccfcs abftractiua de Dco, difparatx rcfpcdtu obiectorum difparatorum 

immcduutamcn , ac proindc cx his dudbus ca- Id quod coniUt clarc cx prxccdcnti doctrina, 

pitibus ^non.qucat oflcndi , repugnarc' Angcli quia Angclus fc habcc vt obiectum formalc, 

fubltantix ulc mumis fpccici ; nihtlominus u- Dcus vcro vt matcrialc cognitum in formali: 

mcn mdlunt pcnkns fundamentum eft.addi- obiccFtim autcm formale dctctminans ad ma- 

ccndtira,: ilh de raclo cotiucnire. Dixi autctn teriale, non fe habet pcr accidcns & concomi- 

licpt nosinon dcbcre tribucre frae politiuo tun- rantcr rclpcdtu materialis , fcd pcr Cc , idcoquc 

datiKnto crcacuris csiftcntibus pixdicata om- vnica cogniuone indiuiiibiii ctiam rationc no- 

qux ahoquin concipimus , vt non rcpu- ftra , vc dixi difp.io. dcvilioncDci a num.jj. 



ni.t , 



lunua iti aliqua crcatura poflibili : arqui nul- vtrnmqtic nccciiario cognofcicur. 
um clt fund.iincnium probans vel lcuitcr , An- Diccs, Ergo cadcm cognitio erit abftracliua oihSh. 

gclo ulc pixdicatum tomicnirc; crgonondc- fimul 8c intuitiua. Hoc argumcnto morus cft 

bet ci conccdi. Mmor patct ex Iblutionc conim P.Molina quxft. 1 6. art. j. ad opinandum, ci- P AfWuw 

qux pro aducrfariis obijci porcrant. dcm cognitionc , qua Angclus lc aut crcaturas v,m "* r 

Primo crgo dicunt , Angclum cflc imagi- nolirit , non pofle aiam nofcctc Dcum. vndc bt: 

ncm Dci, quod cft proprium lpccici. Rcijxm- obitcr infcrt, nccciTarium omnino cflc Angclis ^^."** 

dco, uuoncm imagiuis magis cohucnitc rei, conccdcrc difcurfum. Coniirmar autcm Itum Csnfirmt. 

qux prius cogniu ducit in cognitioncm altc- opinioncm, quia, ii vnico actu Dcus ctiamcqg- 

ruis , qudm fpctiei itnprcfla:. Qubd fi xquah- noicctccur , coc habcrcc quihbcc Angclus cogni- 
: ) : tioncs 



Digitized by Google 



Difp.io. QuomodoAngehtiwfcat Denm & obtetfa fup.Sc&X. 79 



tiones de Deo, quoc haDct cognitioncsdccrea- 
tura. : in qualibet cnim Dcum cognotccrct ; id 
autcm vidctur cifcabiurdum.ctgo. Nihilomi- 
nus non cil a noftra conclulione rcccdcndum. 
ttfftndt». Argumcnto rcfpondco, nulluin proifus cfle in- 
conucnicns in eo , qubd rcfpcau diucrforuni 
obicctorum vna cademquc cognitio fit abftra- 
&iua & intuitiua , vt in matcria dc viiionc & 
in aliis locis oltcndi , probans cumdcm actum 
efle polfc fidci & fcientix. In prxfcmf autcm, 
QcceiTarium clfc ab Angclo qualibctcognitionc 
quiddicatiua cognofci Dcum , oftcnditurex di- 



Vrgttut 

Mthflmt 

diltttndt 

titntm 
iuattx. 



c tis alibi 1 vbi probaui non po 



'5 



pollc pcr vmim a- 
ctum formari fiunc conceptum , 1't'rm ei~l tns 
fcndetts tt Deo , niii codcm adtu ctiam cogno- 
fcatur tcrminus fcu Deus , a quo pcndct. Ad 
jtdttrfir- confirmationcm rclpondco, non cflc abfurduin 
mtaimttm vilum, fcd omnino neccflarium,vt totics Dcum 
ttiftadtt. cognoicat , tamquam id a quo pcndcot creatu- 
rx, quoties creaturas pcndcntcs a Dco cogno- 
icit. icu quoties dicit, Homo ejlens k Dto, Ltt- 
fuejl ensa Deo, Eetuiti cft tns k Deo t Sic. 

Aducrtc , licct in cognitionem de Dco non 
vcnut Angclus,nififcaut alias crcaturas nofcen- 
do; non tamcn propterca Ulum dc Dco prxci- 
scea nofccre qux cx creaturis nouit, fcd vi in- 
tcllcctus fui ex ca cognitione dctcrminari ad 
alia prxdicata Dco attribuenda, qux cx crcatu- 
ris non infcruntur immediarc. Explico, nofcit 
Angclus iejpfum, ibi nolcit cflc aliud eus.iiquo 
ipfc pcndet, fpirituale, i fe; ibi autein non no- 
fcit formalitcr talc ens cfle fummc fanaum, 
fummc vcrax: nam formalftcr loqucndo,ad 
contincndu m A ngclu m ,cum q uc produccnd u m , 
non rcquiritur inrinita vcracitas , lanctitas, &c. 
nihilominus Angelus fcmel ex fe ipso habita 
notiria dc Dco, ci tribuiccam infinitara iancti- 
tatcm, veracitatcm in dtccnd6,& omnia fumma 
artributa, qux fine concradiaionc cxcogitaii 
poflunt. quod ipfummct nos fadmus in ccg- 
nitionc dcDco. 
An & qmi VoAm autem hxc ccgnitio fit difcurfiua in 
btt (c|»<- Angclo, dubium cit , crcdiderim, ftatuta iemel 
tiefii dif- in lllis capacitate diicurfus ( dc qua paulb pbft) 
'jLnlu ommno elic «hfcurfiuam, quu mfcrtur cx prin- 
cipiis aliquibus, qux pcraiucifos uaus ab An- 
gclis nolcuntur, v.g. Htc ens t <;;od tne pro- 
dttctt , tfi k fe , ergo fummc fcrfctktsm ; quia fi 
aliquodens lubetonraes pcrfcaioncs pollibi- 
lcs, illud ccrtc cft en: a fc r crgo Deus illas ha- 
bct. Vlterius , fumma vcracitas eft perfectio 
poflibilis , crgo cft in Dco. Summa fanctkas 
cft pcrfcdUo poffibilis, crgo Deus illam ha* 
bct , & fic dilcurrendo pcr cncras Dci pcrfc- 
ftiones. 

Gkjttts Diccs cum P. Suarcz cap. 19. n. 10. eam (e- 
tt.mStuy cundam cogniDoncm non oriri proprie cx pri- 
M i" ma, fcd quaii occafionaHter cx vni ficri tranfi- 
cum ad aham . quod cxplicati poteft cx modo, 
quo lntcntionalcs Ipccics 111 nobis cxcitantur: 
cognito cmra vno obie&O/cxcitatur firpc fpc- 
cics dc aho, finc vllo planc difairfti ; crgo po- 
tcrit in Angclis excirari ca nobilior fpecics dc 
Dco, non pcr difcurfum cx crcatura , lcd quafi 
Itfrenite. occafionalitcr. Rcfpondco,mc ob hanc ratio- 
nem ohm putaflc id fieri linc diicurfu; rc vcr6 
mclius cxaminata , iam ccnfeo debcre nccclla- 
^ib intcrucnuc diicurfum. quod cx dictis a rae 



A'«a vid/e, 



inut »(!ut 

exeittttt 

f«fil m- 

i.um. 

Rtftcndt- 

tu 1'rtn. i. 

Ctntratft. 

RefonAt- 

luSUHhdir 

»7 * 



R'f}tnJrt 
tn.ni .ti- 
liumfua- 
d»ti in 
uUttHt, dif- 



vidctur iatis probatum, & vrgctur ampjius, di 
lucndo hanc lbluuoncm P.Suaicz: n^m dupli- 
citcr potcft vnus aclus ad alium dctcxminarc, 
ycl cxcitando fpccics , qux antci iam crant in 
intcllcctu ( vt inltnuatur in hac folutionc ) & 
hoc modo non potcft cognitiocrcaturz cxcitarc 
cam iccundam cognitioncm dc Dco: nam antc 
illam non Jubcbat Angdus fpccics qno: cxci- 
larcnrur, idcb ipfc Suarcz codtm cap. 1 9. iv.cn- 
to docct, cam cognitioncm dc Deo pnmum 
habcti non poflc , nifi cognitis aciu cic.uuns, 
quia. nondum intcllciaus lpecies vllas dc Dco 
habchat ; crgo iblum rcftat alter modus cxpli- 
cr.ndi, qui lu pcr difcurfum, proponcndo ici- 
licctduocxttciiu conncxa cum vnqmcdto, vn- 
dc mtcllcdtus iufcrt conncxtoncin imcrfc. 

Ncquc vidco, quo tcnio mcdo. vnus actus 
excicarc poflit aiiuui. Diccs fortc, produccndo 
fpccics dc altcroobiccto. Scd cootta, quia nui. 
lus actus producit nifi fpccics de fuo obiccio, 
ergo ad ahud cognofcciuium non potcit co 1110- 
do cxcicarc. Diccs Sccundo, Pailim in r.obis 
vna noua cognitio dat occalioncm dubitandi dc 
alioobiccto,qux dubitacio non rcfultat pcrdil". 
curfum; crgoctiam pollct cognitio dc crcatura 
cxcitarc dubium in Atigclo , au iliud cns, d quo 
nolcit pcndcrc eam crcatttram, habeac alia« per- 
feclioncs: poltca vetb potcrit finc vllodifcurfu 
dctcrininarc l"c ad iudicandum omnino illas 
habcrc,cfl"c infinitumjlanctum.&c. Rcfpondco, 
omne dubium fundati iemper in ahquo dif- 
curfu : nam ca cognjtio noua cxcitat in nobis a- 
hquas fpccics dc alioobicclo, quas iam aurci 
habcmus, &aniba: ill* cognicioncs inrctunt pcr 
difcurfum vnam tcniam, hoc modo, Lrgo foni 
ita tritnt, aurf forte tllttd ntn efl ita, tt m ci- 
fu Angch idcm cciuus vidjur :nam cadubita- 
tio ita iniurgic : lflud cns,aqi:oego pcndco, cft 
a fc, cft fupicmum, qnia ab aiio non pcndcc , nc 
dc.ur procclfus iu infinitum ; crgo vidctur ha- 
bicurum omnctn perfectioncm , vcraciuicm, 
fandtiutcm , &c. lummam dcnicjuc qux rfla 
potcft, quia nullum fubicdum cft, cui potiori 
lurcdebcat attribui.Et vt vcrum fatcar.cgo non 
vidco, quomodo t nifi pcr huuc vel fimilcm dii- 
curfum,Ar.gclus Valeat ad cam icciindam cog- 
nirioncm clariorcm dc Dco dcuenire: cumquc 
nullum .(vt dtccmus injra ) inconucidcns fit 
in ablblutc tribucndo cis difcurfu, non eft cui 
dc co conccdcndo dubitcmus. 

SVBSECTIO TERTIA. 
Nina (jnstjlh tx ditlis ort* tr*cfjt*r. 

Qv /t r 1 circa hoc potcft, an non folum, «J£i"tf« 
ciiin primum acquifiuit ■ Angelus cani i rc {" ut * t - 
cogninoncm Dci panam ex difcurlu, debcar le 
vcl crcaturas nofccrc, fed ctiam poftea, quan- 
documquc dc Dco cogitarcvult, dcbcat ctiam 
pcr creaiuras ad illum afccndcrc . Rcfpondeo, SCtfftndte. 
pofic fcreel acquifita ea ipccic , poftea dc folo 
Deo finc creaturis cogiurc. Ita P.Suarez fusc 
lupra , & patet ex dicris a me in libris dc Ani- 
ma dc diicurfu , icilicct, poflc quem rcpcrcre 
poftea aflcnfum circa obic&um concluliooiSj 
nihil cogitando dc pramilhs.quod codcm modo >* 
locum habct in prxfcnti: & idcm paulb antc tc- 
tigi , agcns, vtrW pollit cfle lpecics dc Dco 
g 4. abttra- 



Digitized by Google 



So 



Rod. deArriaga Tra&atus De<*Angtlu. 



tw ml*m- 



CT Dtum 
Wej/k plltff 



itrcitgni- 
timtm d* 
Dttptriif- 
turjum , li- 
tet tmc 
tttttmta 
ntnrufta- 
tur. 



AttAmg*. 
/«< txttg- 
mtiiat nt- 
kiliiru tf- 
ftHm* tt- 
itm ntbi- 
hartm At 
Jiti tigni- 
ttintnt ha- 
Itat. 

Smatt^iif 
ttmgmit. 
Trimaiif- 
tinSimu 
pariplatu. 
Sttmmitu 
Suarn ftn- 
(m* efi. 



abftrafiiua, & non dtfumpta a crcaruris: ncque 
aliam nunc vidco difticultatem, quam ibi non 
folucrim. 

Hinc deciditur facilc difficiihas , quam fusc 
tra&at P.Suarez co cap. 19. an fciliccr vnoco- 
dcmquc .'cui Angclus lc aut ahas crcaturas , & 
Dcum in cis ccgnofcat. Rdpondctur cnim cx 
di&is , fi loquainur de cognitionc prima , qua 
Dcum dodii vt tcrminum, qucm crcatura rc- 
fpidt, neceftarib adiu vnicocrcatutam & Dcum 
nouifle, illam m tcdto, Deum in cbliquo : dixi 
enim fxpc, obictStum matcrialc & foiroalevni- 
co adhicognofci, & licetcrcattira ncn cflei ob- 
ic&um foimale , adhuc eodcm sdu dcberct in 
ca nofci Dctts : repugnat cnim rclatiuum vtralr 
cognofci , nifi ccgnofcatur vt refpiciens aliud. 
Quod autcm nofcitur vt rcfptciens , co ipfo nc- 
lcitur fimul cum terminoquem refpicit: dice- 
rc cnim non potcft Angelus , Ege Jum cretum , 
rrifi co adu limul dicat, *b etln , cumquc non 
cognofcat Angclus iilt:d altud confuse, ncttl - 
Jarib dctcrminatc dicit it Dte- } crgo eodcm aclu 
crcaturam &; Dcum nofcit. 

Dc fcvunda verb cognitione, quam format 
per difcnrfum dc Dco, diccndumcft, pofleil- 
lam habcre per fe loqucndo , criamfi trcatui* 
tunc non cognofcatur : nam, vrdixi paulbante, 
acquifiris fcmcl fpcricbus aliquibus de Dco, 
non pcndcr ea cognitio a prxmiflis, perquas 
etufmodi fpocics acquifitx lunt, & aliundeea 
cognitio tarigfc Dcum in redro-.dicit cnim.Dtw 
efl iuj}tu, faniim , verttx, &c. crgo nori necef- 
iario comungitur cum altcra cognitionccrcatu- 
rx. Confirmamr: quia expericntii ' conftat, 
paflim cxcitari in nobis ciulmodi fpccics de 
Dco lndcjicndcntcr ab co , qubcftunc dc crea- 
turis cogitcmus ; mylrb ergp melius id potcrit 
in Angclis. Dixi,p*r fe lecjueudo, quia iam abf- 
rxaho ab co, qubd Angelus .-diundc icmpcr fe 
cognofcat, vcl criam altaoblc&a; quia hac nc- 
cellitas aliundeprouenir, &per accidens foliim 
in eo cafu coniungitur cum cognitionc dc Dco, 
dc qua luc loquimur. 

SVBSECTIO QVARTA. 

guomoio ex meliortbus tut fltsribus cre*u 
turuDeus mtlius nofattur. 

Maior difficultas cft, an Angelns er 
cognitione nobiliotis cfte&us nobilio- 
rcm ctiam acquirat dc Dco cognitionem. P . Sua- 
rcz diftinguit bcnc cap. 10. duo , qux de Deo 
poflunt fcin ; vnum cft, an fit: hoc dicitxqua- 
litcrcognofci ab Angclo, cx quocumque cfte- 
cfu: nam tam neccliaria cft cxiftentia Dci, vt 
formica cxiftat,quam vtcxiftat Angdus fupre- 
mtis. vtper fe vidcrur manifcftum; In hoc ac- 
quicfco Patri Suarez , ncqtte habco quod ad- 
dam . Secundum , quod dc Dco poteft fciri, eft, 
qutd fit: & quoad hoc docet P.Suarez tam pcr- 
fc<Sc cognolci Dcum ab Angclo in vna re roa- 
teriali, qttam ciiam in alia materiali,quantum- 
cumqueimpcrfccliori: v. g. non cognofci pcr- 
fcitius inlcone ,quam in infimo accidcnti ma- 
teriali : nam licct accidens illud infimum non 
lit cognofciriuum ficut cft Ico j tamcn eo ipfo 
quod Angclus cognofcat Dcum in coaccidcn- 



i, ncuit illum cflcinfinirum & ccgnofcentemt 



rrgo 



tam claic nciitt, 



ciuid fit Dcu 



s El co acci- 



20 



dcnti , quam cx lccnc. Addit tamcn , m horiu- 
ne & tn Angclis pcrfidtius Dcum cognofci, 
quam in icbus materialtbus, ciuiahcrr.o & An- 
gclus funifimiles Dtoin gtadu fpccifico intcl- 
1 lIhh. ptcptio Dci, & lunt imago illius ;crgo 
in tilis nolcitur Deus pcrftdtius. Demqueft 
hcmmcra & Angclum mter fe ccmparcs.ck infi- 
mum cum fuprcmo , Non mclius,inquir , no- 
lcitur Dcus in vno, quam in alio, comodo quo 
in ipfis rcbus matcrialibus docucrat. 

Quia vcrb hxc dcclrina videtur diftidlis, Cinrtafe- 



fuppi fua priori , fuse laborat ibi , vt eas duas JL^ 
mtcr fc conciliet ; vix tamcn id obtinet. Qucd nrjfrrrn» 
hc oflci.do manifcftc- : idcb cnim , licct infi- tfi. 
niUni accidcns non fit cognolcitiuum ,tamen 
in co cognoicitur tam pcrfcdt c Deum efte cog- 
nofcitiiuim , quam in lconc aut equo cognofci~ 
tiuojquiaexcognitionc accidcntis infen Angc- 
lus debctc Dcnm tfte infinitum tc cognofci- 
liuum. iraP.Suarcz difcurrit. Hinc cgo mrero, 
Ligo fimilitcr cx cquo non intellidttuo cog- 
nolcct Angclus Dcmn eflc intcllcctiuum ; hoc 
autcm piatise togiioltit ex liomine, aut ex fe 
ipfovel aliis Angclis ; cigo non mzgis cogno- 
icirquid lit Dcus ex lciplo,quamcxleonc. 

Fortaflis relpondebkur, ctiamli Angclus ex Refpmdeti 
kone cognito infcratDcum cfle intellcdtiuum, W*- 
quia tamen non fdt, quid lit intelledriuum, vt 
fic, nifi cognofcendo crcaturam intellcdbuam; 
idcb clarius nofcitur hoc prxdicanim dc Dco 
ex Angelo intellecliuo,quam cx bruto non in- 
tellc&iuo. Optima fblutio , qua tamcn redar- < 
guo alteram partcm doitrinx , crgo fimilitcr li- hu tff. 
cet cx vbicationc lapidis infcrat Angdus.Dcum ••****» 
efli cognofcitioum ; quia tamen inuc non potcft Sm * r V 'f- 
nofcerc.quid fir cftc cognofdtiuttm : hoc cnim tmtHim» 
non habctlapis, illud autcm prxdicatum clarc fmtmim 
nofcit, dtim coinprchendit lconcm cognofciti- **rgmt. 
uiim; indc ctiatn hct,vt cxlconc clarius &pcr- 
fcdius cognolcat vinutem diuinam cognofci- 
tiuam , quam cx vbicationc lapidis: ficut vir- 
rutem diuinain intdlcotiuam mclius cogno- 
ictt cx hominc intellcdiuo, quam cx lconc non 
intcllcdiuo, licctetiain ex hoc abfolute infcrar, 
Dcum effc mtclleciiuum fiinphciter. 

Propcer hxc dicendvm pvto , ctiamfi cx h 
qualibet crearura Angeltis infarat, non (olum Cemdui». 
Dcum exiftere , fed crtam omnia alia prxdica- Deum 
ra qux funtin Deo, v.g. cfle fubftantiam fpiri- ** 
rualcni , cognofdriuam , intclledtiuam , voliti- t/m*mn 
uam,&c. quia hxc omnia prxdicara habent m crtatm. 
cum infinita pcrfcAione conncxioncm,& quo- m, quh 
ad hoc xqualcm cognitioncm dc Dco habeat cx *ttatmt*\ 
vna crcatura ac cx aiia , quantumuis impcrfc- 

Ittmt t*tft, 

ftiori; quia tamen illa eadcm prxdicata, qux dc 
Deo aftirmar, clarius nofcuntur ab Angclocx 
perfcction crcarura tam inrcr ipfas matcriales, 
quam intcr fpitittiales : perfciSttus cnim forma- 
tur conccptus fubftanux , v. g. cognofccndo 
quidditatiuc fubftantiam , quam cognofccndo 
acddens folum ; ideb daritis intelligct Ange- 
his, qutd fit illud prxdicatum , cognofcendo 
fubftantiam creatam , quam cognofcendo acci- 
dens. quia ergo darius ab Angdo foimatur 
conceptus de lllis prxdicatis in communi ex 
pcrfcttiori crcatura ; idcb conlcqucntcr dico, 

Angc- 



Digitized by Google 



Difp.io. Qupmodo Angehunofcat Deum fjr obiefla fop. Sc&.i. 81 

Angclum perfe&ius nofccre Dcumin fubftan- bicarione.qttam homo abconobilifllmo bruto? " 

tia cciam raaceriali,quam in accidenti matcria- licet, quia iam brutum illud eft in alto valde 1 + 

li, in leone quam in formica , in hac qudm iu gradu cxccfliis , qucm fupra illud habet homo, 

lapide. etiamfi non fit tam magnus, fiifliciat, vthomi- 

Confirmatur & dedararur : fl Angelus non nem conflituat iimplicitcr in alrillimO 6c nobi- 

"'• reflecterct fe fupra fcipfum , ied prxcisc lapi- liflimo ordinc rcrum. Sed ab his coumaratio- 

dcm v. g. cognoijcrct, ncc habcrct proprias nibus ablUahcndo , ratio a nobis facta totam 

fpccics rci intdlcctiux , aut cognofciciux ,pro- fuam vim rctinrt, & oftcndir, fiuc brutum di- 

xx culdubio valde impcrfcctc cx cognitionc Lapi- catur, & flt imago, fiuc non , dcberc duccrc in 

dis poflet infcrrc,!)**»»^ cognojcfti>t*m. imd mchorcm Dci notitiam. Et eodcm modo ratid 

vix vidctur polflbilcid ab co tunc pofle cogno- applicacur ipfis Angclis inter fe inxquahbus, 

fci: vndc enim illi tunc veniret fpecics de cog- fiuc conftituant diucrfos ordines, iiuc non. 

nofcitiiio: fi autcm cognofccrct antmal, tunc in quod ad quxftioncm dc r.omine fpcctat, vt fx- 

iplb animali coghofccret, quid fit virtus cojj- pe obicruaui , agens de hac ordinum rajtatione. 
noicitiua , & habcrct fundamcntum , vt clarius Hoc etiam dittum intclligc cx maioti mulci- Anplm 

cam Dco tribucret , ablaris impcrfc&ionibus; tudine crearurarum : nam hcct in vni fola An- Dtnmtt- 

ergo per fc loquendo darius cognofcitur Dcus gclus cognofcat, Deum eflc infinitum , & poflc '**■**/«'* 

ab Angdo quoad q*M ejl in re pcrfedtiori.ct- produccre quxcumquc non implicanc contta- 

iamintcr ipias materialcs aut fpirituales , quim di&ioncm ; non camen potcft dtftindrc diccre, mumiti 

in imperfc&iori. on homo v.g. in particutari dicat contradidio- qukm tk 

Anjtlm Eodem modo dicendum eft , in Angelo no- nem, & an Dcus pofiit illum prcducere, quan- 

nmitftm- biliori & pcrfc&ius intcllccliuo, quia magis ac- do foliim cognouerac Deum in lapide ; crgo, li 

IbritrM «dic ad vircutem Dd intdle&iuam, dariorcm acccdatcognitio dc homine, iam non iblum no- 

'dt Dttfir- ^ c ^ ac vtrtutc formari conceprum, quam in fcct Angclus , Deum cfle produ&iuum eorum 

mmttnu- Angclo minus pcrfc&o. Rario vniucrfalis cft, qux non implicant ( qui cft confufus concc- 

ftmm. quia quando aiiquod extrcmum cognofcuur in pcus ) fcd criam explicitc nofccc Dcum cflfc . 

XMtt vm- mctUO f q U0 hoc mcdium cft flmilius cxtremo, produ&iuum hominis : qucd prxdicatum in 

• eo extretnum pcifcctius cognofcitur. oux pro- fencencia Suarcz & vcra, cflcnojde cftDcojda- 

poflrio cx terminis videtur cuidens : tum crgo rius ergo Sc mftincuus ex multis crcaturis, 

nobilior crcatura fic limiliorDcoquam ignobi- quam cx vna cognofcctur Dcus. Quod cx di- 

lior, ncceflum eft, in nobiliori cctcris paribus ctis tam mihi ccrtum videtur, vt.rc bcne per- 

obUBimi Dcum pcrfc&ius eognofci. Ncc obftat folutio pcnsa.putcm a nemine negandum . Et vcrb non 

tx 7 e f*£ Patris Suarez , fcilicct criam cx ignobiliori An- folum ex eo capite mclius nofcitur Deus cx 

" x gclum mferre, in Dcocflc eam maiorcm pcrfc- multis, quam ex vna foli; fcd quia mehus no- 

ctionem. Non,inquam,hocobftat,quia,ctiamfi fcunrur ipfa prxdicaca Dci , fortitudo v. g. & 

infcracur cflc ca maior pcrfcdrio; quia tamen prudcntia, in lconc Sc homine flmul fumpciCj 

non cognofcitur illa per ipccies proprias in mi- quam in lconc folo, aut homine folo. 
nori crcatura, in maiori verb cognoidrur , ideo Diccs , Ergo in duobus ettam lapidibus om- i j 

etiam daiius cx maiori , quam cx minoricog- nino fimilibus fimul fumptis mclius noicittir obnili: 

nofciiur. finequa folutiopc ( vtpaulo ante oi- Deus, quam in vno. quod vidctur abfurdum. 

tcndi ) nec Suarcz potcftdcfcndere, ex Angelo Refpondco, concefsa icquda, quoad continen- iuJ>«i)A». 

. perfcctius nold Deurn» quamcx lconc, & aliis tiam dus indiuidui \ ncgovcrb, quoad pcrfe- 

matcrialibus creaturis. clionum diuerfitatcm : quia nullaeftinvnd la- 

1} Raciovcro pro concraria fententia defumpta, pide, qux non fitetiam in alio; vndc ex hoc 

Ratie ttn- cx eo quod folus homo & Angelus fit imago capite nihil diuerfum ex vno , quam cx alio rto- 

irmtU fm- D^j^ parum vrget , quu,licct pcrfcdiori modo fcic, nifi, vt dixi , darius particularcm tronti- 

ttmunm p r0 p tcr yim cognofciriuam pcrfcdtwrem.homo ncnciam huius lapidis numcro , quar etiam clt 

Sc Angelus dicantur Dciimago;fi umenex- prxdicatum Dci, fiuedicatur noua pcifcdio^ 

a&e rcs confidcretur, ctiam leo, & aquila , & liue non. Qucdad vocem pcrcincr, ii vdis no- 

bruta iunt in-agines Dei.licct multo mmus pcr- uam dicere, non renuo conccdere, nouam noict 

fcfhr: funt cnun fimilcs Deo in cflc , in vi cog- diftindius cx plurihus indiuiduis quam cx v- 

nofcicma. in quo punclo maxime exccdunt alias no folo, ncgoque ibi vllum efle abfurdum, im6 

jtbfttabn- materiales rcs non cognofdriuas . Qu6d ft a ob dicia paulu antc , ita neccflano dilcur- 

4*m m quxftione de nomineww^jww abftraherc volu- rcndum cft. 
qmftunt nius, idco dico pnccise,racionem imaginis con* 

** duccrc ad mdiorcm cognicioncm , quia oftcn- SECTIO TERTIA. 

dit magis pcrfedtiones imaginari, icu diuinas, •. . . . . 

propcci maiorcmfimilitudinera.quam cumillis ^Uomoao unmcdiatc nojcatJt tAfigtli 
habct , quaccnus magis ad illas acccdit: atqui ffj [HpCTnatHralcs. 

fiuc lco & cquus dicancur imago, fiuenon.in- * ' 

dubicatum cft , cos magis accedcrc ad Dcum, *I> £s fupcrnaturalcs vcl pofliint confideraii R«^rr. 

quim accedat albedo : nzccnim folum fimilis XV in ftacu poflibilitaris , anccquam finc , vcl n*t*T*ltt 

cftDeoin rationeentis, dc ccccro omnino dif- poftquamiam cxiftunt dcfa&o: icemcompara- »*" , '" , »- 

fimilis ; ac lco & cft finulis in rarionc entis , & ri poflunc vel cum cognitione euidenti & im- * 
in racione fubftantiz, Sc in rationc cognofcitmi, mcdiaca fui , vd cum difcurfiua & abftradtiua. 

qux lunt ex maximis Dei pcrfcctionibus . 6i & in his omnibus confidcrationibus dubiraii 
quis fdt , an non phyficc plus brutum diftet poteft, an ncccflarib requiram cognicioncm fu- 

ab vno infimo accidcnti, v.g. dufdem bruri v- pernaturalcm , aut c contraiio in omnibus fuf- 

hciat 



Digitized by Google 



1 



- 



8z Rod. de Arriaga Traaatus De Angelis. 

ficiat naturalis, aut in ahquibus tantum . Dc cx foio conccptu fupenuturaliratis in vifionc. likm & 

iramcdtata in hac fc&ione , de mcdiau veroin Idcb ibi docui nonfufficicnter probari, dan lu- jj^ffi"* 

Stmtm vm- fccjucnti agenms. Sccundo quxri poteft , an id men gloriac , cx co qu&d vifio Dci fit fuperna- "'^'^ 

r,mr*m cantum de rebus in fubftantia fupcrnarurah- turalis. Qupd ipfum hic rcpcto, ctiamfi ncgare ttmmtf 

qutjhtituM |j lJS ^ an yclo gtium dc fupcrnaturalibus quoad non pofiim , valdc probabilcm cflc k-ntenriam i*m »t» 

r , f »nuHr. {nQ ' dam jntcihgendmn f lt . Tctrio criam qux- Patris Suarcz, qux vidctur criam cflc commu- f , ' m l"*' 

ritur , dato quod cognitio rci fupernaturalis lit nis intcr Thomiftas, CaictAum , Lorcam, Al- 

16 ctiam iupcrnaturahs , an dcbcat mtcllc&us ad uarcz , c noftris vcro Ragufam & Bccanum, 

iikm elcuari, non folum fpccie fupcrnaturali, apud P.Gafparcm Hurtadum 3. p.yt. dilp.S. a „„ v% . 

fed ptxterea ahquo habitu tcncntc fc exparte d1flic.21.dum in Chrifto pro aftibus lupcr- mt, fmn- 

pottntix, camquccomplenrc quafi intrinleccad naturalibus fcicntia: infufx, prartci ipccics fu- 

ciufmodi acium . Dico mtnnfeci , quia com- pernaturalcs omnino rcquirunt cx partc intcl- 

plcmcntam ratione obiedti fcu fpcciei reputari lcdtus habitum pcr fc infufum. Noftram au- AuStru 

folct cxtrinfecum. Vtraquc hxc diflicultas vi- tcm dcfcndit Valqucz , & in 1 . p. agcns de lu- 

detur cllc vniuerlalis tam ad homincs quam ad minc glorix, &.in tcrtia , qucm rcfcrt & fcqui- /««"""• 

Angelos, & fortaflc ideo viderctur non fpccian: tur Hurtadus fupra, Valcntia j.p. qu. 1 1 . pun- 

hucpropric. Nihilominus tamcn, quia non oc- £to 1. 

curnt commodior locus , oporrct cam hic brc- Fundamentum huius fentcntix apud Va- r *fa'~ 

uiter diicutcrc. fquez illud cft , quod formalitas fupernatura- \" t ^" > ' 

litatis poteft adxquatc rcfpondcre fpccici fupcr- 

SVBSECTIO PRIMA. naturali ; crgo rcpugnat habitus alius tcncns fe 

cx panc intcllcdtus , vt dct fupcrnaruralitatcm 

^Att omttis cognitio juptrntturMlu rtqnt- cognirioni. Hoc argumcntum.quatcnus vidc- Tu*J»- , 

raf compltmtntum fuptrnaturalt CX par- rur innucre ctiam rcpugnarc talcm habitum.a *»""«*" 

tt pottntu. nic f usc cuato ,oco « Vifionc rciectum cft; fjJyEJj* 

, quatenus vcro euincit non efle vniuerfaUtcr ,fi 

T 7" r autcm a facihotibus incipiamus , prius neccflarium talem habitum , omnino cft efE- tfjusx 

^VnWW » tcrtium dubium expcdicmus. Multi hic cax. Quod cgofic formo: Vt acius aliquis fit 

pmMMnH & matcria dc vifionc agcnrcs deneceflitatc fupcrnaturalis , fufficit fi vnicum illius princi- 

ia rtqmrmt luminis glorix , a/Srmant potcntiam intelicdh- pium, quod in ipiiim influit , fupcrnaturale fit, 

ctmpltmtn- uam a d cognitiones omncs fupcrnaturales de- & fupernaturalitcr influat : co cnim ipfo a&us 

- ib f»ptr- j^.^ omnlno compleri pcr habitum aut quali- illc non continctur intra vircs naturx ; crgo ii 

t*M Btcm «ntrinfccam , iiuc pcr auxiliura cxirinic- fpccies lnfhicns m cognitionem fupcrnatura- 

pttiMu. cum lnttmfeci dcfcftum fupplcns; ctiamfi ipe- lcm fit fupernaturalis , & indebita potcntix, 

MmUiaf- cics aut concuffus tcnens ie cx parre obie6U x cognitio critfupernaturalis: cxigit cnim fimpli- 

firmnt. f u cnam fijpcrnaturaiis . Fundamcntum eius citcr cieuationem fupcrnaturalcm ; crgo huftri 

rumtT- ^ 0< ^ riiuc noc cU » °i ui3 ^ P° tcnua ut ccmpleta aliquod comprincipium fupernaturalc cx partc 

cx panc potcnrix , crgo dcbctur ci concurfus potcntix requintur ptxdse ratione fupcriiaru- 

obiccli , feu fpccics ; crgo in tcrminis rcpugnat ralitatis adtus. Quod vero ipecies non dcbca- 19 

17 fpcciem cfle fupcrnaturaiem, fi potenria fitcom- tur neceflario potentix compietx in cflc potcn- ***** 

picta cx partc potcntix ; crgo cum adus fupcr- tix, idcoque poflit ea fpccics cflc fupcrnamrahs, £j"**JJf i 

narurahs dcbeat habcrc principiura aiiquod fu- pcr quod rcfpondctur primo argumento ad- £u m ,„, t 

pernaturalc , necellario illud dcbcbit tc tcncrc ucrfariorum ; oftcndo manifcftc Primo ex di- tuUurf». 

cx partc potcnrix. Confirmatur Prirad; quia ftis fupra dc Angclis in ordinc ad fccrcta cor- 

t»r guma. > ntc h c c"rus in ordinc ad aclus fupctnaturalcs cft dium, & in ordinc ad futura. Sccundo ,' in ani- 

' ex fe minus compicrus quam ad haruraics , vt ma rationaii , dum cft in corporc refpciftu fpc- 

cx tcrminis vidctur ccrtum : icd ad naturales derum quidditariuarum de fubftantiis 1 funt 

cft criam incomplerus cx partc obicAi; fpcdes cnim & Angclis & animx indebirx tales fpe- 

enim ab cxtrinfcco accipit : crgo ad fupernatu- cics, ctiamfi cx partc potcnrix tam Angcius 

rales eft prxtcrci incompletus cx partcpotcn- quam anima fint completi. Tenio, quia non Ttrtd. 

SttHnii. tix. Confirmatur Sccundo : voluntas ad amo- apparct rario , cur, licct potcntia ex fe non pc- 

rcm fupcmaturalem non folum indiget propo- tat aiium habitum, non poflit tamcn fpccics ali- 

finone iupcrnaturali , qux fe tcnet ex palte oh- qua dc obiccto cflc tam nobilis , vt nondcbea- 

icdfci, ficut fpccies rclpcdtu intcllcdtus; icd mul- -tur naturaiitcr ei poientix , vci dcntur duo con- 
to magis ha^ tu ex parte voluntatis concurren- cradidroria , qux mdc fcqui poflint. 
te,&c. vt patct in aciibus fidd , fpd & chanta- Diccs , Potentia debct eilc in eodcm ordinc ObuSU. 
tis ; crgo codem modo intelle£his mdigcbit ad cumadhi; crgo,ii aftuscft fupcrnaturalis, po- 
omncm cognitioncm iupcrnaturalera , habitu tcntia dcbct criam cfle fupernaturaiis. Rcipon- SiUai». 
clcuantc cx parte poicnrix , fcu quantum cft cx dco , negando anteccdens : ctcnim intellcdtus 
fe intrinfccc. Qupd idc6 addiderim , quia iam noftcr, ctiam poftquam habct habirum luminis 
non difputo, an diuinitus pcr auxilium cxtrin- glorix , eft in fe potentia naruralis , & umen 
fccum cius concurfus fupplcri queat, dummo- efficit vifionem ;ergo non rcquiritur, vt potcn- 
db conccdatur, cx fc cicbcrc hcri pcr intrin- ria fit in eodem gencrc cum aftu. Qu6d fi di- RtfUtth*. 
lccum. cas fufficere , vt complcmentum aliquod , quo 

CimlutU- Egi de hac difficultatc , dum de neceflitate eicuatur potenria, fit in eodem ordine; cgo et- 
i»r,ft»ti»- luminis glorix difputaui, & obitcr infinuaui iam dicam fufficcre, vt fpccies , qux cfficicntcr 
ti»m *jfir- mcam fcntentiam , fcdicet tale complementum firaui concurrit cum potcntu , iit ftipernatura- 
i7i"pr"k»- a ihpcrnaturali diftuiaura «on requiri hs, ctiamli non dctur aliud , quod ex partc po- 

rcntix 



Digitized by Google 



< 



Difp.io. Quptnodo Angelwnofcat Deum &* obiefta fttp. Scd.3. 8j 



Bjuitrt- 



Ctnfirm» 
ntfirtm 



Rtfpcndco 
ud (tnfir- 
mmtimtm 
frimmm 



renrix fe tcneat. Et ratio cft manifcfta cx di- 
ftis.quia, fi vnum cx comprincipiis influcnti- 
bus fupcrnaturalc cft , quodcuraque illud fit, 
omncsalixconcauflx pcr illudclctunrar, & cf- 
ficiunt cffcctum fupernaturalem , vt pcr fc cft 
notum ; crgo fufficic , fi fpccics fit fupcrnatura- 
lis, licct nullum complcracntum aliud dctur cx 
parte intellc&us. 

lam nunc cx a&ibus noftrls fiipemaruralt- 
bus fidci ampliusconfirmo doctrinam noftram: 
nam illi funt fupcmaturalcs , & tamcn folum 
vnum comprincipium eft fupcrnaturale , nem- 
r>e habirus ( nam fpecies naturalis cft; ) ergo fi 
c contrario 1 prncics cflct fupernaturalis, licct ha- 
bitus naturalts eflet , darct fuperruturalitatcin 
illi adtui: fi cnim vnum principium femcl fuf- 
ficir, cur magis illud debcbit lc tencrc cx parte 
potcniiae , qudm cx parte obiecti fcu fpcciei ? 
vel dctur fufficiens difparitas intcr hxc duo. 

Rcftat rcfpondcre argutncnris oppofitis j & 
quidcm ad primum facistictum cft.Confirmatio 
non vrget. Primb, quia poteft dici, inieUcctum 
non ncccffarib elfi; cx partc fua minus com- 
plcrum ad adtus fupernaruralcs , qudm ad na- 
rurales ;fcd diffcrcntiam prxcisc in co fitam, 
qubd pro naturalibus fpccics cft naruralis, fu- 
pcrnaturalis vcrb pro f iipernaturalibus . Se- 
cundc ipotcft rcfponderi,ex parte ctiam fua mi- 
nus efle coinplctum , quatenus ex fc non pctit 
fpccicm fupcrnaturalem > fic vcrb naturalcm; 
camque cxigentiam fuflicere ad conftituendam 
aliquam differcnriam cx parte potcntix. 

Sccunda confirmatio non vrgct: voluntas 
enim idcb indigct habitu fupcrnarurali , quia 
cognirio renens lc ex panc intellectus,non con- 
currit cfficicnter, vnde ncc potcft clcuare vo- 
luntatem ad a&um fupernamralcm ; at fpecics 
in noftra fenicntia concurritefficicntcr,crgofi>- 
la poteft clcuare intcllcctum ad fupcrnaturalem 
actum. cur autem cognitio dcterminans ad a- 
morcm fupcrnaturalera, debeat cilc fupcrnatu- 
ralis, alibi dixi. 

Vrgebis tamen adhuc: Vifio bcata requirit 
cx partc potenctx habitum luminis non aha ra- 
tionc , nifi quia fupcrnaturalis eft , crgo omnis 
cognitio iupernaturalis rcquirit tale complc- 
mcntum cx partc potenrix. Rcipondeo ncgan- 
do cauflalitatcm antcccdcnris: dixi enim fuo lo- 
* co.non probari ncccflitatcm luminisex fuper- 
naturafitate prxcise vifionts , fcd & auctorttatc 
communi , & fortc ob maiorcm excellcntiam 
eius vifionis : licct cnim aliqux fupcrnaturales 
cognittones non cxigant talc complcmentum> 
nonpropterea aflero,d nulla re fupernaturah iU 
lum polfc ctigi: muha enim ex pcculiari fua 8c 
fpecifica pertedione rcquirunt id , quod non 
pcrir ratio gcnerica . in quo puncto difphcct 
P.Vafqucz, vniucrfahter id negans , vtpaulb 
itfiapu- ante notaui. Cum crgo intcr ornnes fupernatu- 
tt* dttntt rales cognitiones nobihfllma fit vifio Dci, mc- 
f u l> tr "* t *~ nto maiorcs rcquirit vires ex pane potentix, 
buJmmm S uam c «cr* cognirioncs inferiores. Conftct 
lu,n*ntm- ergo, non efle neceflarium abfolutc, criamfi 
mm mctf- cognitio de entibus iupernaturalibus fit fuper- 
fmnh dmtur namrahs, vt proptcrcd dctur adomnescomplc- 
,tJ*n?*m mcntum M uo * fupertucuralc ex parte po- 

tx pmrtt 

pumku 



Ktfftnitt 
udftcun- 



3« 



TTm mmu Ll* 

VfgtXfU 



SVBSECTIO SECVNDA. 

Quibtts argumeutis foleat frobari>et>gni~ 
tionem rei in fubjlantia fupernaturalis, 
effe ettam fupernaturatem. 

Qv i d fit fupcrnaturale tn fitbftantia, quid j t 
vcrb quo ad modum , dixi altbi fusc; Quidfit 
brcutflime niinc,Supernaturalcquo ad fubftan- fuftrnutH- 
tiam illud cft, quod fiuc accidcns (It, fiue mo- 
dtis, fiuefubftanrb (cafu quo aliquarahs cflct ^*^**^ 
poffibilis) cx natura fiia & cflentia habctcfle ^trl^ul 
lnpernaturalc , vt gratia , vifio bcata , vnio hy- ad mdum, 
poftatica , &c. Supcrnaniralc quo ad modum 
eft, quod nonex fc , fcd cx cafu aliquo acctdcn- 
tah, quo hic & nunc producitur , dcnominatur 
fupcrnaturale. Sic rcftttutto vifuscxco, fcu a- 
ctio, qua rcftituirur, in fuJ cntitate naturalis 
eft; quia vero hic & nunc fit indcpcndentcr d 
difpofirionibus, quas naruraliter pctit , fit modo 
miraculofo, diciturquc idcb fupernaturahs qtio 
ad modum , id cft , vt altbi dixi , proccdcns i 
vohmtatc Dci fupcrnaturali , quatcnus per cam 
Dcus vult produccic eam adioncm & vifum, 
quando natura id non pctcbat, & abca voltm- 
tate adtio illa denomraarur fupcrnaturalis : in 
hac ergo fubfcct. dc fupernaturali quo ad fub- 
ftanriam, dcaliis in fequcnri. 

Communis fclitcntia vniucrfaliter negat ,res Cmmunk 
in fubftanria fupcrnaturales poflc qttidditatiue f tmn!t " 
& imracdiatc, fiue vt poffibilcs, fiue vt cxiften- " vn,M "! ai '- 
rcs.cognofci naturaltter ab Angelo. Ita D.Tho- ',Z ^jiA- 
mas qu. «7. art.4. & 5. Caict.Alcxander&alij.yf-wiJ fu- 

?uos rcfcrt & fequitur Suarcz cap. 29. n.4. t*tn*tur»- 
robari folct hxc fcntcntia Primb. Potentia l "1 H ' idi - 
dcbec eflc cum obiccto in eodcm ordine ; ergo jtugMkun 
fi hoc cft fupernaturale , dcbet eflc aliquod/fi»«»<F4. 
comprincipium fupcrnaturalc potenriam ele- 
uans, fiuc fpecies fit, fiuc fe tencat cx parte po- 3 J 
tcntix ; crgo cognitio dcbet eflc fupernaturalis. 
Sxpc dixi , iftam equalitatem ordinis potentix 



/14. 



cum obieclo, non crtc folidam : nam ctiam po- ctnn* «/f. 
tcntia cleuata luraine glorix ad vidcndiim 
Deum, adhuc eft in diuerfo ordine d Dco : hic 
enim eft inordmc lncrearo , & d fe infinito;iIla 
autcm in ordine finito , 8c ab alio fcu creato ; & 
umen illt potenrix fic conftimtx naturahs cft -* 
vifio Dei. Vndc dixi alibi.poflc rcm marerialcm 
cfk cognofciriuam rci fpirituahs, licct fintin 
diuerfo ordine , & in prxfcnti cafu res eft ccr- 
tior: nam licet gratia vel habitus mifericordix, 
aut a&io conferuatiua quantitatis extra fubie- 
ctum fint fupcrnaturalcs in fubftantia , & ide6 
dicantur cfle in diuerfo ordine ab Angelo; in 
fud tamen fubftanria tales res non funt perfc- 
cttorcs ipfomct Angelo. Qnpd pcr fc videtur 
manifcftum , quia acfro conicruariua quanrita- 
tis eft accidens impcrfcdtum , & valdc limita- 
tum ; fubftantia verb Angcli pcrfcdtiflima ca- 
pax vifionis 6c amoris Dci , &c. eft ergo in- 
comparabilitcr pcrfcdtior aftione confcnuriua 
quanritatis cxtra fubiedum, ctiamfi hxc fuper- 
naturalis fit , illa naturalis. Rationem a prtori n " 
huius alibi rcddidi , quia fcihcet accidens vt fn ffpf"* K 
fupcrnacurak , non eft neccflum cxcedat in 
perfedtione ipfam naturara fcu fubicctum , cui 
uiqftjXed fufliar , fi fit perfe&ius quim omnia 

acci- 



Digitized by Google 



$4 Rod.de Arriaga Traciatus T)c Angelis. 



VtfM «r- 



iu- 



oum qitui itipcipaciiiaici icq 
Cmratl. > nrcriori,,n > Gabriclis v.g. 5cc 
* lila fpccics rcijKitu Gabrielis 



accidentia naturalia illius fubiccti , quod bcnc 
poceft habcrc, ctiamli non acccdat vllo modo 
ad pcrfc&ioncm ipfitts fubiedti , vt pcr fc nia- 
-nifcftum cft. Iam ctgo clarius hinc argumcn- 
wr.Qjudq.tid iir dc dtueriiratc ordtnis , Ange- 
lus cft perfcdtjor & nobilior adtionc confcnu- 
tiua accidcncis cxtra fubiec-tum: air crgo crir 
fimpliciter impropomonatus ad tllam cogno- 
fccndam , cam non fu ad fc cognoifcntiiun} 
Conrirmo & cxplico : fpectcs pcr lc tnfufx An- 
gelo fuperiori bi ibli illi dcbitx, funt fupcrna- 
turalcs Angclo infcrioti, non fccus ac habitus 
mifcncordix; crgo tam Angelus infcrio/ cric 
in diuetfo ordine cum fpeciebiis , qux funt ln 
Angclo fupcriori , qttatn cum habitu proprio 
infufo nulericordix ; crgo tam non potcnc cog- 
nolircrc natuialitcr eas ipecies fupcrioris An- 
gcli , quam non potcll per fc habitum mifcri- 
«ordix. Vel coturj , li potcft cas fpccics cog- 
nofccrc, vr fatctur aducrlarius , potcntctiam 6c 
liabitutn milcricordi.c. 

I-ortallis rcfpondcbis , habicum mifcricordia: 
cflc ablolute fupcrnatutalem , fpecics aatcm 
Michacliscllc naturalcs limphciter., & fccun- 
duin quid liipcinaturaks refpcctu Angclorum 

' cd contr j : quia li 
infenoris clt fu- 
pcmaiiiralts, pcr accidens proilus cft, qubd lit 
nacuralis Angelo fuperioti : nam per hoc nullo 
modo inagis proponiotutur Gabriclt ca fpc- 
cics, quam fi non cflet polhbilis Miclucl , cui 
ca cller connaturalis , Sc conlequcnter, qu.im fi 
eafpccics ctlet limplicitcr & abiolutc lupeina- 
turalis : licuc dc facto gratia & vitio bcata re- 
Ipcctu nollri funt omnino fupernaturales , & 
ploni: codcm modo , iiuc diuinitus tit poiuhtlis 
-aliqua alta natttra pcrfcdior, cui fitu connatu- 
55 ralcs, ftUC non lic poilibilis : quia, vt cxcedant 
noftrarr» capacit.item (quo conltituuntur i« m- 
tionc fupcrnaturalium rcfpc&u noftri ) pcr ac- 
cidais omnino cit , qubd non cxccdant altenus 
iitblianrix altioris tc perfcctioris capacitaccm; 
crgo rcfpcciu Gabriclis infcrioris , tam cll fu- 
pcrnaturalis Ipccics rcfidens in Angclo iupe- 
nori, & illi foli dcbita , quain fi omntbus An- 
Bclis illa fpccics cilct fupernaturalis , & quain 
cft habirus mifericordia: infuitts : crgo xquc 
lututalitcr loqucndo crit improportionatus ad 
cas (pccicscogtiolccndas , ac ad cognofccndum 
habitum milericordix, vcl c contrario. quod 
tamcn ab aducclariis ncgatur. 
jfr ius S4. Argumcntaiwur Sccundb, Intclledus noftcr 
cuvJi f,r» ' indigec cleuattonc vt vidcat Dcum.quia cit ob- 
UIA ftntm- iettum lupcnuturalc ; crgo nullnm obiccium 
t>*n»t*ti fujK-inacutalc poccft cognofct ab Angcio, aut d 
"*V . nohisa&u naturali. Rclpondco, nofttum intcl- 
lcdum non indigcrc clcuationc ad vidcndum 
Dcum , ci quod DcusJic cns fupcmaruralc, 
clt cnim ens naturalillinnim { fcd jndigcr pro- 
ptcr fummam pcrfcclioncm diuinam , qtti» in- 
R«/<p cb " n "t diftat a noftro inicllcclu. Haxautcmra- 
qmmDtui «° non vrgcr vllo modo in altis rebus fupcrna- 
naturtlittr tutalibus , qux, vt num. j*. dixi, non lcmpcr 
n»fti tn- fiint pcrfediorcs , imo fcre fcmpct lmpcitc- 
laltt "Tt ttiorcs m clli: ntia , ipsa iul itancia Angcli cog- 
ttliisfirttr- nofccnris. Quod li aliquatulo cllcnc pcrfcttio- 
natui*tt- rcs, cxccflitsccrtc tanttn ncn cllct , vt indigcrct 
ktttnttu. clcuationc ad vidcndum Dcum. Imo impfo 



Dco non eft adxquaca ratio illa inttoita diftan- 
tia, lcd iimul Ipeciahs impropoaio fpccirica 
homims & Angcli : vndc alihi docui vt prcba- 
bile, poflibiletn cflc creaturam fubftanttalem 
citpacem naturalttcr vilionis Dci , eiiamli ab illo 
inhnitcdiftct , vt patct in aggrcgato cx horaine 
cklumine, cui nacuraliccr dcbctur vilio». licct 
cti ttn poft ipfum lumcn inhnitc diftec a Dco, 
vt paiuoantc <lixi. 

Tcttto potcft probari ca fcntentia cx D.Tho- 
ma. Rcs liipcrnaturalcs pcndcnt a iblaDcivo- 
luntaic,crgo non portttnt naturalitcr cognofct, 
quia voluntas Dci natutalitcr non cogttolcuura 
crcamra. Vcrum hxc rati j ( vc benc iuarcz no- 
tauic ) dilhcilcm doctniuni conttnet. Primo, 
qttia poflibilitas rci iupcinaturaLis non pcndec a 
Dci voluucacc magis quam polSbilitlS tct na- 
ruralis ; crgo faltcm illa poutit naturalitcr cog- 
noici ab Angclo. Secundb, qur.i ctiam Angcli 
cxiltentia pcndct a fola Dci voluntatc : &: u- 
mcn Angclus naturaliter cognolcitur ab Angc- 
lo. Tcrtio, quia,quando tcs cxiltir, um co ip- 
fo pcream manifcltatur Dci voluntas: ficut, li- 
cct alius non poiiit vtdcte mcaai voiuntatetn 
in ic ipsa , potcft tamen vidcrc cftcttum cxtcr- 
num ao illa prodeuncctn , & cx illo cogtiofcere 
voluntatcm mcani. 

P.Granadus cradt 1. difp. }. qui hanc rario- 
nem D.Thomx Uoium efle contcndit , obijcit 
fibi fecuudam inftantiam dc Angch exiftentia, 
aitquc ,di<paiitatcmefl"c, qubd rcs fupcrnatu- 
ralis ita pendet a Dco, vt non habcat Angclus 
fpccics dc illis, (ccits dccxiltcntia Angcli. Vc- 
rum tn hac foluttottc mtnifcltc petitur ptinci- 
piuin : id cciim ipiitm qnxrimus , cur fcilicct 
Angclus non lubcat fpecie» dc cbic^tis iiiuet- 
nacuralibus, habcat verb dc naturalibus , cum 
xquc sunbc pcndcant i voluntate Dei : ccrtc il 
aliundcdilparitas non (umatur , cx illa depen- 
dcutia non potcft aflignart.vt iamcomcndimus. 

Quartb alij argutncntantur : Cognofctbi- 
litas rci proportionatur crtcniix& naturx, crgo, 
ficflcntia cil fupernatttralis, cric& cognofcibi- 
Irtas ; crt^o rcs iupcrnatutalis non cft cogncfci- 
bilis ntli fupcrnaturalitcr. Ncquc htrc ratio 
ftLilicit;vitktuf cnim committi magna xquiuo- 
catio: arguitur cniin a cognofcibilitatc termi- 
natitia lett pafliua, ad afttuam icu ccgnofccn- 
di vim , tencntem ic cx panc coguofccntis. 
qttod longc cft diucrfum. ac fi quis dicctct, 
LognefctbtlttAt proporttenatHr tjftntitt : tjftnti* 
dtutn* eil tncrcatu : trfo cegnofciMttM cjm eit 
mcrcattt ; trgo non potejl mji ptr incrcntam cog- 
nittoncm nofci. qux cllcc peflima conicqucn- 
ria. Idcm cit in cmnibnstcrc obicais : infer- 
rctur enim cx hoc argumento quarto , albedi- 
nem non crte vtiibilcm, nili ab albcdir.c, quia 
ft cntttas cius cft albcdo,&cognofcibilitascius 
crit albcdo ; ergo nifi ab albcdine non porcft 
cognofci. Rcipcndco ablblutc, non infcrri, 
Cognolcibihtas partiua feu rcs ccgnica cft acci- 
dens v.g. crgo cognitio dc tlla cft . ,quia 

a Dco cognoicitur per iubftanciam , fv' idcmcft 
dcommbus aliis prstdicaris. Vndc ctiam non 
infcrmr bcnc , RcSicognica cft fupcrnaturaliss 
crgo vis cognofcitiua cft fupernaturalis , quia 
defumitur argumcntum ab cbicdo ad adum. 
qux duo intcr le iunc valdc diltincta , & non 



)C a 

AejVJttA Cttf 

Dtm ntt' 
tumlttn 
ntfct ne- 



Ttrtia 
illiui ftn- 
tntii m- 
ttctjc O* 
'Ihemd. 

Ccmti 
Vnm'. , tx 



Ttrtii. 



CrtntJm 

ntkatm 

D.Thim*. 

ttftttl,»»!, 

tl^ctittn- 

trmfiam- 

itm m- 

fitnitam. 

Htc Jelutit 

fttujrm- 

tiftftn. 

37 



QunrtM 
ll* tatt». 



Ctttttk tjt. 



Digitized by Google 



Difp.io. QupmodoAngelusnofcdl Demn&obiecta fup.Scd;.]. $$ 

conueniunt in prxdicaris cilemtalibus , imb & ralcs, poilquam fcmcl cxiftunt , poflunt produ- mtl rtifu. 

j in codcm cxemplo rci fupcrnauiralis reneniur ccrc fpccics fui, aut pcr ie imnicdiatc concur- f*r»*tn- 

omncs boc admittcrc : nam faltcm abftradtiuc, rcrc ad cognitioncm fui pcr modum obiedb; !J^*"£ 

& cx fide huinana poteft cognofci res ftiper- vcl ncmrum horum poiliuu. Sipoilimt, dico^^,,^^ 

naruralis per actum naturalcm , licct tognofci- probabile cllc, iliquas pofle cognoici naturali- uMturulucT 

bilicas poiliua illius rci purc fit fupcrna- tet, aliquas vcro non, fcd lblum fupernaru- *t>Awrfk 

mralis. ,» ralitcr. , , "»/«« fiT« : 

% Quinta ratio fit : Spccics dc talibus rebus Antcquam dicam quld fit probabilins, cafu " 

«m/V»- non poflltnt efle magis dcbicx Angclo, quam quo illar rcs fupcrnaturalcs non fint produ&iux m tuur. 

umitr*- f mt w f x ICSi crgo li hx fimt fupcrnaturalcs, perfc, ncque cognitionis fui,ncquc fpccicrum, 

oiwrrf t JI. ftum ipccies. Minus hoc vrger, quia mihi cft oponct probarc conclulioncm poiiram. Et qui- 

indcbitus intcllcttus.angclicus ( idcm cft de dcm inco cafu poflc aliquas resnaturalitcrcog- 

incelle&u vnius Angcli reipcclu inicllcccus al • nolci.indc fjcilc luadctur, quia in gcncrc rcs 

terius Angcli; ) & tamcn non idco fptcics de fupcrnaturalis attingi poteil pcr a&um natura- 

Angelo,aut dc intellc&u altcrius Angcli funt Icm,&,vt fupra oitendi , mtcllcclus angclicus 

mihi & Angelo indcbitx. Rario cft , quia fpc- non indigct cleuacionc cx parrc poccntix ad 

cics non fcruant camdcm pcrfcdlioncm, q>iam cognofccndas rcs iiupcniaturaJes , fcd illi prxti- 

obic&um. Vnde licct Angclus non poflit eflc sc dcfunt fpccics dc iilis ; ergo li , cxifttncc rc 

albus , potcft tamen habcre fpecies de albcdi- fnpcrnaturali,ulcs Ipccics ab ipsa rc producuh- 

ne; ergOjlicct illi non dcbcatur albcdo, potcft tur, vcl ipia rcs immcdi.nc concurrit pcr-fe vt 

dcbeu fpecics dcalbedinc; crgo, licct ci non obicclum , nihil amphus decricAngelo vrcog- 

debearur res fupcrnaturalis , potcft dfcbcri ipc- nofcat eas res fupcrnaturalcs. Dites," Ulx fpe- olitHi*. 

cies de ca re fupcrnaturali. cics non crunt proporcionatx iiuclltttiu angc- 

Ecce quam non finc cfficacia argumenca pro bco, quia in fc funt fupei naturales , 8c coulc- 

fencentia communi. Quid in hoc pundlo mihi quentcr fupra Angeli capacicaccm. Rcfpondeo StlutU 

vidcatur probabilius, feqq. concluiionibus dc- l'rimb, forcc hahc obicctioncm non habere lo- Prim*. 

claro. cum , ii ipfainet obic&a immcdiatc pcr fe con- 

currant : tunc cnim,fuppofica iam ipiius obiecli 

SVBSECTIO TERTIA. cxiftciuia , non cft nouum miraculum , cmbd 

Chtid in h*c qusflione Cit probdUim. im,T1( ^ at * concur " c cu ™ pocemia. Vnde ( vr 

^*** ' J J 1 dixidilp. 3. pnmx pariis a num. 29. ) iolum 

Cnthuu- T)rima conclvsio . Res fupemaruralis, fcquetur,eam cogninoncm eflc fupcrnatur.ileni 

f»r frimi, X antcquam cxiftat, non potcft naruraliter ab prxfuppofiriue , quia non poccft habcri , niit 

ttmfuftr- Angclo nofci. Hanc tenco propter communcm aliquid fupcrnaturale prxccflcrir ; non vcrb 

^"^'audoriutcmiincaenimScotiftx&Thomiftx propric Sc tormahtcr : licut a^us, quo hxrcti- 

txiflut, jm» conucniunc apud Suarez fupra. Optiraa pro ea cus credit incarnationts myftcrium, non cft for- 

mfa mb rado hxc mihi occurrit ; quia in primis hx rcs, rnalitcr fupcrnaturalis , hcct prxfuppon.it ip- 

A»gti» quandoquidcm naturaliccr ncqueunt cxiftere, iam incarnationcm, & rcuclacioncmdc ilia,qux 

miurulatr nC q Ueunt c u <im naturalitcr pcr fc immediat^ funt fupernacuralia. 

Ttthuur concuricre fui cognicioncm ; fed neque pcr RcfpondeoSccundo & mcliu.s, licct talc ob- Sicunlk. 

^ fl M a,„_infufas fpccics, quia Ucus infundcns fpecics de icdum fupcrnamralc producat fpccics diftin- 

tuttctm- obicclis, gcrit quafi vices ipforumobieclorum; ftas de fc, non idco cognitioncm pcr eas pro- 

tnmm. Deus itcm vt audtor naturz f non potcft gertrc du£bm futuram fupcrnaturalem, qnia non ap» 

K*n«ry?. viccj^ fupplcrc defecTrum rcrum fupcrnatu- parct, cur rales fpecics cflent fttgune formalittr 

1™ W *~ ralium, vt per ic manifcftum vidctur; ergo vt fupernacuralcs Angelo : non cnim omnia, qux 

autSkor nacursr non potcft infundcre fpccics de i» ic fupernaturali produaincur , func rormali- 

cis obiectis fupcrnaturalibus. Decbratur: Deus icr in ie fupernaturalia; muha cnim iblum (itnt 

vr audtor naturx folum fupplct dcfcftus cauf- prxfuppoliuue , vt ca tcrtii citata diip. oikndi, 

farum naturalium , quia*foium vr ralis au&or & patct in dolore , qucm naturahtcr potcil dac- 

conrinct rcs naruralcs,& virtutcs illarum ; ergo, mon habcrcde amiisa gutia. 

natutalitcr loquendo , non fupplct Dcus dcfc- Rario vcro d priori potcft clfc , quia,licct fo- jj 

dius obicclorum fupcrnamralium in ordihe ad larcs naturalisnon polfir produccrc iiipcrnatu- r™"'! 1 - 

producendas fpecies loco illorura ; crgo rcs fu- ralein : nam infcrior non poteft producere fu- 

pcrnaturales, antequam fint , non poftunt natu- petiorem , eb qubd illam non continet ; e con- 

ralitcr cognofci, quia ncque ipix pollunt detcr- trario tamen rccic potcft res fupcrior prodlicere 

minarc ad cognitioncm, ncquc iunt poilibilcs infcriorcm. Sic Dcus crts a fe fpirimalc.inccl- Afimii- 

naturaliccr Ipccics dc illi$;alio autcm modo non lcdiuum, volitiuuin , &c. producit cntia finita, 

poftunc cognofci quidditatiuc & immcdiatc, ab alio depcndencia materialia, non incelledi- 
crgo. Hxcratio vafdi probabiliter fuadet con- ua , non volitiua. fic in crearis iblum acci- 

duiioncm; non eft camcn ita cfficax , vt non pa- dcns, licet non producat lubftantiani, quiacam 

tiacur lblutionera. Idcb coQclufioncm hanc non non concmct , c couctario tamcn foia fubftantia 

Suto omnino certam , fcd probabiliorcm, &, vt producit accidcns , iblus ibl lucem , iblus igni j 

ixi , magis proptcr comtnuncm aucloritatcm calorcm , maximc in mca ientcntia ncgante po- 

quam ob rationctn. tcntias diftindras ; crgo codem modo res fupcr- 

40 StcvNDA conclvsio. Poftquamfcmelrcs naturahs , quia altioris ordinis , liter ipfa non 

f'rsuun- ^ u P cin:uuraus c «ftit. valdi dubium cft,an pof- producatur a fbla rc naturah, potcric umcn pro- 

Z ,ftfl- f K natwraliccr cognofciab Angrlo. Sub hacdif- duccrc rcm formaiiccr naturalcm , & folum, vc 

5«*»/«. iuuiftionc rcfpondco; vcl talcs rcs fupcrnacu- dixi, prxfuppolitiue fupernaturalem : crgo li- 
Toxvs II. h cct 



Djgitized by Gpogle 



$6 Rod. -deArriaga Tra&atus De Angelis. 

cct Deus produccns gratiam in Pctro , fcccrit fit. Etiam tunc temporis probabibus cft , ali- 

Hi aliquid fupcrnaturalc ; potcft tamcn ca graria qua poflc naturahtcr cognofci,ahqtu vcroncn, 

pioducerc inintclWtu Angcli aliquas fpecics codcm planc mcdo quo drximus, cafu quo 

dc fe naturalcs formahter, iu vt rcfpc&u Angc- poflcnr producerc fpccics fui. Conclulio bxc ohUak. 

li cas rccipicntis, nullum lit miraculum aut paulo poft probabitur; prius tamcn obicdio- 

tlciucio , licct prxccfllric refpcdtu Pctri , dum ncm Scoti , vniuerfaliter contcndcntis, omncs 

<am gratiaru, rcccpit. Ccrcc in hoc modo dif- rcs fupernaciiralcs, fi cxiftant, pollc naturali- 

curtcndi non apparct vlla rcpugnantia : Si vcro tcr nafci, ibluere dcbcmus. Ea autcm cft, Talcs 

negari nequic , Scoti icntentiam fic dcclaratam rcs, quando cxiftunt , narurales funt, etiamfi 

valdc cflc probabtlem. antca cflcnt fupcrnaturalcs , crgo eo ipfo qudd 

•Oii«7i». Obijcics : Hicdifcurfus.probat qiridcm fuf- cxiftant , poflunt naturalitcr cognolii. Alibi Btffcniu. 

ficicntcr, non infcrri omnino ncceflano; Obit- dixi, voccm n*tur*lu «quiuocari a Scotiftis, 

tlum txifttns tsl fupcrnaturalt , trgo fptctts dum vfurpatur ab cis pro rc bona & vrili fub- 

ctuttm productt , tj} ttutm m fe formshttr fu- ie&o.irfquo fcnfu conccdimus illis, gratiam 8c 

ptrn*tur*lu. At nequc conrt anum ctiam pcr» alia dona cflc naturalia fubic&o: luru cnim 

fuaderur : cur cnim non potcrit producerc fpe- maxima pcrfectio lllius; atin boc fenfu , ctiam 

cies fupernattirales ? ccrtc ivc minima repu- anrcquam cxiftant , funt naturaba.quia fcmpcr 

guantia cft in co qubd obicctura lupernaturalc funt bonnm iubic<fki, vcl aclualc, vcl poflibilc. 

producat fpecies fupcrnaturatcs ; tunc auicm Non vfurpamus in hoc fcnfu voccm »*r*r*iw 

non f.Oterit obicdiun illud , ctiam portquam iu prxicnti , fed pro re qui fit vhra vires to- 

t,t r ftniu. exritit, naturalitcr cognofci. Rclpondeo idita tius naturx. in que icnlu non lolum antequam 

cfle.ac proptcrci mc fupra dixiftc, piobabire cxiftant, fcd etiam quando cxiftunt, func fu- 44 

cfle , aliqua obic&a fupernacuralia , poftquain pcrnaturalcs, ncc cxiftentia facit illas propor- 

exiftunt , pollc luruiahtct cognofci , quia cum tionatas fubiecli viribus. S"icut non folutn eft 

fupcriutiir.ilii.Lti , vt lic, id non rcpugnct, non rrriracuhim , & iupra vires meas, fi v.g. folus 

cft cur aliqua fupeinaturalia id non habeant. fuftcntarem intcgram domum ; non folum, in- 

i)ixi itcm aliqua non poflc cognofci : quod quaro, cflct miraculum prima inccptio, icd et- 

nunifcftc probat rcplica immcdutc antc pofua. tam continuatio, & tam drii prorrahcretur mira- 

Nam valde connaturale cft , vt, licct a concc- culum , quamdiu durarct ca fuftcntatio. Malc 

ptu fupcrrt tturdhtatu iplius obie&i non exi- crgo Scotus facit res naturalcs poft eam cxi- 

gatur neccflario , vt omncs fpccics fint fapcr- ftcncum, qux antea crant fupcrnaturalcs ; crgo, 

naturalcs ; quia tamcn ncquc id excludit prx- fi antca non erant cbgnofcibilcs , ncquc pbft, 

dictos conccptus , imb cft illi valde conforme, iuxta iccundam partcru noftrx conchiiionis. 

vt fcilicc-c rcs fupcrnaruralis producar fpccics laro crgo eam tcrriam conclufioncm probo, Trohtio 

fuiordinis;ncgan ncquic,quin multx res caies quia, iicut diximus fupri.fi rcs cxiftcns cft '^A^ 

fint, qux eas ipecies valcant produccre. lam piodu&iua mcdiatc aut lmmcdiatc cognitionis 

verb dctcrminare, qua: obicc^a fupernaturalu defc, potcft aliquando naturahter cognofci, 

pctant produccrc fpccics in fubftantia fuper- ergo cuam potcnt ca quat non eft produAiua. 

naturalcs.qux vcro pollint produccre ctiam Patct confcquentia, quu Dcus refpcc^u ulium 

natiKalcs,aut ccrtc iblas naturalcs ; non cft hu- tenctur per ljpecies infufas idcin pra;ftarc,quod 

ius loci, neque a nobis rcgula vlla gencralis tra- facerent ea obiec^a, fi poflcnt immcdiate per fe; 

di potcft , quia pcndct id cx particularibus cu- atqui fi poflcnt , darcnt naruralitcr fpccics de fe| 

iuiquc rci lupcrnaturaiis cilcntiis , qux nobis crgo cffo non poflint , Deus tamcn naturalitcr 

non funt nocx. Et lucc caiu quo ca obie&a finc darc potcrit fpccics de ilhs.Et hinc dciumi po~ 

productiua fpccicrum, vcl unmedute pcr ic teft difparitas intcr eas res cxiftcntcs , & inccr 

cognirionis fui cum poccntil. eafdcm non exiftcntcs ; qtiod hz, licct cx fe ha- 

Rcftat nunc vidcrc.quid diccndum fit, ca- bcrcnt virrutem, non lintin ftatu in.quo cam 

fu quo ca obiccla non habcanc vim vllam pro- poHcnc rcduccre ad a&um , idcb ncc Dcus ca- 

ductiium cognittonts, ncquc immediate , ne- rumloco dcbec operan: ar exiftcntcs funt ineo 

quc mcdiatc , icd folum cognofci poifint pcr ftatu , in quo, fi habcrcnt, poflcnc ; crgo Dcus 

ipccics a Dco mfufas, vc dicunc Thomiftx ab tcncturcarum dcfcftum fupplcrc ; ergo hx dux 

An^clis coc;noici omncs rcs nacuralcs htiius conclufioncs non funt vllo modo intcr ie con- 

T)t quiiuf- vnuicili. Dico crgo,Si ralcs naturx finc rcs iii- trarix. Reipondebis, Dciun non fcmpcr ccncri jufotnif 

pcrnacuralcs, probabdc cft,ctiam fuppofita ca- faccre id quod creatura hic & nunc cfficcrct, fi bu. 

fJliitu rum e.viltenua , non pollc naturalucr ab Ange- haberet vimucm efrcctuum ; ahoquin , quta 

ftcmtdm lo cognoici.cV in hoc ailcutior Thomiftis Sc i'a- adamas , fi habcret virtntcm conuertcndi in fe 

c*»cIh/,» triSiurcz, &a Scoto recedo Probatu/ autem ftupam , ficut cam conucrtit ignis , conuertcret 

n*g»i*r. conclufto cx diclis a nobis fupri, quta Dcus vt eam in ic , quando illi applicatur L tcnebirur 

4) auctor naturx, non cft producuutis fpccicrum Dcus, co ipfo qu6d adamas fir iuxta ftupam, 

dc iftis obicdis loco illorum; atiundc autem eam in adamatucm conuertcrc ; & fic dc aliis 

( vt iam lupponimus ) ipfa non lubcnc vinu- cauflis. quo nihil pofler dici abfurdius. Simi- 

tcm mcdutc.autimmcdiate, produccndi cogni- htcr ergodico, nonteneri Deum producere fpe- 

tionem dc lc;crgo cxiftcntia tllorum tam parum cies dc cis obieiti; , cx co prxcisc capitc quod 

rcfcrt ad hoc vc polhnccognoici, qudm noncxi- ipfa obicdta , ii cam virtucem habcrcnc, produ- 

ftcntia. At.vt cx diclis in prima concluf.conftat, cercnt hic &. nunc tales fpccies. 

qu mdonon cxiftunc non lunt cognoicibilia na- Scd contra Primo, Ergo ncc tcncbirur Deus Coatrl 

tuiali:crabAngclo,ctgo ncquc qiundo cxiftunt. pcoducere fpecies de obiccJtis naturalibus ct- 

x*r/i* Nihilominus tamcn Tertia concivsio iamexiftcntibus,ccfiraluobiccianon lint pro- 



Digitizedby Gpogle 



Difp.io. Qupmodo Angelwnofcat Deum & obiecla fup.Scft.]. £7 

ductiua fDCcicmm: vnde rurfus ficret, tam non iris reperirur aliqua conttadl&io, bb qoamdi- 

poflc cognofci naturaliccr ab Angdo eiufmodi cantur rcpugnaie, vt fxpt- dixi in fimifide aliii 

obicc.ta naturalia cxiftcntia, quam non pofliint rcbus. Vtrum autcm gratia,& hxc dona , quae 

fupcrnaturalia ; imb ncc vt poflibilia poflcnc dc fadto exiftunt, finc e niuncro illorum quac 

cognofci , quia Deus non tcncretur dare fpecies nequcunt prcduccrc fpccics aut cognitioncm, 

*- dc eis vt poflibilibus. Refpondcbis Sccundo, an e contrano cx numcro lllorum qux pof- 

difpariratcm cflc magnam intcr rcs naturalcs funt, prorfus inccrtum eft . Idcb nil audco" 

Sc fupcrnatutalcs : lllas enim Deus continet vt definirc. 

audlor naturx- vndcnon minim.fi etiam vtta- . 

lis poflit fpecics dc illis loco illarum producc- SVBSECTIO QV A R T A. 
re, vr diximus paiilo antc ; at fupcrnaturalcs 

non continct , nifi vt eft audtor fupcrhaturalis, ^pptndix de tcltbus propriis Jnper- 

vnde ncc loco ilkrum opcrarur, nifi vt au&or naturaltbus. 
fupcrnaturalis : ideb fpccics harum non conti— 

net , nifi vt au&or fupcrnaruralis : atqui Dcus oncivsio. Si loquamur dc a&ibus pto- ABut fn. 

non producit naruralitcr,nifi quz vr au&or na- V_y priis fupcrnaturalibus , oranino videtur r^f-ffr- 

turalis continct : ctgo eiufmodi fpecies non po- diccndum , fuppofito iam primo miracnlo,' cos 

tcft produccrc, fic vcrb lpccics rerum na- naruraliter pofle coguofci ab Angclo.de qir 



— * r— — » — t- — — r — ™b — " . — e — • <l uo tn «|»»- 

turalium. cgi ea dilp.}. tomi i. Et ratio cft manifcita: f f i,,f u >,t. 

46 Conrra tamen, quia iam tn bac folutione quia plane eft improbabilc , diccrc Angclum R*t»«m- 

Ctmri ifi. fupponkut , cfle fupcrnatutalcs e3S fpecics dc habcntcm a&us fidci fupernaturalis, & aman- 

rcbus fupcrnatunilibus.alioquin illasDcus con- tcm Dcum fupcrnatunuitcr fupcr omnia , non 

rincrct naturaliter: atqui de hoc cft tota prx- poflc naturalitcr fcire ,an amct, an crcdat: do- 

fcns difficultas , & fupra dixi contra P.Suarez minium enim fupra eos adhis cxigu, vt, fup- 

non efle bonam conicqucntiam, OhtSumtft pofita exiftcntia illorum, poflit cos cognofccre 

, fuptrnaturalt , trge fpcctts ttlttu tttam tfi fu- natutalitcr. Rclpondcnt afiqui, in co cafu An- Rtffondnt 

ptrnaturalu. Rclpondcbis Tertib, negando gelum nofcere quidcm fc crcdcrc & amarc, ml 'V- 

antccedcns: nonenim fupponitur fpcciesdcre- non tamen, an fupenuturalcs (int talcs a&us; 

bus fupcrnaturalibus eflc fuptrnaniralcs ; fcd quia cos cognofcit abftra&iuc tantum , Sc non 

Deum tunc non poflc produccrc cas fpecies na- pctfedtc. Scdcontra Priinb, quiafiuc poflit af- CmttrJk 

turaliccr: quia fi Deus non continet obie&um, firmarc fupernatut alcs eflc , fiuc non , iam te- Irunh. 

. . niii vt au&or fupernaturalis, infcnur.Ergo fpe- nro, illum vere cognoiccrc rcm fupcrnatura- * 

cicm, quara nominc obie&i continet,non conri- lcm; fi autcm fcmerdicitut eum naturalircr ha- 

nct nili vt auttor fupcrnaturalis : fupri autcm bcre cognitioncm verc tcrminaum ad rcm ftl- 

folum dixi , non vidcri bcne probatam illatio- peniaruralcm , non cft rario cur ncgetur , eam 

ncm ab obtetti fupernacuralitate ad fnpcmatu- cognitionem pofle cfle claram : nam diuerfitas • 

ralitatcm fpecierum ; quam tamcn hic probo ordinis inter rem naturalcm & fupcrnatunu 

cflc bonam , nonabfolucc, fcdcafu quo ca fpe- lem, eodcm modo vidctut cxcludcre cognitio- 

cics i iblo Dco producatur. nein vnam , quo altcram . Contra Secundo, 48 

c<mtratn. Sc-d cuntra vltimb , & eflicacitcr, quia, ficut quia ea cognitio cft immcdiata, & non per dif- StcutuH. 

aliqux rcs fupcrnaturales, cfto abfolutc' cxiftere curfunv: Ic enim credere& amarc Deum , non 

non poflint , nili miraculos^; poftquam tamen cognofcit Angclus cx alio, lcd imracdiate in ft 

exiftunt, pofliint efle produdiux fpecierum id cxpcrirut ; crgo potcft in fc experiri a&um 

naruralium; ciir, rogo, non poterunt eflc aliqus illum efle fupernaturalem : nam , dato immc- 

pctcntcs , poftqium exiftunt, vt illarum loco diato concurfu eius a&us ad cognitioncm fui, 

Deus ptoducat fpccics naturalcs? non cft enim ctatis dicitur, folum concurrcrc ad oftendcn- 

maior rcpugnantta m eo qubd d Deo cas Ipe- dam rationcm coramunem fui, in qua conue- 

cics pctant , quara in co qubd immediate illas nit cum aclibus naturalibus , & non ad aliam; 

producant. tunc autcm diccndum erir, Deum maximi cum re ipsa tam lupcrnaturalis ficirt 

•bfolutc non contincre cas fpccies vt mdot cft ipsa cogrunone ratio fuperior, quim infcnor. 
naturx, cuin eas non poflit produccrc, nifi Tcmo dcnique argumcntor cflicaciflime: Centrs 

prius ptoducendo aliquid fupcrnatutale: at, fa- nam in vifionc beatd folutio fupra pofita lo- Trtti) 

fta hac luppofitionc, cas oaturalitcr continerc; cum non habet : fi cnim Angelus videt clare & *ft*tito. 

duo enim iizc, non efle natutalc fimpliciter^Tk diftinde Deum, non folum nofcet fe habcre a- 

eflc natur.de cx aliqua fuppofitione, nullo mo- &um cognitionis, fed claiara & inruitiuam vi- 

do rcpugnant, vt fxpe vidimus. fionem Dei: cft cnim omnino incrcdibile.qubd 

^ua nt Rogabis , quid abfolute dicctidtim fit, an fci- clare quis intucamr Dcu m , & , fi incerrogecur, 

jnftrnu»- licct gr.itu, & aliadona fupcrnatutalia,natura- an habeat aliquem ; ; (tum ncqueat dicete, nifi, 

tsltt, ftfi- l, tcr j e f at ^o poflinc ab Angelo cognolci poft- Scto mt Deum cognofctrt , an tamtn cfari , an 

y*^** quam exiftunc, an vcrbnon? Ego non vidco «bfcuri, non fcto: atqui fcit fc natnralirer non 

tmralutr quomodo id ipfum poflim detcrminare: natn, pofle videre Dcuni , Icu vifionem Dei cflc fu- 

nofdptf- vtcxdiclis cQnftat, poflibilia funt entia aliqua jxrnacuralem ; poteft ergo , (iippofito primo 

Ml" ftipcrnaturalia , produditu natnralium ipccic- miracuk>, namraliter nolcerc rcm fitpernam- 

^tdHhum rum ' vc ' cc 8 nu ' onis fc, vd qux pccaliti ralcra. 

9 ' Deo produci ipecies naturalcs dc fe Itcra, pofli- Forte refpondcbis , eamdcm vifionem efle 1 *tffu4t. 

bilia funt alia, qux hanc viruucm & exigcn- rcflcxam fupra lc , idcoquc Angcluru acltt lu- 

tiam non habcanr , & cognoici non poflint nifi pcrnanirali nofcerc fe vidcre Daim. Sed con- Ctntra 

pcrfpecics infulas fupernatutaics, quiainneu- tri Primo, quia dubinm valdecft, an omnis mmi 
Tomvs 11, h i cognU 



Digitized by Google 



S$ Rod» de Arriag# Trafocus DeaAngtlU. 

cognitio fic rcflexa ftipra fc: ik. ccrtcnonpen- minioDei. vnde prorius dubirac. anibifit 
dct prxfcns quxftio ab ea icficxionc : nam licct fubftantia panis , fic illt occtiltetur ; Sh verb 



non 



non fit rcflcxa , poteric naturalicer Angclus ex- finvndcnon potcft vltetius ccrtb pcigcrc pcr 
s Tiruti P c "" in lc 03401 vifioncm. Sccundb, quia, ct- difcurium. 

iamfi fit reflcxa» adhuc naruralitcr potcft cog- Rcplicabis i me di<ftum difp. 1 1 . dc fcicntia 
nofcere per atftum alium , fc vidcrc Deum,& Dci a num. jz. poflc ncgaticncs & carciuias 
rcfluftcre pcr illum lupra ipfam vifioncm ; crgo iniroediacc cognolti m ic iplis : vndc finc vllo 
ncgari ncquit, pollc naturalitcr cognofccrc fuo* difcurfu vidctur pofle immcdiate cognofci ab 
proprios aftus fupcrnamralcs ctiam vt talcs, Angclo carcntiam panis aut lutliitciiux huma- 
fuppoliufopcHUturali corutu cxiftentti. nx.Uccc nos, qui non habcmus Ipecjcs infufas, 

non poflimus immcdiatc carcntiam cognoilcre, ci 
S E C T I O Q V A RT A. fcd pcr eum difcurfuro iiipra i P. Suarcz fa- 

dtum. Refpondco umen pro P.Suaicz Primb, HtfftnJt* 
Ve covmiiom mediatd rerum fttperna- Ucet poflibilis fit modusimniediatccognofccn- rtmAU 

turaliam. wbi de fupernaiurMm Jj^rionc S> fortcUluninoiieiTcin^Angclodc^-» 

iHrfiiium. ct/» «c ^vmmtmw» f A£tQ . nc£ j UC ^jjj omma ( q, 1;t pftibihaiunt, 
quo aJ modum. habet Angelus. Sccundb, .cnaroii com modum *f** d * 

' cognofcendi habcat , poflc tamcn adhuc dubi- *' 

St*if> \y vnctvm hoc P.Suarez vbi fupra fusc tra- rarc , an fallatur in ca cognitionc, an vctb non, 
<jH*Jlunit ± ctar. ln co autcm quxrimus , an cafu quo quia.hcet cogniuo crcata nituralis lntuinua, na- 
4xf0ituur. rem fupcrnaruralcni cognofcerc m fc, aut vidc- mraliter non poflit habcri nifi obic&o prarfcnte, 
ic nequcat Angclus, poflic tamcn cx aliquo cf- diuinitus tamcn potcft cflc intuitio, v.g. aibe- 
fc&unacurali, qucm vidcat, vcl ahundediicur- dinis non exiftcmis,confcruatis diuinitus cius 
rcndo infcrre, vcl poflibilitarcin carum rerum fpecicbus. Hoc autcm modo potcft ciiam An- 
fupernacuialiura , vcl tdcualcm cxillcntiam ca- gelus dubitare , vuum vcrc lit ibi carcntia pa- 
ffumdcm. ms , an vcrb caro carcntiam ccgnofcat , perinde 

ac 11 actu tflct , Dco conilruantc in ip(b ipe- 
SVBSECTIO PRIMA, ' cics & cognitionem de carencia : qux cflcnt, ii 
... .... . r , vcrcdladarctur. 

Ouid de cogmttone wicduta. rerum wjub- Scddices cum P.Vafquez difp.214.num.z1. »•>« t*m 
Jiantli fuf>ernatur*ltum. Ergo in ommbus obkais Angelus erit dubius, Y*Sv 

an iint, hcct libi ca vidcre vidcatur. Ncgocon- 
Anetlmit C~** omclvsio. Numquam poteft de facto lcqucntiam : qtiia potcft tunc habcrc aliquam 
f»u»nt- V-' Angclus ccrtb infcrrc cx tftctftibus aliis latioucro cxtrinfccam dubitandi , an impedia- 
fOtmA exiftcntiam aluuins rci fupernatunlis quoad tur a Dco , & idcb tunc ipcciaUtcx dubitat: 
tnfnrttx ftuSftanthm. Ratiocft, quianon habctpiinci- q Ua ndo vc,ib ulis ratio ccflat, nullam habet 
''txi- P" fufiicicntia proca illationc. ita Suarcz. H*c dubitationcm, vt nosctiam non dubitamus, an, 
jtariM» conclulto ibluttonc obicdiouum amplius dc- quando vidcmus luccm , fir ibi lux , criamii 
tu i»ftr- cbtabitur. iciamus , limplicitcr dtuinitus poflc nos falli. 

n»inr»bt Obijcicsergo Primb , Angclus cognofcit in Hanc iblutioncm fimplichcr arbitror ftifticicn- 

Juo*4[*lr- numaDIUt c Cnrifti Dommi non cflc lubiiftcn- tcm, &■ dcclarantcro d.flicultatcm przlcntcm. 
obltrtll t ' arn propiiam, crgo indc infcrrc potcnt,cam Sccunda P.Suarij foluuo cft.ctiamii Angelus Strtmds 
mm». circ vnitam diuinx, tk confcqucntcr cxiftcrc fl t ccnus non cflc ibi fubiiftciuiam humanam, ^, S "*"^ 

(o vniontm hypoftaticam , c,...r iupcrnaturalis cft ncu tamen poflc certb inicrrc , cfle dtuinam, *" 
Stcmnitt. quoad fubltanuam. Secundb , quia poteft cog- quia poteft dubituc, an line vlta lubliftcntii 

nofccrc in Vcn. Sacramcnto non cflc fubftan- tonlcruetui ea humuniras adionc Iblum quo 51 
tiam panis, quia hx cartntixfunt natutalcs, & ad modum iupcrnatutali , quia humanitas non 
confcqucnter poflitnt ab Angclo naturalitcr pcudct a priori a fubiiftentia. Sinuliter,licet iit 
cognoici; & indc vltciius infcnc, accidentia certus non eflc iubftanuam panis iub accidcn- 
panis ( quxetiam vidcntur) habcrc proprium tibus.non idcb infcrt,ca acndcnria habcic mo- 
modum cflcndi perlc,qui in fubftanua fua dum pcrlciutis in lcliipcnuturalcm. Demquc, g.th>tat*t 
fupcrnacuralis cft. licct tbi videat Chriftum Dominum , & nolcat jelutu- 

Soluiit His obicdionibus dupliciter rcfpondctPa- non cflc extcnium , prout petit qtiantitas illiui; 
rum* tcr Suarcz. Primb , Angclum non poiTc cflc nil tamco fupcrnaruralc ctiam quoad fubftan»- 
t-Stttvn*. omtuno cettuin , ibi non cllc fubiiftcntiam hu- liam infcrt indc, quia non poteft fcire , an fit ibi 
rnanam ,& fubftantiam panis : nam hx carcn- iupcrnaturalis attio proccdens ab ipfo Chrifto, 
tix non pollont immcdntc in fc cognofci, fed qua lc ipfuni cauflct •, an lit ibla adductio, qux < 
folum pcr difcurfum , hoc modo : Si hic cflct in fubftantia non cft fupcrnaturalis. Vbicario- 
fubftantia panis , cgo illam vidcrcm : atqui non ncs autcm ctbm non dignofcu , quia pcr vbi- 
vidco dLim i crgo non cft hic. & hoc mcdo i cationcs naturales in fubftantia pofliint pcne- , 
nobis dicit cognofci tcncbras, carcntiam fo- wari intcr ic diuinitus dux partcs quantitaris. « 
ni,&c. Angclus autciuctiamii iit ccrtus , qnbd Nd cxgo in fubilanuaifupanaturale ibi potcft 
non vidcat lubftantiam panis , non tamcn cft* Angclus ccrtb inscrrc. * " • 

ccrtus dc maiori illius fyilogifmi : nam aliundc Hxc unen folutio fecundtt vniucruliref W«< f*am 
: cogno!'cir , poflc i Dco impcdin ipiius cogni- fuftmcri non poteft , quia.in roultis calibus lo- ** S *"V 
ticuicm, ctiamU ibi iit iubftantia panis; quia po- cum non habct: ii cnim Angclus vidct accidcn- Mf ^„ tr 
u-ft Dcus ilii ncgarc concurfum ad eamcogni- tta panisconfernau linc fubiccto, licet mdc non j^fttnm 
tioncm:&hocnoicit cx coqubduibuccatdo- poiiit mfcac raodum aliquem lupcradditunt b*«*w. 

- ) pciii-i- 



Digitized by Godgle 



Difp.io. Quomodo Angelm nofcat Deum &• obiecla JkpSeGtu^. 89 

perfcitatis; neccflarib ramcndcbcr inferre,inier- nari adtionc proccdcnie a iubietTo ; crgo,fi con - 

ucnire ibi a&ionem quoad fubftanciam f Liper- feruantur a lolo Dco , ea attio dcbet cflc numc- 

naturalcm, cam (cilicet , qui a folo Dco , fup- ro, imb fpecic diftin&a i naturali , quam pc- 

plcntc dcfcctum fubictli^coiricruacur accidens. tunt; ergo ea actio non cx mbdo fpeciali fibi 

Similitcr fi vbicauoncs Chrifti Domini in Ve- fupcraddito, qui hic & nunc fit , fcd quia er 

ner. Sacramcmo funt in (ubflancii fupernacu- eflcntia fcufubftaiuia fuacft indcbiu accidenti; 

xales; co ipfb quod Angclus cognofcat, ibi ergo lupernaturalis eft in fubftantia. Et ica iu- 

nullam cflc naturalcm (vt pro hac folutionc dicant omncs fcrc Philolbphi: namcum difpu- 

ponitur pofle cognofci ) ncceflum eft infcrat tant, an marcria prima confcruau finc foimi Cmtfinu» 

lbi cflc vbicationem quoad fuhftantiarn fupcr- pctat atuoncm in fubftantii fupernaturalem; "» 

natutalem , cimi fciat aliunde finc aliqua vbi- rcfpondcnt, folCim eife f upcfnaturalcm quo ad'™ 4 ./"" 

catione,Chrifttim non poflc ibi cflc ; crgo nc- modum , quia cum matcria a lblo Deo procc- Sjjj * t ~ s 

ccflarib dcbcc cogtiofccvc ibi illum habcrc vbi- dat fcmpcr , & Dcus ctiam ninc conlcruct ma- f, r i phtU- 

jj cationcm fupcrnaturalcm. Nifi fortc dicas.cng- tcriam, manere^potcft ctiam cadcm numcio a- [effot,tn 

Zfurium. nofci ab Angclo Chtiftum exiftcntcm & penc- £tio;econtrari6 vcrb, fi (bla forma fubftantiahs '«*'"»/«- 

rratum intcr ic, non tamen vbi fic. Quod ct- conlcructur fine matcrii , a&ioncm dicunt efleffy^ 

iam facilc rcijcitur : nam eo ipfo qitbd cogno- diucrlam , & fupcrnaruralcm in fubftanrii. JSSm 
fcat ipfum cxiftere (pro prxlenti quaftione Ad argumcnn Vafqucz facillimc iclponde- 

pcr accidens cft , quba fit in cxlo ) dcbct cog- tur. Ad primum dico , cam aclionem leu mo- - { 

nofceieillum alicubi cflc, & confcqucnter ha- dum in fubftantia fu|>crnacuralem non oriri, Adfri- 

bcrc vbtcationcm , quxcumquc illa fit. Vlte- feu non icqui ncccflanb cx carcntti fola rci mum v*~ 

rius autcm infcrt, eam non cflc naturalem.quia naturalis : nam piaxiic deftrucre marciiam /?*** mr ~ 

alids cam cognofccrcc , vcl quia cius carcnciam non infcrt confcruacionem accidentium cxcra l umtn, '' ,it 

in fc videt, vt in hac fblutionc fupponicur;crgo fubieftunv, infcnur crgo iHe modus cx volitio- '** '* 

dcbct concludcrc, cam cfle fupcrnaturalcm. nc fupcrnaturali Dei dc conferuandis accidcn- 

quod prxcipue vcrura cft , fi vidcantur partcs tibus.dcftrudto fubictto; ficutpauld pbft dicc- 

penctratx : pcnctratio enim non potcft fieii nifi mus,retorqucndoargumcntum contia Vafquez 

pcr vbicationcs, fiuc has, fiuc illas. in fubfiftcncii. Si enim Dcus dtccrcc, Nolo 

g«;J «|» Vndc diccndum arbitroi , fi Angelus fit cer- huic crcaturx dare fubfiftcntiam propriam; in- 

fctuti di- tus de carcntii rci naturalis, cum pofle certb ferrertir,co ipfo cam habituram vnionem hy- 

tmtdumfit. j n ferre exiftenciam -aliquarum rcrom fupcma- poftaticam in fententii Vafqucz , qui ncgat na- 

turalium in fubftantia, vt . cx impugnatione turam pofle cflc finc fubfiftcntii, aut ab ahcni 

prxccdenti manifefte conftat. Vt ergo abfolute creata pofle tcrminaii. Qup cafu iplc debcrct 

• conclufio noftra dcfcndatur , ad primam folu- rciponcicrc , cam vnioncm non iequi prxcisc, 

tioncm rccurrcndum cft. Nam li carentiam cx co quod dcftruatur rcs nattiraUs ; fcd cx co k 

rcrum naiuralium non poflint ccrtb'cognofce- qubd limul etiam confcruerur fupcrnaturali. 

re» clarc infenur , cos mcdiatc non poflc cog- tcr altcra fine complenicmo (iio naruraU, ua 8c 

noiccrc ccrtb cxiftentiam vllius rei in fubftan- nos in prxicnti materia refpondemus. 
tia fupernaruralis, quiafempcr poflunc dubka- Ad fccundum dico, ficur ipfe Vafquez ea jUfiam- 

rc , an non finc ibi rcs naturalcs, ctiamfi ipfi difp.cap.i. admittit, omncm (ubftantiam na- iummgu. 



mralcm in gencre entis cflc petfe&iorcm acci- 
d«ui fupcrnaturali; nihilominiis accidcns illud ^ '^* ni,M • 

SVBSECTIO SECVND/. ex eo qubd eft indebitum fubftantix , cflc fu- 

Opportun* dtgrepo contr* Vxlrtm Fafquez. P«f natuialc ; iu facile ego dico ctiamfi modus 

rr ■ J Ji eflendi per ic , qui conucmt fubftantix,in gc- 

portet tamen nonnihil hxrcrc hic pro- ncrc entis fit pcrfcciior ifto alio modo , dc quo 

Cmtiuti* V-/ ptcr P.Vafquez, qui difp. 214. cap. 4. agtmtis ; nihilominus hunc poflecflc (uperna- 

d<§i*Uatk mmus bcnc vidctur difriculutcm hanc dccla- turalcm, quia indcbitus cft (ubftanrix 6c acci- 

kmu* »fi- jafl^ i n primis crgofupponit.modum cxiftcn- dcnri; Ulum veib, criamfi pcrfcdtiorem , efle 

A P cr ^ c accidentium in Vcn. Sacramcnto cflc naturalcm, quia dcbetur fubftantix. Ratio clt, ' 

' naturalem in fubftantii. Qupd duobus argu- quia, vt dixidilp. }. de vifionc, non cftdccon- 

mcntis probat. Primuin cit, quia illc modus ceptu rci fupcrnaturalis, vtfit perfcftior omnr 

fequitur necclfarib ex carcnrii rei naturalis, rcnaturali. 

ncmpc fubftantix panis , crgo cft naturalis, quii Hinc addo vltcrius, codem modo difoltTen- 

nihil fupcrnaturalc in fubftantia potcft nccclfa- dum tlfir, fi prxter cam adtioncm in fubftan- 

rib orin ex carcntia rci naturalis. Secundb, quu tia liipernaturaJcm.poneremus in accidentibns 

ille modus cft minus pcrfcftus quam modus aliqucm modum cflcndi pcr fc; debcrc fciiicet 

naturalis pcr fc, qucm habcnr fubftantix : atqui illum in fubftantia cflc lupanaturalem , quu 

hiceftnacuralis;crgo &iUle:iTpiignatcniin,m- & fubftantix, & accidcnci omni crcato cf- 

rer duos modos tna-quaics pctkcttorem ellc na- ict indcbitus j crgo non folitm cx modo acci- 

tutalcm, impcrfecliorem vcrb fupcrnacuralcin dcntali , quo illc daretur , fcd cx narurA , cflcn- # 

Hxc taincn fuppofitio falfam continct do- tia /eu fubftantii fua,fupcrnaturalis cflct. Ar- 

Ctritum , ncc rattoncm a nobis in contrarium gumenta autem, quxcontri ficri poflent, (bl- 
fadam labefaclat. Iam enimdixi, mc non loqui ucnda funt, vt paulb ante. 

nuncdc modopofitiuo fubfiftcndi,(cddc adtio- Iam vcniamus ad (ccundam patrem docin- Stomd* 
nc confcruatiui lllorum accidentium : qttam nx Patris Valqucz, qux in co nobis aduerlacur, f*" 
. idcb dm clle (upernaturalcm quoad fubftan- qubd aflcrar , Angelum omnino ccnb ac cui- y"?* 1 
tiam, quia accidcntia naturaiuci petuntconfcr- dcntcr, ac pcr proprias fpecies finc difcurfu 
T o m v s II. h 5 nofccrc 




Digitized by Google 



~MtA 



yo Rod.de Arriaga Tra&atus DeoAngelu. 

nofccrccam carenciam. Vccum hoc paulb ante ab Angclo. Qnod idem diccndum eft, fi Chri- TtrtU. 

rcicclum cft : nain licct habeat aliquam natu- ftlts carcrct propna quantitace ,quiacflcc co ip- 

ralcm cuidenti.im , poteft tamcn mcritb tunc fo corpus tcrum lub qualibcc parcc fpccierum, 

dubitarc, an irupcdiarur ipfc in cc »mtionc,fcu, &: totum in coco. Dcniquc , quia cx vi vcrbo- ftw** 

an falbtur. rut" pcllitur fubftantia panis , tk ponitur ibi 

Tertio docet,ctiamfi cr. cognitionc rarcnti* corpus Chrifti ; rc&c Angelus nofccns vim Sc 

t afifuel pinis nofcat actidenru habcrc modum polici- veracicatejn vcrborum,naruralitcr cogiicftic ibi 

a-JnaAtfi uum cxifttndi pcr fe, non tamcn poflc nofccre eile cranliubftanciacioncra , nuximc eum nul- 

propriiro carcntiam pcrfonalicatis in Chrifto, lus intcrccdat modus m fubftantia fnpcrna- 

& confcqucntcr.nec ibi eilc pcrfonam diuinam, curalis. 

ctiamii diuinitus repugnct fuftenrari alieni Tota ha?c doctrina videtur inniti minus bo» tr} 

creata. difparicaccm in co conftituit , qubd ca- nis philofophicis principiis. Et in primu, qubd c« 

reoria proprtc pcrfonalitatis oriturex co, qubd «licic in Vcn.Sacramenco quantitatcm corpoas r r '< 

fn ibi dtuina: crgo oritur cx cauisa fupcrnatu- Chrifti COtfftitucrc parccm cxtra partcm, non ™' 

'J7 rah, ergo non puteft ccgnofci nacuralitcr : at vidctur vcrum : iuiu t» extra dcnocac ordi- 

carcntta fubftantice pani> non prouenit cx co ncm addiucrfum locUm: elt enim Aducrbium 

qubd habcat illum modum politiuum ; icdc loci ri txtra 5 cum crgo omncs in codem loco 

contrario idcb cum habec , quia datur carcntia fint, non potcft propnc dici vna extra aliam. 
Itthrtantix panis ;crgo ha:c carentia, quia nihil Qubd li dicat, lc non intelligere nifi vnam fj^». 

fupernatur.dc cam prarcedic , poccric naturalucr difttngui ib alii , in primis abutitur vocc : nam 

ccgnoici , cigo curca cam carcntiam Angclus aniina hcct difcinguatur fcmpcr a corporc, ct- 

fafli non potcit , lctus circa primam. iam vnione vtriulquc mancncc, non potcft ta- 

Hei)citnr Hax ctiam dockriiu difpliccc. Piimb.quia men,dum cft in corporc , dici , Eft extra cor- 

rrimi. non fupponic in ea Vaiquez rcpugnarc, hunu- pus. Vcrum quidquid lit dc modo loqucndi, stlutUtf- 

nitatcm rtunctc lubfiftcncum prcptum fimul qucd ad rcro atcinct, ca iblutio rcijcitur Sc-f* t u,& 

& diuin.un ; fi autcm hoc non rcpugiut ,ccrtc cundo , quia cffictus formalis quantitatis non 

negatio proptia,- non ncccllatib briturcx aducn- cft, diftmgucrc vnam partem matcrisc ab alia; CC ""*F T '- 

tu diuitur, lcd cb qubd pcus non vclit vtram- vnde ctiam quantitatcablata tot mancbunt pax- 

quc datc ; crgo illa ncgatio , vtpotc cllcntialittT tcs macetix.quot antea, & tam in lc diftmctx. r*fqmt{. 

non pcndens a rc mhaculosa, potcft naturali- dc quo fusc egi in Mcraphyllca. Ec clarc rcij- 

tcr cognofci ,non minus cium qttam cucncia citur ex ipfomcc Valqucz , qui paulb pbft aic, 

Jiibftancix panis. Secimdb, ctiam non fuppo- ablaca quanuucc mancrc omncs partcs in omni- mtt tf* 

nit in hac iolutionc , rcpugnare \ vt humaniras buslocis,& in quolibctjvnde bencinfcrtur,Er-/jw<;. 

lit fme omm lubiiftentia : li cuim id nonrepu- go mancnc parccs ablata quantitacc. Ergo in • 

gtut, ergo indcpendciticcr ab aduencu diuinx nullo lcnfu potcft benc diti , qubd quantitas 

potell dari carcnda ptopria:, Cx eo qubdDcus Chnfti D*omim in Vcn. Sacramcnco lonftiruat 

nullam vthc darc. indc curfus infcrcur , Ergo partcs excra partes, aut paitcs cxtendac cxcra 

carcnria pioprix, vtpotcnon pcndcns cllcncu- parces, uon camcn in ordinc ad locum. 
litcr ab aducuiu diu:na: , potcric cuam lutura- Qood vcrb iccundo loco dtcit, catjnuam ex- Contr» ft- 

liccr cogncici. . tcufionis pattium in ordinc ad locuni non prouc- tund»m 

Ttrti> <J» Tcrtib & mclius rcijcitur, quia ncgatio Aib- nirc a polltiuo aliquo niodo, fcd a ibla carcncia r * /wn "" 

rnUui rrif- ftancix panis, a qua pcndct lllc modus j>oiiii- cxtcniionis.dupliciccr poceft incelligi. Pnmb.dc 

tuur. uus,ctiamcft liiptrnaturalis : nam licct torma foli ca^entu excenhoius , non concipiendo vl- 60 

.panis cx ic lic corruptibilis naturaliccr , non ra- ccniis.qubd vna pars poficiuc fic incraaliam. £c 

men maccria, in qtu recipiuntur accuicntia : cft in hoc lealu vcrum dicic, non camen ad rem, 

.5 cnim materia nacuralitcr incotruptibilis. Addc, quu hic xgimus dc iccunda acccptiotxc, qubd 

dcftrucrc formam linc aducncu concrarii, cilc (ciiiccc poftuuc fincomnes pattcs in codemlo- 

Qmvt* cciam aliquid iupcrnatur.ile. Quartb , rationc co, quod feparabilc cft a primo: namcgov.g. 

n.jdtHr p noi i f quu fi trlcckus cft m fc ordinis nacu- iain habco carcnciam cxtcniionis vnius ^parrts 

ralis,codcm modo a mc potcric cognofci, hcct cxtra aliam in fchola;quia fine dubio ibi non 

hic &nunc pioccdat acaulu lupcrnacurali.quo fum cxcenfus: fi cnim ibi nonfum,nccibipof- 

li proccdcrec & naturalillinu. Da homincm pro- liiin habcrc eara exttnfioncm , non camcn pro- 

duci a caufsa miraculosa , & per clcuationcm; ptcrea ibi habeo vnam incra aliam , quia li lbi 

numqmd propterca cric nnnus vilibilis, quam nonlum, ncc ibi habco vnam partcm ratra a- 

fi a cauha tuctitali produaus fuillcc ( crgo cum liam, auc cxcra aliam. Vndc conftac manifeftc, ^JJ,^, 

priuacio propcix lubfiftcncia:, a quatumquc hon clTe fomulitcr idem, carerc cxccnfionc, 6c , % c "n- 

ciufsa proucniat, fic in fcordinis naturalis;co- habcre pcnctracioncm : nam vcrumque dcbcc n txttn- 

dcm modo fcmpcr cognofci poccric. Et ratio ( vtdixi agcns dc vbicacionc ) ab Vbi diftindto fi»»'. &, 

cft , quia ca tognitio' non attingit caullam , icti proucnire; ipfa cnim pfnetracio parciuni cft vbi- P' 

rcin in fc; crgociim rcs in fc cadcm fir, Icmpcr cacio carum : hoc autcm non habct per fuara ^*"' 

codcm modotcrminarc dcbobit cogiiicioncm. fubftanciam , ergo per Vbi diftindtum. Quod 

PhtAti» Qiiarcb icem doccc P.Vafqucz, euam cogno- vcl indc clare probacur,qiua ca pcncuauo cft 

* fci nacurahcer ab Angclo corpus Chrifti in Vc- fcparabilis a quancicacc, vnde , dum mucant lo- 

gj','"*' ncr. Sacraracnto. 1'nmb , quia quantitas eftibi cum fpctics, habcnt partes Chrtfti pcnctratio- 

?ru»a. cxtcndcns partcra cxtra p.irtem , 8c hoc cogno- ncm intcr Ic,in alio tamcn loco; ergo pcc aliara 

fcit Angclus. Sccundb,eft lbi carcntia cxicn- vbicacioncm , crgo ca pcnctratio dcbec necrfla- 

lioms m! locum : & ha:c , quia non ptoucnit a rib ptoucnuc a modo lndiuifibili. quod a Va- 

modo pofitiuo lupcrnaturali, ctiam cognofcicur fquca ntgatur. Iatn non difpuco, an fic fupec- 



r»ntnt i 



Digitized by Google 



Difp.io. Quomodo Angelm nofcatDeumtf obieclafHp.ScOa.^. 91 

naturalis in fubftancia : cft cnim h.rc alia qux- non petcbanc cam produ&ioriem , vel vnirio 

ftio, de qua in nuteria de Euchariftia , vbi of- animx ad corpus mortuum , &c. Hoc aurcft) 

tcndi contra Patrem Suarez, quomodo pcrip- indebito mcdo fjchtm fuiflc clarc cogiiolitr 

fas naturalcs vbicationcs id pollit fiei i. Angclus , & ctiam homo. iccni, in quo conliitat 

£ t Hmc rctjcicur, quod adJic Vafqucz, fi Chri- talis modus indcbirus , fcilicct in voluntatc di- 

Cvntr* ^ us fcihcct catcicc propria quantitatc, forc vt uina non cxpcctandi pro productionc cius for- 

tntiun ' ipfius corpus totum forct in qualibet partc, & mx difpofirioncs nacuralcs, qux lllani cxigC- 

Vnftutt, totutn m totis fpecicbus. Rctjcicur , jnquam: rcnt. Et hoc mocio co«nolcitur ctiam miiuiu- 

nammaccria, ablata quantitatc, adhucporcft lum conliftcns in lubtractione concurfus , hic 

mancrc cxtcnfa , liccc lit capax vc rcdtgatuc ad ^nunc dcbici,vt in ignc luhylonico,& in mul- 

punctum. Practctca pcr ablacioncm quanticacis torum Sjnctoium maitynis iarpiflimc conti^ir. 

non fir apta matcria Chrifti ad occupandum Nccpotcft hicdici, Angclum dubitarc, an ipft 

fimul duo loca.non foltim diflica, fcd ncccon- vidcat cfte&um pioducium, vcl alias dilpoli • . 

tinuata: alioquin dicendum eflcc, fi Dcusab tioncs : hoc cnim non habct locum in rdticu- 

hoc calamo, quo cgo fcribo, aufeiTct qiuntita- rione vifus.&c. fcit cnim naturalitcr non po- 

tero, tunc illum totum futurum in toto mundo, tutflc cas difpofirioncs tunc tcmpcris prodtici, 

& cocum iu qualibcc partc. quod cftabfurdifli- eriamfi ipfe cas ignoret. Detr.de, (i dubitat an 

mum. Ratio cft manifcfta.quia quafltitas rujp impcdiatur cognicto, co iplo cil ccrtus , ibi cllc 

datur , vt impcdiac nc quarlibct pars matcrix miraculum quo ad modam ; quia hoc ipfum, 

fic in mulris partibus fpanj fimul : hoc cnim icilicer. & impcdiri in cognitione, cft miraeuk-- 

iola anima & Angcli habcrc pofliuu, & matc- lum quo ad modum ; cigo nofcic , vcl fibi nc- 

ria indcpcndcntcr ab omni quantitaic cft inca- gari cognitionem dcbitam , vci igni ncgari con- 

pax talis cxtcniionis; fcd vt lummum datur, nc curfum : in vtroque autcm incerucnic lfliracu- 

omncs partcs reducantur ad vnicum indiuifi- lum quo ad modum, crgo. 

bilc fpacium. Quoad fecundum vero , an pcr difcurfuin g ? 

Cmtt» Deniquc quod vltimb ait, Angelum cogno- poflit Angclus ccrtb cognofccrc rcs-fupcrnatu- jin Ar^t- 
fcendo. 



nfqmx. c flc 
cet 




nofci , nifi obieclo cognito : fi cnim conlidc- taincn pcreienc cciam ficri a crcatura , qualts cft (*ptrn»ru- 

rantur fccundum fuam vim nacuralcm vt fic, rcfticutio vifus cjcco, lufcuatio ivortuoruni,cV:c. r*/« n*o 

liccc lubcanc vim fignificandi , non tamcn nc- finc dubio poflc Angclum cognofccrc clli- pofli- *if*bii*n* 

ccflario lunt vera , vc aliundc fuppono , icd in- bilcs diuinuus : nam Angclus nouic Dcum pri- ' t '*™'J^' e r 

diflercncia, vt finc vera vcl falfa : non crgo pof- mb ctcaiTc homincm cx Wormi marctia, ciquc jfftfrr • 

funt nofci vt vcra, nifi cogniti ptius obic&i dcdiflc omnes fcnfus, &c. crgopotcft nolccre, H<fpmJte 

cxiftcntij; malc crgo cx iplorum vcritatc clici criampoftquam morcunscft, pollc ircium cam *ff>rm*ttHi 

poccrir eorum vcricas. Vclli confideranmr , vt matcrum difponere, & ci d.uc?ccundb& icr- 

iiibfunt cfhcacix diuinx , Vt fic indudunt iam tib vitam, fenlus,&c. Pacet confequcnna, quia 

aliquid fupcrnaturalc, ncmpc quod i Dco fint illaprima prodii&ionon impcditDcum, nclc- 

accepcata ad ciufmddi cffcdum. Ec hoc non po- cundb & tcnib idcm faccrc quear. Si vcrb lo- stcurto 
tcft v" 
dcns 




& nihil idcb poncns in acatura ; ergo cx vcri- lus vidcrat,' vc v.g. ponerc corpu. . 

i.ttc vc ex mcdio.nihil de illo myftcrio infcrri bus locis, qubd ic pcnetrcnc m vno duo cor-^ 

naturalitcr poccft. pora. &c. dico non poflc Angclum pcr dif- 

Alia autcm dc cranflubftanci acionc , & quid *curfum nolccre ccnb , ca cflc poflibilu : quia 

abiolutc dctut in co myftcrio, non hic dilcutio, non lnbcc principfa lufficicnria , vndc cam iu- 

quia habcnt alibi proprium locum*. Et harc fuf- feracconclulioncm. 

ficiant circa fcntcncum Vafqucz, qua pirtc Diccs Priinb , Angelus fcit Deum poflc fa- ^4 

conccinic marcriam przfentcm. cere caqux non iinplicant contradictioncm, & °^"< fi " 

fimul fcit cncia fupcrnaturalia in fe ncn impli- 

S VBSECTIO T E R T I A. carc contradiftionem ; crgo infcrt ca dfe polli- 

rltmh dmditut bilia. Rcfpondeo, negando minorcm.: nam c 

* J pnncipns naturahbus prxcisc , non ptcft An- 

<j x J^estant ntinc duo cxplicanda. Primum, gclus omnino ccrtuscflc, qu* cntia fnpcrna- 



an faltcm res quo ad modum fuperpatu-. turalia in fc non rcpugncnt , imb ncc , an aliqua 

ralcspoflint Angcli naturahtcr cognolccrc ccr- non rcpugnent. Ncc fufticir.qubd ipic non vi- 

tb. Sccundum , an liipcrnaruraha , & qub ad dcat in multis duo concradictona , qina potcft 

fubftantiam , & quo ad modum, faltcm quo ad dubitarc , an ex alio capitc fibi ignoco ca con- 

poflibiliutcm, poflint mcdiace fcu pcr difcur- tradidcoria fcquancur. 
SuptrnstM- lbm ccrcb cognofccre. Diccs Sccundb , Naturaliter poteft oftendi, obhHii 

*»U* tju* Cha primnm omnino videtur ccrtum, pofle pollibilcm eflc claram vilionem Dci : co cnim 

emni« W ' MHlcalltei cognofci ab Angclo ca cntia quo ad ipfo qubd naturalitcr Dcum cognofcimus aW- 

/n»f, pt- modum fuperaaturalia , qtiando fiunt, imb & tradiue, infcrtur, pofle nos elcuari ad vidcn- 

ttft A»i*- abhominc: calts cft rcfufcitjrio mortui.rcftitu- dum Dcum. & iu docct P Vafqucz t.i. dif- 

" tiovifus cxco, polit:o corporis in duobus locis, put.n.cap.z. 

p' & duorutn in codcm ; vbi iblum inuenitur vel Anteqium refpondeam , aduerro , hac in re CtntfM 

produtaio aiuiqui vifus , quando difpofuioncs Pacrem Vafqucz vidcri fibi contrariari , ciiin. t.Vtfamt 

h 4 hk 



Digitized by.Google 



9i Rod. deArriaga Tra&atus De Ang&s. 



I>,i')ma'tr 

md ftrun- 



hic dilp. 114. cap.4. cxprcfsi ncgct propiia 
vuniie ab Angclis res, qux in fubftanna lunt 
lupsrnacuralcs , polfc vcl criam abitr.ict mc ccr- 
tp COgDofci ; viho autcm beata cft in iubftantia 
lupcriuturalis j crgo non poteft cognofci certo 
vt poillbilis. cuius contrarium co loco 1 1. do- 
cct. qucm dcfcCtum conicqucntix Tanncrus& 
Suanus notarunt. 

Ad argumenta rcdcundo , Ticgo anteccdens, 
& ad eiui probationcin dixiin matcria devifi^- 
nc concra P. Vafqucz , UJam fcquclam non cfle 



legitimam, & cflc poflibilcm vnum intclJc- 
Ctum, qui abftrattiuc Dcum cognofccret nacu- 
ralitcr, & tamcn nec diumitus poflec eleuari ad 
Dci viiionem. Vndc huius poilibilitatcm non 
poflumus nos pofmuc probatc.icd vtfummum 
rcfpondcrc rcpugnantiis , qux contra cain fiunr. 
Quod auccm nuila alia fit rcpugnantia vcra & 
folida, non poflumus rationc naturalioftcndcrc 
pofitiue.licec cx fide icuir.usca noncflc. quod 
ldcm cft de poflibilitate myftenj incaruarionis, 
& aliarum rcriun fupcrnaruraliura. 



DISPVTATIO VNDECIMA. 

De indijferentia intcllettui angelici circa fua obicfla, 

variu illiu* acftbu*. 



1*1 ffffit 
fimul ncfli 

fittiti. 



nitrfn- 

te>)' tj ne- 




*. 

Ctntt» tfi 



Ttrti). 



Conciafio 
Tr,m* rfl, 
ntnrrfu- ■ 
X'l*Tt (uh- 
fiontiam 
nnurnltm 
trtniam, 
tftu fimul 
ftfnom- 



x p l 1 c v 1 fcorfim obic&a.qux 
An^ lus cognofccrc potcft j lain 
opottct dilcutcrc, ad qux tcnea- 
nir , qux fimul poifit nofccrc, 
quoniodo ic ad ca dcccrminarcj 



ac dcnique vartos cius actus cxplicarc. 



SECTIO PRIMA. 

Vtriun Angeim pofit jimul noflcre 
omrna, quorum bahet fpectes. 

Commvnior fentcnria vidctur doccrc, vt 
ommnoccrtum, Angclum non pofle fi- 
mul nofccrc omnia, quorum habct fpecies. 
Ita D.Thomas*, Caictanus , Capicoius & ahj 
apud Suarcz cap.j^. num.6. Eft aucem difli- 
cdc huius rarioncm rcddcre. Nonnulli fic ar- 
gumentantur : Angcli non polfunt fimul cum 
diftin&is fpecicbus operari , crgo non poflunt 
omnia limul cognofccre, quia nullus habct vni- 
cam tantum fpccicm pro omnibus obicctis qux 
potcft cognolccrc. Hxc cunen rauo nuliacll, 

3uia hoc dc vnici aut mnll s ipccicbus cftval- 
c dubium,vt fupia dixi.Sccundb,quiat4ium 
eft,non poficduas fpccics iimul adtu produccic * 
cogmtioncm dc fuis obiedrisj hoc cmm in no- 
bis dcfadto contingit : habcmus enim fimul w- 
fiones albcdtms & nigrcdinis cx diucrfis ipe- 
cicbus, &amma ipfa lnnul vidct, auditcV tan- 
git. quod proculdubio a diucriis fit fpeciebuv. 
Tctci5 , qiundocuraquc habcmus iudicium nc- 
gatiuum,v.g. Lto non tfl komo , neceflario vtra- 
que fpccics dcbet concurrcrc. & idcm cft quan- 
docomparanras vnum obicdrum cumalio, Ho- 
mo tjf ptrfttiior tejno , Lto tft forttor homtne, 
qui actus in Angclis finc dubio habcnt natura- 
liter lpcum , vt Suarez infri cap. ji. num.50.. 
ad aliud propofitum cxprcfse doccc, vndc mi- 
ror.eum nunc hoc argumenco vfuniruifle. 

In hac difficultatc Primvm CENsEo,non 
rcpugnarc aliquam fublUnriamnaturalcm crca- 
tam , qux liinul poilic omnia ctiam pofllbilia 
naturaltacognoiccrc.quia^d hoc non rcquiri- 
tur C vt fxpc dixi) virtus mliuiuj mulco crgo 
mclius poccrit c/lc alia , qux naturaliccr poflit 
finiul cognofiere ca , qux de fafto exiftunt: 
quia hxc finua & lirnitaca funt,& proculdubio 



non tcquirunt infinrtam virtuccm. Schccdo * 
Grcgono, Aurcolo, Durando, Sc aliis, cjuos pro 
contraria lintcnria rcicrc P. Suarez iupra i 
numcro 1, 

Contra hanc conclutloncm ftant aliqui reccn- Cintnt 
tiorcs, qui dicunt, omnc cns poflibilc cflc infi- h**tttm- 
nicum lyncaccgoremaricc: vndc infcrun%rcpu- *'«/'•»"»• , 
gnarc omnia limul ab Angelo cognofci . quia r,"^*-^" 
nidla cft iinaginabilis collccho detcrminata fu- 
turorum, &poflibiiium , extra quam non pof- 
fint cognofci plurcs, quia infinitum iyncatcgo- 
rcmaticum non cft aliqua cflcntia , auc collvciio 
ennum determinatorum , fcd eft aliquid indc- 
terminatum, diccns non tot, quin piura. Puto 
mc contra iimilcm fcntcntum alibi cgiflc fusc. 

Nunc brcuitcrPnmodico, hosauciorcs ca- Htipenito 
dcm rarionc cogi ad diccndum, nec a Dcocog- tnmb. 
Hoki omnia poflibilia , quia ibi habcc locum 
tota ca machina dc intinito fyncatcgorcmatico, 
Si non coc , quin plura , &c. ficur \rrgo hodic 
Dciu ita cognoictt crcacuras, vt prxter cas, 
quas hodie nofcic , nihil illi dcnouo reftec no- 
lccndum cras: quibus tcrminis cgo vito confu- 
fionem, quam bi faciunt, cur, quxfo, non pof- 
lec Angclui Iiodic ica cxtendi fua cognitionc ad 
< reatuias , vt prxtcr cas.quas liodic nofcic, nihil 
nouum rcftarct illi cras cognolccndum l Ccitc 
iam hic Jotiim non haba ca infinitudo. 

Dico Sccundo , aliud cflc tnfimtum , ii occi- StttuU*. 
piarur pcrpartcs huicas,& vna poftalum.num- 
quam cxliauricndum , quu lempcr plurcs & 
plurcs rcftabunt j ahud veio , fi vna vicc tomm ' < 
accipiatur, non poflcvna vicc cxhaunii.Secun- 
dum cft faliillimum , vc parct in Dco vua vice 
nolccntc infinica ,& in nobis , quando dicom- 
fimttt^ crtAtnrtt j ninc enim cogicationc tango 
intinira. At fi vcllcm numcrare, vna, du.r, 
tres , numquam vcnircm ad inftnitijm. Ide6 
primus fenlus cius propofitioniscft verus j in- 
de tamen nihil concia nos , quia non volumus, 
vt fucccifiuc Angelus nofcac omnia poilibilia, 
lcd vno adiu . iccundus autem falfus, vr fatis 
dcclaratum eft. 

Dico Tcrtio, hos audtorcs non locutos con- Ttrt *- 
fcquentcr: conccdunt enim alibi , poflc in Dco 
vidcri omncs crcaturas jx)flibilcs. quo ad infi- 
nitatcm autcm maioreft diflicultas ,fi fiat cog- 
nitioomnium cxtra vifioncm bcatam. 

Qjurtb 



1 



Digitized by Google 



I 



Difp.n. Btjndiferentiainiellecltu «ngelici&c. Se<St.i. <?} 

Quarto & vltimb dico , male dici, crcaturas fpondco, falfum efle principium quod aflumi- 
poflibiles cflc lyncatcgorcmaticc infinitas ; id tur : cum cniro potcntia illa cciam fimul aim 
cnim rcpugnat in tcrminis. Quod ex ipfis ad- concaufsa opeictiir ad hoc indigcat virfute; 
ucrfariis & ratione probo : nani ipfi dicunr, & darc inceHigutir.cara polfc habcrc virtutcm, vt 
mcritb, fyucatcgoreiuAcicum infinimm eflc il- fi t concaufla cum quacuor, nonvcrbcum quin. g 
lud, in quo nontot , qum plurcs: atqui crcatu- quc. quod in nobis uunrfcftc t.onftat? quan- 
rx poilibilcs non fiint talcs , crgo. Wobo cui— tumuis ttrim anima iuuctur a potcntiis , vci ab 
dcntcr roinorcm : nam hotbe iunt tot poflibi- ipfis ipccicbus, occumcis tfoncurrat iblumpar- 
lcs, vt, non finc cras , vcl poft millc annos plu- tialitcr , non idcb potcft , quando atccnte lcgit 
rcs poflibiles : nam prartcr cas,qttar hcri non v.g. ctiam actcnre audifc ck cogicare dc ahii 
diccbant coniradi&ionem, ccrre dc nouo nulla obie&is. Similiter poflum cgo ciim alrero ho- 
inccpic hodic cflc poffibihs; ergo tot, quot ho- minc fimul portare v.g. centum lrbras', ncc ca- 
dic, hcri fucrunc , & hodie tot quot hai, & ab mcn ideb fi aducnianc duo ahj, potcro cum eu 
etcrno; feti in inftanti xrcrnicatis fucrc poffibi- ponare trccentas. ek idrtn eft in omnibus fcri 
lcs,quotquot hodie. Vides quara longe abfint concauflis : non ergo eft vlla rcpugnantia in pcv 
crcaturse poflibilcs a ratione mfitiiti tyncatego- tcnua intelltcf iua de fc Irmitata adquatuorv.g. 
rcmatici. quo fufticicntcr manct reic£ta cado- obiccta, & nOn amplios , fimul cognofcen- 
clrina rccentiotum. da , iiuc ad iUas cognitioncs iuucrur lpccicbus, 

Hinc obitcr reijcitur alia corun\dcm dodri- fiucnon. 
• na , qubd icilicct Angdus non dilat oidinem TiRTib dico . Ex quarum numero fit An- Tmitt «». 
ad vllum infinicuro categorematicum : rcijcitur gelus qui dc fadto cxiliic , an fcilicct cx nume- *,'*'£"•''• 
cnim , quia Deus cpgnolccni aftus,qui ccnti- 10 illarum crcarurarum , qui poflunt cmnia t gf fftwt 
uentur in Angclo, nofcic tot , qui fi a parte rei pra.fenua fimul, an vcro cx ilhs qinr poflunc , um diit* 
poncrcncur litnul , faterent mfinitum carego- ccntnm vcl dtkcnta rantum fimul nolccic ;non mmttt»- 
rcmaticc. Sccundb, ad omnes, quocquot ho- potcft a nobis rationc naturali aut txpcncniia 
dic dicit Angclus otdincm , diccbat hcri ; crgo dccidi . ideb fupra dixi , propicr lolam ccm- ™*"°J," 
herirdpcxtt omncs & tot , vt ncn rcftarcnt ilii rnunem au&ontatcm iupponcndum cilc,Ango- j"f t ff t 
plurcs hcdic rcl picicndi ; crgo vcl dcbcnt cflc lo* qui dc facro exiftunt , non poilc naturali- mjiau. 
riniii dctcrminate , vcl dctetmiiKuc ck catcgo- tcr limul cmnia prafcptia noicerc, quorum i 
rcmatite infiniti : atqui finm nonfunt, vt ad- habcut fpecics. 

ucrlari; doccnt : ergo infiniti categoreroatice. .Addit Tanncrus fupra, etiamfi Angelus Ophh - 
Ratio a priori cft, quia fyncaccgorcnraticum ptlkc cmnianolccrc limul, non tarren icmpcr T *? ""^* 
infinitum cft pcc additioncm nouam, qui & noitituium: quia non fpcctat ad cius pcrfe- 
ficri pottft : at fupra cos, quos hodic tfanflccri- "ctiontm nofctre , quot culices v.g. nafcaluur, 
dcntalucr rclpicic Angclus, ncn funt plurcs quot folia artocrum cadant,&c. Hac tamcn Chhta 
quoscras dc nouoiclpiciat, ergo,&c. tn dcdtrina ncto vidcttir cx principiis Tanncri 
Ctntr* Contra cam noftram prirnam toncluficncm vctajciim cnim ( vt dixi paulo antc ) ncgct, An- 
4r«*V^* ftat ctiam P.Tanncrus , qui putat , intclltctum gtlum poflc per duosactus nofcerc quodpoteft 
cea- Angclicum fucurum infinice peifedum» li pof- pcr vnum , nc derur in eo aliqua imperfcctiO; 
tmfr*B*m fet tutura cognolcere ; nam cum poflibilium & ergo, cum carete ei cognirionc fit impcrfcaio 
nunn f uturoriun non fi t nn|S t non cuarn ciflct finis ex ie , quia hauddubic pcrfedio aUqua eft, 
i.tffTn7't «ntcllec^iux virmtis , fi omnia poflet. Vcium .etiain cas rcs paruas nolccrc, & non compen- 
rrtmo. tu?c raiio hsec preroit : dixi cnim fupri 8t alibi 
fxpi, eciamfi omnia pciTibiha & tiitura vna 
vicc ccgnoicantur , non futuram eam virtutem 
5 infinitam in genctc cntis ; crgo ncque ex co rc'in fcntcntia Tanneri : acqui in carenua eius jtimnt: 
qubd habcac Angclus vinutcm ca cognofcdidi, cogniiionis hon eft ratio bcni , quia adnihil 
babebit infinitatcm. Refpondeo ergo abfolutc, impcdiebat ulis actus , crgo. Ncc potcft di^i, 
ex infinicatc obiccti cogtriti non intcrri infini- obcxercitium hbcrracis id taccre; hoc.inquam, - 
tatcm fimphcitcr in potcntia. Dico, infiattatem did non potcft, quia eo fcnfii ctiara omnes alios 
fmflmttr . narrr aitquam infinitatcm fccun- 4fltis poflfct omittere, quos tamcn Tanncrus 
dum quid, & qux ncn rcpugnar crcatmx, pcf- necdflarios dicit. 

lumus conccdcre fine intonucnicnti. Conftet Ego vcro facili admittercm eam additiohefn 
crgo, tn ca virtute nofccndi fimui omnia ncn Tanncri , quia maiorcm ego libcrtatcm Angelts 
cflc difficultacem. contfcdo , tiiam ih cognicione: & fortc poflet 

SrcvNnb tamcn cekseo, ctiam non rcpu- ceflare a cbgnitione vnius obielfti, vt in alio 
r gnarc alias crcaturos natuta lua limitaus ad fe fortiut lmpendeicc dc quo rcdibit fermd 
tji. mn re- muho pauciora obiccta fimul nofccnda, v.g. anumcroax. 
aUquara ad decrin , aliam ad vndcciro , &c. 

2uia ncquc in hic Emitatione vlla cft contra- 
idtio. Dices.Quandoahqua caufla iuuacur ab 
altcra , non minuitur cius virtus tyi- eo qttbd 
plnrcs faciat cxfcclius , fi plures ei' aducniant 
concauflie , etgo potcntia incclligens per Ipccics 
tiiiui ct.ii aquc pctcxiicenmroobiccta, acqua- 
tuor fimul intcliigctc, fi habcat ccncnm fpccies, 

qu* illam iuucnti}ergo non pocctt cfle limitata ipeciali : Si Angclus fe ipfum 8c fpccics cjttas f" 
ad tjuatuor aut qmnque obafta tantum. Rci habct, non corrfidcrartt icmpct & ncccflatict, f"'*. f*'. 
tnilk fcquc- 1 



fct eam aliunde , ccite non potcrit ca carcre. 
Confitmo: adlum, in cuius carentia non inue- ' ? . 
nit rattonem boni , non poceft Angelus omittc- Jjjgjj 



tmtlmfe 



tur» /«* 

Btmttuwm 
mifmttte- 
t* ebted* 
Jimul M- 

■ f -rJ«. 

Obetii». 



SECTIO 5ECVNDA. 
•A* teneatnr Angelu* fi ipfum 



MV tT i affirmant ; non tamen bfnhej? d 
dem fundamehto nituntur. Qnidam hoc tfjumfem- 



iiulti te- 

tteni, An- 

grium n*- 

ttjjmii ft 



Digitfzed b'y Google 



3?£ "Rod.dfArriaga Tra&atus Be JngeUs. 

fcqueraur , cafu quo fcmcl ceflhfla a cognirio- Secundo tcfpondco , male dici , cam eogtiitio- 

nc fui , vcl alccrius obiedi , non poflc amplius ncm pcr alias non poflc impcditi : citm cnim 

fc determinarc ad cognofcendum illud obie- illa cognitio requirat aliquam vinuiera Sc adi- 

dum. quod cft abfurdum. SequcU vero pro- uitatcm, cerrum cft, non pofle tot iimul cumea 10 

batur,quianon pollct vcllc cogitarc de illoob- habcrccognitlones, quim fi ilUm non haberct 

iedo: nam vt hoc vellet , Um fupponi dcbcrct & illius loco aliam , m qua infiimcra virtutcm 

cogicansdc illo: nihtl cnim volitum, quinprx- cam, quam io cognitionc fui. Et ccrtc, fi loco 

cognicum. Hoc aigumcntum rangic difhail- fui cognofccrct alium Angclum perfcdiorcm 

tarein dc cxcitacione fpecicrum m Angclo, de fe, force indc habcrcc maioicm perfedioncm. 
qua puilo pbft. lnrctun dico, illud non proba- 

rc, Angclum dcbcrc ncceflario fciplum cogno- CPfTin TFRTIA 

fccre: aac..racnim daaminationem fufEccra, dtUIHJ 1 r. K 1 i r. . 

%%^£2£tZS^°l: *<•— ■ ***** fi <i«™»« *t 

rUm de obicdis , qua f iirhccra , vr poflct vcllc COgmttonem bUiW obietii frx allO, 
pro fuo libitu cogicarc cx propofico dc hoc po- 

tius quam de illo : ad cogicandum autcm dc fe, TT^ micvliAs hxc ex pracedcntibus stmtm 

poflet criam dctcrminari cx cognitionc carum- XJ nafcirur : cum cnim Angcfus non nccel- ***Jlie*k 

■ dem fpccicrum, umquam relpicicntium ipfum lano omnia nofcat, quorum habct fpccics; finc ***• 

Angclum aliquo modo, faltem vt fubicaum, dubio Um hoc, Umillud cognofcit : fi cnim 

ctumfi fcipdun non cognofccia pcifedc & fcmpcr cadem nofccrct , aiiorum obiedorum 

immcdiate. Rcs h.rc cit dubia, vt cx didis ipecies plane eflcnt inucilcs. Videtur auccm in- 

hm*™ conftat: oitcndi cmm, non ceneri Angc- intclligibilc , quo pado ea dcccrminacio ficri 

m»ru,tf, ,l,m noiccrc omnia quar poceft. Vndc puco poflic. 

nutfitm- probabiUus,"on magis neccllitatum cflc Ange- Grcgorius apud Suarcx cap. 15. fcntit non Crtttrimi 

tum *4 lum ad cognuioncni fui, quam aliorum obic- cflc ncceflariura , vt adomncm notiriam libc- »•»»««« 

& 0 ™ 01 1 l l u ' a non v,dco fpccialcm rarioncm, ram prxeedac vohrio. Fcrrara iccrn , qui ncgac » tet f*- 

*m\m*m cur ^aflcratur. foruiTc ita eit; nos tamcn non ad vohtioncm rcquiri cognitioncm , faulc di- 

rum ,bu- habcmus fundamcncum id aflcrendi. ccrct , in prxfcnu Angclum finc volicionc &c *ut7Jm /T-"*" 

a»r*m Diccs Primd, Angclus fcmpcr cft fibi fufH- cognirionc prxuia , libcrc tamcn.fc daerminarc **r*m frt- 

c*«tf» cicnter prxicns , crgo fcmpcr le debcr cogno- ad cogitandum dc hoc pociiis obicdo quam ***** **" 

RifptLu» & CK - tizc ratio non magis conuincit dc fui de illo. 

' cognicionc, quimdealicna : naminadupri- Contra hanc fcnrcntiam ex propofico agit ^mttxli 

mo cam cft complaus Angclus pcr fpecies ad P.Suarius vbi fupri. Ego vcr6, quia fuse in wtititntm 

«>gnuioncm aiiorum obiedorum , quam pcr libris dc Anima oftcndi, nullum adum libc- 

.fuatn fubftanciam ad cognitionem iiii : qubd rum cifc pofle finc cognitionc ; hac dc re ncc e *t m **** m 

autcm fibi fic localitcr prxfcns, parum facic ad vcrbum hic dicam. Quod itcm artinct ad Grc- "^ f<c * 

jcm: nam cognitio angclica non niuatur aduali gorium,aflcrcntcm finc volitionc poflc cogni- '<"*"*h»n t 

locali prarfcntii obiccti , prarfcrtim u fentcntia tioncm cflchbcram, multo ctiam miniis cenieo d*Bnn»m. 

aducriariorum ncgancium cum accipcrc fpecics difputandum : conftar cnim , incelJedum no- OitgiHm 

abobicdis. ftrum non cfle poccntUm libcram. Qu6d fi, 

9 Dices Sccundo , D.Thomas hic quxft. 56. vr docui in libris dc Anima, diuinicus daraur t" 1 ** 1 **' 

oiitBi» arc. i.ad }. aic , Angclum non cflc in poceniii inrelledus aliquis hbcr ad clicicndum iudiciura l 

stemut» «ad cogniuoncm iui ; 6c lib. z. contra Gcntes v.g. vcl ccllandum ; adhuc illc dcberct, antc- , ( 

I>. TW«. CJ p ^ 7 . dicic, Angelum non poile omnino ccf- quam fc dcccrminarcc , ahquain apprchenfio- 

Cuc ab adu incelligcndi ; item quzft. 8. deVc- non illius obicdi habcre: non cnim vidctui ' 

ntarc art.6. &7.&ahbi videcur docac , intel- pcrccptibilcjilluBi, qui nihil pcnirus nofcir,cflc 

Jcdum Angcli numquam cflc in porcntia m ox- tamcn libcrum , vt fe pociiis ad hoc quatn ad 

Htfymie* dincadfc. Refpondco, D.Thoraam in cis lo- lllud dctcrminct. Reijcicnda crgo cft vttaquc 

rrimi «4 cis non aflcrcre cxprcfsc Angclum fempcr ie fcntentia ha?c , & ad probabiliorcs modos rc- 

D-Thom. cognoicerc, fcd non coinplcri per aJiqnida fe /pondcndi pnrfenri difficultati vcnicndum. 

diuindum tn ordinc adcognitioncm fni. Libro Igicur Vafqucz difp. m, cap.4. ccnict.om- Vnfqutz. 

vcro 1. concra Gcnccs , nOn dicit in particulari, ncm primam cogicacioncm in Angelo ncccfla- $mmm 

i quo adu non polfit Angclus ccflirc ; hic au- riam cfTc, & ab cxrrinfeco ci aduenire , id eft a **!"**>*- 

tcm non agimus iam, an abomni adu, fcd an i Dco: nam refpcdu Angeli nulla alia caufla cx- wILfw 

Sttunii. cognirionc fiu ocflarc qucat. Dcnique rofpDn- trinfccaeflcpotcftjvndc non conccdir, millius AngtUtHk 

dco,etiamfi id doccat D.Thomas, non camen cfTc poceftacc, dc hoc ponus quam dc illocOf. ntttfsnm^ 

nobis cflc contrarium ; quia ego foliim dico, gitarc. ..." «>-!)«•. 

non cfle rarioncm , vndc cam neceflitaccm col- Hanc icntcntiam acrita impugnant nonnulli, «^jL. ' 

ligamus, ctUrofifbrtc ea rc ipsi daur de fado. tum quU fcquitur, in dxraonibus cogiutioncs tmiJm' 

obitcTi, D j ccs Tcrrio, Sc cognofccrc adu , cft magna malas.obfcotnas, blaiphcmas contra Dcum cflc 1*>**» . 

pcifcdio , & qux non impeditur , aiarnfi alia ab ipfo Dco cxcitatas . quod valde indignum ""f*l**** 

quzcumque cognofcat ; crgo pecclfario ci con- cft Dco. Tum quia Angclo non poffct vmquam ^J^a ~~ 

tt ucnic. Rcipondcoin pnnus, criamfi fir magna . aliqua inconfiderario imputari , quU noncft in " 

perfcdio, & aliundc non impcdirecur, jion poteftace illius confiderare, Confcqucns autem . , 

proptcrci nos tcneri eam concedcrc ci : 90« eft vidctur cflc contra omncs Thcologos , aicntes, ' 

cnim ncccflarium , Angclo conccdere quam- Angelum cx inconfideranone poflc peccare* 

cumquc pcrfcdionem maximam poffibiJcm. Tum quu, nec poflet i fe repcllcre cogitaoones T trtA» a 

iDco 



Digitized by Google 



Difp.n. De indifferentia intelleclta angeki^c. Sc&.$. 95 

a Dco fibi immiflas. quod vidctur abfurdum. tc Thcologi, dum dicunt, Angcios cx inconfi- 

Tum deniquc non poilcnt naturalitcr Angcli dcrationc pcccarc, foliim v(>U nc , qftod fi ha- 

»1 cuftodes fc libere dctcrminare ad prouidcn- burflcnr aliquam fortibrcTn confidcrationenT, 

dom homini : fi cnim iam cuftos Pctri dc Pctro non pcccaflcnt , fiue fueru in potcftate eorum 

non cogitat, non potcft fe dcterminare ad cogi- cam habere, fiuc non: crgo hoc fcnfu rcdrc dici yfnj/. 

undumdc eo, vnde dcbct Dcus illi moucrcco- potcft, Angclos cflccapaccs pcccati cx inconli- Itwfit '* 

giutionem. qucd non cft probabilc: facilius derationc,hceteamconfi4crairocis nonfucntli- t^f*'*'*- 

enim eflcrt hoc modo, vt Dcus ipfe immcdiatc bera.quoctiam fcnfu folctdici in nobis.Omnis 

mouerct in hominc bouas cogitationes , quam pcccans cft ignorans,licct non fcmpcr pioptcrca 

eas moucrct inAngdo, vt hic moueat iJlas m pccccmus cx aftcclata ignorantia.Sccundi 



>ecuncn> cii.iin 



homine. ci argumento refpondeo, negando feqticlam : j e A W( j,, 

Uett ftn~ Ego ramcn ctfi fentctuiam Vafqucz non pro- ham ,vt cx foluticne primi conftat.potcft cxcitari sJLdj 



bcm , arbitror his atgumentis haud eflicaciter in Angelo cognitto ahqua confufa dc honeftatc 
impugnari. Pro quo aducrto , ctiamfi P.Va- obiedti, & fimulpotcft nollc fortitcr & ihtcnsc 



ttm; an- fqucz non lc omnino dcclarct, an conccdat ali- dc lllo cogitare, lcd oppolitirm illius amplcdti; 

ttmimuf quas cogitationes libcras in Angcb; quia tamcn quod ctiam in nobis conttngit; ctim tamcn ccr- 

,m .~ ioquitur de cogitaiionc prima, eo ipib videtur tum fit , cogitationes primas nobis non cflc li- 

»«"«0». fnpponcre , alias fccundas cflc libcras. 'Qucd bcras; ergo nullam fpccialcm in AngclodirK- 

Wf/jHtz c nirSnno cx nobis : non cnim Vafqucz Ange- cultatcm habct ca rado. 

txfUumr. lutn dicit cflc magis ncccflintum ad adtus in- Ad tertium codcm modo rcfpondco , poflc jj tlT . 

tcllcdtus quam nos : atqui in nobis folx primx Angclnm immiflas aDco ccgitaticncs a lc abij- ti*m tm- 

funt ncceflarix , rcliqux vcrb liberxj ergo co- ccic ,quia pcr cas cogiutioncs cxciuntur fpc- f 1 

dem modo & in Angclo. rics de obicdtis aliis fimilrbus vel contrariis, tk 

Htfttnitt Hinc fuprd pofitis argumcnds farillimc re- potcft runc fe ad hxc applicahdo vthcmcnuos, , / ' 

md fnm»m fpondcri potcll. Ad piimum dc malis cogita- diucrterc cogitationcm ab aliis. 

tmf-in*- „ orn bu5, ncgo.cas ncccflaiiba Deoimmitri Quarto & vltimo arjr,umcnto dc Angclis cu- Aiytm- 

tuntm . ti^gj^. potcit i) cus ds immmcre cogita- ftodibus rcfpondco , cos ex contmua alliftentfa '**" ™~ 

tioncm dc alio obicdlo aliquam habcnte vcl li- circa homincs facile poflc dtterminari ad pro- -j^" 

militudmcm , vcl connexioncm cnm eis obie- uidcndum illis : Vcl certc , fi dicatur id ficri d 

1 J dtis turpibus aut biafphcmis, vnde in commu- Dco , haud a probabilitatc aberit. quod cnun 

ni tantum cxobicdu cis proponantur. Ipfi vc- additur, facilius fbrc , fi Dcus immediatc in ip- 

r6 dxmoncs cx fiu ncquiua poflunt vellc ex fo homine excitatet cas cogitationcs , non ha- 

propofito omnino dc illis cogiiarc. in quo cft betmagnam diflicultatcm: cum cnim alioquin, 

tota malitia carum cogitationum. v. g. in nobis ctiamfi ipfc Angclus libcre fc cxcitarct , nihilo- 

potcft quis, audito prarcepto, Nen ferntc*beri»\ minus tamcn Dcus in co immcdiate concutrcre 

ex ncquitia fui dacrminari ad cogirandum cx debet , & poftci etiam cum homine. Poflct _^ 

propofuodc re turpi. Prima illa cxcitatio con- etiarn dici contra arguentcm , Cur crgo Dcus [3EJ]JJ2|| 

fufa non fuit indecens, & fine dubio a Dco ptima vicc non concurritin hominc fincintcr- 

immitti potcft ; at vltetior explicita & diltinda» ucntu Angcli } Omncs crgo fatcti dcbcmus, 

eft mala & indigna. Similiter audit quis , Ne Dcum in nis rcbus non detatigari , fcd Hcet ipic 

bUfpbemes Dtminum Dctmt ttttim : cxcitatus dcbeat cum pluribus concurrere, nihilominus 

hac cogitaticnc volunuric fe detcrminat ad co- omnia iu dilponcrc , vt fiat per cauflai magis 

giundum dc omnibus blafphcmiis in parti- immediaus , quod aiioquin pcr fc potcrat foliis 

culari. quod non habct maiorcm difficuitatcm faccrc . quod >n iuc marcria magis vidcbatur 

in Angclo,.quam in nobis , nifi quod in nobis congruum. tum quia, fi Dcus ipfe per fc id fa- 

potcftficn ab alid crcaturi illa prima & con- ccrct quafi caufla gcncralis, raagis vidcreturde- 

fufa excitatio fcu occafio cxcitationisjin Angc- bitum aliquod natura;, quam lingulans fauor 

lis vcto folum a Dco,iuxu P. Vafqucz. In hoc Sc libcraliias ; qux magis oftenditur, cUftinan- - 

ramen mifii difplicct : nam.vt iupcruis docui, do cuilibet homini fuum Angclum famquam 

non video cur non poflct dici, in Angclis ex tutorcm , qium cx illa generali relpcclu om- 

prxfcntia obicdti fpccics cxcitari ad cognitio- nium gubcrnationc. Et vrgctur euidcnter ex C*a£twh- 

ncs, vcl quia non poflunt Ang?li cognoiccrc ad illuminationc angclica , vbi Dcus ipfc rcuelat 

quamcumquc diftantiam: iu cnim vidcrur, non fuperiori ca.qua: iiipcrior lignificat infcriori; tk 

pofle dxmones in infcrno mancntcs fcirc ca id non rcpuurar a P.Suario aut ab vllo otio- 

qux fiunt in mundo , nifi ab his qui apud nos fum; ergo nequc hoc. 

lunt, vel quiaaccipiunt fpccics a L)co concur- Hinc colliges, non cflc adcb duram eam Pa- 

rente ad prxicntiam obicdti , vcl ab ipfis obie- tris Vafqucz doiftrinam, vt multi puunt; quam 

dtis finuil cum notcnria eas eflicicnnDus : dixi tamcn, vt fupra dixi ,non probo. Primb, quia Zn/lT, 

enim fupra id cllc poflibile, dubium autem an nimiiim vidctur coatdbre liberutcm angcli- uun u'mm 
iu contingat ; ergo inucniri poflunt alij modi . cam. Secundo , quia facilc polfuraus omnia 

cxciundi fpccies , non rccurtcndo ad folum combinarc,ac difhculuti prxicnti alirrr fatis- Jjjjk 

Dcum. faccrc. w " 
Ad fccundum argumentum refpondco Pri- P . Molina qoxft 6t. art.x. diip.i«ait , vt vo- a<* Mt- 

JLi /iriw- m °> a h argucntc vidcri duo in vnum confundi, luntas poflit lc libcrc dctcrminare ad cognitio- Imk i«- 

i*m im- qux valdc funt diucrfa : aliud cnim eft , Angc- nem alicuius rci, non eflc neccflatium vt iutcl- 

f^pw» him cx inaducncntia pcccarc; alitid , inatiuci- icdttis prius nofcat illam rcm ; fcd fufhccrc, fi 

tentiam illi cflc culpabilcm. Primum povft voluntas fciat in confuCo fepofleomnia cogno- - 

eflc vcruro,ctiamfi fccundum falfum fit.Et cer- fccrc : ed enim ipfo potctit vclic hanc in parti- 

culan 



Digitized by Google 



$6 ( Rod.de Arriaga Tra&atus De Angelu. 



Huiutdt- culari cognofccrc. Do&rina hxc duos habcrc 
ftnnsfta- p OCC ft fcnlus , vnum bonum , falfum alrcrum: 
iwfutP £ x t . ^ , yu j t \lolitu, dctccroinacc pollc fc vo- 
lunuccm hbeie applicarc ad coenofccndum 
ttr faljm. hoc numero obiectuni fine prxuu cogmtionc 
illius.falfum dicit & unptobabilc, quia vbi 
nullacft lllius obiecti jn particulari detcnnina- 
(a cognitio , non potcir volunus libera cflc : fi 
vcrb dicar volunutcm poflc lc applicare ad alu 
in confufo, & cunc calii prodirc in hoc potiiis 
quam illud , fufttneri potcft ille fenfus quoad 
SimfUtinT puuctum libcrtatis. At fimplicitcr loqucndo, 
Itamnde, cotam fcntenciam euidcnccr hoc argumcnro rcij- 
Air Mtlia* cio : nam mtcliYctus angclicus in cocafu hahct 
mulcu ptutts fpccics impicllas, quam poflit v- 



TtljCHttr. 

'7 



havicccis vtijergocx vi illius voluntatis con- 
fula: non potcft lc determinare ad operandum 



Jlllxt* 



cum omitibus fimul. hocenim ( vt fuppono, & 
ipfcmct Moltna fatctur ) rcpugnat ; fcd bcc 
pocclt ad vnam potitts quam ad aliam ; quia ilia 
cognicio non fcrt, qux indiuidua tnca mulcira- 
dinc iiuludantur; crgonon fcic ad quod dcbcac 
dctctmmarc: ficut ii cgo non-fciam Pctrumeflc 
in aliqua multttudinc, non potcro dtccrc.Volo 
illuui cx ea muiticudinc accipcrc. ld quod cx 
terminis videcur mihi notum. 

Ncque mftamia, quam pro fe adducit Mo- 
a-teltn* in- lina, iplum iuuar.ait cnim.vt quis liberc fc dc- 
fl*t,t* ntn tcnmncc ad lcgcndmn qttx funt in libroaliquo, 

rTm non c ^ ,lcce " jrium vt l' [,us nofcM in parcicn- 
* * lari qux in co ltbro contincntur: luflicit cnim.fi 

fciaribicife multa,& vclitcum ancrirc, tunc co 
ipfb lcgct & cognofccc qux lbi funt ; crgo pati 
rationc fc dctcrminabic voluntas. Hoc,inquam, 
cxemplum non cft ad rcm : nam in co caiu de- 
tcrn.inatur intcllcctus pcr apcicioncm libti cx 
hac ponus paiccquam illa ; viutc intipic lcgcre 
ca qux funt in ptoximo folio , & lic pcrgit vl- 
teriiis: ipfum autcm apcrirc ex hac parte dc- 
terminatc cftvolitum, quia vidit qua poiret a- 
perire, & fc detcrminare adhanc m particulari, 
aur certc calu crat apcrtus.* at in Angclo non 
habcc id locum : ctini cnim fpccics non habcjnt 
ordinem feliorum in inccllcciu, ncc ibifitactio 
cxtcnor , pro qtta dctcrminctur intcUc&us ad 
has pociusquam ad illas (pccicj, mancbit ad- 
hucomnino indeterminacus ;& , vr pattlo antc 
dixi , fi non fciat m eo libro agi dc I'ctro , non 
potcrir diccrc , Polt apcrire ittum vbt de> Pe- 
tro agttur. 

Igirur cum Ferrara ( quem fupra P.Vafqticz 
tumftrr*- refeit) & Suario DtctNuvM est , Angclum 
tatySu* neccflario fcmpcr adtu cognofccrc qtiidduatiuc 
fam«r«A ^ uas *P ec ' cs ° ,1,ncs » I 1 " 5 habct : in cis aucem 
far,iJtiL nofccrc obiccCta omnia , non quidem quiddiu- 
ftr *Bh tiuc ( quia, cum fpecies non contineat adxqua- 
atfli qaid- t ^ obicdtum , non potcft vc incdium prxcogiii- 
rum duccrc in cognitioncm quidditaciuam ob- 
S» &}ic ' c,ai ) ^ abftradiue, ua umcn, vt poflic cx hac 
Ubtrtftat. cognitione fir liberc dcrcrminarc ad volcndum 
ttrmmat cognoiccrc quiddiutiuc & pcrfc£tc ca obiccla. 

'ti^Aln*. ^ atio nim,s c ^ c P° tc ^ » °i uu ' vt Angclus polht 
vtt fitis fpccicbus libcrc ( prout pcrtinent ad 
pcrfedtioncin illitts ) cft ncccflaria ulis cogni- 
tio fpecicrum ; crgo narura, qux non dcclt in 
neccflanis, pctit, vr Angclus ulcm alhim lcm- 
pcr habcac, prxicrtimcum in hoc nulla repe- 
riacur rcpugnantia ctiam intra ordincm nacuia- 



lcm. Aliquas obicclioncs parui momcnti bcnc 

Ibluit P.Suarcz co cap. j j. 

Qux di&a funt in ordinc ad cognirioncm jMai» 

aliorum obicctorum , tntclligc cciam in ordine erdmtad 

ad cognirioncm Dci, quia nulla cft iicceflitas "%*"***- 

diccndi, Aneelum fcmpcr cflc in a£tualt& cx- 

r . h . ,J , , ... rumtbtt- 

preisa cogitationc deDco magis, quamclc alus Bttum 

obiccitis. Dico exprefia .- nain cain , quam in tiiam at 

crcaturis hatxt, necefliim eftvc rctincat.quam- DttmttUi- 

diu ncrfe&c ctcatutas cognofcit ; aliam autem i tajA f" a *- 

perfc&iorcm , quam iplc potcrat acquircre ra- 

tionc cius cogninonis de Dco in crcacura , dico 

non ncccflano ilh incllc.poflc tamen fc adcam 

pro libira dctcrminarc, vi alccrius rainus dif- 

tintlae. 

SECTIO QVARTA. 

zAn Angeltu teneatur femper nofcere « m 
t ftmul fotett. 



Ctncl-fi* 
frtma tfl, 
Anttlam 
atafejjt ak 
tmrnttf 
mctatctf- 
fat*. 



j8 



20 
rXtfUtahk. 



Canduit 



iUt ttnilo 
ncfttnUum. 



Dvo fub hoctituloincludtintur. Primum 
cft , an Angchis poflic ccflarc a cognido- 
ncommum obiectorum. Scctindum eft an lal- 
tem pcflic iam pluia, iam pauciora , pro fuoli- 
bittt cognofccic. Circa primvm Dico.cura 
ab onini ccgnitionc ccllare non poflc; quia, vt 
vcht ccflarc ab omni , dcbcc habcre aliquam 
ccgniiioncm ; nil cnim volimm , qum prxcog- 
nitum;caatitem ccgnitio, tum cflcntialiccrfup- 
ponaturad volitioncm , non t otcft unpediri pct 
jpf-m volitioncm, crgo. 

Dices, Poterir in mftanri A vclle ccflare im- 
mediatc poft in iequcmi inftanti B. Contri, 
quia vcl volitio durat in 'fcqucnti inftanti, vel 
non. fi durat , crgo ctiam durabic cognitio : fi 
non duut, non potcft dctcrminatc intellcdum, 
vt tunc ceflcc ab onmi cognitionc, quia quod 
noneft,non potcft dcccnninare formautcr. Qux 
ratio lccum]iabct,t ti.imli Angclus non debcrct 
manerc in actuali cognitionc "l|>ccicruni , raxta 
di&a prxccdemi diflicultacc. 

Rcplicabis , Pocclt aliquando res prxccdcRS 
in inflanti lmmcdiato antc, eflc conditio vt 
aiiqtiid nupc cxiftac. Sicdixi Ixpc, vbicacio- 
ncm in hoc fpatio v.g. cflcconditioncm ncccf- 
fanb prxrcquifium, vt poflim in fcqucnri in- 
ftanti ad proximum locum moucri ; crgo pati 
rationc volitio prxccdens cflc potcft conditio, 
vt in inftanti fequenti intcllcctus ccflct ab om- 
ni cognitione, cuamfi iam nonampliusduretea 
volitio. • 

Dum fupcrius agercm , an fpccies tntentio- 
nalcs ad operandum poflint pcndcrc a condi- 
tionibus valdc cxcrinfecis, dui, abfolute id 
non rcpugnarc : nihilominus tatncn fine fun- 
damcnto valde firmo non cflc de faclo aflcrcn- 
dum : cftdiim valde difBcilecapcu, quomodo 
pcndeat caufla ad opcrandum a conditione.quas 
iam uihil penittts cft. In motu id oftcndit ex- 
pericntia ipfa. quid crgo mirum , fi id farca- 
mur ? Qupd autcnf cognttio ncqueat cfle in hoc 
inftanti , quando prxccflic vobtio dc carcntia 
cius, non habcmus vllttm fundamcntutn ; crgo 
non dcbcmus id aflcrerc. 

Replicare tamcn potcris,& qtiidcm difficul- rXtfUtatm 
tcr , Spccics noftrx incentionaies de fa&o pcn- & diffnt- 
dcnt vt cxcitcntut ab co qubd in prxccdcnti 

inftami 



_ Digitized by Gaogle- 



11 



Difp.ii. ^eindiffmntiaintelknu; angeUcij&c. Se&uf. 97 

inft.mti fueric aliqua alia cognitio dc ohiccto, Hinc imelligcs vlcerms, qnomodo poflit im- Qttmtd» 

vcl fimili, vcl funul mcmona: mandato,cum co pcdui i cognitionc cotum ccntum cx impctio A»ttim 

cuius fpccies cxcitacur : quando cnim mcmot i- volunraris: nam dum applicatur ad alia ccntum, 

tcr rcpcco pfalmnm vnum v.g. non oecunit mi- dceft illi virtus in a&u primo ad priora , vndc tt ^ 

hi fcqucns vcrfus, nili immedutc poftquam pcr accidcns impcditur i voluntatc. fi autcm txi 

rcpcuj przcedcntcm : non cnim dici pctcft, non applicarctur ad alia ccntum , habcrct om- *•* 

quod in codcin inftami , in quo priminn vcr- rya rcquilita in achi primo ad priora, & confc- 

bum profcto, occurrai mihi lccundum :alio- fcqticnrcr non poflct i ptiorum cognitionc 

3uin etiam in codcm inftanti , quo fccundum, ccllare. 

ebcrct mihi occurrcrc tcriium, 6c fic dc omni- Dixi hoc cflc probabilius; quia , fi aliquis ij 

busaiiis: vndc totus finnil plalmus occurrcrct vcllct diccrc, detciminaiicnem voluntatis c flc Ctntlttfi 

mihi in codcm inftanti. quod tcpugnat mani- vnum cx przrcquifuis in adtu ptimo ad intclli- vt,t ™** 

fcftx cxpcricmix : crgo ea excicacio ipecicrum gendum , ideoqtic non polic incellc&um cog- tat " ' 

non fit m codcm punckx tcmporis ; cigo cxci- nofccrc,nifi ftantc ei dctcrminationc,&contra', 

tautnr fpccics a pnccdcnti actu ; crgo fpccies ci cciTantc, ncccflario dcbcrc ccflire , licct non 

intcntionalcs funt dc fa&otalcs, vtpcndeant ab cognofcerec omnia ccntum : fi, inquam , hoc 

aliqua re prxcedcmi , ctiamfi ca actu non cxi- quis diccrct, diflicultcr rcdargucrctut , nifi for- 

ftat; crgo lufficiens habcmus fundamcntum ad tc, quia vidcrctur difcurrcie contra cxpcrien- 

diccndum , in AngcJis ipccics intcntionalcs , vr tiam, ^iiam dc omnibus potcntiis cognolcitiuij 

excitcntur, nccellario iudigcre eo , quod non habcmus, fiuc ille perfcchc fint, fmc itnpctfe- 

przccflcrit aliqua volitio dc non Intclligcr.do; &x , vt & paulo antc obfcruaui , difcurrcrct 

aut, ii plus aliquid volumus, ctiom pendcreab cciam contra communcm fcmcntiam Phslofo- 

co quod pofitiucvoluerit cas cxcitari, vc iio di- phorum aicntium , voiuntaccm non poflc pro 

camus , habcrc dirc&am dominium in talcs a- lblo fuo libitu impcdirc opcratiohem potcntix 

ctus pto inftanti fcquctui. cognofcitiux , nifi cam alio appbcando. 

Obie&io diflicili», & quz finc dubio per- Obijcics contra noftram concluliontm , Si oiiiilit 

fuadct, quod pauio antc dixi, in tali dcpcndcn- Angclus fcmpcr nofcic quantum potcft ; crgo UMr * 

tii nuila cfle contradicloria; nihilominus tamen numquam potcrit audire eum qui dc nouo lo- tl tfi" uta '. 

non cogit nos ad dclcrcndam noftram conclu- qtiitur: iam cnim prxfupponitur adzquatc oc- 

fioncm. Rcfpondco prout paulo antc , non dc- cupata potcntia cognofcitiua. Rcfpondeo nc- t\t$«njUr. 

bcre cam dctitinam , quia nobis difficilis cft, gando lcquclam : nam co ipfo quod in *xus m- 

alio transfcrri, vbi ncc espericntia, ncc ratio nos tcllcciu prodncatur noua Ipccics , tcnctur cam 

cogit : Iicct autcm in ordine ad cam cxcitauo- cognofccrc, & aliquid rcimttcre circa cognitio- 

nem fpccicrum ( qux cft e maximis naturz ncm aliorum obicclorum; & lic non folum po- 

my ftcnis ) cxpcricntia cogat diccrc, fpccics pcn- tcft , fcd & ncccflarid audirc tcnctur , vt infti 

dcrc i pra-ccdcnti ccgitationc dc obicclo,vel fiifius declarabitur. 

fimili, vel fimul mcmorix mandato; nobis ta- Qua occafionc addo, mihi eflc probabilifli- 

men nullo modo conftat,fi in hoc inftanti dica- mum, portc Angclum pauciora aut plura abie- 

mus, Nolo in fcqucnti cogitarc, fufficcrc id, vt cta pto libitu cognofccrc; ita ramen,vt, quando 

ccffctur infcquenti abomm cognitionc,imo po- plura nolcit, minorcm adhibcat intcnfionem, 

tius nihil nos cfhtere pcr fimilcs volitioncs, quam fi pauciora ; & fic fcmpcr cxcrar omnes 

manifefte cxpcrimur ; ergo non poflumus cam luas vircs , fiuc in numcro obic&orum , fiue ia 

vim tribucrc vohtioni piaccedcnti , & iam non intcnfionc aciuum. 

exiftenti, quidquid dc ca cxcitationc fpccicrum * 

fit. ln Angclis autcra , ncquc quo ad mcmo- S E C T I O O^V I N T A. 

riam , ncquc quo ad ccflauoncm habcmus vl- s 

lam cxpcticntiam.nccratio nos adid cogit; crgo Vtruttt oAngelUJ fofit COgmfcere plU- 

r& vt plw<t. 



TtthaWmt Quo ad fecundam difticultatis partcm, re- 
*fi,^i>St- fpondco, probabilius multo cffc, Angclum nc- 
UncYem- cc fi ar '° icmpcr cflc in a&uali cognitionc fibi 
ftrtjftiu adiquata : v.g. pdteft naturalitcr cognofccre 
*8n*lic»i- ccntum obiccta fimul, dicofcmpcr dcbcrc ccn- 

illa. | 



Dvplicem fcnfum habcrc poccft hzc dif- 2^ . « 
ficuhas. Primas cft, an poflit Angclus fi- Ptimm 
mul habcrc duos actui circa duo obieda. In /»"/*"? V *f 
quo fcnfu mihi omnino cetta videtur affirma- fi'™ u, fi 
miiemt fibi , um cognofccrc, fiuc hxc,fiuc ifla. pro qua clc- tiua fcntcncia ; neque vidco , quid concra illam "JjZ^!",,. 

^ 1 ' 0 " 0 wncum habcc libcrcarcm. Ratio huius poflic obijci vllius momcnci: nam criam fchfiis tm,ftitittt. 
tft, quia imellcclus cft potcncia neccflaria,qux, noftri paftim habent diuctfos aclus ; vifiis enim Anitlttm 
pofitis omnibus prxrequificis ad opcrandum, diucrfos colorcs fimul iuttictur. quod finedu- t'tf'/' m *l 
non potcft non opcrari. Qupd ctiam omni po- bio fit pcr aftusdiucrfbs, vt fuo locooftcndi.& 
tcntiz cognofcitiuz cc matcriali conucnit ; & ne phantafia eodem modo pcrcipicns obiccla fcn- tiutciitci». 
id vidcatur proucnirc cx imperfcctjonc fenfus, tuum externorum , ctia*m habet diucrfos aclus. 
etiam intelledus diuinus id habec j ncqae enim quod a fortiori de intellcdu dicitur ; ergo co- 
fotcft obicdum i fc cognofcibile non cogno- dcm modo habebit Angdus talcs a&us diftin- 
iccfe,ficutobicctum amabile potcft uonamarc; €tos , quibus plura cognofcat. Patcr tamen tmmmtrm 
vc in matciia de fcicntia Dci Latius dixi j crgo Tanncrus quzft. j. dub il. limicat hanc fuppo— r '*" c 
intcllcdtus angelicus habcnsin adu primo vir- fitioncm, vc non poflic duos actus cliccrc fimul £SJ££| 
tutcm ad cognofccnda ccntum cbncta , & fpc- abeadcm fpccic, quia eflet impcrfectio cfficere hmiian 
cics cuam de illis, cetcraque rcquifiu non pot duos, cum potTec pcr vnum idcm nofccrc. Ve- f«t temt*. 
tcrit non cenrum cognofccrc. rum adhuc in fui latitudinc dcbct docttinano- fi»tr'b*- 

ToMVI fli \ i ftra '**' 

t 



. "Digitized by Google 



98 Rod. de Arriaga Tra&atus De<*AngelU. 

ftra retinen: nam ciumli ftr rainor pcrfcctio.cos non ldeb quxhbcc eft adarquata actiuirati An- 2 7 

duos actus habere, non umen kkb tcpugnat gcli. Si v.g. dc quaiibct ipccifica natura rc- 

Angelo,qui niultaxutn impcrfectk num capax rum cxtitentium cctur vntca ipccics , oponet 

cft. & miror , qubtl non codcm arguinento vo- vt aliquc non lint aiia-quat.r , & ahar ftnt luper- 

luent probarc,etiam diucilarum fpccicrum ob- cxccdcntcs : nam in iplis rcbus fpecifici* cft 

iccia dcbcrc vntco actu cognofct: nam fme du- magna diuetfitas , li v. g. fpecics rcpraicnrans 

bio poilct : nulia cniin in hoc cft irpugnanru, aiiquod animal, quod tn numcro & perfcaionc , 

vt ftatim dicam ; & aliundc cflic maior pcrfc- cxiguiim cft, cft .idxquata virttiri a gnoicitiux; 

ciio ;crgo dcbct Angclo ttibui. icd de hoc iu- crgo altcra tcpralcntaus aliam fpeciem r.umc- 

fius paulb pbft. roftorcm & pcrtcctiorcm , neccltum cli vt fit 

zt Secundus ers»o fenfus & difficilior eflc po- iupticxccdcns. Faccrc autcm in fpccicbus x- 

sttumdu* tcft, v:rum Angchts vnico indiuifibili actu qiuitcatem & compenfatioKctn, vt quarlibet lir 

9-«.. mulca obiettadifttndta & difparataintcr iecog- ada:qiiata adiiiitaU lntcllccius ,cft prorfus gra- 

mnA^t ^ 101 " 1 - Hoc ttcgacur a multis, quia vrucus a- tttitum, & linc tundamcntovlio, aut cxpcricn- 

Ui vmTia. Ctus vnicum dcbct habcrc obiccium fpccifi- tia: nullam cnim nos dcipccubtis angclicisha- 

ituifiMi cans. Hxc tamcn ratio partim vtgct: nam prin- bcnnis.ncc itcm vlbm au&oritaum : vix cnim 

mtiu multm cipium, quod jfliimn vt vcrum fir, imclligi dc- aliquis id docct , non crgo dcbct vilo modo al- 

^".f*?^ bci prxcnc dc vnico obu&o totalt fpecificanrc, fen id; lcd diccndum omniuo, poflc Angclum 

i'"ii*ft iif m,c ex multts rcaliter, ftue cx vni» iudi- eo modo partialucr vti vna ipcctc, lupplcndo 

fnTJkiaat- utlibili conftituati.r: 111 omnibus cnnn lebus rc- cx altcri , quod dccft virtuti adxquacx ccgno- 

fft. ipc(5tuii; cilcadcmdilficultas,qtiiactuin vnica fcitiux ipfius , fiuc vrucum actum cx vtraquc 

Ktitnt rclatio , vna cauiia v. g. debec habcrc vmcum cfficicndo, fmc ducs. 

Cwiir * tfi fpctificatiuttm : conlUt autcin, camdcm caui- Obicttioncra autcm quamdam indedcfum- jin at fa. 

* ' Un rdpiccre diucribs cftcctus , & oppofitos; pum.quod ncutra fpccies poflit concurrcrc ad a». 

/ic voluntas odium & amorcin , inttllccius af- cam cognitionem , eb qubd nctura conttnct rc- 

icnfum & diflcnlitm ; crgo potcft idctn aclus prxfcntauoncm ahorum obieccorum , v.g fpc- 

cflcmialitcr rcipicerc duo obiccta diftinda,& cics lconis non continct icprarfcntationem c- 

%tfp*nf,t- aquolibct iuad.rquatc fpccitkari. Speculitcr quorum, & i contrano fpccics cqui non conti- 

nu ?,»»**■ anccm id probo in ipfo intclltctu: quando cnim nct rcptxicntaticncm lccnis;caufla atttcm debct 

tt» fftttm- iudicio ncgatitio dko , Ejuiu ntm efl bem», illc contmctc crtcclunt , r.ltbi ditlblui , oltcndens, s»bttt». 

'*■'• aao* «a^git cqiuim & hominem vt plura.idcft, non rcquin cominenturn adxquaum crte&ut 

vt dirLUiCuintcr ic; & tamcncft a&us indiuifi- in quaiibct cx caullis fcotfim lump.is. Icd m 

bilis. Prartcrca.polTunius ctiam & nos vnico ipio complcxo, vtpaflim omncs fatcntur: natn 

actu diccrc, Ctnmm bvmintj tnrrnnt ; vcl pro ncquc fpccics vlla (eorfun cominct vitaiitatem 

noftro libicu acttbus diftiiictis eos attingcrc, cc ratioucm intcllcclioms, nec c ccntrano in- 

Vnnt cMrrtt, alter cnrrtt,ttrttHt cttrrtt, &c. cr- tcllcdus contuurt ex fc icpr.Ticntationem huius 

go potcft Angclus plura vt plura cognofccre. obicdti ; crgo non poilcr ncqnc hic cum fpccic, 

%6 DiflSculc.is h.rc communis cft^non fofis An- ncquc ipcciescum intcllcc^u concurrcrcad ct g- 

Snttnttm gclis, icd ctwm nobis ; idcb dc sa fusc cgi in nitioncm. quod cft abfurdum. Ciun crgo am- 

u^rmMtf u ijrijdc Anima.&arririnatiuamicntcnciamcf- bac fpccics concineant cam rcprafcntationem, 

fahher*' fi«citer probaui : ncquc occiurit iam aliquid poflimt ambx limul illum attutn erficcrc. 

dicendum. Idem etiam ipecialiter vrgatir ex principiis 

Vt vctb fpecialiter aliquid in hoc pu*nc)o horum cumquibus ago , qui doccnt , accidcns 

• circa Angclos moucamus, illud potcft tn du- fimul cum lubftantia concuircrcad protiuctio- 

btutn vocari, an qucant pro libiut combinarc ncm ilhus ; cum ccrtum fit,accidcns non con- 

dtucrfts fpccics ad Citgnolccnda illarum obic- ciiictc fubftomum; crgo fpccics lconisjicetnon 

€li vnico actu. v g. polliint Angcli limul ccn- conttneat cognitiqncm equi , potctit tamen ad 

rum obic&a cognofccrc ; qtixrintus , an fu in cam concurrerc, fi-coniungacur cum fpccicaltc- 

corum potcllacc, vcllcdcccm homincs, djcccm ra cam continente. jESm- 
leones,dcccm equos,&c. viquc ad ccntum ob- Pro huius pun&i complcmento potcft quiri, f n t*nt» 

N *" rr ^" ic6ta,& oinnia vnico aftu. an cadcm fpccic infusa.rcprilcntantc v.g.cen- cutumk*- 

^liumfre' ^8° ^ anc non vl ^ co vllam in hoc rcpugnan- tum lconcs, polfit Angclus', li omnes cos vciit "^.^* 

libitm f»gi riam , tinb , qua: itnmcdiatc ancc dixi, probant nofccrc , habcrc actus diftinttos circa ilios ; an Zjfa/g 

ttmbmnr» id eJle pplfibilc : nam quando vnico aclu indt- vcrb tencatur omncs eos vnico a&u nofcerc. cmM ,,tt 

diutrfut mllbtii dicit , Hemt nvn efi ectuu* , vutur dua- Hoc vltimum arfiimat P. Vafquez apud Suarez vtltt n»ff,. 

& e <'" '' i Ijjectcbus tmprcflis diftinctis. Potcft crgo cap. ^7. Nullum ramcn vidco pro cii dodnna 

illorZmti- P ro ' uo hbitu lpccic vniuerfah ic ad omncs c- fundamcntum : qubdcnim pcr vnicam ipccicm ^f^' f( *" 

MU vniu quos cxtcndcrc vcllc inada-quatc vti, vt mc- omncs illi ccntum rcpnfcntentur , non piobat ,iut^n v*- 

cliam parrcm nofcu, & fimihicr dc ipccic lco- idcb pcr vnicam cxprcllam dcbcrc rcpnlcnta- r» 

Ntnnutti num ; & lic cx \uaquc In vnicum aciura pro- n. Quod oftcndocuidemcrcxempiohabituum tm 

•fintMur, dirc rcprarlcnrantcm mcdiam partcm leonum, cam naturalium quam iupcrnarur.tlium : licct xr '. ! " 

mtnftft *t m cdtam equorum, vt fupra notaui. enim vntcus habitus lir, qui mc inclinat ad dan- *^' vu 

An>n* fi- jsjonnullt optnantur nou poflc ab Angelo fi- dam v. g. ciecmofynam , & hutc '& illi , & illi mum vm- 

flur» iilii mul cognofci plura obicita , qttam pcr vnicam paupcri; & Uc« vclim in actu fccundo illis om- fymti mfui 

S*,muim fpccicm rcprarlcmentur , quia putant illas ipc- nibus clccmofynam darc, non cft ncccflum vt 5*"**^^ 

firvm c i e $ ellc adxquacas vimm cognofcitiuar. Scd id vchm vnico aftu ; led pro mco hbttu pofliim fafyfc, 

mmVttr*. ho<: >u P ri rctutatum cft » vt h,s 'puscontra- Vcl vnico aflu vcllc ommbus tribtudarc, vel^i,. 

'fmtttwt! " um > tmmti dciuur fpccics vniucrialcs, inbus diftinilu a&tbus, pcr vnura Petro, pcr 1? 

alterutn 



Digitized by Google 




Difp.ii. Dewdiffcrenttiintelletitts angticij&c. Scct.<j. 99 

altcrum loanni , &c. idem ergo crit infpccic- nomine: extendirur cnim nimriim ca figm1fica.y*ri*«* 

bus imprcflis: ncquc eniin illae magis funt vni, tio, ac prartcr communcm acccptioncm.vc ctiam g jfow* 

quam habitus , ncquc hic minus tefpicit multa obfcruaui eo loco dc vifionc. <nmtoi, 
obiecta, quam Ipccics ; non cft crgo maior nc- Iuxca communcm ergo fignificationem Pri- f*tmi « 

ceflitas in fpecicbus ad clicicnclum vnicum a- momihiccrtum cft, naturaliter loqucndo.An- """"""" 

ctum.quam iu habitibus. Hoc idcm bene of- gclum inferiotcm non poflc comprchcndcre */ r 7»^*"rf 

rendicSuarcz fuprd alircrad homincm contra fuperiorcm, quianon eft arque pcifcctus ac illc, Anttium 

_ Vafqucz,quia,fi Angelus potuit nolccrc (olum prout ad comprchcnfioncm requiri iam fup- fifnmam) 

quatuor equos v.g & rcliquum obieclorum pofui, fiue poflit cognolccrc omnia cjua: lunt."' '*/'"«*• 

formaiiter 8c cmincntcr in fupcriori, fiuc non. """"*%*' 

J /l • r>' . 1- • • **»r*m- 

dc quo itatim. L)ico HMurulittr , quia diu:m- f„mtn<u. 
tus potcft fupplcri ca impcrfcttio,Dco clcuanrc 
Angclum inferiorcm ad clicicndam tam pcift- 
dtam vifioncin dc fupcriori, quam potcft nacu- 
ralitcripic fuperior elicere, prour coloco de vi- 
fionc dixi. 

Aliam rationcm rcddit P.Granadus tract.4. Granmdut 
idc6 enim ait, infcriorcm non poflc compre- **' *''*»» 

t- ■— <* - *• rmtitntm ' 



complere cx aliis diuerfis, cur, poltquam lcmcl 
in inftanti A nouit eos quatuor equos vnico 
actu, &c alio quatuor lcones , & fic de aliis vf- 
que ad numcrum adxquatum, non potcrit in 
inftanti B fcquenti, retentis ceteris omnibus 
quos prirno habuit , cognitionem mutarc qua- 
tuor lconum in aliam dc quatuor cquis, & ita 
nofcerc o£to equos pcr duos a&us diftin&os! 
Certe in hoc nulla poteft cflc vcl apparcns diifi- 

cultas. Forte cum P.Tannero obijci poflcc, hcndere fuperiorcm , quia non cognofcit lpc- 
rinus perfcdi. At hzc cics imprellas luperioris , &: obiccla illarum 

fpecicrum : quod rcquiritur ad comprehcnfio- 
ncm, co quod taJcs Ipecies funt paftioncs An- 
gcli fupcrioris. Vetum harc ratio tangit difli- RiQt__ 
dilcaccm ftatim cxaminandam.Nunciblum ad- fnmi, 
ucrto , haud fatis confcqucntcr harc a Granado Gr ^**-m 
doceri : cum enim afibi doccar , omnia obiccta T"""'*^ 
naturalia a quolibct Angelo cognoici ; illar au- ,}tT' 
rcm fpccies ctiam fupenorum Angclorum , Sc 1 
obicdta qu* pcr illas rcprarfenramur , fint na- 



qubd ht a&us eflcnt minus petfc&i. 
ratiofupra abunde rcicdta cft. 

SECTIO SEXTA. 
\ De comprebcnponc angeticj. 

SVBSECTIO PRIMA. 
Certiora framtttuntur. 



•JLitttru- 



Di S p. 1 3. dc vifione a numcro 1 . oftendi turalia ; non vidco quomodo iam negct, eas ab ] 1 
ad comprehenfioncm naturahtcr loqucn- Angclo infcriori cognofci. Scaindo, lllud prin- 



*fi.*d 



tmrtnitr 



Rtfftnilit 

do rcquiri Primo, quiddiatiue obicclum cog- cipmm Granadi, quod fpccics fint pafliones' An- s ***>**» 
nofci ; Secundo.in co etiam vlteriiis cognolci , gcli , & ab co cffccliue dimanent» fatis a nobis *f GrMMr 

omnes cffc&tis , quos naturaliter faltcm habere lupra rcie&um cft. 

poteft; Tcrti6 , vc ca cognitio oriatur per fc a Sccundo certum eft ex diflis , Angclum ie scunA 

potemia acqiic perfccta cum obiedo. quod vl- ipfum,autfibi zqtialcs aut infcriorcs, lmc An- ******* «Wi 

timum ibi late oftcndi ex D.Thoma , Scoto & gelos, fiuc crcamras alias, pofle naturaliter com- ^ i 'S ,lltm 

* ahis. Vtriim autem rcquiratur cognirio corum prehendcrc, fi prima &c ccrtia conditioad com- ^""j^ 

qux dc fadlo «iam funt in obic&o contingcn- ptchcnfionem requifita fupra confiderctur:nam mmmm 

, „ *m Kr »dubium cft, fcd de nominc: in quo proba- ctiam cognofcit omnia ea qiuddicatiue , & cft mjun mt 

nqmtri, vt biliorcm puto ncgatiuam panem , quia nullus illis zquahs in pcrfedione. Imo Granadus ad- 

tmntftau- videtur rcquirete, vt Angeius mc comprehen- dit, quemlibet Angclum comprehenderc om- '"''^L 

tur nu* m d at J,i c nunc,illum farc,an hic Sc nunc mo- ncs alios poflibiles infcriorcs fe. quod etiam dc 'd!ri"fi ."]- 

'" ueam manum, vcl pedcm. & cx fccrctis cor- crcattris materialibus afljrroat. Qu« dodtrina, m» & trr- 

riium manifclte coniiat : cominunitcr cnim tri- quantum ad eam condidoncin in comprchcn- t*m r n- 

buirar Angclo comprehcnfio dc infctiori fe , Sc fionc a me requificam , quod fcilicct detur x- hen l'° n .' t 

de hominc ; Sc tamen non idcb tribuitur cog- qiialitas cognolcenus cum obic&o cogmto , &: 'nmnifit» 

nirio adtuum hberorum , qubd fcrifcet homo quo ad altcrain ctiani conditioncm , vt ccgnmo ttnf,tU,t- 

aut Angelus infcrior libere velu ; cirgo ex com- comprchenfiua fir quidduaciua , videtur cxtta 

muniacccptione vox comprtkenfio non extcndi. omncm controuerfiam ; qnia fi Angclus cft cis 

turadeaqu* z£ta contingentcr cucniunr, &, bbiccUis pcrfcftior, crgo adarquat illa. Prztcrca 

vt bcne obfcuauit P.Suarez, duo vidcntur videtur aiamclarum.quod poflit omnia ea ob- 

confundi abhis , qui ad comprchcnfioncm re- iccla fcoriim fumpta quiddiutiue nofcerc: funt 

quirunt cognirioncm aitoum hbetoruni, qui in cnim naturalia,& ipfb infeiiora , cur ergo non 

comprchcnib fiint; vnum cft coroprchcnlio potctit habere Ipccies quidditariuas iiloruin? 

fubftantiz Angeli v.g. altcrum cft comprchch- vidco tamcn non omnino ccrt6 inferri cx sequa- 

fio illorum qux illi infunt. fatemor etgo ad litate perfcdionis, qu6d poflit eciam quiddita- 

hancfecundamcomprehcnfionemncCelTari6re- tiuc cognofccrc illud obicdum , vtftatimdi- 

quiri, vt edam nolcanctir adus libcri, ficalia, clm. Vcriim, liccf iude non infcratur, ccne 

qua! tklis rcs quomodocumquc ctiam contin- ablblute non eft atr ncgemus Angelo , pofle 

gcnter habet: at non ideo ad comprchcnfio- quidditatiuc cognofccre quodjibet obieftum £c 



Aitlm- 
frtbtnfit 
mrnfnh- 
fitttttt, 



ncm lubftanrix rcquirimr lccunda hzc cbm- 
prchcnlio. 

Forte adhuc aduerfarij vrgebunr. Ad cbm- 
' am tttmm prehenltoncm fubftantiar rcquiri criam cogni- 
ttamrmnt rioncm corum adluum , quia illi funt ahquid 
**V"*- cxiftcns in ea , feu penrncns ad cam fubftan- 
V,* aM Z tiam. Verum iam hlc itcrim fit qaarftio dc 



lnfcri^u. dcquo rurfus fubfccl. j. 



S VBSECTI O 




SECVNDA. 
Puntlum prxapuum difcutitur. 

' axima crgo prxfcntis raareriz difficul- 
. tas confiitu ui focunda conditione , an 
f a fcilicct 



Digitized by Google 



1 



Rod.de Mk r i a g a Tra&atus De Artgebs. 

jin A«[f fcilicct Angclus ^oflit , natutalitcr locrucndo, effctftus,ergo&indiuiduarioncm,qux eft idcm: 
/* (t v*i pcnctrare in fc iplo , in infcriori & fupcriori nam ea diuerfitas ccgnitionis clarx aut ccnfu- 



fruga* tji 
freftrr /#■ 
tunilam 

ttmy rthtn 
fmuu /oa- 
dtitcmm- 

RoTit dif 



T'lh7n"", om nes cffctftus, quos naturalitcr potcft produ- fx non fc tcnet cx parte cauffx contincntis , vt 
ccrc ; Sc confcqucnter , an abielutc pomt com- pcr fc cft ccnum. 

prchcndere, infcnorcm cjuidcm in omni fcn- Sccundo hoc ipfum fuadcrur, quia, vtdixi Steundi. 
iciitia dc fignificanone vocis comfrekcnfeo ; fu- in Phyficis.Dcusnon aliterdctcimtnat adindi- 
pcriorcm vcrb etiam in corum ptincipiis, qui uiduationcm.quam negar.do concurfum ad alia 
cticunt, ad comptelictificncm ncn requiii x- indiuidua , hcc vno cxecpio : ergo fupponitur, 
quaJitatem cogttofcemis cum obic&o cognita hoc contcntum in ca caufsi. Patct, quia,fi non 
Rationcm difficultntis tctigi eo loco dc vifione contincrctur , non ficret ca cauffa potcns per 
fHltM» ifi. Dct , Sc e:m brcuttcr infinuo hic , quia Angc- hoc, qubd Deus illi ncgarct concurfum ad alia 
lus dtcit dc faclo ordincm ad inhnttos acrus indiuidua: crgo fignum cft, eam non indiguiffe 
cognitionis & volitionis fpccic diucrfos , qitos aliquo fupcraddito, vt concinetct; fcd potius 
potcft «.irca inrinira obiccla natutalia fpccic di- debuiffe coar&ari ad vnum , quia nimis multa 
ucrfa in diuerlis ftatibus excrcerc ; contincntia contincbat. Vndc hinc probatur, quod 8c pau- 
autcm cotum omnium fimul clt dc fadlo in ip- 16 ante notaui, potius mmis magnam cflccon- 

tincntiam , quam deft ttum illius cauflx; ergo 
cx hoc capitc non potcft faluari , quornodo non 
fir neccffanum.in Angelo coniprencnlb cogno- 
fci infinita indiuidua. 
Tcttio dcniquc rcijcirur calolutio, quia An- Ttrtio. 

Selus non folum infinita indiuidua intra vnam 
xcicm, fcdcuam infinita obicdta fpccicdiftin- 
cta cognofccrc potcft ; ergo de fa&o habct coa- 
unentiam infinitorum acnium fpecic diucrio- 



fo Angelo. Pratctca continct mfinita indiui- 



dua intra quamlibct fprcicm cognitionis ; ctgo 
fi omnia , qux adtu continct, dcbcnt cognofci in 
comprchcnlionc tpfius , dcr cbunt actu cogno- 
fci inhniti a£tus Ipecic diuetfi , 5c inttaquam- 
hbct fpccicm infituta indiuidua. quod multum 
valdc cft. 

fnmi. Gtaucs aliqui reccntiorcs videntur huic ar- 

nttinittu gumcnto duobus modis refponderc. Primb, v,, u .,. .» UUi» IL/llll UiU 

qmd*m ncgando Angclum conrincrc catcgorematice, rum, quidquid fit de infinitis indiuiduis. 

hmctrgu- inhmtos adtus, quia non tocccntinet, quin plu- P.Suarcz cap.31. non rcpurat durum.conce- jg 

'fpmLnu rcs< Hanc foltuioncm , vt cx tcrminis imphca- dcre Angclo fe aut alium comprehendenti cog- obit&io 

totiam, rcicci htse fupra , vbi probaui his acti- nitioncm infinitorum a&uum : imb omninovc 

Cmir*- *ft. bus, v.g. quos hodic continct Angclus,non pof- ccrrum docet,infcricrcm poffc cognofccrc qux- 

lc vllum amplius addi , vnde hodic tot conti- cumqucin fupeiiori cocnncntur. Addittamcn 

nct, qttin plutcs in poftcrum; ergo illi detctmi- idnon pcr vnicum , fcd pcr duos sdttts fieri: 

narc Hc caccgorcmatice funt lnhmti , nifi velis quod ad ccmptehcnfioncm putat non fufficcrc, 

cffc finitos 8c detcrmmatos , quod non concc- dcbct cnim crtc vnicus adcus: quoad feipfum 

dis. vidcpaulb antcdtitta. vcib & infeiiorcsomntno certum putat, ctiam 

Ahccr crgo rcfpondent Sccnndb, infinita in- vnico actuid fieri poffc, cb qubd ic &c infcho- 

diuidua in nulla caufsa creara contineri ; quia tcm adxqr.et in pctfcdhonc. Difparitas tamcn 

Deus dcbct ad indiuiduarioncm detciminarc, hxcex acfaquacionc pcrfcthcnis iumptanoncft 

vnde confequcntcr inferri vidctur , in nulli folida ; quia ( vr fxpe infinuaui ) non fcquitur 

caufsa creata pofle indiuiduum aliqucm cffc- ber.c, Hac fotcntta tft fcrfctltor fito\btc8o y 

tftum cognolci. crgo fotcSl tllttd omnino qutddttattue cogno- 

Vcrum hxc ctiam doclrina non potcft fufti- Jccre,vt pstct in potcntiis matctiaJibus , qux 

ncri: aliudenimcft, cauflam creatam non poffe funtperfccliorcs fuis cbicitis.v.g. caloic,colo- 

fe ad indiuiduationcm dctcrminarc : aliud,cam rc, tc tamcn valdc abfunt accgniuone pcrfc- 

non continctet (ndiuiduationcm: imb, quia om- €te qttidditatiua , a ccnipichcniiua verb multb 

ncs indiuiduationcs , fcu omnia indiuidua, x- magis. Similuci non rcptignat diuinitus vna 

qualitcr continct , & nihil habct , quod cam fublbntia fpiritualis incapax ad comprchcn- 

magis ad vnum indiuiduum , quam ad altcrum dcndum obicdum.imb & ad quiddttatiue cog- 

dctcrminct , proptcrca indiget dctcrminatione nofccndumjcapax tamcn abfltacluix cOgnitio- 

Dei. Addc, Angclos fortc cognofccrc in parti- nis: qux cnim m hoc rcpugnantiaj' 
ctilari mciiuidua acluuin , quos poffunt cbccre, 
& confcquenter pollc fc libctc dctcrminarc ad 
hoc prx aiio: 8c idcm cffct in hominc.fi Dcus 
illi infunderet cognitionem indiuiduonim. In 
altts autcm cauffis ncceffariis, quid mirum , f\ 
ie dctcrmincnr ad indiuiduationcm; cum 



nlifrifftn- 



Ctntri tft 
tnm': 



Aham ranoncm pto hac icnttwcia ncnaddu- j« . ■ 
cit Suarcz ; communis tamcn auikoiitas valdc Snmm. , 4 
illi fauet , ptoptcr quam cgo ctiam puto illam tommmum 

vliuil ~ Lr mmBont». 



cflc piobabtlcro. 



pioDaMlcro. ncque vllum rcputo ablur- . 

r 1 ■ ir r 11 « i - ttm,etn tt 

dum , li conor datur poflc hmul ab Angclo m- t p 

finiros eos adhis cognofci, dc quibus 



ncc ad fpcciem poflint fc dctctminare ? Et mi- dubitandi agcbatut : fxpc enim dixi, cam cog- 

ror, qubd non hi intulcrtnt , calotcm non con- nitioncm inhnitorum cfle finitam. 
55 rmcri in igne , quia ignis non fc dctcrminat ad Dico frobttinlcm ; nam potcft in contratium 17 

calcfacicndum , fed dcbcc ab aho dctcrminari, adhuc iic vrgcri rario fupra' fatita: Angclus di- ImmmtHh 

ncmpeabapproximationcpaffijaut a concurfu dt ordincm cffcntialcm tSc tranffccndentalcm rmmadhm 

conn iturali Dci. ad omncs cognitioncs, quas poteft naturaliter EJfic 

Porrb,indiuiduationcm concineri inxanflis, in omni ftatu diuifiuc faccrc; hx autcm funt^^u,," 

cft ceno ccrcius , vt alibi oftcndi. Et nunc bre- cognitiones determinatx & cxplicitx de omni- 

uiflime infinuo, quia in vcriiprincipiw.quxex bus obicdis poflibilibus Si naturaiibus 1 hxc 

Logica iuppono , non cft a parte rci alia rauo eium omnia funt obietSta naturaliter cognofci- 

fpccihca,quamomnia indiuidua confusti cogiu- bilu ab Angclo; &c ctiam dc fupcrnaturalibus, 

: atqui caufla contincf rationera fpccificarh qux fakcra , poftquam (w 



fucre , cognoCci poffunt 
attu 



Digitized by Google 



Difp.n: ^eindijferentiaintellefimangelici&c-. Sc&.6. \ot 

Ktu naturali ab Angcb; crgo illc tdas dc fadro oftendi ; ) fuflicit tamcn , vt non poflit Ange- 

continetur m Angclo, vt quid naturalc ; crgo lus in & ipib quantumcumquc COmpVcbcrrib 

Angch» cognofcens in fc orancs has cognitio- petfcdtc cognofccre eas cognitioncs , icd (oliim 

tks natur-htcr poflibilcs .ncccflarib dchcrcog- quoad tm t(l. Vhcrius,cum cogniticnes non vtttritr 

nofccre omnia obic&a uoflibiha diftindrc & contineant obic&a, fit vt in cognitione wrn- 

clarc.eo modo quoin vifione diftincTi albedi 1 - quam in mcdio ncqucat oricctum perfrdt. 2fc"^ 

nis potcft Angclus diftmdc albcdinem cogno- cognofci; ergo Angclns dcucnicns ad cognino- 1 ' 

icete, licet non quiddiutiuc; crgo & naturalircr ■ ncin obicdrorum pcr duo mcdia valdc lmpcr- 

pocerit cognofcerc vrpoflibilia,ctiam antequam fc&a in radonc cortfincntium obicdhun, ncccf- 

Jinr, entia lupcrnaruralia.quz pcr cos actus ccg- fum cft vt impcrfcftiflimam dcobicttis pofli- 

nofcerentur, poftquam dc fadto cuftercnt; hoc bilibus coghirioncm hafacar, Hane aurcm non 

autctll cft ablurdum.ergo. e ^ abfurdum naturalitcr illi conccdcre dc otn- 

P.Suarcz omiiic hanc obicdtionem , qua c- nibusrcbus poflibilibus. Qubd fi comprehcn- Rtltrtiur. 

uidcntcr rcdargiutur tplius principium , lcilicct dar alias cauflas , qux adxquate fuos cflectus 

'iwMM nnflr itfMi nururl continenr, vt igncm v.g. refpidtu caloris; cog 



Angchtm nacuralher non pofle, neque quoad 
ah til res in fubftantii fupernaturafes conno 



dmriuituT. 



J3 



HttMtgH- 
mtnmm 

iMmiii 

tm>jit,vt' 

fttt ]uc *** »•/.' res m lubltantia lupernaturaies cogi 
§im frinti- fccrc. cuius conrrarium cx hcc argumento cui- 
fium rt- J cn tcr fcquitur : nam ctiam AngcTus potcft ha- 
bcre acTum naturalcm ( iuppoiita iam rcucia- 
tionc obiecTi Uipctnartiralis j quo cognoicatta- 
k obtedtum (upernaturale, licut dc fa&o hxre- 
tici habcnt circa myftetia gratiz;ergo Angclus 
cognofccns tn ie omncs adtus naturalcs , quos 
porcft habcrc , cognofcit inter illos diftincte 
a£tum naturalcm ; quo, fuppoliti reuclationc, 
coghofcit obicwum lupernaiuralc, criam quoad 
fubft : - • cigorurlus in co accu crgnofcic 
ipium obicuum s iam cigo naturalirer poteft 
cognofcere obic_tum fupc«iacurale , quoad an 
tjr> criam antequam exiftac aut rcuclctur i nam 
bzc comprehenfio non pcndct ab vlli raicla- 
tionc, liccc a«us illc nacuralis, in quo cognofci- 
tur ohicctum fupernarurak , pcnucat poltci in 
fua exiftentii a reuelaiione prxuii, 
Diificilis obie_tio,quam difp. i }. dc viiione 
jpmdtt tb- num.j. tctigi,& ob quam, dixi valdc probabi- 
i£X lcm ^^ 1 '"^ 3 " 1 nrgantcm, poflc ab Angelo quiddiuuua* 
' 1 ' naturalitcr crcaruram aliquam in prxdicto f cn- 
_ ,j r t iit comprchcndi : num. vcrb a. duas diftinxi 
wpriktn- comprehcnfioncs;vnam Jlrttltjfmttm ,qus om- 
/iefirtHif nino pcnccrat quidquid eft in obic&o fonna- 
/»««. litcr & emincnicr,l.u ccrmm.itiuc,id eft, omnes 
terminos, qtios obieclum comptehcnium refpi- 
at cjlcntialitcr, intcr qttos ctura comprehen- 
duncur tctmini pctcnux obcdientialis ; quam 
potcntiam ibidcm iiippoliii cile cllcntialcm fub- 
icdto t &, iuxu hanc acccptionem comprchelt- 
iionis, ibi ncgaui, naturahtcr lociucndo , Ange- 
lo comprehcniioncm pcrfedttlhmam alicuius 
obiedti. in quo conucniunt ferc omncs audto- 
res,& argumentum fupri fatium de rerminis 
J9 fupernatiualibus fatis id conuincic. Aliam ibi 



TrurA rt- 



4° 

nofccrc pocctit lbi quidditariuc inrinitos cato- 
rcs, aut Inces infinitas in ibic, & iic de finnli- 
bus cauflis. Non cft autcm incohucnicns , An- 
gelum naturaliter cognolccrc qttidditatiuc m- 
hniutm aliquod numero in vno auc alccro 
gcncrc. 

Quod fi contra didta obi jcias , aiam in An- KtflittAk. 
gcio cognolci fpccics ipias pollibilcs dc omni- 
bus obie&is, ideoquc tn ipfo fimul & fpccic 
tamqtum incattfsa adzqii3ra,poiI'c quiddirati- 
uc cognofci omnes ccgintioncs poflibilcs. Rc- ' 
fpondeo facilc , fpccics illas cognoiii quidem 
in Angclo,non tamcn quiddicauuc , quia non 
continet illas emincntcr , lcd purc cft fubie- 
dtum illarum , iictit matcna rclpeau formx, 
vc fupra contra P.Granadum docui : vnde 
cum tn Angclo non cognofcancur pcrfccii 
fpccics, rton cognofcitur pcrfedc cognirio, 
qux cft cflcdtus eius lpcciei : quia vt crTe- 
dtus cognoicacur quidditatiuc , non fufficit 
qtixcumque cognttio cauflat > icd dcbet cfle 



SVBSECTlO TERTIA. 
Dhx UUtumet ex prdcedtnttbus. 




I>ro 
qc 



comprcnrndcrc ie, & omncs quafclSmquc' crca- j^, f^T. 
turas, diuinitus poflibiles , fc infcriores. Imb/»G»»W« 
mcoiudiciocontrartum cft probabilius : &qui- tfmditur, 
dem cx ipfius Granadi fehcenui facilc id pro- ^"t tlu "» 
bo: nam ciim fpecics omnes , qmbus Angcli ^*"^,' 
cognoicunc, finr proprictates dimanantes ab cf- \Z m ,„r,. 
fcncii Angtfli; icquitur, Angclum in ie ipfo ntrtm 
comprchenfo cognofcerc adtu quidditatiuc & ttmprtktn- 
pcrrc&e omncs ipecics intchtibnalcs de omni- ^^m^ 
bns obiccTts edam inferioribus fe , & confe- 
qucnrcr vnico adtu cognofccre clarc & diftin- ^ t 
«c omncs adtus cbgnuioms poflibiles, quos 
circa omnia obiecTa infaiora diuifiuc poflut 
faccrc. Eft autem procul dubio valdc durum, 
concedcreadu Angcjo cognitioncm quiddicaci- 
uam & comprehcnfiuam cot fpccicrum intcn- 
tionalium, & adtuutn infinitorum , tam quoad 
indiuidua incra quamliber fpccicm .. :nam, 
quim quoad infinitas ipccies , imb & gcnera 
iubaltcrna cognitionum, quc fieri pofliint citca 
infinitas creaturas fpccic & gencte fubaltcrno 
diuerfas , qux func poflibilcs infra quemiibet 
reimcit trauflcmdcnraliccr ( vt eo« Angelum. 

nc contra aliquos reccntiorcs L)»cci fone, folas fpccics de rebus hoius vni- ^ 
II. i J ucrfi 



jffirffrc cUft-Ml comprchcnfionem mintis rigorofam, 
fit tninu vocatam ramen comprchcnfioncmcommuniccrj 
rigtrtf*. quando in obicdro comprehenib cognokuncur 
omnes eifcdttis iblum naturalcs, item & natura- 
lcs rermini. Et in hoc icnfu dico, in prxfcnti 
ptcr communem audtoriutcm poflc Ange- 
: conccdi cognitioncm comprchcnftuam fui,& 
Angclorum inferiorum. 
ttfptndt» ^ obiewioncm verb num. J7. refpondcn- 
Sttundo dum eft , Angclum non concinere adxquar. 

cognicioncs rtaturalicer in fe poflibilcs: hxcnim 
maioriex pane in fpccicbus lmprcflis contincn- 
tiu. quod licec non inipediac , ne Angelus in fe 
cognoiccre poflit eas cognitioncs, quandoqui- 
illas rciPicit traufli 
.1. dc viuonc 
To M V s 



Oigitized by Google 

* 



iojl Rod. de Arriaga TrarStatus T)e dngeUs^ 



COgtt 

ccdc 



uecfi cflc proprias paflicuics Angcli , idecque 
has folas dcbcrc cognolci qutdditatiuc in Angc- 
Ctntri ifi. lo. Scd ccntra qu:a ,ciim iupponat Angclurn 
poflc naturalitcr cc mprchcndtrc cwnia alia 
pofhhiha, ctium ncu contcnra ia hoc vniucrio 
lc infcriora; gtatis <lacct,hnuim rcitim (pccics 
cflc proprtas pailicncs non vcro Ipcctcsclc aliis 
rcbus: non cit cnim vllim atgunicntum, vtdi- 
camus Ipccics angclicas de ns tctus cius efle 
pafliones.mfi quia naturalncr potcft ccgiioicc- 
rc has rcs : atqui alias ctiam potcfl ccgnoiccre 
naturalitcr, vt iupponimustcico ctiatn lilamm 
ttt}n>tU- fpecics funt paflioncs Angcli. Kcfpondchit ad- 
bntiluc huc, Angclo ccgriitioncm hiiuts vniucrfl ncn 
Qttmuiut. ( 0 i um tUt pcflibiicm , fcd ctiamdtbcri, idco- 
Comri tfi. quc fpccicj dc llio cffc Angcli paflioncs. Scd 
contra, quia vltra naturalcm capacitatcm no- 
4* fccndi rcs huius vniucrii nullum aliud fnnda- 
mcnttim cllepottft, vt adflruatur talc dcbitum. 
Cert4cgo ncc tnucnio , nec in vllo auctore ali- 
quod hiudamcntum vidi , pto ca (peciali cxi- 
gentia, cigo. 

rrm*m A bfolutc autcra probo illationcm fupra pofi- 
illmnntm tam, fluc talcs fpcues iint paflitincs , iiuc non; 
h /'-j 1 - q. ii a pcflibtlccit aliquod obic&um in pcrfc- 
i*m p»if- Aj onc jnfinus potcnui cognoicitiua ,quod ta- 
mcn ah ca potcntia cognoki ncqucat ; crgo non 
bcnc intcrtur , zst ngcliu tji j.trjttitcr emnt atio 
ittfrafc, ergo pottrtt ilU omma qmdditntmt 
inofccrc. Conicqucntia vtdctur bona ; ante- 
icns cft certum , quta potcntia vifiua lconis 
pcrfectiortft tncnritatc, quam lonns;& umcn 
non potcft vllo modo cognoiccte fonum. ldem 
4 contrario de potcntia auditiua rcfpcctu lucis, 
aut etiam rcfpcctu aliorum accideniium matc- 
rialium, quz non pcrcipiuntur pcr fcnius. Ncc 
fufEcit diccrc , id vcrum eflc tn potentiis marc- 
rialtbus , non atttem in fpirituali intcllcctiui. 
Hoc, mquam, non fufHcu , quia, (icut fe habet 
fpiritualts potcntia ad obiectum ipiritualc, ita 
, materialis ad materialc : ncquc vlla in hoc po- 
tcftaflignari difparitas;crgo,ucut non eftdc ra - - 
tionc potentix matcriaUs cognofciiiux , poflc 
cognoiccrc omnia obiccu matcrialia fc inft-rio- 
ra, itancque.de raiionc fpiritualis eft cognofce- 
rc omnia ipiritualia fe mfcnora. Quo argu- 
mcnto alibi vfus fum ad probandum , non etlc 
dc ratione potentix cognofcitiux fpiritualis fe 
cxtendcrc ad omnia cbicda poflibiha. 
4 J Conftct crgo , non cflc pofitiuum argumen- 
tum ad tribucndam Angcfo vim cognolccndi 
quitldiutiuc omnia poflibilia fc infcriora ; crgo 
non cft ccnum , ca omnta ab Angclo quolibct 
poifir nofci, quid dicam comprchcndi? Fon4 in 
re multt, forte ctiam omnes , poflunt , quia ad 
ulem vim comprchcnfiuam non rcquiritur in- 
finita pcrtccf io } at nobis non idco hcet cam 
omnibus tnbucrc , quia ctum non fcquitur cx 
natura intellcctuah crcata , vt iic. Quod li ncn 
fcquirur, probabilius vidtrfjr aliquas cilcpolli- 
bucs talcs naturas , fluc cxiftant aclu , fiuc non, 
qux ab Angclis non poiliut comptchendi j hcct 
quoad cognitioncm quiddiutiuam non ita cx- 
actam, probabihus putcm cos pollc omncs fub- 
ftantias fc infcriores nofccrc, vt dixi fubfc- 
ctione primi. 

Sccundo infero, Patrcrn Suarez non 
explicaflc, cur Angclus inicrior non poflit i 



prehcndcre fuperiorcm; cft ^utcm cius rati^, fm mtli 
quod lnfcrior.licerpcflit cognofccrc omncs fpc- 
eics, quas iupcrtor habct , & qux in illo contir /^,„^ r '* r 
ncnrur cmmcntcr ; non tamcn per vnicum a r nmttm- 
ctnm. fcd per multos . id quod u! comprcfaciv fuhmltt 
fioncmaitnon iufEcerc: pctir.dcac fi quis vrjo^'""** 
aclu nofccrct omnes crcaturas pcflibilcs in fc 
. ipiis,al:o vcro Dcumjvidnet fincdubiq illurn, <- 
ncn comprchcndcrct} crgo ncc Angclus infc- 
nor fupcriorcm. Infcrtur , inquam , id non fo- 
lide dici , quia , licet , quando ncn cognoicitux 
in caufsa cflcdus, ncn ccn'pichcndatur«aufl'a, 
ctiamfi nofcantur ducbus :.cctbus cauflk & cf- 
fcdus ( qucd probat cxcmplum allatum dc vi- 44 
fione Dci ; ) at fi cfttcius vidcatur in cauUa, & 
mcdia pais t ffcduum vno adlu vidcatur , altcro 
vcrb acf u altcra mcdia pars; non vidco, cur duo 
illi adt us non fint futuri comprchcnfio ouflx, 
quandoquidem iam pcnctratur caufla , quan- * 
lum penetrabilis cft ex pancobiccTi. Vndc^iifi 
rccuiratur ad arquahtatcm in pcrfcctionc, quara 
nos rcquiiimus ; non poteft cis cognidombus 
ncgari ratio comptchcnfionis ; ctgo.li Angelus 
habet virtuicm cognoiccndi in iuperiori fiib- 
ftantiam , & cffc ftus cius fubftanux in ipfo, li- • 
cet id ncn prxftct vnico, fcd duobus a&ibus, 
fan4 tllum ccmprchcndcr. 

Tcrtib infcrtur, non icCth ctiam alios negare, Tmihin- 
tdcb ab mfcrtori ppfle propne comprehcndi » »*■ 
fupcriorcm Angehtm,quia,fi fcmcl potlct com- " ait,i *" 
puhcftdcrc hos cxiftcntcs ie fupcrlorcs , poflct ""^"mft- 
etiam omncs pofEbilcs,quantumuis pcrtcdio-: rnr , /.,-/, 
rcs. quod vidcturabfurdum. lnfcnur,inquam, Ft"* 
hoc non fblide dici. Primb, quia conicqucn- < * w ? r ' i ««- 
tia harc nulla cft , Pcttft Gnbntl comprtbtndtrt 
^Muhncltm zne grddu fc fmptriortnt; trge /» m . 
fotcrtt alternm AngtlummiUt gnubkm fejm- Priktum 
pcriorem : cft cuim argumentum a mtnon ad p Tme - 
maius affirmatiue, quod haud ciubie non con- 
cludit. Sccundb , quidqutd fu de comprehen- 
fione.cum bi audorcs admittant, faltcin duo- 
bus. aclibus infcriorem poflc cogncfcere om- 
nia qua: ad fupcriorcm ipccf ant ; rogo , an ibi 
habcat vtm ca confcqucnua, Jnfertor JkhenKptr 
dnoi tttltu pottfl nofccrt v ,\ nd fupttiortm 
fpttUnt , ergo tjn* fpctlant ad omnes poffibtles, 4J • 
qnMtnmMu perfeilos, an non? Si nonvaktcon- 
fcqucntia in ordine ad nofccndum , multb mi- 
niis valcbtt in ordinc ad comptchendendum; 
fi vcrb valct, & non repuumr confcqucns il- 
lud abiurdum , ncc dcbcbit abfurdum reputari 
in ordrnc ad comprchcniioncm. 

Abiolutc putarcm non poflc comprchcndi A ^r 0ltui 
qucmlibet ex fupcrioribus a quohbet cx infc- 
rtoribus: quia, ii adhuc in prxccdcntibus dixi, ftfittm- 
dubium eifc , an poilit quemcumquc cx infc- t^mU 
rioribus ; k foniori erit inccrrbm de fuperiori- f* 1 *"* ** 
bu», vbi ob cxccflum in perfcclionc maior cft ^'i' 
difficultas ; maximc, fi vcra eft fcntcntia aflc- uutx mfo. 
rcns, poflibilcm cifcfubftantiam aUquam natu- rutibm. 
ralcm ,cui fit connaturalis vifio Dci, gratia ha- 
bitualis,&c. Si cnim Angcli talcm fubftanttam 
poflcnt comprchcndcrc naturahtcr, poflcntcrM 
lam qmddiunue cognolccrc naturajiter dorui 

eratta- vt poilibilia. quod tamen meritb a ro,c- 
ori partc Docforum ncgacur. ,H*&t*m 
, Hoc autcm intelligc dc comprchcnfionc, non * a * «** 
folum iuxta meam acccptioncm ptocognitionc**'* 1 ^'" 

procc- 



* 



Digitized by Google 



46 



jtnttlut 

f 0t,ft di- 

ttimtm 
ttmfn- 



Difp.n, ^^5^«^^4^W#^f4rt>t^ Sc&.J. 10} 

procxdentifb xquali principio: nara inhocfim-i guudfubiccla. SAl cohui, qiriairoinulns iu-» 48 

iaccrcuMi eft, rvttirahtcr nonpofleyncc qindein diciisarlirraatur icktoraaii.cuam ptii Tancncni dntta tjt- 

vnicum ex fuperiorihus' comprchjtndi ab tnfe- mtcciprxdicatum & tubieil.um. vt v:g. ijuando 

riorc; ftd 10 oroni fcnrcntia , ctiam ca, qut fo- dica, Homo efi anmat rauonale t cuaiuaauone. 

lum rcquiut pro comprchcniionc coguitionem noltra : non cnim poteft dici,qu6dfirnriLipib 

claiam cprum qux lutv cbrmalttci & tmiipcnr- iudicio.ca duo dtftinguam rattonc; oViammvli- 

tci ir/taU rc : dc hac pnim fola cogmuono pro- mui dicatn , t* tjft tdemratune ; ih:cp/ourcnv 

ccdir argumcntum i «ic. paulb unve fadum. iudicio trft tora dimctdtas : nam ciiamj wor. ibi 

Quomodo autcdi diuirotAiscuamraftrior poflit 00 vrrbo eft, fett copula propofiriotus ,tqua- co 

comprchcndcrc fupcriorcm , dtxi. abhi , ficri ipfo vidctur dcnotarcduo cxtrcma. • ih> ■• 

poftc Pco fupcrnaturalircr clcuanrc inferiorera . Credtdcrim, cam compofitiontm nihiloliud Prilaiitiii 

ad tam perfe&am cognitionem habcndam dc eflc,quam ordincm qurmdam ad prxcedcmcs *ffty)tS3 



lupcriort, quam porerat habcre ipfc fupcrior 
fuftutrtm. naturaliterde fc. mqua cicuationc nullum fiw? 
dubio apparct ablurduro. 



duasic diftinib 



ippj 



:hcni 



loncs , vnam clc prx- 



1» 



$uidfit 



I 



SECTIO SEPTIMA. 
De compoftttone fett iudtcio. 

vdicivh dici folet in nobis , ctmpojitio 



dicato,alicram dc iubicdto.: qnasad iudicuiro '^tt^ 



coilcepi.iunt vnum quid iitr reaiitcr ndcm in 
tcr fif. Vndc illud iudiciiun facit compafirid- 



Rtjceflarias cflc dixiraus , vtfcnlus ilitus iudicij <j*t**m„< 
fit, ea, qux pcr duos atttis, acfi eflent diftindra, fewiffcm 

diftintfat 

dfnitM^ 



ncm, quatcnus rclationcm dicit ad illud obie- jmudt' 
ccuro, vt prius cognitum duobus actibus dd- frtditait^ 
linctis: idcoque fi lcmiel dicamus non prxcr- " 



- 



47 



dtctictm- 

telitw 
t J 



auc diuifo t non quia conftet cx ruultisacltbus dcrr^duas appiehcnfioncs diftinccas pridicati " ' 

rcalitcr inter le diftinctis ( fuppono cnun cx li- & fubiccii , non potcft dubicari , quin non fit 

bris de Anima efle qualitatcm fimplicem ) fcd talis compofitio in acciriudici). • " • ■ 

quia ad diam prxccdunt dux apprchcrmones Diccs Primo, fine prxcrdanc , fiuenon , talcs oUtflit 

diftmdtx, vna,quafubic£tum fccundum fe.al- apprchenfiones , fcmpex Angelus v.g. dicir, w 

tcra, qua prxdicarum : $c , fi vis , ctiam tcrtia, Hamoefi ammai raiwutlt ; trgo fcmpcr dcbec ' 

qui copuia apprchcndatur : qux omnia poftci facerc cam compofitionrm. Conicquenda eft 

intciledtus coniungic per vnicum a&um aflir- bona ; antcccdcni vcroprobarur, quianon potcft 

jnatiuum, qui dicicuc compofitio; difiungit vc- vllo modo percipi, quomodo illc cognofcac cam 

tb pcr ncgatiuum , quidiuilio dicitur. lamcr- cnricatcm , & non cognofcat ciTc dnimai rario- 

go,luppouco in Angclo iudicio indiuifibili,quo nale ; crgo fempcr dcbcr coniungere ca duo. 

allcndcur Deum cflc, fcipfum cxiftcrc, &c.du- Refpondeo, negando antccedcns: non enim Rt fr x "" n - 

bitatur, an ibi fit corapolitio. . didt Angelus, Homo efi antmal ratiomtte t quia 

Vt autemin hacmatcria clarius procedamus, dum formaliflimc nofcit homincm , nofcit ani- 

tGcu 'ctm^ aducrtendum eft, duplicem poflc m prxfcnn raaiiratcm 6c rationaiiratcm : qux idcm om- 

ftfitittfi compofitionem excogitari , vnam quafi rcalcra, nino funr intcr fc , ficuc qui cx panc fubiccli 

qux in co prxcise conliftit, qubd 111 imxiieclu dicit aihedo , non ponit eamdcm rurfus deinde 

prxccflcnr apprchcnfio, & poftea fccutum fue- cx paxteprxdicaci , albedo efi albtdo. duo crgo 
ritiudicium. qui duoadus videntur quamdam • illa nomin.i,leu voccs t homo & ttmnudrnttotuu 

intcr ic compofitioncm conftiruerc, liue intcrjc lt t funt diftindx refpofcu noftri,quia per vnam 

vniantur, fiuc non ; fcd vnus tanturoprxrcqui- nofcrmus cam cnotaicm in ordinc ad accidcn- 

rarur adaiium,aquoiamabltraho:lpcdtatcnim cia ifta cxterna ; per alccram verb in ordinc ad 

alib. Vndc diflicultarcni hanc non propono fub difcurfum & fcnfationem ; vndc eas poftca in- 

cerminis compofitionis , fcd clarius, an Ange- cer fc coniungimus : acfi intuitiue & quiddita- 

ius-antc iudicium debeat habcre apprcheniio- tiuedb res concipcretur , vnicus tantum cflet 

ncm cius obiecli. Altera compofirio magis in- conceptus, vna vox, ncque ibi eflet prxdicamm 

tricata in ipfq iudicio rcperirur, non rationc fui; & fubie&um. 
quia, vr cfixi, fuppono illud eflc indiuiiibile; Confirmo & cxplicot Vifio.quiainmitiuacft, Ctnfimt. 

kd quafi ex partc obiedci , eb qubd obic&um cnamii vidcat duo, albcdinera v.g. & cius vbi- 

videtur diuidcrc, & quafi in ipio corapolitio- cationera ( vt fusb alibi oftcndi , quia non ibla 

nem agnofcerc , aliquid pcr modum prxdicari, vidcrur albedo , fed & vbi fit ) non tamcn fa- 

aliquid pcr modum fubicdi cognplccndo^ & cit vilam talcm coropofirionem, albtdo ttn 

tcrriuro pcr modum copulc. conncdcnus ca duo fed indiuifibilirer tocum videt per modiim v- 

cxrrema, licctid per vnicum prxftcr adum: nius, nec prxcedit vilioalbedinis fcomduin fe, 

quando cnim dico, Pttrtti tfi ammnl , aliqua/n & poftea vbicarionis , ac tandcm vtriufquc con- £l**Dtw 

vidcor iptcr ea duo diftindtionem agnofcerc, iunciio: vndc dixi alibi, Dcumnon cognofccre 

auc faltcm per modum diftiniftorum videor ca permodum compofitionis & diuifionjs , fcd in- J^, 

duo cognolccrc: idcb cnim ti tfi vocatur copu- diuifibdttcr ad modum , quo potentix noftrx 

la propofirionis, qux exrrcmum conncdit ; co- cxtcrnx fua percipiurrr obicdta , & corum vbi± 

pula autcm fcmper dicit ocdinctp ad duo. Eft cacioncs. • - .„ 

auccm valde dirlicilc explicarc , in quo is modus . Dices Secundb, Saitem in iudiciis negatiuis OhiiSit 

concipicndi confiftat,lcu quid illud fit, ncc po- necclTaiib dcbcr cflc , non quidcm compofitio, S"** 4 *" 

teft cum fundamcnto ab Angclo eacpmpolitio fed orcwillc ad duo: naro qui dicir, Homo nott 

tHttt «k, cxcmdi » nil * ' n ic P"" 5 ^ 110 «plicctut , alio- ^^ar/M.iam ibidiciiduo,homincm,acequum. 

tam itm- ' quin ncgabunus illi quodrfitfcimus. . Rcipondco , in his nullam efle difiicoiatcm: ktfptmtt*. 

fefitttnim Dicccquis , cam compohcionera cflc rationc cura cnim horao realirer diftinguatur ab equo, jo 

ejji mOm noftia, quia pcr rationcni prxdicatum diftin- qubd concipiancur tx duo , & non vt idcnufi- 

i4 caw 



Digitized by Google 



iP4 Rod. de Arriaoa* Tra&atus ^Bt Angtlu. ;\ f -l 

cata intcr fe, non incladic yllsm repugnantiam. norv poflc finecompofitione rcm dcdarari.q.i» 

\ - An aurein illc actus proccdat i duabus fpede- debcrconiungere jeu componcir conccptum il- 

bus, vni de hominc, alteri dc cquo, dicujra «ft lum, quc-m amca habcbat de hominc.cum alio 

fupuiv-trescfti prxlcnti diificukatealicna. nou6conccptu altediiiis , codcm prorfusmodo 

Exhis crgoconftat, pundtum prxlentis dubij ac nos, crgofacir tunc compofitioncm. Refpoij- 

totum reduci ad pninam difficulurern fupra deo, co cafu non vti Angdum prima fpcrie, 

pofitamj idcb fi oftendcrimus , Angclum non quam dc homine habebat, fed albcdincm lllam 

fndigct» prxuiis iis inadxquatis apprehenfio- v.g. in ie , -9c homincnf ac vnioncm inttiitiue 

nibus.tliuiul oftcndcmus y ncc primam necic- cognofccrc oouo conceptu indepcndcnci pror- 

cundam compofitioncm iii corum iudiciis in r fus a priori , quctn dc hominc habcbat : ac & 

il-V ■ uenirii •« .« : . : ' ' diccrct, Vidco homincoi, albedincm,& vtriuf- 

ConluH- Cowctvsio crgo prima fit. Angerus in quevniooem. 

turPnmi, his, quxclare, cuidcntcr & immcdiate cogno- Qupd li vigcas , Ergo tunc prior ille concc- Riftitaik. 

-*«• fcu.non prxrcquuit apprchcniioncs diftmctas, «tus crit impcrtiucm, ciuiaiccundus cognolcic 

i"t*'''£* »deoquc non cognofcit componcndo aut dtut- homincm , Ucut pnor, & prxrerci albcctinem 

(mj ^^dcndo. IciD.Thomas qu.58. art.^.cc Thomt- fihi vnitam; rcipondct P. Suatcz, ncgnndo 

nvfch , *o* Oxibi, vEgidius, rVw-ndus , & alij , qoos rcfert confcqncnuam, quia pcr fccundum conccpcum "*"*' 

frtrnjuirt^ p.Suarez lnpri cap.ji. qui finc diftin-cione, & homo lolum in obhquo cognoicttur. Solutio s,;^ 

ri,»pfr$- vfrtucrfjliier ncgant Angclis otuncm compofi- hxc dura alioui vidctur, quia ii Anmlus dicit, Sunrui»- 

d'il'm"ff!u tioncmtipfcvcro Suarcz num.6. conclulioncm Pttrtu tjl atbtu , crgo homincm noTcit in rc- "trtR. 

Utta\ n»n hanc nofttam dcfcndiu Ex didis vcro i nobis c>o, non vcro in obliquo,eodcm plarcmodo 

ntfiutotn- paulbanre t*acilis ratio dcduciturt cumcnim nuo rtos. Nthilominiis defcndi adhuc potcft XofpomU» 

ftntni* Angclt mcucanwr clarc & quiddiutiuc rej^ac do&rina Suarij, & rcfpondcri, hommcminob- JJJJJJ "f' 

Jiltt'»** prout luntin ic^nonreqdirunt vllomodo prx^ liquo idco tunc ab Angelo noici, quia non dicic 

fiMt' <n*> ccdcntcs appcchcnfioncs, vt dctcrmtncntux;fed tunc Angclus, Homo tslatbtu, vt contcndit ob- 

«tnfionm. indnulibilitcr cognofciint cO modo , quo pauld icdtio; icd y Albtdo tfi mhomine, intucndo cbre 

antc de vtfu diximus : vidco cnim immcdiate vnioocm albedinis cum hominc, vt dixi. Sc- Ktffmdt» 

hbrum illum lupra allcrem , ncc aftirmat ocu- cund6 potcft obic<2ioni lccundx rcfpondcri, Sumd*. 

lus , Ltbcr cft iupra aircrcm , ncc vllam facit nullam cflc difticultatcm , ciiamfi tunc conce- 

5 1 coinpoliuoncm, ncc prxuias rcquirit apprchcn- damus, cumdcm homincm duplici adu cogno- 

Jioncs, vnan»dc libro, altcram de afterc, &L tcr- fci,& vtroque quiddicatiuo , vno folum homi- 

tiaui dc vbicationc fupri. nem, & alcero cum albedinc Cmul: ncque cnim S i 

Conclufio hxc amplius dcclarabitur aliqua- idco fcquimr^flc otiofum aliqucmcxillis, quia 

rum obicftionum , qux ficri poflunt comra il- quando. dincrfo modo obicdum cognofcicur, 

bm,folutionc. nulla cft in mtelleftu otiofuas.vtalibi ixpedixi. 

oHtBU Primo crgoobi jcitur, Intcllcdtus noftcr fcm- & ncceflario hoc dcbct admittere Suarius, om- 

Vnmn. n cr facit ciultnodi compolitioncm, cuam in his ncsquc benc fcnticnces : nam qiiando Angelus 

qux immcduce intuctur : nam licct vtlusnon nofccnsqutddicaciuc Petrura vnico aiftu v.g. & 

cucat , tsflbedo efi fmpri afertm ; li tamen id alio lconcm , poftca autcm tcrtio zCtu , iudtcio 
quodoculis mtuemur, vclimusracntc dcclarare, • fcilicet ncgauuo dicit , fttru» non tfi teo-, ncccf- 

acbemus ad cam compofitioncm rccurrerc; fum eft vc in ifto fccundo iudicio in rcdio cog- 

Mbedo tfi vbuata tbi. quo a£tu fit formahfli- nofcat itctum qutdditatiut aliqucd cx obiccliJ, 

mc compoiitio. Rcfpondco, vcrum quidcm qnx per altos achis diftinclos nouic.etiam quid- 

cflc , fxpc fieri i nobis ctiam in talibus caflbus ditatiuc . ncc potcft dici, cum icncri tunc adus 

compohuoncm , quia vtitur intcllcdtus cogni- priorcs dcponcrc; id cnim finc fundamcnto 

rionibus abftraitiuis & impcrfcciis, illi v.g. dicerctur. • 

quam dc albcdinc fccundum fc habcbat , & Secvnda concxvsio. Qjiando abftradi- Centhtfo 

quam dcvbicationc in cali lcco, abftrahcndoab uc & obfcure, 6c quaii difcurrendo Angclus Stctmda 

hacalbediue, vcl alio quohbcr corporc: & tunc cognofcit aliquod obiccuim , ncccfliim cft vt *}> A *l'' 

opetatur, quafi non vidcrct immcdiacc cam v- componac non fcciis ac nos. Id quod redc de- 

nionem: at Angclus ciim habeatcas omncs cog- claratur a P. Suarcz iupri in actthus fidci , fiue ntw t imm 

nitiones claras & immcdiatas , numquam rc- humanx,fiMedimnx:nam priusquim ifti pro- rtmnkfita- 

curritad formanda uidiciatali modo, lcd vclin politioni, Dttu ttt trtntu &■ vntu, aflentutur 

ptimo iudicio, vel in alrcro omnino iimili pcr- Angclus, cportet vt apprehendat terminos, imo JSSj* 

icuerac. Qtu>d fi ctiam nos in primo co iudi- & motiua ad credcndum hoc ; quibus adhuc \ H „ tt uU 

ciointuiriuo pcrfcucrarcraus , numquam circa ppfttis,«ft m potcftatc ipfius aflcnun autdiflcn- apufttt. 

tales rcs habcremus cittfinodi compolitioncm: titi. Et ad noc facit , quod docct D.Paulus; 

natu acJuj rtlc intcllecxus , qucm dc albcdinc Qjtomodo crtdcnt ,fi non amdttrinit ( quodidein V****' 

vbkau cx prxfcuti vilione habuimus, non fuic eft in Angelis ac in homintbus; ) illa aucem au- 

magts compolinis, quimipfaextctiorviilo. ditiocft apprehcnfio, quia per tllam formalirer 

_. Obtjcitur Sccundo, hanc dodtrinam vcrara non iudicat Angclus , fcd foliim apprchcndit 

J*_ quidcra eflc, quando Angelus nofcit prxdicau rcrminos, quibus poftei vel aflentitur credcn- 

idcntificau rei, v.g hommcm ck animal ratio- do , vel non crcdcndo diflentiuir : arqui fupri 

nalc : tunc eniin,iicut inobiccto nullatft com- oftcndi , totam compofitionera in nobis ncrt 54 

S 1 politto, i» ncc in a&u: at quando Angclus no- ptoptcr cam dcpcndcutiam i prxuiis apprehen- 

• itit homincm v. g. habcntcm aliquod accidcns, iionibus ; crgo crit <tiam in Angelis , vnde in 

maxime quando de nouo illud habct, vt homi- hoc iitnt Angcli nobis omnino parcs. Idcm cft, 

nem cfle album aut caltdum , qui antc non crat, quaudo non certo, fed opinaado cx variis con- 

ic&uris 



Digitized by Google 



Difp.n. De indijferentia intelle&uf angelici^c. Se&.S. "loj 

iectutis Angelus aliquam vcritatcm dcducitrir- inucniri per diltin&os folum rationc aut vir- 

ca adhis v.g. liberos , quos immediatc non in- tualitct, dixi in matcria dc fucntia Dci. 
tuetur, vcl circa futura; & deniquc rcfpc&u . . 

omnium corum , quorum non habct ccrtam SVBSECTIO PRIMA. 

cK,«, ^ 0 *?^»» mtet^^cogpwtmcm. Puma tars noftrs fcnterrtu. 

Fortedues, Angclus habens ahundc quid- * J J 

ditatiuam notitiam acluum eorum , faltcm vt oncivsw fit. Circa ea obicfta, qux v, m » c»h~ 

poflibilium , cum primum dantur lurHcientia V-/ quidchtatiue & euidcnter cognofcit, non 'fi> 

motiua ad iudicandum , potcrit habcre talcm admittit per fe Angelus difcitrfum. Hxc clk ^'t tlum 

cogmtioncm afTirmatiuam finc compofitionc, communis inter Thomiftas, dc qua P.Suarcz ^iJaSh 

qualcm habuiflcc, fi non prxccfltflcnc ciufmodi cap. j j. Racio cft, quia in his, qox eividcntcr & tt , r^quid- 

apprchenfiones ; ita vcdiuerfitas fe folum te- quiddicatiuc cognofcit vnico indiuiftbili a£hi, duiatui 



I ex partc prxtcquificorum , non autcm cx nofcit cauflam & cfrcdtum in ea coniencum, & "X"'"» " f " 
parcc iuctirij fccuti. Rcfpondeo, ld omnino rc- contra incfte&u cau/Iam ab eo rcfpedkam; non 
pugnarc : nam cumac~tus illc fic neceflario abf- ergo poccft cunc vlreiius diicurreie. Dixi pcr tUfiell. 
tra&iuus , non potcft Angetus illum faccre in- /r,proptcr limicationcm in fcctinda condufione 
tuitiuum , & confcqucntcr ncc potcft dli darc poncndam. 

eam formalcm & inirinlecam indepcndcntiam Obijcies Primb, Aliqux funt vcrirates per olittl.. 
ab apprehcnfionibus prxuiis ; fed ncccflarib (c mediatx , id eft, qux a nullo imcllectu cog- p, t mu. 
acluv illc dicct ordincm intrinfccum ad cas, nofci poflunt,nifi in aliquo mcdio.ergo refpc- 
non alitcr ac noftti omncs adus , quos ob &u illorum difcurrit Angclus. Vafqucz ncgat 
eum ordincm dixi fupra* faccrc talcm compo- anteccdens: P.Suarius illud diftinguit, & bcne: *£''**** 
ficioncm. fi enim, ait, vericas fit exiftcns, nulla ctit quae * 5 "'* ^ **• 

immediatc nequcac cognofci, quia in fc poccft 
SECTIO OCTAVA. vidcri, ctiarofi non vidcatur cius caufla , i qui 

tflentialiter pendcc ; fi verb veritas fit adhuc in 
Dt dlfcurfu aAngelorum. llanipolTibilitatis.aliquacfunt.qux ncque ab 57 

Attgelo pofllint cognofci, nifi in aliquo mcdio. 
55 ^ vpponendvm cft, tripliccm poflc cflc dif- V.g. cclipfis futura non potcft in lc cognofci, 
Tripltx t/l »3 curfum. Primus eft , quando vnico actu dcbct crgo cognolci tn motu iblis & lunx vf- 
dijtmrfm. reali cogoofcitur vnum obieclum in alio, v.g. qucad oppohtionem intcr fc, qui motus eft 
trimm cognoftens cauflam nofcic tbi contineri cflc- caufla cius eclipfis. Dixi , hanc diftinctioncm timit» rt- 
t^ft^dlm ^ UID » x ^ eo crFcdtum vt poflibilcm in eo cog- cfle bonara ; dcbet tamcn intclligi nacuraliicr /t-mfiorMn. 
■vnt »8* nofcir. Difcutfus hic didtur virtualis,quiafor- loquendo, quia diuinicus poflec infundi Ange- 
vmm tb- malitcr cx partc cogninonum non tranfit imcl- lo fpccics intuitiua cclipfis futurx in fc, & non 
UBumi* \c£tas cx yna ad aliam, licct pcr vnicam cogni- incaufsa, ficutde aliis obicdtisfuturis. 
•lu »»/«- „ onem tianfcat ex vno obic&oad aliud. Dc hoc Refpondendum ergo eft obic&ioni , admit- Htfpml» 
autcm dubium non cft, quin pofllt Angclo con- tcndo antcccdens pro prxfenti quacftione , nc- «*/W«S 
ucnirc : cft cnim perfcciiflimus aduis, quiain gando tamcn confcquentiam : quia ca vericas "^**"" 
fuo obieao ptimari6 penetrat terminos, quos iicct cognofcatur mediatc , cognofcttur tamcn 
talc obie&um rcfpidt. Vndc & ipfi Dco non eodem actu quo mcdium ipfum, &confcquen- 
repugnat, imb neccflarib d conucnit, dum in fc ter fine difcurfu fbrmali. Et hinc rcfpondetur I ^ K J** !i ' 
cteaturas,& i*c in creaiuris cognofdt. etiam alij obicctioni, qux poflct ficri ex rcbus ' f /) # J!^l 

Sk***m Sccundus ergodifcurfus cft , quandoex vna fuiuru, v.g. circa cchpfin folis , qnx fine dif- tjr. 
cognicionc pcrgimus ad aliam occafidnalitcr; atrfu non videtur pofle ab Angclo cognofci. 
* quia pcr illam cxcitatur fperies dc ahoobicclo: Refpondetur , inqnam ,eodcm .ittu quo An- 
quo icnfu cttam non negatur Angelo diicnr- gelus nofchr motum folis & lunx , noiccrc et- 
lus: nam proptcr fimihtudinem obieuorura in- tam cx codcm motu fccururam cclipfim; vnde 
fitur fc,potctt cx cognitioiM: vnius excitari ipfi fpe- nuiluseft ibi fbrmalis difcurfus , fcd cognitio 

/uMlittr. clt5 j c jj^cjo t vt m nobis fxpc contingtt. Vc- cfiectns infua caufsa pcr vnicum aftum. 

rum hic non eft proprii difcurfas. Obijdcs Tenib , In materia dc fcicnua Dci 58 

Aduerce tamcn contra Donnuilos,in eo etiam 1 me diftttm , ex cognicione Dei comprchenii- omtftit 
- difcurfu requiri prioritatem naturae vbiiu cog- ua fui & creaturarum in fe,oriri aliam rarionc r,r "*- 
nirionii rcfpcciu altcrius: licet enimnon fic fbr. ooftra cognitionem, qua creaturx nofruntur in 
maliter confequcncia intcr illas ; ca tamcn , qux fc ipfis , & in tctjto; crgo Angelus etiam fi no- 
cxcitat fpeciem pro alcera , debet cflc fine dunio fcat quutdirat iue calorera in igne , poterit inde 
e natura ptior altcra.Vcruzn autcm debeat.in co- aiium sdtum realitCT diftindcum eliccrc, qui ca- 
^ dein inlUnii rcali exiftere, »n fufficiat prxctflif- lorem in fi: feu in re&o cognofcat ; ille autcm 

fe pnus tempore , vt vidctur condngete in roe- crit difcurfus fbrmalis,crgo. Rcfpondcopclum g,^^, 
. monanoftra, dixi hac difp. rtum.10. vbitam- illumomnino poflc habcri ab Afigclo. Quod J 
quam probabilius hoc vltimum docui. fDfridemcr probarum cft ;i me loco citato dc 

TTtrtiui 6> Tcicius ergo i piopnus difcurfus eft, qasn- Deo. Et vidctur eflc eadcm ratiopro Angchs, 
tyt ru ? do cx ajiquo mcdio cOgnito infcnur coniun- cum hactamen differencia, qubd Dcus ob fim- 
^SSl. duerum cxtremorum intcr fc, qux cpgnita pticttatem funimam nOn poteft illum adltum ha- 
' funt vt identifkata ilii medio ; vel c coutrario bew realiter didtin&um ; at in Angalo, vtpote 

ncgantur inter ic, quia cognofcuntur vt diuifa realis compofitionis , & plurium aftuum intec 
in rocdio. Hic aurem fii per adus dtftinclos fe etiam reaiiter diftindorum capaci , potcft ct- 
" * ii nam in Dco aiiquatido pofle iam realrter efle diftincius ; nego tamen iilum 

efle 



Digitized by Google 



io6 Rod.de Arriaga 

etlc difcurfum formalem ,dc quo agin.us: nam 
liic ncccllarib debcr orin cx przmillis, in qui- 
bus duo cxtrema identificaucur cum vno mc- 
dio,& indc dcducuntur vnita intcr »c ; nihil au- 
rcm ulc habct przdidus adus , qui non infcrt 
cognitioncm noux idcncitatis , fcd circa idcm 
proriiis obicdnm antca in obKquo cognttum, 
nouam cognitionem eiulciern in rcdo. Qubd 
fi adhuc vtiis infiftcTc, & dicas cam cognmo- 
ncm vocandam diicutfum ,quxftio crit 4c no- 
minc, in qua, rc inrclleda, noncrotibi contra- 
- 9 rius. At in concluftonc noftra non ncgamus 
Anrcto talcm difcurfum , fcd illum qui finc 
comroucrlia ab o-mnibus iudicatur verus dii- 
ctirfus. 

Qu*rt* Qiiarto difficilius obijcies, Poteftabquando 
ttitOn rrs iuttira (ahoquin ccgnolcibibs naturalitcr 
iifiiahir. abAngclo) pcndcrc a concurfu duarum caof- 
farum , ciun vna alra tcrtia. idt Angdus cras 
v.g. futuram eclipfim, liit ctiam alium planc- 
t.nn habiturijm concnrfum cum altero: cx qui- 
bus duabus cauflb, cdipii fcihcct, & altcrocon- 
curfu , pcndet pluuia , aut vcntus , aut quihbct 
alius cftcdus.ita vt vni cx llhs cauilis ccflantc, 
talis non iequeretur cftcdus: tnnc lic argumcn- 
tor , In tah calii cciiplis ftitura cognoidcur ab 
Angelo pci - diucrfum adum ab co, quo di- 
ucriortim planctarum concutfus : cum cntfn 
unt obieda inrcr (cdifparata, non video cur 
?.S*mt{ m dcbcant vno adu ncccllarib nofci. imb PSua- 
mt, Ar>it- rius diccrct, ncn poflc vllo mcdo vnico nolci, 
lumr.tn q UU non r cpra icnrantur cadcm lpccic:crgo 
tunc nccellatio dcbct habcrc tcrtium adum, 
mtwKi qnoinfcrat, Ergotnt pluuta. Patcccenfcqucn- 
w/#r/#A/-tia, quia neutercx illts adibus pnonbus nolcit 
t*r*t». phiuiam : cum enim quzhbct ex illis cauflis 
icorfim furapnsnon intciat pluuiam, rcpugnat, 
vt cognitio vnitts cauflxdicar,/7»«/<* tru: cog- 
nitiocnira fcu comprchcniio ccliplis ibliiiudV 
cit , Htc tchpfis , Ji dccttUt dlttra comutiiltp, 
CJtujfabtt pluumm; aii.c vero cognuio Iblum di- 
^ cit , Ertt talu ceniuntti» : nccciliinuro ergo eft, 
vt tcrtia cognitio (cqiiamr , quz dicac , Erg» 
trit pluum. Potcft cigo diicuncrc circa hzc iu- 
cur.tctiam natusatia, <k quoiltm catiflas necefla- 
rias cognoft i c euideutcr. 
ttftitnit- Rclpondcrct forte aliquis , in eo csfu poft 
•.?!« duas illas cognitioncs rchiltart tcitiiun alum in 
Vrimi. Angelo , quz iccundb cognoicit cum concur- 
fum vtnulquc caullx,& Itnuil inobliquo fccu- 
turam iudc pluuiam , tk lic nondan locum vl- 
hun difctirlui . Similcm rcfponlioncm tctigi 
dilp. 10. dc vilionc Dci .1 num.44. eamqne rc- 
mfrf/i'*- «eci Primb , quia gratts oinuino ponit cercium 
">c ilhim aduin,itcrum cognofcentcra indiuifibi- 
litcr cauflarum concutfum, cum (Ufiiciat tcriius 
(blum illatiuus pluuiz. Secundb,quia inccUe- 
dus angclicus informatus duabus illis przmif- 
fis, vna, qui nofcit futuram cclipiim talcm cfle, 
vr,fi concurrat cum alcera aliorum plancurum 
coniundionc.ncccflario fit illatura pluuiam;& 
alia,qna nofcit futurara eam coniundioncm, 
non potcft non mdc determinari ad intcrcn- 
diim, Erge trtt plnMia, iiuc fcmel habcatahura 
adnm indiuilibilcm , quo noicat ea omnu , fiue 
non. Et ccrtc magis ncccllany cogirur intcilc- 
tlus ad cam ill.uioncm , qu^m ad cognolccn- 
duin rurfus vnico adu id quod ptius pa duos 



Tra&atus De AngeUs, 

noucrat. Ad hoc enim nihil vidcrur cogere.ad 
akerum verb cogit ipfa vis conlequcntiz.Ncc 
dubitandumeft, fi Angclus vidcrct Pctrum c- 
oaginato gUdio e cubiculo egrcdicntcm, Sc 
pulb pbft alio adu diftindo vidcrct in cubi- 
culo Antonium occifum;magis runc dctermi- 
natum fbrc rntcllcdum illius ad inrercndum, 
Ergo Petrus hunc occidit, quam ad habcndum 
vnicum adum, quo rurfus nofccrct Petrum cx- 
ijflc , &c Antonium efle ocdfum , crgo non po- 
tcft ibi negari dilcurlus. 

Rcfpondcbis Secundb , Angelum eflc mca- <>t 
pacem difcurfus , & idcb iu co cafu non pofle 
nabcre illanoncm ilhm, lcddcbcre [K-raltcrum 
adum indiuiiibilem totum illud cognofccrc. 
Scd conrra ,quiain hac folutionc paitur prin- Ctmitfi. 
cipium: argumeotum enun probat.non iolum 
cilc capaccm , ver&m & dcbere ncccflarib ha- 
bcre difcurfum : (blucio autern dicit,illum non 
habere, quu non poccft. 

Ec vc magis dc ei pccitionc ptincipi; con- NMt.wnk 
ftec, aducno, idcb przcise ncgan pofle Angclis f*"»' pf~ 
difcurfum .otiia cum fcmpcr habeanc quiddi- wiMMjf* 
caciuam cauflz cognitioncm, co ipfo vnico adu t *t[m. 
cognofcunc Sbi cfteduin. At,vt in obicdione n,^^ 
probacum eft, quandocffcdus pendcr acfuabus 8i**it 
cauflis , quarum quzlibet diftindo adu nolci- 
cur , ncuccr adus habec virtucem cognofcendi " 
fcruturum abiblute cffedum,quomodocumque 
accipiancur,fiue icorlim(vc fic cnim cftres ccr- 
ciilima) fiue copulaciuc: quia,li neutra cognitio 
allcrit, Plunt* trit, ctumfi fimul accipiantur, 
vrraqtie cognkio non diccc , Plumtt trtt, quia 
pcr coniundionem duarum cognitionum non 
poceft formaliccr cognofci nouum obic&um, 
quod pcr neutram ilUrum «ngcKuur, vt pcr fe 
conftat: crgo cum illi adus non dicant turu— 
ram pluuiam ,tunc ccllat ratio , ob quam An- 
gelts porcrat negari difcurfus , & conieqnen- 
cer obiedio pohu bcne concludet, lbi dcbc- 
tedart. . 

SVBSECTIO SECVNDA. 
Dh* vltinut psrtes fententt*. 

Sit ergo Secvnoa conclvsio. Peracd- 
dens circa ea obieda, qux Angelus non in- 
tuctur in fe vc exiftencia , (ed in caufsa cogno- 
fcit, poceft habcrc rhfcurluf , quando ex dua- 
bus tUuerfis cauflis procedir illud obiedum , & 
ciiiullibcr cauflz poficio diftindo adu cogno- 
fcicuc. Hzc videcur liiflicicniifiime probau ob> 
icdioae quarta przcedencis fedtonis} nullus 
tamcnl viderar (ingularicer hxc obicda exdpc- 
re,(ed folumea de quibus in ccrtia condufionc. 
fi umen rcs benc confidercrur , cft eadena racio 
de his, & de (bqucnci bus , de quibus fic 

. -TiRTiA conclvsio. A forriori- circa res 
occuha s , fiue prxfcnrcs, fiue futuras, quatcum- 
que naturalitcr non cognofdt ccrcb & euiden- 
ccr, potcft Angclus dilcurrcre. Hanc cenec Pa- 
cer Swarcz fupra.pto earoultos refercns audo- 
res, icbenc illam fuadcns. Probacut eodcm 
cxcraplofuprdallaco dcaifcnlu Hdci, fiue diui- 
iiz, fiue humanz, vbi neccflarib Angclus dif- 
curric : cx duobus enim iftis ^dabvn.Deu* auc 
Pttrm , v.g. vtrsxeft i» fuit Jtilu , Cr hoc dt 
f*ci» tUcit ( quz obkda tunt prorfns diiparaca, 

ck pof- 



Cmelufit 
Ttrtis tfi , 
^Anttium 

f-ffidtf. 
curttrt tir- 
ttrtit- 



trrti B*B 
ntfdt. 



Sumrt~y*- 
rtti 

m ttftn. 



Digitized by Google 



Difp.n. De inclijferentia intelleftus angelici } &c. Se£h8. 107 

& pofliint nofci diftinctis a&ibus) inrcrc neccf- vcrum , ctiamfi abfolutc poftca ,obicctum ncn 

fatio , Ergo hoc vcrum efi. Simiiucr circa re* lic exticurum. ; 
futuras Iiboras aut iccrcta cordis cx aliquibus Aducrro,aliquandoconiec'hiras& pfxmif- 

conicdturis cognicis infcrt, Ergo ulu rcj crit, fas omrtcs vnico momcnto ab Atigclq COgftolcii 



vc],Taiem& taUmaiium habtt Pttriu,6cc. eb qtiod iimul vcriutcs iiJa.* occ.urrant , ali- 

oiuBi», Diccs.codcn» a&u, quo Angclus nouucon- quando vcro fucccftiuc vna poft alum ; irf 

icdtnras , nofccre ctiam ipfum crTectum poftei>. vtroquc tamen cafu co inftauu , quo inrercur 

fccuturum , ilne vllo tamcn difcurfu, iicut fu- concluiIo,dcbcrc citis vuiufque praroiiia; cog-, 

pri diccbamus dc eclipii futura ex motu folis niuoncm exiftetc fiiritlL, qttu ( vc in liblis dc, 

&lunx. Animi probaui ) cum ptxmidx concurrant il^. 

Sed contri Prim6, quia fxpe vna conie&tt- Juminando intclLchim, non portttnr m con- 

Ctntrk ra vc l alrer», qux- pcr vmcum aciutn cognofci- cluiioncm inflttcre, niii ambx cxiflant co pljnc 

trim. tur.non oftcndit iuificicnter fururicioncm , vcl momcnto, cjuo conduiio infcmrr. 

cxiftcntiam obic&i ; tunc autcm oporrcr , vtcx Veitim ad probandum , non poflc Angcios ot-jti,, 

oinmbus conicdturis iimui fumpus &cngnitis in vJlo cafu difcuricrc, obsj.ics cum TantuTo 

pcr diuerfos actus infcratur poilea tcnius , quo cptxft. j. dub.tf. cjuu li Angcli poflcnt dilcur- *"°> An - 

afleracur,£rg« obttiium ertt , quia jd ncn crat rcrc,lcquerctur r*tton*lt fcu dijcurjtuum , cjtix j^" " ;u 

cognitum , imo neque pocerat vllo ex a&ibus cft vlcima & propria drftetcnua homirtis, ctlc dtfturwt 

prioribus. etiam communcni Angehs. quod tft abfur- ftjfi- 

Contra Sectindo , quia, licct vnico adtu ea dum: nam duo gencia ditterfa non poflurit ha- 

on.nia cognoicanrur , id cft , on.ncs conicctu- 'bcrccamdcm drftcrcntiam. RefpondcoPiimo, Rtfptndt» 

rx, & ptr illum actum, criam cognofcatur ,illas ncgando fcquclam: nam rauonaic,prout eftdif- 

oftcndcrc probabilitcr fuuirum etfecium ; ta- fcicnna homiuis , dcnocac etim non vrctimquc, , 

mcn per ilium acium non dickur lllum futu- fcd pct fc cftc difcuriiuum ; at Angelus noncft * 

rum abfolutc ; quod longe diuerfum eftjcrgo ntii per acctdens difcuriiuus. quod iuftkic, vr 

quando Angelus abfolute fe dctcrminat,motus non dicatur cadcm Angcli & hominis diffcrcn- 

iis rationibus ad diccndum,£rg« erit, U dcbcr tia*. Sccttndo refpondco.cancedcndofequclanii 

faccxc pcr a&iim diftindrum , & confcquenter ncgando vcro in ca vllum clfc abiuidum. Ati 

pcr difutrfum. Conrirmatur: quia ifte fecun- piobationcm ncgo, duo gcncranpn poflc habc- 

dus adus, quo Angclas condudit, £rgo trtt t rc cafdcm diftcrcntias. £t nc, JpngiUs abeamus, 

poicftcfle falfus ; primus autem fempcr cft vc- cniis ncgabit animal etiam ie&c diuidi non ib- 

rus, licet obicclum non ita futurum iit: nam lum per rattonale, fed etiam pcr intcllccliuum? 

primus folumdicir, htt comeiiur* ottendmnt hoc modo, Ammal aliud cft intclle&iutira, 

frobnbtltttr tjfe ttlem & talem rtm: fecundus aliud non intcllc&iuum;& umcn t\ tntelltSH- 

abfolute dicit ejfe. Vndell res nonfit,hiceft uum in omni (cntcntia cft commune Angeio, 

falfus, primus vcro verus. quia vt conietlurx Dco & homini.qui titnt fub ditteriis gcncti- „ 

iint probabtlcs, non requintur obicdum iu cflc bus. Item cognoititiuum eft diifcrcntia corpo- 

abfolutc. ris,quod dimditur pcr non cognoicitiuum , 8c 

Dlftrtnti» Hinc intclUgcs diftcrentiam inter bonoj & pcr cognoititiuum : omnc cnim icniitiuum cft 

nutrbants n ulos Angelos, quoad pundtum prxfens,quod cognolciriuum -, vndc,muutis tcrminis fcnlitiui 

Jnaiu "^ 1 cx U1,DUS prarmilfis inferunt ixpiilime in cognofcititium , tradi poccft ca diuifio ; ca- 

9 » c- j^ wl ,.*corifcqucntum deiHeJfc, id cft ergo erit , vcl dcm auccm dirfcrcntia cft concradiua fubftan- 

Humfrf trgoejl; vndc (xpc falluntur , vt dubolus Ixpc rix vt iic. bene cnim iubftantia diuidttur in 

ftn$. circa Chriftum Dominum : iam cnira infcrc- cognoicitiuam,& non cognofcitiuam. Qnpd (1, 

bat , Ergo ejt Dtw, cx prxmiilis probabiiibus; vt ahbi oftcndi pcftc rieri , admittacur pt flibilis 

iara vcro cx aliis pro contraria parte infcrcbat, fubftantia macctialis intclicdiua , quis ncget, 

^ Erg o non ci~l DtHt. Boni veto, quia ilatui bea- t« inttlUtitnHm cftc dilferentiam & gencris ma- v . * 

titudinis, qucm lubent, fallacu rcpugnct , Si in terialis,& iubftantix vt iic? Ratio eft, quia, erfi *"*'*• 

diicurrcndo non ducuntur patlionc aur affeciu, diftereoiix vidcanuir clle cxdem, dum con- 

fcd prudcntcr omnia perpenduntjfonaflc num- iunguntur cum diuerfis gcncnbus,confticuuiu 

quam inferuiu confcquentiam dc incflc, ied de limplicitcr diuerfas fpccies ; ncc cft tatio, cur 

modo, ideft, Htt ceniciinrtt frobabtltter ojten- dux ipccics dcbeatu & in gencrc, & in diife- 

dnnt remfut»ram,ergofrob4bttStererit. Qux rcntii cflcdiflimilcs, & non tufficiat.fi in vno 



tnnicquentia icmpcr cft bona, & confcquens cx illis differant. 



♦ 



DISPVTATIO DVODECIMA. 

> 

*De iocuticme angelicli'. 

o s t a&us intcllccttu, quibus quo- difficultas, qiiandoquidcm Angcli non poftunt, 

dammodo nobiicum intcnus loqui- co quod pure iinc fpiricuales, vti vocibusaut 

mtir, iurc mcrito fuccedit lutucio ex- fonis materialibus , alia autcm iigna fpiritualil 

M ccnor, qtii alns noilros rnanifcfta- non videntur poflibilu; non apparcr, qu i pollit 

mus conceptus. Dc hacditiiculuic fusc diipu- Vnus cum altcro loqui ; cutn ramen omnino 

tant aucTores in prxfcnti ; maximc autem Pa- ccrtum fit cx Scriptura & rarione. eos pofle in- 

tct Suarcz a cap- 16. Confiftit autct» m hoc tou tcr fc loqui : pcitinct cniin ad pcrfcctioncm an- 

* gelicam, 




Digitlzed by Google 



m t*- 



108 Rod. deArriaga Tradatns T>enAngclis. 

gclicam , &■ ad rcmpublicam politicam , quam fatear, mihi viderar hxc fcntcntia qucad pcfli- 

conftittuiht , vt pollint intcr fc conncrfan, non bilitatcm locutionis eiufmodi ommno ccna , vt 

S.P»»lm minus'quini homincs. Vndc & Paulus 1 .Cq- iam oftcndo lolutionc omnium diflicnltatum. 

rinth. 1 j. linguas agnofcit Angclorum : St Im- non tamcn idco dc facto ccnlco dcfet.dendam; 

guit heminum lotjtmr & stngtlornM , &c. «rgo habcnus cnim faciliorcm viam. Ncc quxcum- 

cis tiibuk vim loqucndi. Et licct rbrti quisdi- quc admittimus diuinitus pcflibilia , continub 

cat liirtc non infcrri cos intcr i'c loqui, lcd no- dc facto ccgimur ponctc. Vidcamus crgo quid 

bifcnm per vcrba matcrialta; nihilominus non contra obijciatur. Primb.hxc figna dcbcntcfle f,i mat9 . 

debcl Ita limitari locus Pauh , maximc cura cx qualitatcs rcakrs , uon quidcm vitalcs ( altas ct- rmm tmtit 

nuiltis aliis locis cos iwer fc loqui manifcibi iam cflenc octulrx, iicut ipfi adtus mcnns ) ad *fi- 

conftct. Vidc Suarium liipra num.i. modum quo 1* hcologi dc chara&crc difcur- 

runr. vndc oritur dirhcaltas ; quia vidctur in- 

SEGTIO PRIMA. intcUigibilis talis qualitas : charaaerem enirn 

. _ . . ponimus , coadti auctoritatc fidei , etiamfi pcr- 

Qutd de jententia Aiente y COS bqttt fcdtc non lntclligamus quid fic. ln prxfcntt 

pcr fipna. autcm gratis & fine fundamcnto poncicfimi- 

lem qusdiutcm inc!tplicabilcm,non vidctur pro- 



1 



DVPLICTA pcfliint figna confticui, pcr qux babile. Hxc ratio non vrget: nam licct nos non Ctntrk tfi. 
Angclrioquantur, vel ipiritualia,vcl icn- vidcamusres Ipiritualcs, ideoquccarum cflcn- 



J)l Tj Ml«i '^^fcumatOialia. Durandus apud Suarium rias non pcflimus cxplicarc; non tamen idcb 



Js-4 . fupra cap. 16. aflcruit, Angclos pcr ciuimcdi dcbemus iudicare in ordinc fpiriruah non cflc 

rwx *it, fig na tnaterialUl loqui imcr lc , ca vcrb formaii poflibilcs varias qualitatrs & accidcntia, ficut 

An%t'.»t in aere, vel in alro corporc Angclis vicino. llic in ordinc matcriali,qux pcrtineant ad otnatum, 

imtr jt h- inodus lcqiundi poflibilis cft intcr illos, & dc & pcrfcctioncm fubftantix fpiiitualis : ficutco- 

M^mm in tol P or 'b us aflbmptis ita lcquuntur in- lorcs , & alia accidcntia maicrialia pcrtinent ad 

iil/i*. tcrle, & cum hominibus. In noftta vcrb fen- pulchritudincm & ornatum fubftantix matc- 

Wc D«- tcntia aientc a rc matcriali poflc Angclum , aut rialis: ncquc cnim vlla cft ratio, cur dcbcamus 

tmndtmt- aliam fubftantiam purc fpuitualcm cx ic acci- rcs fpinuialcs magis ftcnles faccrcquam ma- 

*"» h "J perc fpccics; certius cft talem modum loqucndi tcrialcs: impcncttabilitas cnim , qux conftituit 

lHhmr pcflibilcm cfle , illum tamcn poncrc tamquam mareiialicattm , non vidctur per lc magis con- 

limtumtm necc<rarium & vnicum in Angclis, omnino im- duccrc ad plurium rcrum ptodudiotiein, quam 

tttfritmr. probabilc cft , quia cxiftcntia <Sc ccmmunicatio pcnctrabihtas ; ncc in prxfcnti videtur dccflc 

Angclurum imcr fc^ non pcndct a productionc ratio ad poncnda hxc ligna , vt fcilicct pcr ca 

alicuius corporis; crgo ncc loqucla conun potcft cx plicctur Angclorum locutio. 
pcndcrc a pi.rdictis iignis coiporcis. iccundb contra hac iigna obijcitur.Non pof- 

jirptmtm- Omitto aigumcntum quorumdam dcfum- funt ca cifc pcr mcdtim fpccici lmprcflx aut ttrmmt*' 

tum qm». ptum cx co quod talia ligna non poflint immu- cognitionis , qux formalitcr rcprxicntent, vt & 

rmmdmm t arc Angclum non h.ibcntcm phantafiam , lic- eorum audtcres fatentur; dcbcnt crgo eflc figna 

prtcon/tr- m n0J habcmus ; & conlcqucntcr ncn pof- inftrumentalia , qux pnmci cognua ducant in 

7i"t '*Dm- ^ cnt ccl g tTC ac * audicndum , prout ncccfla- cogniticncm obic&i : mnc fic, ncque poflimt 

tmmimm rium citad propnam loqucLim . Hoc , in- ea iigna cflc ad placicum . Prirrb , quia ad hoc 

#im/r»i vt' quam , argumcntum ountto , quia facile ad- fuiflct ncccflarium ipfos Angclos pnus intcr fc* 

f /''[Z' li ucri ^ r 'j diccicnt, vcl eam vim cogendi ad conucnifle & locutos fuiflc, vt talcm fignifica- 

/• " ' " audieiulum non cflc nccclfari.im ad propriam tioncm cis fignis imponcrcnt ; tunc autcm cft 

loquclam , vel eam cflc in talibus fignis , co diflicultas, quomcdo illi locuu fuerintintcr f«. 

iplo qubd cxiftcrcnt . Poflctquc hxc icn- qux raiioin hominenon vrgcr: namcflendcn- 

tcntia iatis pLuiiibilitcr ita defvndi: vt, ficut ao nianu.vel alio modo ccm reprxfcntatam, 

dc fafto dxmoncs & Angdi lciunt perfccle potuciunt hcmincs prin.b fignificauoncm vcr- 

linguas noftras, &: pofliuu ctiam non afluniciido bis impcncrc . qucd in Angclis non lubet 

corpus, fi velmt mtcr fc Latinc, Grxcc, aut locum. 
j alia quacumquc lingui loqui, ita Deus ab ini- Rcipcndco , ncquc hoc argumcntum vrgcrc, ccmtt*S 

tio eis infudcrit fpccics de vna cx jllis linguis, vt & cius audoics tandcm notarunt : poflcnt tfftfttfi- 

vt iic intcr fc loqtn poflint , vt diccmus cte ii- cnnn diccrcadnerfarij, Dcuni Angchs infudiilc 

gnis lpititualibus ad placitum. £t ccrrc fi mo- ab mitio notitiatn corum fignorum, ad mcdum 

dus alius facilior ncn etict, haud dubuarcm quo lnfudit Adamo ncutiiim lingux Hebtex, 

hunc cum Molina noftro aliisquc dcfcndcrc. qui locutus eft cum vxorc Hcua; idquc in An- 

. . f Sit crgo lccundafentcntia, docens eam lccu- gclis cxigi ptopter mutuam coium ccmmuni- 

mmmftm™' tioncm coniifterc in fignis quibutdam fpiri- cationcm intcr fc. 

tirumm tualibus productis pcr vohtioncm loqucndt: Sccundb, contra ca figna ad placitum fic ar- j 

dtctnttm, qux fcntcnria fic propoiita,ncn dcclarar in pat- gumrntantur, quia luc mcdus lcqucndi cftim. s*t*mi* 

jti>s*l»t ttculari , qux & qualia fint ca figna; datautcm pcrfcctus. Vcium aducrfari; dicunt, non pcflc tMi * *y 

P t r'm%ri- opoonem.vt qui vclitcam dcfcndcre.pcflit cli- dari alium mcliortm. lcnib , quia fcquitui, J [ " ,St *"*' 

*.,«■». gcrc qucm iudicct optiinum ciui dcfcndcndi cam locuticntm r.cn pcflc cflc lccrctiin intcr c *"wri 

modum. Eam rcijciunt multi, inter quos cft duos. qucd cft abfurdum. Rcipcnd/o, illa fi- Tmil vr~ 

P.Suarcz iiipra, qui improbabilcm &: incxpli- gna non caullarc lpccics nifi in Angelo vicino, gttmrtm- 

cabilcni cam rcputat ; difctirtit autcm pcr cm- idcqquc ab ablcnttbus 11011 pcflc audiri ; fi au- "'jf'"^' 

ncs modos.qiiibuspoflct cxplicari.cruditc qui- tcm ahus fit pixfcns , non cft inccnucnicns 

dcm, dubiio tamcn an cflicacitcr. Et,vt vcruni qubd non pcfiit a:m vno fclo lcqui , vt con- 

ttnsit 



Digitized by Google 



Difp.u. De locu/ione angelka. Sc&.i. ic? 

^««rrt. tingit etiam in hominibus. Quatto obijciunt, Quodfirogcs, in quo fubic&o immeduic mqutful 

rltHfttun- "'^^'g^ non fufticcrc ad cxcicandam fpcciem. rccipicnda cflenc ca Ggna ; Rdpondcn pollcc, <"'» mmt- 

d». Vcrtim id ncgatur ab corum proptignatoribns; in fentcncia non diltinguente poccntias ai> An- 4,,x " 

ntfficmU' quia fi producunt fpccicm fui, per cam fiifti- gclo, rccipi fn fubftantia, lcu inporcntiis, qtiia 

cicnccr cxcicabunt audicnccm. hx idem func cum fubllintu ; li vcr6 cas tiif- 

vlteriittft- Q"^ fi dicas, ca figna c(Te nacuralia, infur- cingius, dic vcl in tubllantu , vcl in inccllcdu, •pfdtuttf. 

ra- gunt cuam iidcm auctoics, quia cunc dcbcrcnt prout volucns , cjuia ncutrum vidccur rcpu- 

'w. ca ligna habcrc limilitudincm aliquam nacura- gnare. 

lcm cum actibus, racionecuius cos repr.xfcn- Quint6 obijcitur, lftafigna dcbcrcnt cfle pcr- ^„,„,) 

tarcnt; hxc autcm fimilitudo vidctur omnino petua, quia non habcnc contrarium ; vndc vlt«- rfycfcar. 

ficta, nccpoccftcxphcariinquoconfilbtjvcl rnis ficrec, Angclum forc oncratum omnibus 

fi iimiluudo negctur , dcbcrcnc illa figna fc ha- locutionibus quas ahquando habuic, & quoti- 

bcre pcr modum cffcctus, atic caullx a£tuum, dielc icanouillct nouis oncrarc, vt candcm non 

quos reprxfcntant : neutrum auicm lubere fit fufficicns cot figna gcftarc , ncc alij Angcli 

poftunt: nam in piimis, cum adlus ilh fim in- poflcnt in co cognolccre &: diftingucic qux 

depcndcntcs a locucione ipsi, non pofluntciTe funtnoua, & qux antiqua. Rclpotidco (quod Rtfftndt* 

cftcdtus illius. Ncque *c contrario funt caulfa & in libris dc Aninu , & fupra ftue ptobatii ) Vrmi». 

* cius locutionis : nam aclus folum ptoducunt falfum cflc , omnia accidcntia non lubcntia 

habirus & fpccics. Dcniquc nec liint ca ligna contrarium dcbeie clfc jx-rpccua : Cvinntltra 

conncxa pcr modum relationis, quia ca con- locutionc patct, qux non lubct contraiium, 6c 

ncxio non furficcrcc: in vno cnim corrclatiuo camcnnoncft pctpccua; Sc rcs cft clarioi in a- 

non cognofdrur altcrum. £tionibus libctis, qux pro aibirrio produccn- g 

tft m Ncquc hxc ratio conuinctt; nam facilc figno- tis pollunt ccllate, licut actus voluncacis, & om- 

rum au&orcs diccnt , aitus angclicos habcrca- ncs a&iones, qux abipfo protcdunr;c\. talcs cfl 

lios cftedtus.prxrcr habicus & lpccics: ttibuunt fcnt hx qualicaccs fcu ligna. Sctundo rclpan- Rt Pt" ni '> 

6 enim tliis ctiam hxc figna , quomodo iam pro- dco, ficut non cft intonucnicns in fcntcntia f""««r/». 

babitur abcis a&ibus ca non prodirc > Dcindc, Suacij, Angclumcflcontiftunioinnibus Ipccic- 

qu6d dicitur in vno correlatuio non poflc cog- bus diftinctis , quas , vt ipfc fatctur, audicndo 

nofci alterum relatiuum , falfum cft in rclatio- recipit; tta nequc tnconucr.icns cifc, cum onu- 

nibus tranilccndcntalibus , vt & ipfi argumcn- ftutn cflc fim locutionihus, cum prxfcnim in- • 

tantcs paflim ahbi doccnt ; ea vcro figna cflc comparabititct multo plura, rcgularitcr loqucn- 

poflcnt tranflccndemaliccr rclaciua, crgo non do, vnus audtat abomnibus, quam vnus lo- 

oftcndinir-non j>oflc cflc figna natutalia. quacur. 
Ttrti» iiry Tcruo ramcn adhuc contra cadcm figna ali- Obijcitur tandcm contia ea figtu, quia non oUttli» 



rtttit ? U ' 3r ^ unicnKinrur: Talia figna non polfunt li- poflct quiddicaciue a<2us intcmus pcr illa coe»- Stxttt. 



rcnilttit 



berc ao Angclo produci ( prour fujijionitui dc- nofci . quod vidctur durum. Huic argumcnto 

bcre ficri , quanctoqmdcm locutio eft illis libc- fortt* aliquis rcfpondetct, cos adtus libctos cog- Rf fr m > 

ra ) quu,iuxta communcm dodrinam, Angc- nofci quidditatiue vt poflibilcs ;tunc auccm m *"9" t '• 

lus pcr fuum vcllc nullas pbccft cfficcrc quali- noftra fcntcntia ctiam ipfam cxiftcntiam quid- 

C«MM«/r. atcs t fjnfcuprcs . Vcrum hxc impugnatio cft ditatiuc co^nofci, licct non aftirmcmr, poftci 

contra ipfius audorcs, qui ( vt infra vidcbi- vcro accedcnte quocumquc mcdio, cx cjuo po- 

rnus) admittunt talem libcramclficicntiam fj>c- tcft affirmari ca cxiftcniia , cognicioncm cfle 

cierum tranfcuntium ; cur crgo non admtttent quidditatiuam , quia ntl noui , mhil clarius aut 

ex hoc capitc & fignorum immancntitim inip- expreflius pcr fcicntiam vifionis cognofiitur, 

fo Angclo,qualia ponunt hi auciores? quam per lcicntiam fimplicis intclligcntix ; fcd 

$u*ril Qumzb contra ca figna obijcitur, quia ca dirfcrenru in eo prxcisc confiftic , quod per v- 

non poflunt ln iblo Angclo loqucntc produci, nam affirmatiuc,peraitciam apprchcnliuc idcm 

ahas non cxcit»rctur audicns , quandoquidcm nofcarur. Hxc folutio optima cflet, ii fuppofW- Huftluti* 

nihil m ie recipcrcr. Prxtcrca,fi m iolo loqucn- rcmus,Angelum quidditatiue nofccrc alrorum ^ttm* tf. 

tc produccrcntur , quiliba alius ca polTct vide- adtus in cllcj>oflibili. Koc tamen non vidctur /«.«»/' 

rc , & confequcnccr non poflct vni foli loqui, facilc pofle admitci , quia m fublkntia Angcli, i* { i um J*?' 

eciamfi vcllct : ncquc itcm poflunt produci in quandoquidem non continet adxquacc eos a- ' 

audicncc, quia ibi etiam poflcntab omnibus vi- cius.non poflunt quidditatiuc cognofci, vt fu- 

deri, &. confcqucntcr non eflenc fecrcta vni pra dixi. Diccrc vcro , infufas fuiflc fpecics 9 

ibli. proprias eorum aituum vt poflibilium, videtur 

7 Sed ncquc hxc vrgcnt. Primo , quta forre rcpugnarc fccrcto dc cis aitibils fututls: nain % 

Ktqutbtt ad Joqtiencium non rcqiuriruracfualis cxcirano cxilhs j>ofl"cnt difcurrcrc Angcli ad futuritio- 

in audiente,fcd vt polfit, li vclit,ati'Iirc. Dcindc, ncm hoc modo, Non habeo fjwies infufas, 

ctiamfi requiratur, facilc diccnt aduerfuij, tunc nili dc aitibus futuris, & habco de his cV: de 

vcl a Dco dcbereinfundi fpccies.eoruin ligno- illis ; crgo hi & illi fimiri funt ; mfi diceres de 

rum,vclipfum Angclum cas accipcrc ( luxta omnibus poflibilibus haberc fpccics. quod It- 

diuarfas fcntcntus ctc acquifitione lpccicrttm) cct non fit impiobabile, eft tainen valdc in- 

& pcr cas fpccics cxcitari Angclura. Quod att- certtim. 

tem fccuncfo loco obijctcur de fccrcco, facilc Hacergo folutionc omifssi, rcfj>ondcti pof- Rtffe:,ih> 

admictcnt aduerfanj , Angclum in j>rxfcnria fct , conccdcndo ftquclam , negando vcio in ci ^*'*/'''' 

aliorum non poflc vni (bli lccrcto loqui;in quo cllc ablurdumaliquod ; imo id videtur pcrtine- 

non vidcnir inconucnicns , vt non cft intcr ho- rc ad loctitionem, vt fiac pct mcdium folum in- 

mincs. ftrumentalitcr & abftrattiuc icprxlcntans rcm 

T o m v s II. k dc 



Digitized by Gqogle 



no RoD. de Arriaga Tra&atus DeAngelu. 

UcutU- dc qui eft locutio. Hinc conftat.hanc locutio- ' Quarta crgo fcntcntia cft P.Vafquez dif- g«*rr* 




frebibt!$> pticaii. »hj dicunt ) quo cognofcit , lc vcllc manifcftarc t »a *lm» 

nijcifr Jiios adus alteri ; hindatur in co qubd cmnis f*i*&**» 

^HtuT SECTIO SECVNDA. kcuiio cft cognitio ; crgo quando cogncfcit ic 

mo aliis manifcftate fuos afctus, loquitur cum Hlis im „ -rU 

dJtxfii. Quid de Cententii Scott &* Vafque^. de cis adibus. Quod confirroat aliquibus lo- fmtttutfi. 



I 



ttutihtlA. cis Patrum doccntium, bnguarri Angclorum 

Tf«M Q cotvs in j.dift 9-quxft. i. \,AA qntfito- cfle corum intcllcdum. 

fmtmii* 3 mw tfiam. Bafiblisibiad i.&Scouft* paf- Hanc fusc,& mcrito, impugnat P.Suarcz "'L^ 

StotifO-c. i,m doccnt, Angchim.dum loquitur, producc- cap.17. i num.a. Ego vnum vcTaherumargu- Sm*u\. 

rc immediatc ccgnitioncm in inicllcdu audien- mcntnm Suarij vrgcbo, addam & aliud efficax. 1 » 

Trimm tis. Hxc lentcntu a cetcris omnibus mcritb re- Primo crgo fic argumentor , quia adus intellc- TrtSmri» 

ftnttnti* jj c i m r, quia vcl loquuntur hi audorcs de pio- dus licet dicatut locutio, nontamcn cft locu- **p*twi* 

hmm fta- ^udionc totau f & fi c improbabilitcr dif cur- tio cum alicno fubiedo , icd cum fcipib ; alio- 

vmut*' rutU; quia intcllcdus vt ptodudiuus cognitio- quin, quandocumquc aliquid intelhgeremus, " 

nis non opcratur in cxtraneo fubicdo, fed in loqueremur cum ahis. qnod eft apertc falliim; 

10 proprio,& immancntcr: tribucrc illt autem vir- & hoc modo reijcitur fundamcntum Va/quez, 
tutem prcducendi adxquate in alicno fubiedo innitcntii ci verbo Itcmito male acccpto & 
intclledionem , omnino cft contra conccprum cxtenib. 

communem de potcntiis intellediuis & voliti- Sccundb, quia n hac icntcntia fequitur,non stttmd*. 

UcnnJttt iiis , & fine vllo fundamcmo. Si verb loquan- poflc Angelum vcl hominem ccgnofcerc fc 

huiut(tn- tur dc produclionc partiali , reijtfuntur Primb, amare, aut odio habcre, nifi eo iplb idem ahis 

ttntit ftn- c0 q UO< } f inc ct iam fundamcnto ttibuunt manifeftet. quod euidenter eft contra expcrien- 

TnltZl* hucllcdui cam virtutem inadxquatam opcran- tiam, imb & vidctur cflc contraca,qux cx Scri- 

rrimi. di cum alicno intcllcdu per modum potcntix pturi & Patribus dc fccretis cordium diximus 

s<c»n£>. intcllediux. Scctmdb, quia dirhcultcr pct cam lupra 1 oftcndimus cnim , cos acius cfle noto» 

virtutem inadarquatam dcclarari potcft, quo- ipii habcnu , occuhos aurem aliis. &diiashas 

modb detcrminct altcrum ad audicndum , aut partcs docct fentcntia communis dc fccretis 

vt vclk liberc audirc : nam.vt vclit hbcre.iam cordium: (cmpcr cnim rcfpcaiue ad ahum,non 

fupponirur aliquid fcicnsdc ca locuiionc; quod ad ipfum habcntcm,loquuntur aucloresj & ip^ 

tamen cft falium , quia primo poft mm con- fcmct Vafqucz prcpotiens difp. 209. num.i. 

Ttrttb. curfum icit fccum loqui Angclum. Ncceflarib fcnfum qua;ilionis,dc lccrctis coidiumcxprcfse 

itcm non videtur dcterminari » nam ciim intcl- air , ab aliis Angelis non pofli noici , crgo ab 
lcclus Angeh audientis fit ocatpatus ad«rquat£ habcntibus illos poflunt-.atqui^uxu praefcntem 

in fuis aaibus , & Angelns qui loquitur non ciufdem Valquez fcntcntiam ,ram func ij actus 

habcat domiuium in cos adtus , non apparct, ocailti ipfi cos habcntiquam aliis: nam eo ip- 
quomodo coget illum ad omirtendHm alioucm fo.qubd illc cos cognofcat.ctiam & alij eos cog- 
ex actibus antiquis, & nouum produccudum. nolcunt;& alij runc prxcisc eos ignorant,quan- 
Quomodo vcrb per ipccicm nouam ca dctcr- do & ipfe non fcit lc cos habcic, crgo. 
Qu*rt». mmaiio fut , dicctur iiio loco. Dcniquc, fi lo- Argumcntor Tcrnb , quia vc| Angclus ha- Tmil. 
quantur dc produttionc pcr modum obtcdi, bcnsaciiu voluntatis, ncceflarib cognofcit ie il- 
tunc non ipic intcllcctus Angeli, led aclus ma- los habcre, vcl non, icd dcLct voluntatc libcra 
nifcftatuideberctconcurrcrc.pioutdtcitquinta reflexe fe dcterminare ad cognofcendbs illos: 
fcntcntia infra impugnanda 5 quia tunc non fi dicatur primum , fequitur euidentcr, a&us 
cognofcitur de nouo tntclkdus, fedciusaftus, noftros libcros numquam efli aliis fccTetos, IJ 
aut Vtus voluntatis , fpccics autcm dcbct abca quia ex ea rcflcxa cognitionc , qux ncccflarib 
re produci.quje o>giiolcitur vt obiectum. icqnitur, fequiturm aliis Angelis cognitioeo- 

1 1 Aducrtc, hanc Scoti fcntcntiam idcb com- rumdcm acluum, crgo ncccflarib & pcrfciunt 
Qjlpnt. munitcr rcijci, quia a<ftus intcllcftus eft vitalis, noti. quo deftraitur vcritas Cathobca dc fecrc- 

& confcqucntcr dcbct prodire phyficc ab ipfo tiscordium. Si vcrbdicaiur libcre cxcitari vo- 
jntclligentejcrgo non poteft immcdiate produ- lunus ad volcndum illos per inteHcdu.ni no- 
ci ab ahcro Angclo. Quod argumcntum ego fccrc, rogo ,vt voluntas id vclit , qui cognitio- 
omittOJ rcfpondcrct cnim quis, hinc folum pro- ne dirigitur ? dcbct enim aUquam haberc , quia ' 
fcjjtt. ' bari Angelum loquentcm non pofle totalitcr nihil volitum quin prxcognitum, crgb puus 
produccic cum adum ; partialcm vctb concur- nofcit fe haberc tales adus; hoc autcm non po- ' 
iiun non impugnari, quia ad rationcm vitx fuf- tcft dici , quia lam fupponcretur notitia illorum 
ficit, vt ipium viuens fit partiale opcrauonis anteiibcrtatem, & confequcuter non liberc/cd 
principium. Secundb,iuxta dida in libris de neccflarib eos nofccrct. Ncc poteft prxccdcrc Cn/i 
Anima,non eftdc conccptu adus vitalis intel- fcientia aliqua confufa, qubd habeat ali<Juos ; 
lcdiui alia vitaliiasquamintcntionalis.quxnon ncfciat tamcn qut illi fint: hoc, inquam ,non 
teqnicn concurfum ph/ficum , vt ibidem cx potcft dici , tum quia iam co ipfo alij Angcli 
Deo viucntcpcr intellcdionem manifcfte often- icircnt illum habere aliquos adus in communi, 
MtUutStt- jj pncise ergo rcijcienda cft hxc fcntentia, & confequcntcr non cilcnt pcrfcdc occulti a- 
quia fiue vllo fundamcnto cara vixtutcm «i- dus liberi ; tum quia in Angclis non poteft ca 

buit, vt oftcnlum cft. confuii notitia dan ; cft cnim cxpcrimcnuhs, 

tdcoquc 



IHT, 



Digitized by Google 



De locutlonc angcUcL Se&.ii iri 



«4 

Vittt. 
C*ntr^*fl, 



le detcrminare, nifi cseco & cafuali inodo; vn- 
dc firpe nullum adtum inueniret in fc, fiepe 
ctiam nclcirct quid faceret; ptaetcrquam qubd 
hic maximc habct locum inconueiiicns iupra 
allatum,qu6d fcilicctnon poflct ic detcrmina- 
rc ad fcicndum quid vcllct , niii co ipfo fc aliis 



cum 

-* -u 
1HTt\ 

C*ntr» tfi 



»5 



frtncipnSi- 
$ir riija* 
VttfqHIX.. 



§luinto rt- 

tfUUT oh 

ftnfum tti- 



Difp.u. 

ideoque dcbct eflediitindta. Et videtur planc tradicerc , dum ait , Angclum non accipcre 
iniredibile, dicere, Angclum nofccrc fc amare, fpccics ab obicdtis ; lam vcrb hic doccrc vide- 
non tamcn quid amct.vel quid odio habcat; tur,cx co aclu dimanare fpccics in aiidicrite*. 
ei go dla cogmtio dcbct cllc diftindta ; & tunc Sccundo, fi hoc fcmcl eflct vcrum, poflet idem 

redit diHkultas prima ,• necellarib iolicct cos dici dc voluntatc manifeftandi cos adtus, nort 

adtus nofci ab ipib, & conlequentcr ab omni- rccurrcndo ad eam cognitionem rcflexam , fci- 

bus aliis. Si vcibdicatur, ad cam volitioncm licet cx ea volitione produci fpccics, cV: per 

decognofccndis propriis adtibus, non intclligi illas manifcftan obiettiim ante omncm rc- 

cognitionem uequc diitindtam , ncque confu- flcxionem. 

fam decis vt exittentibus, fcd prsecisc vt poili- Sextb & vhimb, quia roco,quid ea voluntas, I( j 

bihbus 5 mnc claruts rcijcictur , quia cx co iblo diccns , Volo mttntfefUre , lubcat pro obicdto: stxtirti^ 

qubd homo fciat fe poilc amarc, non potcft nonfeipfam, aut cognitioncm rcrUxam fnpra tttur ftn. 

efticacitcr fc detcrminarc ad volcndum fcirc fc,quia non potcft^uxta ptobabilem icntLntiam,'" 7 **^- 
fuum amorcm vt cxiftcntem , quia fortc nul- feipfam habcrc pro obicdto,& multb minus-fa* 4 ^ 

lum habct. aliquid fupra ipfam rcflcxum,nccpoteft habcrc 
Dices, Vult cfticacitcr fcire, an habcat ncc pro «bicdto productioncm fpccierum m au- 
nc, & hoc poreft efhVacircr vdlc , criamfi nul- dientc;quia mdc fcquerctur , quando vclcns 

lum habcat. Scd contra , quia tunc non poflct mcntiri, vellct manifcftate adtum quein non 

habet ( prout hi dicuntpofTcfieri ) habcrct pro 
obicdto ca volutitas produdtioncm fpccierum 
fallcntium , & quidem a folo Dco produccn- 
darum : ac fi dicerct , Voto vt Dem fatlit 
tllnm Angelum , dmdo tllt fpecies rerttm cju* 
non funt. Ccrtc Dcus non poteit aunucrc tali 

proderct. quod plane cft abfurdum. Vndc om- pcticioni : cft cnim annucrc mendacio. ficut li- 

tunoputarcm , inhoc fcniucam iententiam cilc cet Dcus pcr fc poflit, tamqiiam Dominus, 

improbabilcm, ii formalitcr co ipfo,qubd quis qucmcumqueocciderc; tamen id non potcftfa- 

fuos adtus nofcat , dicant cius audtorcsallos a- ccrc annucndo iniuftx pctitioni alictuus, qui cx 

liis eile notos. odio pctit a Dco mortctn altcrius: hoc cniin cf- 

Qubdfi prsrcrca dicascum aliquibus reccu- fctannucrc peccatO; ergo,licet Dcus abfoJuie 

tioribus ; non quamcumquc rcflexioncm fupra fpccics rerum non exiftcntium poflct inihi in- 

fuos adtus, fed eam , qua cognofcit fc vcllc eos f undcre , & ipfum errorcm , vt cuni Vafqu 

. manifcftarc, cllc locutioncm; adhuc reijcicris, fentio ; non potcft ramcn id faccrc , vt i 

quia vcl ca voluntas manifcftandi eft pcr fc oc- dcfiderio altcrtus volentis mihi mentiti , L 

culta, antequam cognoicatur ab ipfo habente, debcret ficri in ifto cafu; aliud autcm obicdtum 

vcl non: ii non cft occulta, crgo impcnincnseft talis voluntatis noh poteftinuenirt, crgo. 
adhts rcflcxus,quo cognofcatur; ii vcrb cft oc- Ad illa loca,quz pro fc Vafqucz citar, facilc ^iletnss. 

culta, tam redit lccundum atgumentum , fcili- rcipondctur , in cis omnibus a SS.Patribus fb- f *' r *i», 

cct, non efle in potcftatc habcntis adtum occul- liim intcndi , Angclos non habcre potcntiam V" Vm ' 

tum eum cognofccre , nifi co ipfo ab aliis cog- aliquam naturalcm diilindtam ad loqucndum, /?",/" 

nofcatur, & confequcntcr tam crit occultus ipfi qualcm nos habemus , vt cxprcfsc loquitur rtfpndtt. 

habcnti quam alns . quod pcr fc eft manifcfte Thcophylarius in i. ad Connth. j. vcl fortc Jh ^ fe / 

falfum. 6«qucla verb probatur.quia non potcft ctiamii doccant, intcllcdhim cfle notcntiam ad trtitiutA 

quis nofccrc fuam occultam voluntatcm de ma- loqucndum ;dcaciu tamcn illo reflexoa P.Va- 17 

nifcftandis actibus, niii eo ipfo &. actus & cam fqucz pofito nihil dicunt : Suarcz cnim docens Sntrex 

voluntatem manifcftct. adtus ipfos intellciftus produccrc fpecicm fui, ***** 

Quartb ptincipalitcr rcijcitur Vafqucz , qtiia & pcrcos Angclum loqui, rcdtc cxplicat, intd- 

( vt lupra dtxi , agens dc iecrctis ) non ibliUn lcdtum efle potcntiam loqucntcm ; non tamen 

voluntatis adtus , fcd ctiam cognitioncs mcntis rccurrit ad adum vllum rcflcxum. Adde dc- — 

func ilcrcta: naruri tui , crgo ctiam illa cogni- niquc, quod benc obfcruauit Suarcz, cos Patrcs 

tio rtHcxa ciic ocailra. valdc in communi locutos: tantiim cniln aliqui 



Tnmui 
(*n[tu rtif- 



^uinib , quia vcl lurc cognitio reflcxa phy- doccnt, hnguam cilc incclledlualcm, fcu Angc- 
; prodticit fpccicm lui in Angclo audicntc, lotum linguas intelligcntia pcrcipi. quod lani 

valdeeit procul afcnccntia Vafquez. Qupd vc- 
rb Bcda dicat de illis, Qmoi volmnt , fpbtfo e- 
•ipjwvt non cifc ad rcm dc adtu rc- 



iicc producit ipccicm lui in Angclo audicntc, lotum linguas intelligcntia percipi. quod iane 
vcl l)cus illam producit ad prxlcntiam illius, 
vel tandcm nihtl producitur pdlt cam cognitio- 
ncm. St hoc vlttmum dicatut , contra mantfc- 

itc, quia Angclus audicns non habcbat fpccicm flexo : aitundc enim ca ccleritas cxplicatuf fa 
dc ea cognittonc rcflexa , neque crar completus cilius quam in icntcntia P.Vafqucz. 
in adtu ptimo ad eam cognofcendam ; ergo fi, 

>.£>S ... *^ ■ - - .-, . J l -, , . - , - . I .. . i <^.>. > * r. AAMd n> 



nur.ttant \ 



SieunJut 
rttfdinr. 

Ttrtmi ' 
fiap u rty 

ei>ur,tn 
^H9 Vn- 

ifji ttntr* 
Jntrtt. 



pofita ca reflcxione, adhuc nihil noui acccpit, 
tam impotcns crit iam ad cam cognofccndam, 
quam antca. Si vcrb dicatnc , a Dco produci 
fpccics dc ca cognicionc reflcxa, noncrit ncccf- 
fatiumad cogmttoncm rccurtcrc; lcd diccrc, a 
Deo produci ipcciem dc ipsa voluntate mani- 
fcftandi, prout uu-Va n»s doccbimux. Tandein, 
(i dicatur ipfa coguitio rcflexa producerc fpc- 
cicm de ie, in pria.is vidctur Vafquez iibii 
Tomvs II. 



SECTIO TERTIA. 
Scntcntta P.Sttare^ examtnatur. 



Jtnttntim 
tft Sunrtt 
dectntu, 
tpfti nitut 



Qvinta feiitcntia cft P.Suarcxdoccntis ^ £ " 
cap.17. num. ji. achis libcros , oc cogi-/f/;»wi, 
ncs cordis cflc de fe producliuas fp Ctie- rntdii ftr- 
, cafu quo id pcrmttut ipia pctiona cos 

vndc, ciim pnnuun illa vult ic / ' 
it a manifc- 



,'1 



•Digitized by C^OOgle 



1X2. Rod. de Arri a<sa Tra&atus De AngcUs. 

manifcftarc , ftatim actus . qui manifcftandus acrus quo ad hanc virtutcm l Hanc tnmcn fo- Rtftmjit- 
eft, producir fpccicra fui in Angelo audientc; hraoncm unpugno tflieacitcr, quia pountia lo- 
Sc hinc explicat , in quo conliftac exciutio ad comociuaide6 iubijcuur animx, quia ipfa ani- 'B"' e " tr 
aticlicndum , fcilicct in rcccptionc pliyhcx iipc- ma iofliiit in motiim immcdiate.c*: conicqucn- "* 
j.ciei ptodiuftz m audicntc. Hanc ptobat Pnroo icr, fi ipla non vclit, nfcquit ca potcntia cpc-rari. 
uuwfMtib impugcutionc ccterarum opiiuenum. Sc- Ar ii motus illc adxcraate a lola pocentia pro- 

cundo , quia nihil in ca includuur vllo modo diret, diflicultcr valde poflct intelligi , ctuopa- 1Q 
tauoni contrariura ; aliunde autctn oroniaqtir cto iubiacercc impcrio voluntatis. Vndcccm- Sk „, z 
18 ad perfcctam loquclam rcquiruntur , fjhiaotur rounitcr contra Duramhim ab ip(b ctiam Sua- nmtaD»- 
r*nvtpr» ficilc, crgo ira diccndum cft. Cit3tproeiA- rio obiicitur, quod, ii Dtus ncn mflueict im- tnnm>m. 
wmnvmi ^ cn,cin ♦ Bonaticmuram , Aurcolum, Richax- mcdiate cumcutflis crcatis.ncn poflct intelligt, 
"*m*»fa- dura > conatur etiam ad ic attrahcrc Sco- quo pacio cx ibia Dci voltiniatc p< llcnt in pe- 
nli rtftl- tum, Ockamum & Gabrielcm. Vcriim vctba, diri cauflz, nc cpcrarcntur ; cigc etutn in prx- 
lun:ut. qux cx Uonaucotura icfert , non cxplicant ip- ienri, cum iolti» amoc prcducat Ipccicm iui, 
ura cflicientiam , fed faeiii pofliini »d quiim- non potcft intclligi , qucinodo volumas eum 
cumquc lcntcntiam trahi ( vt lcgcnti pattbit : ) actum pcflit impcdirc , nc opcrcrur; etiainli di- 
qttod cnim dicac, Ipecicm protcndi ad aiteram, cat, Ao/« vt 9\tttru y quia ncc hte sGtus ruciir 
vbi cflkicntiam innuerc vuictur , hoc.inquam, talc prxccptum, ncc lllud pcuiptc , & extrinfc- 
non vrgct , quia criam poicft applicari pro icn- ce ab illo non potcft impcdiri. 

tencia Scoti doccntis , eam fpcticm produccrc Ccnflrmaturad hcmincm ccntra P.Suarez, ctnfirm*- 
in audicncc iinmcdiatc ccgnitiof.em. Dtin ncn quia ipic fttsc impugnat cos , qui doccnc voh- w»m\ w- 
cxplic.it Bor.aucmura , an fit ca protcnfio pcr cictvctu Angcli loqucnos cflc contiitioncm , vt 
moduni obiUli cognoltibilis , an pcr caulfali- fpecics imprella in altcro exiftcm opcrctttr ccg- 
tatcm. Oikam autero c\ Gabtiei, tum ncgcnt ntucnc-m: quia,inqtik, ncnpoteft imclltgi quo- 
fpecks dillinctas, malc pio hac llntcnrii aflc- modo voluio illa poflit conducerc, vt ijiccies 
runtur, vt tandcm ipfe buatcz latctur^»: porius cxcitctur ad cperandum. Vnc!e lic cgo argu- ^ rJW# 
ad fcnccnrtam Scoti acccdunt , docemis , poflc nicntor, fcrgoetiam in codcm iubicclo^non po- tnmi. 
loqncntcm immcdiatc produccre cognirioiicm terit intelltgi, quoir.cdo vnus aoius iitcondmo, 
in audicntc. vt altcr opcrctur. Prcbo conlcqucntiam, quia, 

jLtttntiettt Quot umcumquc vcro ca fcntemia Ct, dtf- qubd Cnt ineodcm fubicfto, parum conducitj 
*«ws««ry plicct aliquibus rcccotioribus vaide ob argu- quandequidcm nec vnus a^us concurrtt cttm 
/tntntiam nirn ca aliqtu non magni momcnti, qux cx^mi- aiicro, ncc illum trudit aut dctinct magis, quam 
tm?utn*nt uxl ^ x ( unr> V t mclius dc ca lcntcntia iuciicium ii vnus ellct Romz , altcr apttd Indos, maxtmc 

f crre poflijuuj, Primlim fit , quia ex ca fcqui- ciim fubtc&um vtriufquc non concutrat cum • 
lUf , nos poflcitadc facloloqui curo Angclis, illoaftu ad produc>ior.cm fpecicrum. Qiipd sttuthQ. 
tk iiios nobifcum : amma coim lcparata ita po. autcm dicantur radicati in ccdcm ftibiccto, pa- 
tcft tk dcbct loqui; corpus »utxm non potcft rumctiam iuuat: nam hxc radicatio in re nihil 
noftro» actus unpcdirc, ne in Angclis produ- eft aliud , qLam cflc in lubicdio , hcct opli- 
cant fui Ipcckm , aut nc a&us angcUci in no- cctur per voccm raduatto; qux quia oblcurior, lt 
ftri anuva : hoc auccm cft contra cxpcticmiaro, vidctur in fe includcre ahqut d myftcrmm. Su- 
• A*t*me- ergo. Argumentum lioc leuc cft: cmncs cnira f.ri autcm ofteufuin tft , cxiftcnttam in codcm 
»**• *** '*' tencntur ci refpondcrc : naro anima feparata po- icibieclo parum conduccre , quando fubic&um 
m *ttul ttl ^ * c 'P 1 ^" 11 quidditatiue cot;nofccrc , & cuam non concurrtt cum vtiaquc, vcl cum vna cx illis 
rtfr-fdtrt Ahgclos , vcl per ipccics iniulas i Dco , vcl ab potcntiis. 

tt- iplis Angclis datas , a quo iam abflraho ; ncu- Vt hoc argumcntum cffugias, forti ctiam dt- £g u .i*m. 
trum atucm cx his vidcuir lmpcdiri pcr corpus ccs , ipfam volunratcm concuircic ad ptodu- <§ 



l 9 non magis , quam in aolibus nofttis pcoductio ciioncm /pecictum de luis aciibus , eo qubd 

i|>ccicrunij crgo iicut infcrcbatur contra Sua- actus de ic fint indiflerentcs ad producendam 

num, cos acius cttam de fa&o pofll- produccrc in omnibus Angclis ipccicm, dcbet crgo cflc 

fpcciem fui, ita inferri debet , animam defaclo vna concaulTa qux iplos determinec ; hxc au- 

Eflc fe quidditatiuc cognofccrc, imo 6c Angc- tem cft ipfa voluntas . Scd ccntra.quia ctiam ex C#*ri rfi. 

Si quxcumquc alia obicda , qux poteft fc- hac parte ipfa voluntas cft indiflctcns , vt pro- 

parata quuiditatiuc nofcere. ducac fpecics in ommbus Angelis , non ergo re- 

Omncs crgodcbemus rcfpondcrc cxpericn- £ki coaictanturj>cr illam alij actus. Prxtcrea il 

tix. Dico igitur clic nobis notum, animam im- ille a&us continet adzquate fpccies de fe ipto, 

pedin i corpotc in ordinc ctiaci ad opcrationcs vt vidctur neceflatio cas contincrc , iicut albcdo 

purc/piritualcs. Rarioncm autcm huius i ptio- continet Ipeaes dc ic , Sc fonus dc fe, &c. non 

ri vix poflitraus reddcrc, neque ad hunc locum cft cur dcbcat concurrcre cum illo voluntas 

pertinct, fed lupponcnda eft ex omni lcncentia. magis, quam non concurric fubiedtum albcdi- 

Vnde facilc P.Suarcz dicct , impcdtri ctiam, nc nis cum albedtnc ad produdtionem fpecicruin 

poflimus co modo cum Angchs ioqni , illiquc albedinis ; fcd dcbct illc a&us tamquam caufla 

nobifcura. ncccflaria adxquata in omnibus, vbi potcft.pro- 

SttimdM Sccundura fit. Produciio fpccicrum non eft ducerc Ipcciem , ficut eam producit calor cxi- 

tm f H a *- Ubcra,ergo,it adim fecrcti habcnt virtutem pro- ftcns in nobis & alia accidentia ; vndc nos non 

ti* tfi. duccndi lpecies , cas fcmpcr dcbent produccrc. pofliimus illa impcdirc , aut bmitarc quoad 

v.t(ftnltt Rcfpondct Suarez, aliquas potcntias naturalcs nanc productionem.' * i4»im* 
Snnrtt.. fubijci impctio voluntatis , quahs eft potentta Hoc argutncntum magnam habct vim con- t** m vmt 

locomotiua: cut crgo non iubijcientur & ipfi tra P.Suariamex ipfius & communibus prtn- 

m cipiisi 



Digitized by Google 



Difp.u. De locutione angelica, Sectj. 115 

simplicittt cipii?; fimplicrtcratttcmnon putoillud ClTc cfli- Fadlius fortc huic argumcnto rcfpondcrc- 24 

]uia potcft prohabilitcr dici, licut , vt quis tur, concedcndo non efle mconucnicns, Angc- Jb£««bs 



tamm nan 



cax. 



t_\* ' '^producat m inftanti U vbicationcm luain tnlo- los non poflcintcr ie loqui, mli quando iunt li- 

co A, dcbuicin inftanti prxccdenti cxtitilfc in muhcum cnim habcantcapacttatcm occupandi v 

loco vicino;& ilLa prxcedcns vbicatio , licct iam fimul magnum locura , potcrunt fc cxtcndcndo 

non dutcr, prxrcquiritur vr conditio; ita raelius ad totum illum loqui mtcr lc. Nihilominus ta- Q tntr % fj f . 

jpoflc ad hoc, vt opcrcntur adtus illi fpccictn mcn non placct hxc lolutio, quia valdc pcr 

lui, rcquni vt conditionetn , quod cxiftat con- cam limitatur vis angclica ad loquendum; vndc 

icnftis voluntatis. Ncquc hoc nugis difticultcr c6m pofliraus commodc rcm ahtcr cxplicarc, 

vidctur intciligi , quam m approximationc , & noncft curad has anguftias rcducamur. 

ahis conditjooibus , quibus paflim indigcnc Secundo ca icntcntia rcijcitur , quianon cft Sttunib 

cauflxadopcrandum. valdc confcntanca ipfius P.Suarij prtncipiis: '•^A'»"' 

Tcrrib i rcccntioribus obijcirur contra Pa- dum cnim agit, vtrum Angcli rccipiant fpccics 

trcm Suarcz,quia fequitur cx cius fentcnria An- ab obicctis, vtitur rattonibus , qux codcra fcrc 

gelum numquam poflc altcri mentiri. Conic- modo impugnant fpcdcs productas ab adtibus, 

quens reputatur ab ipfo pro abfurdo.. Probatur cjuam ab ipsa fubftantia Angcli, quaje cft illud 

vcro fcqucla, quia non poteft produccrc fpc- dc illapfu, & dc inxqualitatc pcifectionis , vt 

cicm, niii dc illo actu , qucm verc habet ; crgo inferior producat fpccicra in nobihori. qux co- 

non poccft illi mcntiri. Hoc argumcntum ob- dcm modo vrgcnt contta fpccics ab ipfis acti- 

iecitlibi P.Suarcz, fed folutioncm diftulit in bus productas. £t licet nos hxc ptincipia ibi 

altcram quxftionem, & ad fincm libri , imb & non approbaucrimus, ideoq; cx hoc capuc fcn- 

totius toroi , poftca tamcn oblirus fortc , nihil tcntia illis contraria rcijci a nobis non dcbeat; 



Ttrtii »T- 



Sb*«* 

tUftluti 

rnjtitur 
Sutrtz. 



ipfum cfticax videtur obic&io. Abfolut.c au- alioAngclo, finc dubio pqteft probabibflime *lt<pnbu4 

tem non vrget (\quia , vt paulo poft diccmus ) rcijci, hcct forte aliquious accibus poflibilibus 

non videtur abiurdum diccrc , vnum Angelum ca virtus non rcpugnct. Vndc forroo arguraen- fi¥' L,n 

alteri mcntiri non poflc. tum hoc: Conccdcre virtutcm phyficam otnhi- 

His crgo argumcntis omiflis , abfolutc reij- bus actibus tam intcllcdtus, quam voluntatis 

citurca lcntcntia, quia fcquitur ex illa , non omntum Angclorura, ad productionem phyfi- 

poflc altcrum Angclum loqui , nifi fibi iniimc cam,non dcbcmus finc cxpcricntia.aut rationc 

prxfcnti. quod cft abfurdum. Scqucla Vcrb aliqua vrgenti ,quxin prxfcnti non funt: nam 

probatur, quia Angclus non potcft haberca&io- loquclam cam angelicam faciliori modo cxpli- 

Xtff»nJ$* nem phyficam indiftans. Rcfpondcbis, Angc- cabimus, vt paule poft apparcbit; crgo non dc- 

lum bcnc pofle operari 111 difhns, quia nondc- bcmus abfolutc conccdcrc talera virtutcm 

bcc dtrfundere aclioncm pcr mcdium , & quia phyficara. 
eft aclio fpiritualis, (ccus vcto agentia phyiica. 
1 j Sed hic manifcftc pctitur pnndpiura, quia , nt 
C«*r*«<? fallor, diftundcrc atlioncm pcr mcduim , & 
produccrc aliquid in mcdio, idem cft;ergo dum 
dicitur, Nen dtbtt operart tn medto , 7 » .■* non 

dtbtt sihoncm dtftmdtrt ptr mtdtum, idcm cft. TT v 1 V s difficulutis cxplicatio non mcliiis contluii- 

ac diccrc, Non dtbtt optrttriptr mtdtttm , tjmtt JL JL meo iudido potcft intelhgi quam rccur- tur, m r ,c 

non dtbtt optrttrt ptr mtdium. Quod dc Iptri- rcndo ad radonem , cur adus um intcllcdus t"t r >* 

""'"'"""tualitatc actionis additur, non fatisfacit: nam quam volunratis, qui pcr locutioncm manife- 
- r _ _ v . Iftutt**" 

■ V lttu. 



SECTIO QVARTA. I 
Vttd jintentU. 



' r ' cum ca aclio fit pcr generationcm rigorofam in ftantur, fccrcti fint. Dtximus cnim fupra , hoc 



paftb, non roinus quam matcrialis , non vidco, proucnire ex dcfeftu fpccicrum i Deo infufa- 

cur in matcriali debeat magis rcquiri pcr mc- rum, naturamque eorura actuum ciicTalctn, vc 

dium tranfmitu, quam in lpirituali. Quod fi pcrant,nc ab ipfo Dco infundantur dc (e, pro- 

femel ca virtus opcrandi in diftans non opcran- ptcr rationes moralcs ibi politas , nifi caiii quo 

do in rocdio,conccditurahcui, ccitc non ncga- ipfc habcns cos aclus, vclit illos roanifcftarc. 

tur coniccjuenter agentibus materialibus, quia Hinc iam e contrario didmus,co ipib quod 

& ncgandi ratio omnibus cft communis. vt illc Angclus cos velit manifcftate, Dcum vt 



autcm multis rcbus raatcrialibustribuarur.plus 
vrgcnt cxpcricntix aliqux dc magncte , Sic. dc 
quibus in Phyfica , quam pro locutionc ange- 
lici. Addc , infcrri etiam confcqucntcr in inri- 
nita diftantia ( quam faltem diuinirus pofliint 
haberc mtcr ic duo Angcli, vt cx Pbyiicis fup 



auctorero naturx , non amplius quafi prohibcn 
a produ&ione fpcciciuro ; fcdpotius tcneri cas 
naturalitcr produccrc, non fecus ac de ipsa iiib- 
ftantii Angcli, aut aliis obicctiscx fcnoniecrc- 
tis. Erit crgo locutio , voluntas manifcftandt 
fuum actura , ad cttius intuitum Dcus ptodu- 
pono ) poflc naturalitcr Angdum phyficc pro- dt fpccicm dc co aAu in Angeb , cui alter vult 
duccre qualitatcm , ideft, Ipccicm. quod val- illum manifcft&re. Hanc noftram fententiam 
dc durnra cft. Probatur vcro fcqucla; quia.fi quo ad fubftantiam dcfendit P.Tanncrus dif- 



icmcl admittitur poflc in diftans opcrart, nihil 
opcrando in medio, parum cft iilam diftantiam 
cllp maiorcm vcl minorcm , aut iniinitam ; & 
ideb firqucla conccditur a Suario, mihi tamcn 
Jkua. vidctur. ... 
•Tomv* II. 



put. 5. qu.^.dub. }. licet cx fuo principiogcnc- 
rali,qnod omncs fcihcct ipccics dc rcbus fu- 
mris &C (ccrcti dicat fuiflc congenitas ^■kc-bs 
ab inftanti creationis , non rcquirat nbuam in 
locutionc produci fpedcm ; fcd dicat volirio- 



Digitized by Google 



ii4 Rod. de Arriag a Tratftatus De Angeh. 




Angdo infundat fpccics , quibus intellig.u. ftilart his mtum *Unm, quaiwdicere, re/» bu mu i tl( u~ 

PunCtum aotcm hoc.in quo i nobis diffcrt, poft q**t»or- t cum cnim non ipic, ftd Dcus fit pro- ju. 

cxplicatam noftram fcritcntiam mcliiis rcijci- dticturusipecies.ipfe ncn nugis laborat, fi in 

tur. Prohac rcfert D.Thomam.quatcnus larpe infinitis ptcducantur , quam li m vno aut in 

locntioncm in ordinationc pcr voluntatem con- nullo; licct Dcns plus in vnocafu quam in al- 

ftituit ; itcm Caictanum , Caprcolum, Valen- rcro cpcrctur : in Dco autcm non cit peiitulum 

, tiam.mulrosquc alios , quos tamcn puto valdc dcfatigationis. 

obfcurc in hac rc iocucos , quia non dcclara- Aduertetamcn,fi Angclus vellctclaic 6V dif- i8 

runt fatis , quid fit ca ordinatio , vcl quomodo tircte, cmnes cum quibus loquiiur, numcrarc, K»t*ni*t» 

vltimb complcatur Angclus ad audicndura pcr fortc non pcfle «rquc vcllc loqui cum multis 

folam altcnus vdluntatcm. quim cum paiicionbus, quia non poflcr vnico 

Noftra tamcn cxplicatio fit Primb probabi- inftanti itamftinde cos tar.gere pennrcUcCtum, 

ttncluficnu Uflima cx impugnationc aliarum icntcnuarum. proptcr vinutem bmitatam ipiius ; hoc tamcn 

Sccundb, a clantatc ipfius, ck quia nec lcuein non habet locum , quando ad omnes confusc 

Jn ^ ftn . ci apparct inconucnicus. Tcrtib , quia pulchre pcr modura vnius mulutudinis mtcntio di- 

ttnt,idi~ dcclaranrur multt , quar ad locuuoncm requi- rigitur. 

tUmmtm runrur. Primbcnimintelligitur, quomodofiat Septtmb & vltimb intclligkur « noftri fcn- Stftm). 

mMliM, (j,tn cxckatio in audiente , quia lcilicet in eo produ- tentia , quomedo audicns difcernat loquentem, V t *^ ti 

citat fpecies a Dco , qua pofiti, ftatim tcnetur id cft, iiiat quis loquatut : quod rcquiritur ad ^ " 



tcntia , quomodo audiensdifcernat loquentem,9"' n "* - * 
"> c ft, qw s loquatut : quod rcquiritut ad JJJJJ^ 
rMttur. Angclus eam cognolccre, luxtadicta i nobis fu- pcrfectam communicationcm intcr ipibs , aliis Uqiunttm. 
Tr.m», pra dc ncccditatc a&ualttt-r ccgnofccndi ora- ciict magna impcrfccUo, non poflc icirc, quis 
n* meJt n cs fpccics quas habcr. Sccundb intclligiiur, curatllo loqucrcmr. inrclligitur, inquam. quo- 
F** **"'*' cuiomodo vnus Ancclus pollit vni lbli ioqui, modqhoc faat: nam pcr talcm fpcciem dc alnno 



quomodo vnus Angclus pollit vni foli loqui, modqhoc faat: nam pcr talcm (peciem dc alicno 

eium in prcfcntia altcrius,qui* icilicct vm ioli actu prcdudtam in audiente , audicns videt in- 

SttZnJ», vult mamfeftarc fuum fecretum, & itleoDcus tuitiue" actum altcrius , & vnioncm illius cum 

ilii ibli infundit fpcciej. Tcrtio lntcliigitur, fubiccio; vndcvidet, in quo illc actus fit, & • 



ftffit An- q UOrao do inferior*Ahgcltts pcflit Joqufcum conicquenter quis cura illo loquatur. 
SuL^ iuperiori, quia fciiicct non ipie infcrior produ- 

tS ' «t 'P ceiem • (cd Dcus ' etijmli ( vt .P Jul ° anl * S E C T I O Q_V I N T A. 

tf>.tmti» inlinuaui) nonfit improbabilc, poflcadtus An- 

fttfit mft g C li infct loris produccrc immcdiatc fpccicro Rtfpondctnr olicCiwnibus* 

tnTAuit j.jjjj^ a( j xt juatc, in Angclo iupcrion , ficut 

™ih 'lu- obic£ti omnia matcriaha impcrftctiora ptodu- biicies Prtmb,fcc]ui cx hac fentcntil, ohUSU 

rmti cunt fpccicm fui,inpotcntia pcrfcciiori. Q^uar- V^/ vnum Angcium altcn mcntiri non poflc. tn-*. 

H**'t\ rb intclligitnr , quomodo pollit Angcius cum Concctlo lequclam pcr lc lcqucndo, ncqj in hoc 

altcroloqui inquacumquc ctiamdiftarttia.quia, vidco vllum abfurrlum. Ditorrr je hgutndo: t».rk^,i tL 

mSm Mlttri CHrn non 'P^ P rociuc:lt fpccicm fui , fcd Ucus nam fi in corporibus aflumptis:?qumtur,vcl pcr 

uqmttmm ad volunutcm ipfius; Dcus autcin vbique lit iicnaaliquaincorporcfada.porcruntfcinuiccrn 

in mJ$M pncfau , potcft vbiquc cas produccrc fallerc non minus quam homincs. Rcplicabis, RtflitaHt. 

Ajlanti*. (^nimb, hoc modo foluitux diflicultas.quam Lucifcr in ca-lo icduxit malos Angelos, crgo il- 

P.Suarcz obijcit coiura auctorcs , qui dicunt, bs mentitus cft. quo argumento' conuiucitur 

* ( Angi-lum loqui cum altcro folum pcr ordina- Suanus , ad axhrmandum , coj omnino poflc s*Mmt.imt 

p.snMttx. tioitcm cxtrinfecain : aitcnim non polfc intclli- mcntiri. Vcrum (vtfupradixi ) difricuiuslon- ^^^"'*" 

fm-iifit. gi, quomodb hafc ordinauo extrinieca condu- gc in cius (eotcntii cxplicari potcft, quo pacto 

2 7 cat ad producttoncm cognitionis in audiente: vnus aJtcri mcntiarur. Addo , ipfum infcrius, r,^^ 

nos cnirn facilc dicimus, cam volitioncm mc- dumagit, vtrum in intcllcciu Angcli fucrit r n m» 

dtatc conducctc , quatcnus Deus cx cius vilio- aliqua tgnorancia, ncgarc ablolutc f uiile vllura unttM p. 

nc detxrminatur ad infundcndas lpccics in An- crrorcm. Vnde miror qubd hic iupponat Lu- s**'**~ 

gclo audiente , licut in aliis cxcmplis phyficis citcrum mcmuum cctcris Angclis , multofque 

Deus dcccrrainatur ad hoc vcl illo modo con- ieduxiflc : qtiod nifi cauflando in iliis crrorcm. 

currcndum.ex eoqubd videt harc velillaacci- finc dubio fieri non potuit. Idcb tcfpondco, r/^,»^, 

dcntia, aut dilpoiitioncs in crcaturis : 6c licct cam ieductioncm non fuiflc pcr mendacium StnmA 

difficulicr intclltgatur ( vt & notatum cft a no- propnc , fcd pcrfuadcndo alus Angchs illud 

bu ) quomodo agentia phyfica & non cogno^ tdem , quod ipfc apud ic indigne fcrcbat, vcl 

fcitiua dctcnninentur i conditionc cxuinfcci iudicabat , fiuc ipic faUcrctur , iiuc non. quod 

& diftanri ad opcrandum ; at m cauflis opcran- longc abcft a mendacio : hoc cnira confiitit ra 

ubus pcr intcllcCtum , quali^ cft Dcus , nullam co qubd dicu aliis aliud , quim fcntiar in fc. 
penitttS hibct dilficultatcm , qubd lcalicct cog- Obijcics Sccundb, lUaipccics tn altcro An- oiitfli» 

ni;a volitionc nianifcltandi , vidcnsquc iam ab- gclo ptoducta cft cognoiabilic ctiam ab aliis; Sutmd*. 

latum iinpcdimcntum , vt darct fpccics d/ eis crgo non potcrit cflc lccrcta ea locuuo-pro vno 

acttbus , vcUx cas darc fcu infundcrc t ficut vi- tantum autattcro. Rcipondco, cam ipcciem, R,j}*nJtt. 

dcns homincm bcnc opctantcm , vult tUi dare quia cft dc actu libero.cilc ctiam fccrcram,non 

prajpiu n: vndc conftat aigumentum P.Suuex minus qudm alia qux m habcntc aCtus liberos 

i:itt?dcfuraptutn , qttbd ca cognitio fit cxtrui- rclinquitur cx iUis m mcmoni, criam quando 

fccu, i>'-<n ctlL- contra nos.. eos aitertVon mamfcftauu: qu* in ommuti 

ionten- 



Digitized by Google 



Dilp.iJ-. De locutione angelica. Scd.5. 115 

fentcntia ctiamdiccnda cftfccrcu. vndccon- anteccdenscflcfalfum.ctiaminnobis; quia ipfa 
cludo, nifi illc, qui cam habet, vclit manifcfta- excerru locutio non cft aliud , quam adio po- 
rc illam , non poflc cognofci ab aliis. . tcntix loco motiuar, qua; immcdiatc a volun- 

OiitSi» Tcrtio obijcics, iuxu hunc noftrum modum utc impcratur, non ab intelleclu ; litct dc- 
Tm* loquendi non um Angclum loqui cum altcro, bcat in incellr&u pra-ccdcre tognitio mo- 

Jjuam Dcum ad voluntaccm iplius inftihderc di , quo dcbcat loqui ; crgo in Angtlo ura 
pedcs , cum in Scripturl paflim dicatur vnus crit propria locutio , quam m nobis : um cnim 
'""* 5,T ** Angclus clamarcad altcrum,vt Ifaiae6 &Apo- requirit prxceilifle actum intcllcaus cogno- 
10 calyp.7. qiwd finc dubio dcnoutaliquam chi- fcciucm,quo modo obicatlm illud dcbey ma- 

nircftari, quam requiritur in nobis , & um non 
habct iiucllcCrus immcdiacum influxum in ver- 
ba,icd Ibla volunus in nobis ,quam non hahct 
in Angths; crgoeft cademomnino ratio. Vndc 
miror cx hoc capitc fpccialcm difficcftutcm in 
cura loqui omnes, qui ncgant Angclos d rcbus ca locutionc rcpcnam ab aliquibus. £t tandcm 
vllas accipcrc fpectcs, <cd cas a Dco infundi,fi- iplc P.Suarcz cap. i S.num. 3 1 . ponens locutio- 
uc ca locutio fiat per figna , fiuc per adum rc- ncm in ipfo adu immancntc Augcli loqucnus, 
flcxum cognuionis , fiuc aliomocto; fcmpcre- docet' # cam aliquando eflc adum voluntatis; 
nim Deus ad prafcntiaru corum fignorum in- aliquando intcllcaus : voluntatis , quandoma- 
fundit fpccics in audicntc ; cigo ctt difficultas nifcftancur adus volunutis ; incdlcdus vcrb, 
communis. Sccundb addo,inomnium fcntcn- quandoadus lntdli&us |uo<iucuntfpcciem fui. 

ha- Hlc dida fint cirflF lccutiontm & audttio- 



30 
m 

Vwima 



calyp.7. qu 

cicntiam clum loquuntur. Rcfpondco hic pof- 
fc cflc quacftioncrn dc vocc , qutd fignificctur 
norninc locutionis, an/ciliccc rcqturatur, vttp- 
fc loqucns producat aliquid immediarc in alrc- 
ro, an vcrb noo. Ego dico in primis tcncti mc- 



SttivM. 



tia argumcntum hoc camdcm difficultatcm h 

bcrc: nam in multorum fcntcntia obicda ctiam ncm Angclorum , caiu quo non accipiant Ipe- 

fcnlibilu , albcdo v.g. fonus,&c. ncn produ- cics ab obicdis aliis , icd per infulas cogno- 

cunt fpcciem fui,ncc lmmediate concurruntad icant;fi verb abobicdisaccipiant fpccics(quod, Littt »U» 

notitiam fui , icd funt prarcisc conditio, qua vt fupra dixi, nobis dubium cft ) alirci poccft tli t a»t(- 

exillcntc , potcntia dctcrminatur ad cognitio- lccutio Angcloruro exphcari , diccndo, enamfi f' Kt 

ncm;&tamcn in hac fcntcntia nullus ncgauic alia obicda fint produdiua fpccicrum, adus f'"*^" 

me loqui poflc cum altcro.Ltcct cnim ca lcnten- umcn fccrctos volunutis & uitcllcdus non cflc jSw^flfa 

* tia aliunde rcijciatur , & mericb } ncroo umcn carumprodudiuos , proptcr rationcs moralcs, jtttitUm- 

indc probauit lonum & voccs, quibus cum alio propter quas lupra dtximus, Dcum non eflcin- t**'* 

loquor , produccre fpccicm fui : quia fi id non fufiuum, vt fic dicam , Ipecicrum dc his fcci c- * a '**>f 

facerec, ctiamfi alter audirct cas voccs , ego u- tis; licct fit dc alits obicdis ; adum tamcn vo- JjS, 

illo. Talc enim argu- hiiuaris,*quo An£c-lus vcllct manifcftarc ' 



nxn non 



ooucrcr cum Hiv. *. *»»v «•* ^»-* j vj«v jui^vuu tv,i4ww ihjimuiuil' «iiicui 

mentumad vnum orones dicerenc cflcnullum, fuum fccrttum,cllc cx Cc ptoduCituum fpccic- 

quia pundum locutionis non pendct ab ci rum.quiain co ccflant lationes moralcs, qux 

quaritionc dc produciionc fpccicrum. ciuod ip- inaliis miltunt, hcet cctcri a&us omnes ctiam 

iuni cgo in prarfcnti aftirmo, & fic facilc mccx- fint volunuris : vnde pcr fpecicm ab ipfo adh» 

pcdio ab hoc argumento. prcdu&am Angelus audicns cognofctt obie— 

?1 Ad confirmationcm e Scriptura , vbi Angeli dtum , quod manifeftarur , faltcm abftra&iue. 

Mvnfir' dicuncur vnus daraarc ad alterum, Rcfpondco, Et confcquentcr diccndum eflet, pcr locutio- 

tutimtm non dcnotaii ibi nifi vuum altcri locutum , in ncm nonacquiriabaudicnte cognitioncm quid- 

** scriftm- quicumque re ea locutio confiftat. Vndc, ficut diutiuam dc aliis adibus, fcd iolum dc ca vo- 

t£tt[fe»- no i,i Sj co q Uof j HcMut vnus ad altctum cla- luntaie illos manifcftandi. neque hoc cfte in- 

maflo , non hcct infcrrc, Ergo cfficicntcr coo- couucniens,im6 forte de ratione locutionis id 

currit ad auduicncm altctius ; iu ncquc licet in cilc, vt,licct dc ipfo vcrbo proprtam habcamus Si »But 

Angclo. fcd an dctur ctncicntia, an non, altundc cognitioncm, non camcn dc rc iignificau. Prx- 

dccidcndum eft. icrca iuxta hanc fcntcnriam poflec cxpluaii, 

OiijtUt Quartb obijcics cum P.Molina quarft. 57. quomcdb vnus Angclus alteri mentiretur : ii 

Quari} art.4. hinc fcqui multiplicandas in Angchs in- cnim haberet volunutem manifcftandi ichabe- fejjtt tx- 

numeras fpccics infuUs, fingulorum concc- re talcm adtum , altcr Angcluscognofccns cam 

ptuum ac volitionum , qua« alus vellent mani- vohtnutem; puurct illum habcrc ulcm adunis 9 " < " B *^' 

fcftarc.quod cftabfurdum. Refpondco Primo, ctiamfi illum inrc non habcret. Munm» 
obfcuram vidcri obieiftioncm: nam fpccies non Qupd fi rogcs, quod cflctobiecium volunu- ti»tur. 

debent multiplicari m co qui vult loqtti, fcd in ris , ^ele mantftjUre mtttm amortm ; pollct rc- Q»i<tn»m 

audicntc: nam loqucns fuos aftus pcr ipfos ccg- fpondcti , cflc vel cognitioncm fccnum in au- /' w ***** 

nofcit, dcbuit ergo diccre in audur.tc. Hmc dicntc, vel produdioncm ipiam fpecierum, 

autcm rcipondeo Secundb, difficulutem cflc quac fitpereum actum.quam linc dubio ipic- 

ipfi communcm , quia, etfi loquantur pcr ftgna met adtus poteft habcrc pro obicdto , quali di- A»itimt 

(vc crcdic probabifius) dcbcnc multiplicari ceret , Vol» preducere dt me fpcaem w ttto *ut *ltmwl- 

ipecies in audience , codcm mcdo, quo fi a iblo tllo Angelo. Utfiam 
Deo infundancux. Rclpondco Tcrtib , cos non Hic modus diccndi diflcrt a fcnteUtia Pa- ' 

audirc infiniu: vtrum autcm aliqua: cales fpe- ttis Suarcz , qubd ille adhbas omnibus tribuit n 7 

cies dcftruantur ahquando , ungam intra. Virtucem producendi fpccics, pofita hac voltin- 

Quintb dcnique & vltimo obqcics, Loquela tace maniicftandi, qttcd fupra vr difficilc re- 

34 



ilicui 



Htfyffnitt 
Trm*. 



Ttrtii. 



cft proprius a&us intcllcdtils , cigo non potcft iccimus ;nos atitem folum tpii voluntati mani- 
fieri per folum adhim volunucis dirigcruis, fcii fcftandi virtuccr% eam produccndi fpccies tri- 
tt r Mitt. volcruis rcueurc altcri fcactum. Rclpoiuico, buimus , vndc produaioncm fpccicium nori 

i- 4 fecfc 



Digitized by Google 



u6 Rod.de Arriaga Tra&atus De Angeli*. 



facimus liberam vcl dependcntcm a condiiioni- aliorum fccrcu poflc nofd; quomodo autcm in 

biiicminiccis, icti nctelfarum: illc cnim aitus noftra fcntcntia rcfpedtu Dti , poflit eflc con- 

Iicct potucrit non cxiftcic , cum tamen primum ditio ad ptoduciioncm fpeciei voluntas Angcli 

cxiltit non fpcctati alu conditione , inli qux dc a&u luo manifcftando.dixi lupia. Dcniquc, 

communiscft omnibuscauflis, fcilicctapproxi- cum non omnia fccreu dcinde mamfclientur, 

nutione pafli , hoc cft Angcli, rcccptuti Ipccics multx fpecies cflcnr iri Angclo , qux numquam 

( nc iinc fundamcnto dicamus cos opcran im- poflcnc rtduci ad aclum. id quod ablur- 

mcdute m diftans ) producit fpccicm fui , qua^ dum cft. 

fc prcpht neccllaii6'altcri , cui vuk fuos acius Etiam difplicct, quod ait Tanrierus, fpccicm Ttrta ^ 

nnnifcftarc. dc fubftanua Angcli cflc fpccicm dc omnibus pti«t t»*- 

illius opcrationibus, co ipfo quod hx pcnan- **tm. 

SECTIO SEXTA. tur;hoc, inquam, caan»difphcct: nam flcutin 

r , L I" volunuce AngeU, vtin mcdio.non poccft cce- 

J{oBne Jententia explicatto ab aliu nolci hbcra OFCratlo vt f utura t aut vt exiftens, 

tradlta retjcttnr. «6 quod fubfumia vt talis non magis habct 

cum operationis fuiuritione, 



/)i bu* W 1 x 1 f u P ra >P°A ftabilium mcam fcntcn- quam cum carcntia illius,ac proptcccancc po- 

xJLriJi- JLJ tiam,oltcuturum me , in quo diipliceac iica ipsa a&uali opcratione dctcrminatur ea 

mn/MM nt- P.Tanncri diucrfa a ncftra explicauo. quod fubftantu, vt Gt roedium ad opcranoncm cog- 

fi'* tx ? l '~ iam breuitcr oftcndo. Primo ergo in co diipli- nolccndam dcterroimuc vt futuram : ita pan ra- dfmii. 

^Utrfmi. ««f quod Ipecics teru>Atutarom libcrarum, tionc dico dfc fpecie reprxfenuntc ipi.au liib- 

qualcs funt attus voluflliis , «.V etiam acluum ftantiam : pcr hoc cnim qubdipfafpccicsdicat, 

lnrtllcctus ( dc quibus cft lccutio ) ponat fuifle Homo v. g. tft ttntmai rattcnalc fottns amarc 

indicas ab inftanti cirationis. quod fusc a mc ant odto habcre; nonhabcc maiorcm conncxio- 1? 

fupra rciectumeft, cb quod indc fcquaiur, po- ncm cum a&uali amorc vt cxiftcnce.quam cum 

tiuflc ab Angclis pcr eas cognolci futura Ubera. carenria illius, aut maiorcm quam habcatipla 

suun.il, Sccundu, namjicet dcmus.dcfuturis libcris ad fubftantia hominis , quam rcprarfcntat ; crgo, 

HJfUcis. fc pcrtincntibus dcbuifle cos habcrc fpccics a fuut cb dc.ectum eius conncxionis non potcft 

pundto ctcationis ; non tamen de actibus , qui fubftantia cflc mcdium , in quo nolcacur adus 

futuri crant occulti, ctiam quando cxtiterunt, vt futurus, ita ob eumdcm dcfcdtum ncc fpe- 

Ruitifi. niii rcuclarentur. Ratiocft, quia , licct cxifttn- cies reprxfenuns fubftantiaro vt ulem poteric 

cia ipfius obie&i dicatut cor.ditio ad hoc , vt cfle mcdium , cciamfi ponatur dc fadto ea cxi- 

poflit vldcti rcs aiiqua, idcoquc vtcumquc cx- ftcntia aclus libcri. Ratio 4 priori mdc dcfu- jutlt _ 

5 plitati qucat , quo pacto ctumii Angelus ha- muut.quod pofitio obic&i non immutat cllcn- fritritfi. 

bcat, qtudquid cx partc principij icquiritur; ciam fpccici , ergo vt hic cffidat cognitionem, 

non uincn potucrit ccgnolcctc obicctum cx qua potius dicattjt'j?>r,quam non txiiltt (quod 

dcfcciu cxiftcnti.r ; ccnc co iam exiftcntc,dt£fi- iinc dubio denotat magis connecii eam fpeciern 

cultcr valdc intelligitur, quomodo (i intcflccfus cum cxiftcnua, quam cum carcntu obic-li ) 

habct & cuftcntuni obicCti, & complcmcntum per accidcns omnino fc habet huius cxiftcncia 

cotum cx paitc principij, quia habcac fpccics, rclinquens fpecicmcx fexque tndcpcndcntem; 

mhilominuscxiolo illo dcfcccu excrinfccocon- crgodebec efle fpccics diftindta & propriadeX 

fcnfus , ca fpccies prodirc non poflit in .i6tum. ipsa futuritione aut cxiftencu libcta, vcl (altcm 

Supri cnim dixi.non debcrcnos facilc adciuf- modificacio aliqua realis ; fi auccm ad modifi- 

roodi condiuones extt infccas & diftantcs con- cationem nouam lcalcm rccurrimus, mcUus cft 

\t»'dMn- cufrcrc.Quod iam aroplius vrgco: nam pcr hoc rccurrcrc ad nouam fpcciem. 

f*rii<m. tollmir omuis ratio ad probandam neccfliutem Rcfpondcbis, pofle intelligi fpeciem dc fc Rt^tntUUt 

diftinctx ipccici : dicam cnim ego, ctiam poccn- calcm clfc , vc , fi ht opcratto , cam reprxfencec, 

tiam vifiuam cllc complctam cx fc, nec indigcrc liccc concingcnccr cxiftac; li vcro non iic, reprx- 

fpccic fupcraddita; pcndcrc camen ab hoc,vc fcntct cius carcntiam. SccTconcra , quia ( vt ct*tr» tfi 

cxcat in adum ab approximationc fubicdi, a dixi hucufquc) difttcultcr valdc id inccUigicur, Prmi. 

lucc &: a carcntii corporis opaci prxcise , vt a & dat occalioncm ncgandi omncs fpecies dif- 

conditione , nullovcto modo a caulsa produ- tinctas in potentiis, li dicamus eas ex ie efl« 

centc fpcctes : iicut dicis , Angclum pcndccc a calcs, vt fine nouis fpeciebus, li ponacur obie— 

conlcnfu alcctius, non vta dantc fpccics,& pcr clum, valcant Ulud vidctt ,audirc,&c. Con- 

Fnida- i c concurrcnte, fed vt a pura conduionc. Ccrtc tra Sccundo ,cur codcm modo non dicis eciam UtunmX 

Tlnn nos aliud fundatnentum a priori non habcmus ipfam fubftanciam, quando ponitur actus h- 

cmtiaao- f"° cl * fpccicbus diftinctis poiicndis ( vt dixi ber, eflc medium , vt hic in ipsa cognolcatur; 

bUJ*r, in libtis dc Anima) qifi cam dcpcndcntum, illo vero non cxiftcnre.cflcmcdium.vccogno- 

ftteuttl- quamad vidtndum habec Angclus ab obicdo, fcatur carencu ciuidcm actusi nec enim video, 

twtttut. Qimu ettan habct Angclus pro fccrctis cordis cur connexio dcterminata magis requiracur in )f 

ab alcctius confcnfu ; crgo fi fcmcl cas dcpcn- medio quotl , fcu coguito , quam in medio ex 

dcntus ialuarc volumus pcr folas conditioncs quo,fcu incognito, poflitque eaiftcntia obiecti 

cxtunfccas , linc dubio cclfat fundamentutn ad eflc conditio in fpccie , & non in ipsa AngeU 

poncndas fpcacs diftinctas, quas tamcn iplc (iibftantia. Ccrce qui rem benc confidcraue- 

Tannci us admittic. Mcliiis ctgo,& multo con- rit, inuenict eaindem efle vtrobique rationem. 

fcquciuiusdifciirrimus , li cas fpccics tunc pri- Vltimo dcnique difpliccc Tanncrus , quia Quttrt» 

nii>,qu,mdo mamfcftantur fccij;ta,dicimus pio- non cxplicat, quomodo fiat auditio: cumenitn «'it^t" 

duci, & c\ dcfcctu illarum ncgamus Angclo pcr camUccnciara non unraucctur Angclus.nec 1 s 

fciat 



■6 



Digitized by-Google 



Ctntrk 
trtma. 



39 



Difp.u. \ Delocuttone 

(cixt fe iam nofcerc pofle adhis alienos 5 ad au- 
dicndum autem non tencaturin fcntcnua ip- 
(ius: potcft cnim efitr, air, diftratSrus ad aliaob- 
jc&.i, crgo lunc nou tencbitur audire. Cum 
hjrc, inquam, ita liut , rogo , quo pa&o vm- 
quam audit ? non ncceflurio , vt fupponis 5 non 
hberc, quia ad hoc dcbcret fcirc aitcrum loqui, 
vt poflit fc dcterminare ad audicnduin, crgo 
tiullo modo potcrit auditc : quod fi dicat, cum 
audirc, quando non cfl diftracius ad alia obie- 
cta; Contra cuidcntcr Prim6 , quia fcmper clk 
diflradus : lcmpcr cnim cft in adarquato actu 
intellecius. Conrra Seaindb, rcgo, an tunc 
tcmporis audiat libcre ,an nccctfaiio: fi r.ccel- 
iario, crgo tcnctur audirc , fi aliundc non fit 
impcq^mcnrum , quod vidcbatur negatum ; fi 
libcre, pcr quid, qualb, nouit fc pofle iam au- 
dirc- noncnim potuit libeie vclfc lcdeccimi- 
nare hlc & nunc ad audtcndum , n non pnus 
nouic fc poflc dc faio hunc Angelum auduc. 
Idcb crnloo fcmpcr dcbcrc aliquam cogoiticncra 
nouam cxcitari ncatla; ib m audiente, alioqmn 
non fcict Angclus fe poilc iam audiic, &c. ca 
autcm cogniuo fu in Angclocx noua rcccptio- 
nc ipcaci , quam co ip4b cognofccrc dtbcc, & 
in ca confusc obtcclum rcuelaiurn, vt fic pcflit 
ic detcrminarc ad cognofccndum pcr eam ipc- 
dcm obUdum ipium , vt vniucrlalitcr dicc- 
mus infia dc detcrminationc ad omncm cogm- 
tionem. Hinc conAat.clatiorcm 6t bonis prin- 
cipiis magis coharrcntcm exphcaubntm cflc, 
quamnos fupra pofuimus. 

SECTIO SEPTIMA. 
Dubia, ahqut expcnduntur. 

Om n 1 a fere qusr ad An^eiorum lccutio- 
ncm percinent, intercxplicandum & pto- 
bandum noilram fcntcnticm e.vplicatafunt;qr.x 
dcfiderancur, hk fulius explicabimus. 

SVBSECTIO PRIMA. 

Inttr quospofit effe locutio, ejrinquo iffa 
formaltter conffiit. 

Pr t M h crgodubitari potcft, an inter quof- 
libct Angclos pcfljt cflc mutua locurio, in- 
fcrioris ad luperiorcm,& c contraiio. Dixi fu- 
pra.ab aliquibus idcb rcijci fcntcntiam Suarcz, 
quia fcqucrctur, ncn pcllc infcriorcm in fupc- 
riori prcduccrc fpcckm. Qucd argtimcntura 
cft etiam contra fccundutn ncftrum modum 
S*"'*'* y dcclarandi locuticncm argclicam , qubd fcili- 
<jr Htftuun ccc 'P^ vcluntas manifcftandi prcducar (pe- 
ftKHMii*m cicra fui in alio. Veuim hxc ratio ibi foluta 
wf*gn»at. cft : ncn cnim vidco , cur , ficut anima fiue fe 
Cmtri tft. (qJJ ^ £ uc coopcrantc phantafmatc accipit fpe- 
**° cics ex obicciis adeb ic iufciicnbus , ncn pcflit 
ctiam Angcius eas accipere ab inferiori Angc- 
lo : gratis cnim & fine vllo , vcl in cxpcricntia, 
vcl in ratione fundamcnto rccurrirur ad eam 
«equalkatcm ordinis incer cauflas fpccici , & 
fubicaum , in quo producuntur j irab ex hoc 
capitc (fi materialitas nonobftarcc) nonvidc- 
rcm.cura rc materiali non poilct cuam Ange- 
lus immcdiatc accipcrc ipccics. 



angelka. Sed.7. 117 

Addc pro fccunda cius dirficulcatis folutione, . 
fi inferior Angelus eft improportionatus adeius 
fpccici prcduclioncm , faciie Suatuim &: noJ 
rclponiuios, cum non folum pcili, fcd debcie 
iuuari concurfu ipfinfn ct Aiigeli rccipientis, 
qui iine dubio nuxime cft iibi proportionatus 
ad cum mouuni , quo phantafina luuatur ab 
animain prcdudiiciie ipecici fpintuaiis. Neque 
cft inconucnicn%, diccic, Angclum fupciiorein 
ncccllaiib acctdente infcriorc & volenoe ma- 
Dtfeftaie fuum attum , tencii fimul cum ilload 
produdicncm /pcciei concurrcrej quia, vt dati 
alibi, prcductio auc recepcio Ipcciei uondebct 
necttlaiio eilc iibcia, vt m nobis conftat. 

Harc dicta lint circa lcntentiam Suarcz 6c 
ncitrum iccundainj nam in prima ncftra rcs ,tM ' um 
multo eft facilior ; non enim Angcius Jcqucns ^""^ 
prcducit ipecics in lupctiore, icd Dcus ad vo- m». H < /«. 
luntaccm lpfius. Vt autem vclit cas produci a mumm 
Dco, fine dubio habct fuflicicntcm pioportio- 1**/"* 
ncm Angclus inienor, itcm Dcus, vt prcducat, An l ,lts - 
cft tatiscon plctusj eigo in nc flia fentcntist cla- 
rc cxplicatur, quomcdo omnes inuicem loqui . t 
pcflint. Potroeam ccmmuncm locucicncm 
petic refpublica angdici fic politica, vt, quan- . 
cioquidcm (upeitcr Angclus non idcb cmnia 
fcit, maximc iccrcta intcricrum (tam cnim c» 
igncrac, quam c ccnrario ) oportuit, vr , ficut 
(i.pciicr poiuit luCM stcus infciioii manifeflarc, 
& ca qux aliunde lcii ; ita c contrario infcrior 
fupcriori : alicquin pcioris couditionis tflct fu- 
pcnorquam lnicnor. Vtium autcm ca locutio 
iit diccnda illuminatio , ncc ne" , qua-ftio crit dc 
ncminc : piopiic ncn dicilur , quia iliuminatio 
cft ad res maiom mt mcnti. ied dchcc infra. 

Sccur.r.b quarn poitft, an locituo fitfoima- 
litcr inaudici.te, an vcrb in loqucntc, tk inquo * 
ca fciimalifliir.c ccr.fiflat. Diihculus ha:c lb- ^U ftfi 
Jum petur.ct ad mpdum ioqucndi: de rc cnim, ™<" r 
hac ibi dicium cft intcrccdcre, acium manifc- 
ibnduiu, voluntatcm nuuiifcftandi, prcdudio- 
ncm Ipctici a Dco in inttllcciu Angcli audicn- 
tis, t% dmique hmus cogniuonem. Harc ibi in 
neliia ltntcmii icpcriuncur. Quid auccmil-. 
lorum formalicrr diccndum fit locutio, qu*ftio'* ,-B '' 
cft dcncmine.in qua ncnnnlli putant, ipfumr*^, 
adi-mintetnum qui manifcftatur.cflc lotutio- 



A* xnttt 

AnttUt 

H" <ti* 
mtttufi t*- 
tune 

ttdtm «r 




rpc a hiv iiu- y t i untm . 
dcnter leiccia, ctiam in pnfcnti dilplicet: rogo,,™ Vlr i 
cnim , an tota cfleutia locuuonis coniiftatin co m*nift- 
;iuu manifeftando,vt ccndiftinuo ab ipsa voli- 
tione, an vcrb ncn ? Si toia cflcntia ibi ccnliftit, 
crgo.tofolo mancnte,& ablata ea ccnditionc 
fcu volicjcnc,manec tota tiTentia locuticnis ,& Cmtrtt tft. 
confcqucntcr manct locutio ; quia tota cflentia 
Jocutionis, & locutio idcm tft formaiitfme: 
improbabilitcr auctm dicitur mancretota cflcn- 
tia: alicuius cotius , & tamen ei dcftdtu condi- 
tionis non mancrc totum , cum totum a tota 
eflenda nec rationc diflinguatur ; vndehac ma- 
nenca,illud dcbct raanere. Quod ii illc acius vt 
condiftir.dus a voluntate manifcftandi, ncn eft 
tora cflcntia locutionis;crgo ea voluncas eft pars 
eius cflentiac , (eu aliquid illius ( qucd idcm 
cft ) vndc iiipra dixi , omne id, quo prjccise & - 
ioimaliccr abiato^nfcrcur totum aliquod , ne- 
. ceflarib 



Digitized by Google 



4J 



Il8 ROD. DE ARRIAGA 

ccflarib efle partcm illius totius. Dlcojcrmm- 
littr , quia cftiaentcr cx dcfcctu caulTx ccllat 
cflCwttis j at non quia formahtcr caufla ceflat, 
fcd quia pcrit alia enritas difttncta , qux ab ci 
rx-ndcbat, & quacnmas dicebuiur,erarqucvc- 
rc eftcdtus: atqui in prxfenti,lbli ablati ca vo- 
luntarc, ccteris remancntibus , pcrittotum, fiuc 
dcnominatio totius : crgo ca voluntas erat ali- 
quid componcns illud totum ; crgo non erat 
conditio cxtnnfcca oc condiftm&a ab eflcntii 
tllius torius. 

Cmultuii- "DicendVm crgo, locurionem formalitcr 
tur, mfiM confiftcic in duobus hts ,& in voluntace mani- 
SjjJT fcftandi , & vltcr.us in produccione fpccieium 
i Dco in imell. ttu audicntis , quia qtiolibct ex 
his ablaco, ccflac locutio '. hcci cnim vcllem , fi 
tamcn Dctis non darct fpccics , non loqucrcr 
actu. Pra-terei li Dcus mc non volcntc darct 
fpccics , rtiam non cflct locutio ; pofiris autem 
his duobus, eiiamli attcr ncn audiat, aut ctiamfi 
rc ipsa nullus in mc cflct a£tus manifcftandus, 
cllec ptopna locutio , ficUt cft m coqui mcnti- 
mr ; ergo formaliter locutio in his duobus fo- 
lis conliftit. Quod dico in mci fcntentia de 
productienc Ipcucrum a Dco, dcbct in fcntcn- 
ui Suarcz dici dc produdtionc carum ab ipfo 
Angelo. 

Idco reijctendlis cft Vafqucr. , qui ipfum 
aftum intellcctus aut voluntatis produccntcm 
ipecicm , dicit cfle locutionem; productioncm 
veib fpecierum cflc cffcctum illius. cuius eam 
reddit rationem , qubd in nobis locutio non 
coniiftit in productionc fpccicrum , fed in-pro- 
latione vcvborum, dquibus Ipecics producun- 
rur. Kcijcicndus, inquam, quia incidit in idem 
argtimcntum fupri fadtum contra ptxcedentcm 
( modum : nam quando cft folus iilc adtus fine 
proditctionc fpccici , non cft formalis locurio; 
crgo illc Iblus non cft tota eflcntia, locutionis. 
Ixtmptum Excmtdum autem allatum cx noftra loqucla 
k ViftHtx. noncflcad rem.indc quis liiadcret: nam locu- 
l '° cxtcrn "* ctu diuinitus impcdiretur a produ- 
f * m ccnda fpccie , adhuc eflic lacutio: nam cx lc 
fonnalitcr cft publica , id eft pctcns nofci, a- 
dcoquc ex ic cft mamfcftario in actu primo, 
Iicct hic & nunc impcdita per accidcns. At 
actusmoftri natura fua funt occulri, vnde non 
poflunt pcr lc foli dici manifcftaiio ; dcbent cr- 
Rtfltcmku g° complcri pcr lpfam produttioncin. Rcpli- 
cabis.Elro cctcri acius noltri natura fui lint oc-_ 
culti , vohtio manifcftindi cft cx fc non minus 
publica,quam vcrba noltra cxterna, efto pcr 
acudens impcdiatur i productionc fpccicrum. 
oWi». Vndc non recurrcndo ad cam produ&ioncm, 
riotcrimus inuenire totam clfennam locuuonis, 
li dicamus, volunratcm manifcltandtcflc cttam 
cx fc manifcftum, quia cx fc faltcm mcdiatc cft 
prod«ttiua fpccicrum in audicntc.ficut ooftrnm 
vtrbumcxternumeit locutio.etiamii actu impc- 
44 di.u Dcuscam fpecietu produ&ioncm.Rcfpoii- 
Rtfycniu. dco.idfatiscfle probabilc.dummodb tunc tcm- 
ponsctiam dicatur Angelus loqui.eo iplo qubd 
velit.licetnihil foris producat, nc relabamur in 
pcaccedens abiiirdum illarum nu 41 . contra ali- 
quos, fcilicet toti eflcncii locutionis manentc, 
non mancre locucionc tamen.Ideb ad inftanttam 
Vafquez mclius rcfponderur, cafu quo Deus 
nollcr produci fpccics inoftrii vcrbis,non fu- 



4J 



Tra&atus De zAngclis. 

rura ea adualcm bcutioncm ; quia eflenr aclu 
Iccrcta, fcd fummum in adtu pnmo, & radica- 
Ittcr.quod idcm dc volitionc angclica dicimus. 

Hinc colligo Piimb , lAcutionem inadxquat^ CtlUfiti 
eflc in loqucnte, quatcnus dicit volitioncm ma- trim». 
nifcftandi; inadxquatc vcrb in audientc , bua- 
tcnus in co cft ptodudtio fpccici ; quat cft aitcra 
pars locutionis.iuxra dicta. 

Colligo Se«.undb , locutionem inadxquatc 1 
efle adtum voluntaus , illum fcilicct qui vulc 
manifcftat e , in.idxquate veib cflc acahim diui— 
nx virtuus pmdu.tiitis fpccicm, iuxta noftram 
lenrentiam. vcl li dKarnus cum Suario, ipfura 
adtum manifcftatuni produccrc fpccicm fut, 
tunc diccndum cnt , inadatquate loqucndo, lo-* 
cutioncm cflc actum intcllcdns, quaodoclctliccc 
illc manifcftatur ; aliquando vcro voluntaas, 
quando hic manifcftacur; fcmper tamcn,przter 
voluntatcm manifcftandi, inadxquata locutio 
cft adus voluntatis. Vndc n adus manifcfta- 
tus lic voluncacis, ex vtroque capitc locutio erit 
aclus voluntatis ; fi vcrb manifcftctur a£tus in- 
rclledus , tunc inadxquatc ad intcllc&um , & 
inadxquatc pcrtmcbit ad voluncarcm. Contra- Ctn "r* ,% * 
rium lcntit nonnullus ,bui locutioncm in adtu™'^ - * 
lncclleuus, otdinamc lccrerum adauum, locu- 
tionem conllituit. Vcrum facile reijcirur, quia Cemr* tjt. 
ad loquendum v.g. de amore fccrcto, nullus 
alius adus intellcctus interucnit, quim qubd 
nofcat Angclus , fc poflc, fi vclit, manifcftarc; 
in hoc autcm procul dubio non confiftit adtua- 
lis loqucla. Poft illum vcrb fequitur volunra* 
manircftandi cum amorcm , ncc ncccflarius cft 
adus alius intcllc&us , qui lltimpetium autor- 
dirutio ; crgo quando mamfcftatur folus a&us 
fccrctus volunutis,nec qliidem inadxquatc po- 
teft locutio in actu inteuccius confiftcre, multb 
minus adxquatc , prout volcbat hoc au&or. 

SVBSECTIO SECVNDA. 

K^fn per Ututiontm res mtnifefientur &bf- 
traclsue: vbi t de qnibm rebm effe feftt 
loctttio. 



Tertio quxri potcft , an manifcftctur 
Angclorcs mtuitiue.an vcrb abftraltiuc. 
Duo pollunt Angelis manifeftari per locutio- 
ncm. Vnumcft a&us intcllcAus aur voltmtaris 
iplius loquentis, aliud verb obic&um illius a- 
dtus : fi de primo loquamur, non vtdemr du- 
bium , quin incuitiuc nofcatur ab audicntc : vt 
enun hucufquc didum eft , vcl Dcus , vcl ipfe 
aitus manifcrtatus.producunt fpccicm fui. Hxc 
autcm cft immcdiara & inruitiua, crgo intuicue 
nofcitur adus. 

Obijcies, De rationc locutionis cft, vt folum 
fundcc cognitioncm niientcm au&oricatadicen- 
tis;crgo non dcbet ficti pcrfpccicm unmedia- 
tam. Rclpondco facilc, id foium eflcderatio- 
nc locurionis humanx , non vcrb vniuerlalitet 
de omni locutionc. Idcb fupridixi, in locurio-' 
nc Aneeli non poflc eflc rcfpedtu Angcli alte- 
rius f Jlaciam aut mcndacium. Hxc vcrb om- 
nia in-.cllir^c quoad actus ipfos, qui tuncmani- 
£cftantiir: dc obiectis eniin aduum iam dico. 

Dc hisergo non viderur poflc efle intcr An- 
gdos locutio: nara omnia aiia ab aftibus dtf- 

tinda 



ASmwm- 
mftflmui 
ptttft im- 
tmttui w-> 
fa mh mttt- 
rt, tmimm- 
mftfi, 

A6 



ObmHit. 



J>t*HtSk 
tduum 

ntn viit- 
tur ftft 
tfft tttmim 
tmttr Am- 
Itltt. 



Digitized by Google 



Difp.u. De locuttone angeltcL Sed.7. 119 

«indta quilibct Angclus nouit, ergo non potcft cos manifeftare. Qyod mtcUigendurn cft cum 

cflc dc eis ioquela : vt quid cnim altcri dicam, hac limitatione , nifi ipfe ioqucns dicerct, So- 

id quod ipfe lcit, & cgo icto dlum fcirc ? Vr- Imm volo tlli maniftStart hanc mtam voittio- 

gctur , ioqurla fit proiluccndo fpccics ; atqui Htm immcdiait^attttm amtm hcSiernnm folitm 

Angeli nonaccipiuntabaliis fpccics rcrum: has mcdtati in hac volmonc : co enim cafn non vi- 

enim vcl i Dco infufas, vcl a lc acquifltas ha- detur Dcus infufurtis fpccjes , nifi dc fbla ca 

bcnt; crgo dceisnoncft loqucla,crgo ncque ca volitionc.inqui mcdutc altcr cognofcct a&us, 

obicdta cx locutionc alterius nofccre non pof- crga quos ca vcrfamr; quia tunc non dctcgun- 

iimt, nequc abftradtiue.ncc inruiriuc. tur illi a&us dircdtc i loqucntc. 
47 Huic difficultati bcne rcfpondcrSuarcz Pri- Sccundo bcnc docct Suarcz, ctiam dc rtbus ftcun- 

Hmt difi- mb, multa cflc qux Angeli ignorant , de qui- alioquin Angclis notis, pcllc intcr ipfos cffe lo- dnm nrgu- 

tuliMjt* l, us poteft cflc locutio: nam in primisomncs curioncm.v.g. diccndo , Ne faciM boc vtl tl- mtnt » m 

lulnx. aftus P ratc »'"> quando cxtitcrunt non ind; \e\,l r tnt A*c,&c. quam dicit efle locutio-*"*^ 

jfnrn». manifcftati, poflunt iam dcnouo manifduri,& ncm practicam; crgo poflunt dc aUis rcbos, & _. *' . 

SttnmD. deeis loqui potcftcum altero Angclo. Sccun- fuis a&ibus diftinctis, loqui. Addo cgo ctiam, 

db, ctiam dc aJtis rcbus pnttcriris : ncquccnim non petendo, aut iubendo, £ed per fc pofle de 

ncccflario omnes Angcli omnia nofcunr, quan- aliis rcbus loqui. Sic iii nobis,licct duo intuean- 

dofunt; ixpc cnim ad alia diftra&i occupan- tur eamdcm rcm , hortum v.g. vclpi&uram, 

Ttrtii. tur » Tcrtio , codem modo dc prxfcntibus , ad potcft vnus dicere altcn , vcl pcr modum ad- 

quas ahj vcl alius non attcndit. Itcm circa fu- mirationis aut pondcracionis,vel alio modo , O 

tura potcft diccTe ea qitsc conie&ando nouit, tjnam hic hortm amctnm ! auanta fiorttm va- 

dc quibus forte altcr non cogitarat. nttatl qnanta colorum pnlchritndo ! &e. Sic 

RifptnJto Circt hoc tamcn aducrto, in fententia Sua- ctiam pafltm dc fj&oaitcrius malo , vtriquclo- ^ 

nTvmn^ rcz concca ' c,ms fpccies in Angelis de omnibus qucnti noto,longa folct efTe fermocinatio ; crgo 

tum sua- rcDUS futuris , exccptis a&ibus libctis , diccn- codcin modo potcrunt Angcli inter fc dc mortc 

rt\. dum eflc, locutioncm illam dc practcriris cis v.g. Chrifti Domini loqui , ctiamfi vtiiqucfit 

diftin&isab actibus, magis eflc cxcicauonem nou , Ioqui quidcm cum admirationc, tam 

fpecicrura ad cpcrandum , quim propriam lo- Chrifti amorcm pondcrando , quim c contia- 

cutioncm: oftcndi cnim fupri, contra ipfum rio ludxorum duriticm. 

Suarez, ctiamfi Angelus non noucrit rcm Vlrimo docct, & benc,Suarez , quando fit Adttrthm 

quando extitit; fi tamen habeat fpcciem de illa, loc^irio de tahbus rcbus , cas tunc formalitcr argumtn- 

poftea cx viilUus fpccici cam immediati nonnofci quidditatiue, fcd abftradkiuc.in mc- 

-\r ... r. . .„: J:_ _■_•_____*: r_n;__ : • . « . • _n_ __._ ._ 



tum Sua- 



In fenbfccre , vt fuo tcmpore prxtcrium ; ergo dio fcilicct'impcrfcaiori in a&u intcllcdlus & Jj^ J^JJJ" 

co ipfo quod Angclus cxcitet altetum per fpe- voluntatis: qui Ucet dicant otdinem ad obiecra, thitjia*' 

cicm pugnse v.g. ptzcedcntis , audicns notcit idcoque ducantin eorum cognitioncm , vt fusc Bunm ab 

intuitiuc & in le cam pugnam , vt prxcedenti probaui in materia dcvifioncDei ; non tamcn *''«»« 

tempore cxiftentcm , idcoquc impcttinens pla- ducunt in quidditariuam obicdi notitiam, vt 4 '^"*"^, 

nc crit narratio Ulius. ibidem dixi. In hoc autcm cafu habet locttm S,'/^'* 

48 Hinc tamcn potcrit quis dubitare , an in no- aflenfus nitcns aucioritarc dicenris , quta obic- fu ahftU- 

H'w hnno- ftra fcntcntia doccntc i Dco in locutionc pro- itum tunc cx vi cius loquclx non in fc, fcd in Bini. 

flraftn- ducifpccics; an , inquam ,fi Angclusloquatur alio nofcitur t atnon propterea poteft falfitas 

.""li.^ ^ c * u,s adibus prxtcritis nondum manifefta- eflc, quia adus ipfi exiftentcs in mtcllec^u an- 

tis , Deus producat fpeciem immediatam dc cis gclico tunc nofcuntur intuitiuc ; qui autcm in- 

adtibus prxcedenribus , an vero folum de vo- uiitme cognofcit quod alter habct in mcntc , 

luntatcprxfentimanifcftatiuaUlorum. Refpon- non potcft ab codecipi ,nifi& ipfe dccipiatur . 

dco, licct ad loqucndum finc dubio fufliceret quod non cft prbpnc pcr mcnd_xium falli.dc 

fola fpccics de volitionc prxfcnti , probabilc quo iam hic. 

cflc, Dcum de ptxccdcntibus adtibus eiiam in- Quartb dubitan poteft , an audiens tcncatui- 

fundcrc fpecies imincdiatas , idcoquc illos cog- audire. fcd dc hoc rine fcct.4. 

nofccrc quidditatiuc & inmitiuc in fe, vt pro Quinrb potcft dubitari , quomodo Angelus 0*»^««. 

' • Ima 



ttftendt». 



fui diffcrcntia tcmpotis cxiftentcs. audicns difccrnat loquentcm. Verum etiam dc 

Rogabis , cur Dcus dcbtbit in hoc cafu in- hac re dixi fupri. diftmnt 
fundcre fpecics quiddiratiuas de adtibus prxter- ummvtm, 
ius , non verb de obicftis aliis diftinftis ,de SVBSECTIO TERTIA. 
quibus loqui poflitnt Angcli J Rcfpondco faci- . _ _ . 

hm cflc difparitatcm : ctenim quod Angelus Atigelm flfti iWofcunKpe ftmnl 

audicns non habcat fpccics immediatas & quid- **t futcefiiue audire. 

ditatitias alicrum obicdrorum, non ftat pcr ip- 

fum loquentem ; crgo, cfto ipfc loquens vclir, "Q A t e *. Suarcz eo cap.18. num. j j. diftin- 50 

non propterci altcr accipict ciufinodi fpccics. X guit in audirione duo. Ynum efl reccptio * s «"'«v 

At quocl fpecies de acribus fecrctis ipfius lo- fpccicrum ; altenim cognitio pcr ilias fadb. St r J*™" 4U . 

qucntis non acccpcrit, proucnit prxasc cx co, dc receptionc fermo fit, ait Angeium quofcum- , 

qubd loqucns non pcrmifit manifcftari cos a- que poflc audire, fiuc quorumcumque fpccics 

dus: fblacnim ratio cur non fint publici, eft rccipcrc ; quia nec agentiaproducendofcimpc- 

ipfc qui illos habct,& illosnon vult manifcfta- diunt, ncc intclle&us cft mcapax illarum fpc- 

rc; crgo, hac ratione ccflante,& data, vt fic di- cienuu , crgo iUaspotcft rccipcre. Si vcrb lcr- 

cam , liccnria abillo, iam Dcus tencturde Ulis molitdcipiis adfabus clicitis pcr fpccicm, air, 

ipccies quidditariuas iniundcrc ci cui vult altct non poflb quolcumquc auduc , qma non habct 

virrntrm 



Digitized by Google 



uo IIqd. de Arriaga Trndlatus De tArigelu. 



virtutem tnfinit.un ie cxtcndcntcm :d clicicn- 
dos fimul qtiokumquc actus intcilcdlus. 
•d Umm. ^8° '° ' uc roatftione ccnlco, vcmm quidcm 
cflc, mincucm tetcus panbus rcqum Vlttuttm 
ad iccipiendas fpccics, quam ad cluicr.das ccg- 
nitioncs , ldcxquc pluics pcflc fpccics rctipcrc, 
quim cnm cis acttus cliccrc-, ncn umcn pro- 
ptcrca dici pofic, invinutc rcccptiua ncn cftc 
tcrmmum: nam ccnum cft, maiorcm vinuicm 
requiri ad rccipicndas iimul miilc Ipccies, 
quam ad duas vtltres; & ctcaturas communi- 
tcr non lolum haberc terminum in accndo, itd 
in rccipicndo, vt in intcniionibus n.itutalibits 
ab omnibiu dici folct.cv mcrito ; ugo non po- 
tcft tta abiblurc alkri, qucmlibct Ahgclum ha- 
berc viitutcm ictipicndt quaicumqite ipccics 
loquentium iimul. Qtipd li mfiniti cxiftercnt, 
Seomnct iimul r.d vnumloqncrentur, habcret- 
nc vim naturalcm rccipictidi cas ipcctcs ii.fini- 
tas, an non :■ cettc. miiu valdc probabilc clt, vcl 
51 nullum Angclum tocptilc, vcl ialtcm multos, 
maximc c minoribus, tam .iniplam ncn habcrc 
virtutem rccc ptiuam naturalcm ■ crgo iicut ex 
finita virtutc infcit Sturcz, Angclum ncnqt.of- 
cumquc adtus polle clicCTC , ua ctiam poilct ex 
cadem lirr.itatiunc infcrre , non pcfle iimpli- 
citer quakumquc ipccics rccipcrc. 
jufftndi» Secundb & vliimb ccnico diccndum, Iicct 
sd qutfii»- virtus eium reccpnua Ipccicrum finita iit & 
ntmfr*(t- ltmicata; probabile tancn cllc,Argclos dc fadto 
Jium. ejtiftcntes tam amplam habcic , vt fccjncrtd.it 
adomncs Angclos prxk-mcsjica vt, cturr.li cm- 
nes iltifirool loqueicntur, rcciperc ptflctcc- 
rum ipctics , quia etiam lu finui funt; & ncn 
fuiflct pro pohtita i\* jxrkcla corv:m icpubli- 
ca , cflc trcatos aliquos ita limitatos , vt non 
pollcnt cmmum ctum fimul lcqucnui.m fpc- 
cics recipcrc. 

ImiimU Dico td ejfc proltabtlt, quia qut ccntrarium 
ntftrtjw doccrct, ncn facilc rcdiigui pcllet, lraximc 
uatu. cum ncn £ vlul „j 0ra Jj ta ,|| c CJ j US) vt OlllliCS 

limul loqtumur; 8f ob camdcm rationcm j uto, 
qucd ad auditiorun atttrct , nrn pcflc cos Ji- 
mul atttndere ad rmnium loqticnuurn vcrba. 
in quo iccundo pundto acquic/co Patniuarcz. 
OHiBit Obijci tamcn difticulter potcft Ptimb.Si An- 
Tttmn. gchis habcrct finitarn virtuttm ad rccipicr.tias 
ipccics , crgo tum ncuas fcmpcr & r.cuas pcr 
ci xternitaccm rcccpturiu fit, candcm ver.ict ad 
tot , vt ccqucat plures rcciptrc , hcc autem vi- 
dctur planc ablurdum ; fcquctetut cnim , cum 
Xifptnit- tan( j cm f urclura cflc rcddcndum. Rcfronderi 
tur Fnmi. n . , . * 

poteit Pnmo cx mcrs pnncipns, multasex cis 

fpecicbus fu cccflu ttmpoiis corrumpi : dixi c- 
nim ahbi, id finc contrario omnino ficii poiTc, 
imo tSc m nobis iu lipc conungcic ; cur crgo 
idcm ctiam ncn contingct in Angchs , vt poft 
longiflimum ccmpus iam non habcant ipccies 
dcnliqiubus adibus , quoriim olim habucrunt 
fciciuum ? & licct fit aliqua impcifcciio in ca 
obliuionc, non propterca dcbemus fugcrc cam 
illis conccderc, cum iint limitatar virtuus , nec 
Stcunib. poflint omnia fimul. Rcfpondcrct ctiam Sccun- 
db quis,Dcum eas fpccics diftindiasmuraturum 
Stlutit 'n vnam iimplicem , qttx omnia prxtedencia 
httnmvi- lcpr.elcntcc , idcoquc icmpcr locum ctlcnouis 
dttur «»■ ncipicndis.Vcrum hxc lolutio non videtur ad- 
»m*fr»i«- ltJ0( j urn ptobabilis, quia mutatio fpccicrum 



gratis ccnfirgitur,&: dcttrct ptr ict.im -rtcrni- 
tattmfcic inrmities fitri, cum Ctmna r.cua <Sc 
ncuaaudiatab aliis Angchs. Mclius fcne rc- Mthitrt- 
lrciidcrtt Tcitio qtns . j t fl dum iudicij cn.ni- Jftt.ilumT 
DOS iam in ca:lo cxiluntil us, finc ncuis illumi- 2 ' r " # - 
naticiiibus, aut circa crtaturas sdnitnifliationi- 
bus, paucillimos iuturcs atlus hbcios occuhos, jjjj^gj 
aut quos cperx prciium fit manifcflarc. Ha:c i M nvm« 
folutio quoad Ai>gc!osin iktutcaiitt.dir.is pro- jt+jutfi 
babihs tft. Scd quia hk agin us dc ilhs itcun- fw»«WB« 
duro crdincm naiuiar, fccuu t.m qivmrcrrc- 

• r « r% 1 1 t> tn cltf 

uii lunt, tx pcrpcti;.m e.ir, manilc flaiu ncm g lc%u ^ 
habeic pcflunt, vidctur ad piimam kluiionc m Imtt tt- 
ncceifauo rccuircncium. mtk tft. 

Scciindo obijcics.Scmpcr Angclus ( vt fupta ohtMt 
docuimus ) inteliigii cinnia quacumquc pottft utntds. 
fimul;ergonon pottft dc ncuolpfticm iccipc- 
rc, quia tunc ctiam iilam dcbct tcgnolccrc,iux- 
tadidca fupra; ncn lubct autcm ad hoc virtu- 
tcm, quu tota ciat cxhaufta in alns obictflis. 
Ncnr.uUi re/p cndent, tcgniticntm rcflcxr m dc t< r pr>itnt 
ipccietus eflc ncceilaiu-m, ldcoquc pcr cam *tnt,uiu. 
ncn UT ptdiri tcgmticncm hbti. ni dcahis cb— 
iedtis. Scd ct ntia manifcftc Priiv.b , quia non Ce *trk 
rmnus lntelltdus laborat in his qux cx nccel'- Tr,m "' 
ficatc intclligit, quam in his qua hbcrc ; quia 
ncn nur.us illotum quam hotum picducit 
ccgr.iiicncm. Sccundo, intcllcctus pr» j iic ni- 
hil libcic ccgr.olcit, ciun.fi ptr.deat a dctun.i- 
ftauonc voluntatis. 

Rcipcndtrdtjm crgo ,obic«icncm conuin- Kri[ 
ccrc, Angclum, ptft acccptrm nounm Ipccicm, **~ fi "~ 
ncn poilc circa antiqua oDicfta, vel aquc in- e " r ' tm ' 
tcnsc ac antca, vcl ccrtc DOn tot pcfle cc gr.o- 
ftcrc fimul cx illis , quia difliahiiur ?.d aliqOcd 
ncuum cbict^vm. Scd vigibis.Eigc trm mul- rr^«t» 
tapotcrit audirede ncuo, vt ncn mancat in i!lo 
vutus, niii pixci.sc ad attcndcndum ipcticfcus 
quas habct, & aihil almd pcflit ccj,iiclccre. 54 
Rcfj cndcoin hac icium tcrie id ncnpcileccn- j , )cni*t. 
tingtrc ( cifi ditiinuus tct pcilciit ilh isfundi, 
vt virtus iplius ctgi okniua txhauriimtr , in.6 
& OOQ iuftitcrct ad cmncs fpccics conlidc ian- 
das. ) Raiio cft , quia, vt iuj ponin us, Ai gc- . - 
lutdc kdtoh.dct viiiuam ccgnoktrdi iiiv.ul 
ctiammfinita obicdta, v.g. in tcirprthti ficnc 
igms infinitos talotcs & ignes pcflibilcs ; cigo 
licet prri qnahbc t fpccic, quam dc nouo acqci- 
lic, dcbcrct ccifart iccgnitionc \nius caleris 
suc ignis pcflibilis ; tan.cn quia in btX ordinc 
rcium non poteft infinna acdiie, r.cc fotcft tot 
fpccics accipuc, vt ncn n.ancat illi virtus ad 
ccgnofccndum adhuc ahquos ignts & calcrcs 
pclhbilcs , imb ctiam infinitos. Prxtuca , ali- 
quando ctiam ncn minuctur numcnis obicclo- , 
turo proptcr nouam fpccicm , fcd attcntio fcu 
intcnlio circa obicfta anciqua. 

Sextb dubitati potcft , qucmodo Angelicum guijtnpti 
Deo loquantur , icu Dcun) orent. Hxc tamuv l»i***t*T 
quxftionon cft huiusloci , fj>edtac cnim adma- ,HmD '»' 
tcrum dc orationc ; eftquc communis diftitul- 
tas Sc hcmintbus & Angclis rcipcdu Dci. 



SVBSE- 



Digitized by Google 



Di(p.u. De locuttone angelica. Se&.j. 1*1 

ta cxiftcntia obicdti iam cft cognofcibile iilud^ 

SVBSECTIO QV A R T A. obic&um pcr cam fpccicm , debet ncccflario 1 

• in illa conrusc ialtcm nofccre , fc poflc iam cxi- J7 

ehiomodo Atigeli cum bominibtu^ & ftcutcm intucri cum acrum ; hoc aucem non 

€ contrario, loqusntur. ■■ ■ nofccbac antca , crgo neccllarib cxcitatur pcr 

cam loquelam, & iic rcdtc cxplicatur , quomo- 

55 Tn hac difficiiltatc diccndumcft in ptimis, do d fic libcrum fc dcccrniinare ad diftincrius 

g»; bemi- X Angclos nobilcura poflc loqui, & nos cuin & clarius audicnduin. & hxcdicta fint de lo- 

*Am't^U- *^' s u ^ em verbis, quibus nos vtimut : Angcli qucla •utcriali. 

*Ztu't*T. $ cnnn & dzmoncs bne dubio oprimc callcnt Difficultas autem prxcipuahic cft.au purc -I>»*"*Mrr, 

Unguas , poflisntque formarc eas voccs vd in fpiritualitcr, co modo quo dixunus cos loqut ** 

acrc , vcl in aliis corporibus. Vbi aducrtc, a intcr fc, loqui poftlnt cuin hominibus, & homi- JJJ^j/jE 

S fl'* . P-Suarezconfcqucntcrquidcmad propriaprin- nes cuni iplis. Ratio dubitandi cft, quia, cuin rttuMtr 

mtnn n C 'P'*' doccri , non poflc homincm in Angclo anima feparata vidcatur co mcdo poflc cum ds '«1«/»/*- 

fjft m quidquam produccrc pcr locutioncm , quo il- loqui, ahundc vcr6 vnio ad rorpus nec anim*/""- fc 

jMgiU him exdtct; Angclus cnim non accipit lpccics ncc Angclo vircs adimat, eodcm modo potc-^'" ^ 

*jmy u *m 3D obitctis maicrialibus , fcd cas habct congc- runt in corpore, quo cxtra , loqui intcj fe. 

^nlttuii»- n " a$i vn( * c nt ' vt An g cws non c * cncu,r P C1 »1- Dixi fupra, hanc illaiioncm non cflc bonam: PHmi rt- 

**m ^ m hxutioncrn , fcd pofllt , fi velit, attcndcre. cft cnim ncceflarib ab ommbus concedendum,/r ,< *<' f » *J 

illum «*- Hoc tamen , licct confcqucntcr dicTum , mihi animam rationc vnionis ad corpus impcdiri vcl 

tiitt. durum vtdcrar: nam indc ficrct,nec poflcAn- ad rcripicndum a Dco fpecics fpiritualcs ; quas, 

ft!<ir«?fif 8 cmm velleattendcre. Ratioeft manifefta.quia tamcn, iuxtaomnium fcrc fcntcntiam.fcparata 

"\ V' cura volitum.quin prxcognitum, vt vclic potcft habcre perfectioics muhb; velfi a Dco 

attcndcre.oportet eum nolccre, lc poflc iam at- cas non accipit , laltcm pcr fc potcft cas acqui- 

tendcrc: non potcft hoc autem Idre, nifi d con- rcrc, in corpore autem non , ergo corpus un- 

ftct iam mc fccum loqui, cum tamen antca non pcdit cas opctationcs upbiiioics ; crgo codcm 

loqucrct; hoc autcm iam cft formalitcr excitari; modo poceft impedire quoad loquclam cum 

nih vcUs diccre , illuro fubdubio tancum poflc . Angclis. Patct confcquentia , quiahxccuara 

ic dctcrrainare. ac fi diceret: Volo Atttndtrt^tm fit pcr fpcdcrum carum nobiUorutn rcce- 

ietjttMtmr : quod fane indignum valde Angeio ptionem. 

eft , quia vcl fempcr dcbctct habcre iftam vo- lam hinc conclvdo , non folum nm fcqui sttmuti 

luntatem , vel facpc non attcndcrct quandolo- fieri dcbere cam locutionem intcr homincm & 

qucrctui homo ; vel ccrtc farpc optans audirc, Angelum , fcd ncc dc facio ita cflc , ncc poflc. *' d " 1 * 

atccnderet.etiam quando nullus loqucretur.qux quod bcnc dcfendic Suarcz. Ratio , qua mo- SjSJjJ 1 ' 

omnia abfurda funt. ueor, cft ; quia expcricntta manifcfte oftendit, 

]6 Abfolutc crgo dicendvm est, Angclum nos numquam hoc modo da-mones & Ange- jg 

CnchuH- cxdtari ab homine prarfcnte aut loqucntc. quac los audire , ergo non poflunt ipfi in nobis cas 

tur.Angt. doftrina clara cft in lcntcntia aientc, eos ctiam fpccics imprimere, nec Dcus natuiahcet dcbct 

^*** ab obiecris materialibus accipcre (pedes (quam cas produccrc: fi enim adbo cfla naturalis.abf- 

mZt tr'- ^ ixt iu P r * 4a " s c ^ e P^babilcm:) nx cnim fpc- que dubio frequenter contingcrct. Qjibd fi nos 

fnt, *mt cies de nouo acccpcx ncccflario illum cxcitant; hoc modo non audimus Angelos , nec etiam e 

Uyuuu. fi vcro ( ^uod & fupra docui vt probabilc ) conirario ipfi nos audicnt : non cmm cft maior 

non habeant fpecies futurorum hbcroruro tado , cur a corpore impcdiatur receptio fpc- 

( quahs eft ea loquela ; fcd Dcus tunc eas pri- cicrum , quam cur impcdiatur produdio ca- 

mo infundat , quando obicda exiftunt, «iam rumdem. 

co ipib neccflatio cxdtantur. Dcnique, ccfi di- Dices : Loquela noftra cum Angelo in no- KtfftrJ.- 

camus cum P.Suarez,talium fucurorum , qux ftra fententia non alitcrficri debctCT, quam*^' 

non l unc fccrcta coidis , dari in Angelis fpccics volendo ei manifeftaie ; atqui pet vnioncm ad 

ab inftami creationis;qux umen ex defedtu cxi- corpus non impcditur ca voluntas, vr pcr /e na- 

ftcntix in obicclo non poflunt illud intueri, tet , ergo nec lrapcditur Ioqueia. Rcipondeo, ctntrX ttt 

ctiam vidcbitur dicendum, Angdos cxcitari ea vcrum quidcm cfle,per fc loqucndo,non impc- 

locutione matcriaU: nam , ca pofita , ncceflario diri eam voluncatcm , addo camen , Dcum non 

nouaexdtacurcognidodefpccieimpicfsa quam producetc ad cius pedtionem in Angclo fpe- 

habct: fupra enim cum iplb Suario docuimus, cies,quia talis modus non eft aptus pro animi, 

Angelum ncceflarib nofcere in fuis (pccicbus dum cft alligata corpori ; ficut ob earadem 

fahcm confusc ca obiccia , qux poteft cogno- cautTam, licet Deus non impcdiarur, ne produ- 

fcere. Et hinc explicuimus ,quomodo fc poftlt cat fpccies cas nobiiiorcs in anima.taraen noa 

dctctminate libcic iam ad hoc tam ad illud ob- produdt eas , quamdiu eft vnica corpori. & hxc 

icfoun nofccndum. Ergo eo ipfo qubd pofi- dclocudonc Angclorumfufficiaot- 




tt 



Tomvs II. 1 DISPV- 



Digitized by Google 



ui Roe>. de Arriag a Tra&atus De Jngrfis. 



DISPVTATIO DECIMATERTIA. 



*De voluntatis angeha. kbertate. 

SECTIO PRIMA. 
Jjhudam fupponmttur. • 



i 

Angtht 

h»ht't VI- 
lunlUtm, 
tju quidtm 
libtrtm, 
ftltt tx 
Strifturi. 
Vilmnim 
A»gtU non 
dtftmgui 
tur » s tiui 
fniftsutii. 
AugtUt 
i£t vtliti- 




ad odio habendum in alu ; v. g. fi intehfi&s 
proponeretur malum moralc ad amaniium , ad 
odto habendum,h rcmiflius. Porro nullamcflc 
rcpugruntiam in aliquo appetitu rationali , qui 
cnet co modo detcrminatus , vel ad amandum. 
id quod cfticacius proponererur, vcl id quod 
vt maius bonum hue moralc litic phyficum 



inftrtur 

fmui tX 



n Angclij cfle voluntatem Sc 
liberam , fuppono vt omnino 
cerrum ex Scnprura & Patn- 

bus : Angdi cnim mali proptcr reprxfcntaretur. Indc patet , quta Sc dc U&o 
[y peccatum paniuntur, boni vero id docet Vafquez dc noftri voluntacc; Sc Iket 
prxmiati ■ v i , prxmium autem Sc nos contra iplum infcramus , tollt indc libcru- 
pcrna neceflario fupponunt a&ioncm hberam. tem, non umcn inde reijcimus , eo quod diui- 
Eam volurrtatem non diflingui ab corum fub- nitus ctiam rcpognct appetitus rationalis eo 
ftanrii,fupponoexdiclisdcintcUc(ftu,&inIi- modo deicrminatus, fcu non hbcr, certc cgo 
bnsde Anima circa potenciu. maiorem non inuenio repugnanuam in ca dc- 

Eos ver6 cfle voliciuos , non tnferri prxcise terminatione ad maius bonum moraie vcl ma- 
ex eo qu6d fmt inrcUc£tiui;oftcndi etiam in h- ius phylicum in appericu fpiricuali , quara in 
brisde Anima, Sc inmatcrta dc vohintace Dci, marcruh ad maius bonum maccriale fcnfi- 
probans, non diccrc duo conuadictoria potcn- 
tiam intelle&inam finc volitiua: vnde slroniori 
colligitur, non infcrri cfle liberos, e6 quod fint 
inrellecliui ; quia liccc intcUe&um ncceflario 
comitaretur voluntas, adhuc non fcqucrctur 
eos fucuros liberos , quia non omnis appctitds 
•ft co ipfo hbcr. 



Cmir»- 

tmmqui- 

dsmtsmtn 

mdmitinnt 

trimi. 

C»ntr* 4- 

Arguunt 



Cmtrm 

rrimi. 



Ctntrtt 
Ttrtii. 



ttuum. 

Angelos ergo habere voluncarem.cV qtiidcm Angtlm 
Uberam, non ex ratione intclle&iui vt he, fed hsmrt vt~ 
ex propria fpecifici Ulorum natura probandum luntuttm, 
cft, ficut fxpi dixi io fimiU dc mulus aliisprx- JjJjT" 

dkatis. f rtaii tx 

Pro mcliori vcr6 eorum , qux circa libcna- 
Mufti conancur oftendere, rtrumque fequi tem Angelorum di&uri fumus, mcclligcntta, illsrum 
cx inctllechuo. quod probanc Prim6,quia om- fupponcnda eft communis diuifio libcrtatis in JfJT^lS 
nia, qux dc facto exiftunt, & funt inceUcdhua, concradi&ioms Sc contraricuris : iUa cft libct- q^J^ZI^' 
id habcnt. Hoc umcn argumcntum fxpc a me tas ad fadendum Sc non faciendum a&um ; al- dimfit U- 
rekclum eft vt dcbile : non enim ea prxcise tera eft ad faciendum hunc vel Ulum fpecic di- ktrttuk tjt 
func diuinicus poflibilia , qux a&tt exiftunc. uerfum. Contradi&ioms auccm rurlhs potcft 
Argutnehuncur Secundo pro hbcrcate , quia diuidi in libertatcm purcomitccndi, fcu contra- jjjJJ^T 
poccnnainteUectiua.cb quod rarionalis fic, de- dktionis abfolutc, ld cft non folum habcn- tMtm . 
oct habere pro obiccto omne ens, Sc cius dtrfc- dtira & non habcndum hunc a&um, fcd fimul LHmnm 
tentias ; crgo Sc volitiua pro obicdo dcbct ha- ad carcndum omni alio ; & in concradidtionis 
bcrc omne bonum,& eiiu difrerenxias, ergo de- relpcdiue, id eft refpcdtu huius nupcro aclus, f£*ji~ 
bet cjh libera ad amandum hoc vel illud bo- etiamfi tcucatur alium nunuro efrtccre , fi hunc ' 
num. Refpondco Prim6 falfum efle , nuilum non clicit : in qiio fecundo feniu omnis libcrus 
inteUeftura efle poflibilcm qui habeat pro ob- etiam quoad Ipecificacioncm cft hbcrtas con- 4 
ie&o omnc cns ; cuius contrarium fxpe oftendi crachclionis : quia fi poteft hunc vel illnm fpe- 
non rcpugnarc. Secund6,admiflo antecedente, ae, crgohunc numcro potcft habcrc, fi vclit;& 
nrgatur confequentia in voluntare: nam inccllc- fi nolic , poteft ctiam oraitcctc. Idco fortc mc- L&trtm 
dusdhiinus habct ctiam pro obicclo omne ma- hus diceietur libcrtas vc fic cflc poteftas ad vtfedrn 
lum moralicerj volcincas autem non poteft ma- faciendum hnnc aftum , vcl non cum facien- 
lum morale amarc, ergo minus extendicnr vo- dumj Sc poftea hxc quafi concradirCtionis li- 

berus diuideretur in conrradiftionis ablblute, 
qux haber poteifatem ad omittcndum cmncm 
adum; & in iibenacem concradidtioms rcfpe- 
ctmc, feu quoad fpccificationcm, qux dkit po- 
tcftatem hunc vcl illum adtum facicndi, & aon 
vniuerfatis potentia voliciua ac hiwUectiua. Sed facicndi, non tamcn omncs omittendi. 
contri , quia cx hac vniuerfaliute nihil mfer- Sed quidquid fit dc modo tradcndi hanc di- fifar- 
tur pro aduerfariis : facilc enim conccdam/am nifionem , rcs cft clara in fc , folumquc in prx- tmemtrm- 
voluntatem crcaura cxtendi ad malum motali- fcnci dubitari potcft, an in Angclo vtraque li- d,a, " m 
tcr,illud umcn odio habendo. Hinc cnim non bcrtas rcpcriatur . Et quidcm rcpcriri Ulam, 
infcrcur , cara cflc libcram ad amandum Sc o- qux actum & carcntiam aiftus rclpicir , cenum 
dio habcndum bonum phyficum. quod fimul cft.quiaca roinima cft hbcrtas qux potcft cflc, 
cft malum morale. Nos auccm hlc agimus dc & ipla includitur in quacumquc aiia : eo cnim 
libcnate.DcniqucTcni6 rcfpondco,ctiamli Ula ipfo quod ab hoc vcl illo z£to poflim ccflarc, 
voiunus poflct amareomnc bonum, cam quod pofliim ptocul dubio hunc luberc , vcl non ha- 
fimul cllct malum morale , quam omne altud; bcre hunc; q«x cft libcrus contradidcionis re- 
nonconunuo cflet hbcra:nam poflcc cflc dctcr- fpedtiuc. DirHtuhas crgo cft, & dc abfolute 
niiaataad auundum in aliqua circumftantii, conuadiclona, fiue ad pure fimpliciceromncm 

aCtura 



luntas diuina qu£ra intcllcctns ipfius. idem cr- 
go poflct ciTc in creaturi. 

Refpondebu force hnk inftantix, Etiam vo- 
luntas diuina poteft fcrri circa malirm iilad,lal- 
tem odio illud habcndo , crgo xque fempcr eft 



Digitized by Google 



Difp.ij. De vokntatis angelic& hbertate. Sc&.i. 113 

adtum omittcudum; dequa infr.i : & dchbcr- voluinos i Miror, quod DOd mtulcrint, Ergo 



tatc quoadfpecihcationcm;dequa fedt.i. Quu 
vcro fpccics atlnuin magis & nitnui ilUCI le 
dirfcrunr, aliqux>ita ditfcrunc, VI ftOC comra- 
rix, oporret vuicre, an non loium intcr bdu, 
hoc amare potius quam illud, lcd ctiam pollic 
fcrn ui matutn moralicer. 

SECTIO SECVNDA. 

Vtritm Angeli foftnt peccare 



ncc Angeli polliinc am.uc Dcum , qtua cc rpcra 
cxlcftia illum non amaut ; ncc pctit argumcn- 
cum folucioncm aliam. 

Ttrcium iir; quia voluncas lihcra ir.capax TtrtA *r- 
pcccuidi ncn repugiut , crgo talis cric volmuas *""*"• 
angclita. Ouldquid fit dc ancecedence, dc quo 
iiipra, conlcquciuia cft m.ila ; quia non oim.ia, 
qnx non rtpugnanc diucriis creacuus pcflibili- 
bus, dcbcnc conucnirc Anqelo. 

Conclvsio cvgocomniunis cV ccrta nt,An- 



Stctmiitm 
^mtfiai 



N: 



gclos cfle capaccs pcccati , & quidcm inua or- Ctnclnih 
ngclum ita dinan ntcoi». l'rima p.us, liiiicet ablolittceos 
lioncltum, cllc capaccs pcccati cit dc fidc : pcccatunt cnim + mt itttcc»- 



on dcfucre qui dtxcrint, A 

elle ncccllitatum ad bonum 

lntra ordincm tamcn natui x, vt non polict v llo nuilti dc facio; nb a&u autcm ad pctentum be- rt , o <jm- 

le sconicquencer ncc nc difcurntur aftirmaciuc. Et hinc pr6barui * m mtT * 

tixntm 



inodo malum amarc mor.iio 



bf. 



Argttura 



pr;c, cc qiuli pr:iuiiuc, icl eit,quoucic\im- cie t.iCto diuboli mcnuuntur, tallunt, mu idcti t , ttnemptmm 

c (Lunr peccatuui, efle c.uentiani alia ius vtScripturapjflim tcltatur: hxc autcni omnu t^^Tl, 

uiiciooU pcrfettioris; qux fi eifcr, imr-cdi- fiiOC pttcara concra naturam in incdtatc. Vndc 

let pcccatum jvcra ctt maior, quu li tuilKc atbitror.ncquc hanc fccuudam partcm.l.lui ti- 



Anpli pcccarc intra otdincm naturar , mii prxcepttim Cii.un lccuuda pari , c(Tc cos ca| icei pcceati m- 

illi aliquod fupcrnaturalc imponcrctur, contra tra ordincm narurx j quia Itcet prcccffcrK im- 

quod dr fadto pcccarunt mah Angcli. medutc prxccptum iupcrn.uur.ilc ( quod inua, p» n tjl it 

Funcumcntum huius fcntenrix piimum cfl: dum dc conim pcccato cgcrimus, cxamiiubi- fib.fttun- 

Ncquit cllc pcccntum , nifi lu crror in intcllc- tur) cum tamcn rcpugnet pcccuum contra rf * 

cT:u ; (ed natUtaliter Angclus ctt incapax crro- prarccptum fupcrnatuialc ,qucd iu:n co iplb fit'" r ' 

ris, crgo & peccati. Vcr utn maior cv niinot hu- contu prarceptum naturaic, fcu cotura n.uurale 

ius (ytlogiltiii (am falfic. Maior, quia li de dictamcn rationis : diclac cnim ratio n.uuralis 

propi io crrorc fcrmo lic , fequeretur, quottct- Dco quomodocumqucprarctpiciuiobaliciKiLim 

cumque pcccamus , nos cilc harrcticos &L cr- cflc,m.inifcltum'cft cos pccc.ilic contra piarcc- 

roneos. quod cft vcic lixrcticum. Si au:c:n ptum nattiralc. 

fcrmo lit m maicri propoiitione dc crrorc lm- Sccutuio probatiir c.ulcm lcconda pars , quia Sicuni* 

pri"pric,c\; quali prttutiuc, id cft^quoticlcum- dc i.icio diuboli mcntiumur , fallunt, muidctit, tmtlttfitnU 
qtic CUC 
ccjgiuiionH ] 

nillei pcccatum jvcra clt maior, quia li tUillct arbitror.ncque lianc iccuiulam porccm, 

viliobcau, non fuiflct pcccatum. Loqucndo dc, ncgari polK*. 

vcro de aliis cogmuoiubus iutra beatam, falfa Relpondcbis, eos poflc pcccarc contta natti- ^ifftnit- 

eft maior, qtiia aiix cognitioncs non coUlinl ram , liippofito tamcn pcccato contra prsrcc- x 

peccarum per fe, vndc & cis politts potuit cflc ptum lupcrnaturalc. Scd contra, quia juxccf- Cnt, * ,s *' 

peccacum. Minor iiem cll falla , quia Angclus iillc illucl pcccatum, parnni conducitad hoc, vc 

taltcm m rcbus occultis &i dubiis potcft crrarc poflir.r pcccare contra nacuram racionakm : li 8 

projuic , unpropric item , id cft carcrc perrfe- cnim poft illud halvnt hanc potcnti.im , ctiam 

Ctioti cognitionc bcata, lcilicct impcdicntc pcc- ante ilum habuctc;quia potcnua Argcii,fcc iin= 

catum , proculdubio non loliim poteft natura- dumquoddicicinaciu j ■rtmo,cadcnuftatuc &c 

htcr, fed nccellanb naturalrer ca carct; ccgita- poft. C^itod fi ad pcccarum rcqtiirjcur cnor, 

tioncautcm congrua , qux licct cx natura hu ccrcc, limplititer icqucndo, non lunt magis 

lit capax coniunCcionis tum pcccaco , tamcn cx capaccs crroris mtra oidirtetO naturx poft pcc- 

ptxutltor.c lctcnttx mcdi.i : non couiungi cur dc catum qtumantca: nam nacuralis vis cogno- 

fy&O CUm illo , potcft & fxpe carct Angclus, lccndi non cft iilis vllo modo adcmpta. 

quia nou tcnetur fcmpcr illt Dtus infundcrc Tcrtio idcm hudctur, quia non cft excogira- 

ciufmodi cogit.Mioncs. bihs r.u:o vlla , cur Angcii cx ncqnitia lua vcl 

Qiibd li vcra cft lcntcntia doccns, Angclum libcicate poflint non obcdire Dco piacipicnti 

fe dctermi.urc hbcrc ad orhncm cogiumoncm rcm fupctnarurjlcm,& nonpollint non obedi- 

nacuralcm , cxccpta prima clc lua lubftantu 8c re prxcipicnti rem naniralcm ; quia ex patte 



lpccicbus qujs habct, qucd vt piobabilhu 
lupra docmmus; vix potcit intclligi , quomodo 
Dcus illi infundat fpcciei vci cogitath ncscon- 
grBas.liuc ftirficicntcsintra ordincm n.uuix, vt 
paulo fulius infra vrgcbo. Quod fi Dtus eas 



diflicultjiis in obicifto nulla potcll dc-fumi dil- 

f aritas : nam tam tacilc cum auxilio grsttx tl- 
is parato poflimt Dcum anurc lupcrnaturali- 
tcr , quim cum auxilio naturali natuulitcr. Et 
licct cllcc maior dirficultas .indc Camen non po- 



non infundit, tcttc Augclus ncm potcft prxlci- tcft proucnirc libcttas ad rcliftcndum, licutad- 

re, qua cogiutionc lic bcnc vliiru-i libcrc, idco- ucrlari) docent,intra ordincm n.nu:x xquc eos 

quc multo mmiis eft lctnper nccc flit.itus ad ha- non pofle rcliftcrc Dco in prxccpto grauillimo 

bctidas cogitationcs congrtus,&: per lllas ad & dilHcilhrao, ac in leuifliino c\. fatillimo, cur 

ntimqtum pcccandum. non diccnt idcm dc natmati refpcttu fupcrna- 

Sccundum cius lcntcntixfnndamcntumiCor- turalis, cfto hoc diffitilius lit; cv tcrtc inaior 

poracxlcftia non pollttnt in lua opcra:ionc dcti- cft Ixpc difticultas in aliquo prxtcpto n.i:urali, 

ccrc ,crgo ncquc Angch . Contcquentu hxc cft quain in liipcrnaturali: v. g.dtliitilius crit An- 
planc nulla , quia corpora inannnau, cn- non 
cognoicitma , non pollunt non foliim pctcaie, 
(ed ncc bcnc operati, nccanure.nccodio h.»bc 



rc 



; quid crgo indc ad Angclos cognofcttiuos 8c 
T6ht> Iii 



^ lo fuptcmo , fe abijccrc ad obcdiendum An- 
gclo inhmo , quod cft prxccptum naturnle, 
quam aclu lupernaiurali Ipcrarc bcatitudincm, 
auc Dcum amarc. Conltet crgo , non pofle 

l z prudcn- 



Digitized by Google 



« 

U4 Rod.de Armaga Traaatus De Angelis. 

prudentcr dubitari dc capacitatc corum refpc- perdicis rcpcritur, quam obedircprxccpto gra- 

«itu pcccati conira prxccpcum nacuralc , tam ui Dci. Vndc ctiam poteft dici quafi vinuali- 

poft prxccptum fupernatutale quam ante illud. tcr ponerc fuum vlumum finem in crcatuta, 

9 Sccunda ditficultas prxcedenti anncxa, cft, quatcnus hk & nunc pixponit cam dclcdtatio- 

$»id*m Angcli pOifint in pura naturi folum vcnia- ncm amincix Dci. Qu6d ft ca comcftio folura 

0 fud s«*- ^ m ° ccarc> Negam diqui apud Suarc* cap.8. vcnialicer cflct prohibita. non propccrci cara • 

rttmr ^m' quia vd Angclus habct Deum pro vltimo fine ctiam non prxponerct prxcepto Dci : abfquc 

iSmSZt- m illi a&ionc , & fic crit honefta ; vcl folum dubio enim cam prxponit; fcd quia prxcepcura 

tl,d r .£i habct pro finc Cftaturam , & fic crit peccatum cft lcue , idcd non prxponit amicicix , fcd dif- 

ftlmm vt- mortalejquia vltimura fuutn fincm ponit in plicentix leui Dei , idcoque non dicicur facerc 

nistiitr crcarur £' Hxc ratio valdc difplicct : nam Pri- fuum vltimum fincm creacuram fimplicitcr ; rc 

x»i«iw- 06 probat , nos non poiTc peccarc vcnialitcr, auccm vcri co actu , fiue vcniaUccr peccct, fiuc 

mffhU, quia idem argumentum fit in noftra aftione, mortalitcr, fcmpcr vlcimo fiftic in cadcleftatio- 

Sumti» mutatis tenninis, vt pet fc patct. Sccundo ct- nc comcftionis pcrdicil. dc quo fufius cgi in 

i*f*l**- um probat, ncc in naturi lapsi,aut eciam elc- matcrii dc peccatis. 

m * U aca,cos poiTe pcccarc vcniahrcr, & confcquen- Dicendvm crgo Primo , Angdum pofle CmrUfi* 

ter eos numquam pofle. quod apcrtc falfum peccare veniaUter cx paruicatc rnaterix, vcl cx Vr T" 

cft, vt ftaiim dicam. obicdto natura fua folum vcnialitcr prohibito, Xm^A 

Porro argumentum non magis in vno cafu quale cft mcndacium. Hxc conftat roanifcftc, ^ ( , MW - 

quam inalio vrgerc,paret manircfte: namquod quia Angclus potcft mentiri & fallcrc homi- mUtitm. 

prxccficrit, vcl non prxccflcritaliud peccatum, ncminrebus leuibus,&in iifdem eum Ixdere, ***** * 

non facit vt mcndacium iocofum fic mortale in honore, vcl in pecunia, in fanicacc, ficc. Nc- 

aut vcnialc ; quod ( vrgcndo argnmcntum , cui quc enim potcft vlla circumftantia cxcogiuri, 

rcfpondeo ) probo , quia vel poft lapfum fu- cur illud pcccatum ex natura ful venialc grauc 

pcrbix diabolus in ci adhone feu mendacio fitin Angelo: nara dignitas pcrfonx id non fa- 

habet Deum pro vltimo finc, & fic non pccca- cit : homo cnim cum gratii fuperuaturali eft 
bit : vd folum habet crcaturam pro vltimo fi- dignior quim Angelus iccundum fc,&in pu- ** 
ne,& fic peccabit mortahtcr, quiavltimum ri naturi fumptus ; & umen homo gratus po- 
fuurn fincm ponic increacura, crgo. tcft neccarc vcnialitcr. Ex partc finis iam dixi 

»#««• «*- Ncc fufficic refpondcrc, in co cafu iam An- nihit efle aggrauans , ergo manct in illo pecca- 
tEm gclumanted pofuiflc fuum vltimum fincmin tum venialc , ficuti in nobis. Qmd D.Thomas D Tktmm 
trimi' creatura pcr priinum pcccatum , idcoque ne- circa hoc docucrit , dubiumcft ; P.Suarez cum *m*m*mt 



10 



ccflum non eflc, vt cura nunc ponat. Hoc, in- explicat dc Angchs, prout um funt, vel in cxlo, 

quam, non fufficit. Primd, quia etiam in ftaru vcl in inferno. Vcrum etiam loqucncto deillis, t "ffaLt' 

purx naturx potuiflct pcr acium bonum.amo- non video,cur, quando diaboli lcmures ioci sn»m. 

rcm fcilicet naruralcm.pofuiflc in Deo vltimum caufsi, ficut contingit fxpc, dicunc mendacium 

fuum finem, &c. cunc non fuiflct neceflariura, leue, aut vitrum aliquoa domi frangunt, de- 

vt in fccunda jctionc alium vlcimum finem bcant ccnfcri id faccre cx fine mottaliccr maio. 

» ouxrercc , idcb falcem tunc potuiflct vcnialiter Scd dc hoc fufius infri , dum dc obftinatiouc 

' ^cccarc m pura namra. Sccundo, quod pcr corumin malo egerimus. 

primum aclum diabolus in matcria fupcrbix Secvndo dicendvm, ctiam cx inconfide- StrmU^ 

confticucric fuum vlcimum fincm , cft pcr acci- rationc polfc Angclum pcccarc vcnialicer. Hxc *J* im f" : 

dcns in ordinc ad voluntaccm menticndi: fi eftcontra P.Suarci , co cap.8. num.j. Proba- jP^3f" 

cnim mcnritur proptcr primum finem , iamet- tur & dcclararur rcfpondcndo argumcnco tp- tJnnrr 

iain peccabit mortalitcr , & non venialitcr , vt fius: aitenim, Angrlus non poteft habere cogi- mmUm. 

contendo ; fi vcrb in eo mcndacio non cogitat tationcs fubrepticias , quia mcclleci.us in omni- trthmmr 

dc fupcrbia, ergo , ctfi illa non prxceiTifict , co- bus cogittcionibus fubcft ipfius volunuti ; crgo "V^L 

dem modo menciri pocuiflct, & eodem modo non poccft pcccarc cx fubrcptionc. Rcfpon- JJ/^^T 

vcnialitcr folumpeccaflet. dco, aliud cilc fubrepcionem ,a!md defcAum 

Aifrlm* Refpondendum ergo abfolute .hominem & confidcrationis perfe<ftx. Argumentum Suarij 

rtffmdtt. Angdum non fcmpcr, quandoamant aliquod probat Angdum non cflc capacem fubreptio- 

obic&um, cogitare dc vlcimo finc fuarum ora- «is. TranfiTac lioc; non tamcn ptobat eum non 

nium a&ionum & fui ipfius , fcd prxcise ama- cfle capacem imperfcclx attcntionis ad obic- 1 } 

rc obicdkum propccr bonicaccm.quam in eono- ctum ; imo cum lupri cx ipfius dodrina,& ve- 

fcunt, fiftcndo in ca bonitatc per cum acTum: ra, dixcrimus , Angelum pofic pro fuo libitu tnuttm "m 

non cnim cft neceflum, vt quando do dccmo- fortius & intenfiusattendcre vni obiccTo,quii 




vtmtr 



contingit ncceflarib in omnibus avtibus virtu- mulcb minus,an ficmonalc,an vcnialc. Siau- oh^eks, 

tum moralium , & idem eft tn indiffcrentibus, tcm tunc amaret talc obiecTum , non haberet dmiumm 

& in malis ctiam grauitcr. Nequc cnim omnis, cognidonem fufficientem vt pcccarct rnortali- um - Htt0m 

qui dic iciunij peccat monaUtcr, comcdcndo tcr.fcd ad fummum vcnialicer. JTmlitow. 
11 pcrdiccm v.g. fadtcam pctdiccm fuum vlti- Diccs , co ipfo qubd dubitans , an eflct pcc- cmtrk 

mum finem , ad qucm fe dirigat poft mortcm, catum, illud cfticcret, peccarct mortaUter; quia trimt. 

& cuius pofleflionc poftea* vdlct cflc beatus; exponcret fe periculo faciendi rem moraUter,& Nmtmtmm 

fcd pcccat mortaUtcr, quia hk & nunc magis quidem grauitcr malam. Scd conrri Primb, ' 

vult illaru delcikatioj.cm , qus in comcftioac quiafiduWui«UBtum,ancflct vcniale, an in- 



1 



Digitized by Google 



Diip.13. De voluntatis angelks, hlyrtate. 12.5 

diflfcrcns , tunc fc non exponcret pcriculo fa- Secvndo dico, ccnum eiTe de re apud R»ff»mit~ 

cicndi rern grauiter malam , fcd folum vcnia- otnncs, quod Dcusdct auxilmm, quod prxui- V"*"*"* 

'" cr " ^- 0,ur *' Sccundo » <J u ' a poflct eriam tunc derat congruum , potius quam aliud , aliqucm y mf 'i 

tmtnum carcrc omni rcHcxo alio ludicio doccntc in rc- efle fauorcm. Vtium autcm tahs fauor diccn-y w „, r ,^,, 

jd»i*lm ft pu.; dubiis, tutiorcm partcm cffc cligcndam; da iit gratia fbccialis , quxftio cft dc nomine. 

nftBm quia iftud iudirium non incft neceflario in An- Nec cnim in noc maior cft difficultas , quatn, 

» iuhtt. g C | Q a&ualitcr. Contra tandcm Tcrrib , quia vtruru diccnda fit gratia Dci, quod homo no- 

T»r t\* tx P ol ^ ct ex d ff f cc * u attcnrionis probabilitcr puta- fcatur cum vifu, auditu , aut aliquo cx aliis icn- 

'diftau re.lllud obic&um cfle pcccarum vcniale prx- fibus ; quia criara, fuppofito dono crcatio- 

nnfnLrrm- cisc\ etiamfi fortc fallcrctur : tunc autcm pcc- nis, non tenebatur Dcus darc ulcs fenlus illi 

tisnufjfti carct vcnialitcr cx dcllclu confidcrationis , vt homini. 

pttc* 1 "'* P" lc ^ 00 ^ 111, Ncqtie vidco quid aliud poilit Dices fbne, difcrimcn eflc noubile,cx co 

' contra hanc concluiioncm obijci. Siautemni- qubd fenfus, membra, & omnu aha,qux per- 

hil obijcitur fpcriale , ergo vniuerfaliter , ficut tinent ad conftitutioncm horoinis , non cauflan- 

aJia peccata vcnialia adinitrimus^ debcraus ad- tur a Deo.vt a caufsa fpcciali, fed concurrcnte, 

mirtcre in iJJis hoc. iuxta exigentiam cauflarum fccundarum ; vnde 

cum hx rcfpeciu mri v.g. iiiffieicnter fucrint 

SECTIO TERTIA. difpofitx pro omnibus fcnfibus , non cft gratu 

• fingularis Dci, mc illos fcnfus habuiflc ; f uiilct 

De UbcrUte Angtil adnott feccandum. autcm , fi i folo Deo id proucniflct ; ciimcrgo 

» auxiUa a foloDco proueniant,& tamfacilepo- 

1Jf T*V 1 x 1 M v s , cos poflc pcccare; vnde clarc tuiflct ipfc dare hic & nunc auxilium pure fuffi- 

JL^ conftat, & poflc non pcccare : pcccauim cicns, quam congruum; vidctur diccnduro, 

r cnim dicit potcnriam ad fui carcntiam. oportct ncccftario fuiflc etiam intra ordincm naturx 

«*',!r<w- iamcn n ' c aliquantulum hxrerc proptcr P.Va- fingularcm gratiam , quod dcdcrit congruum 

UtmtumrA fqucz, qui apud Suarium hoccap.7. docct.An- prx fufficicnti. 

fmi fmt gdos natura fua fine fpeciali auxilio granx non Diuerfitas tamcn hxc facile rcijrirur . Primo, Ctmr* 

x'i U P oflc non P ccca * c - Rarioillius cft , quia vt non quia D«us cas cauflas naturales poruiflct nullo 

Trlittmtn P^fc* 111 » ncccflirio dcbcnt habcrc auxiliutn miraculo interucnicntc iu difponcre, vr non ZZfJ^l 

ftgt n,n congruum : in potcftatc autcm ipforum non cft darent mihi omncs fcnfus; crgo cadem eft ratio »«* ( / m- 

ftccMi,. talc auxUium , fed illud cx gratia & Iiberalitate qiue dc auxiliis. Confcqucntta cft bona; antc- H"» 1 

Dci proucnit; crgo non pofliint fine fperiali cedens patet manifcfte, & quidem e re prxfcn- r 

auxiUo gratix non pcccarc. Eft autem hoc ar- ti : nam potuiflct Dcus mcx matri talcm cogi- 1 

gumentum Patri Vafqucz in tota materia de ntioncm congruam cxcitare ad mouim, auc 0- , 

gratia valdc familiare : eodcm cnim probat, nos bum hunc vcf illum, vndc vel totius mei corpo- 

hnc gratii Chrifti nullum poflc bonum opus risfecuu fuiflct turbatio, & mancus,cxcus,&c. 

morale efliccre. nafccrcr. Quod II per matrcm non impediuit, 

RtfftKdc Circa hanc matcriam breuiter dico Pm- potuit per alios petmittcndo aUa , qux matri & 

tur Frimi M0) f a {. c (f c dc folo ncminc in prxfenti : nam proU nocere poflcnt. 

fa'"*"* , n f c hola Socictaris nullus ncgat.qucmcumque Reijcitur Sccundo , quia ctiam videtur in Cmtrm 

fiuc hominem ,fiue Angclum, bcnc operantem mulris occafionibus Deus quafi naturalirci non Smw "^* 

habcrc auxilium congruum , fiue hoc in fefit potuiflc impcdirc ciufmodi auxilia congnia in 

ordinis naturalis , fiuc fupcrnaturalis. Conue- Angclis. Pro quo pono , auxilij congrui nomi- Sjf iJ ** m 

niunt itcm omncs , potcnriam ad opcrandum nc non intclligi volunutcm glneralcm cobcur- J"*** ""^ 

non includcre rale auxilium : vcre cnim & qui rendi: hxc enim cft cadem, liue horrto de fa£to j ' ' 

carcc tali auxiUo,habctpotcntiam vt bcne opc- refponfurus fit,fiue non ; ergo iblum poteft in- 1 

remr, quia eft in ipfius potcftatc efficere , vt il- telligi cogitario ip(a cx parte intcllcctus dc bo- 

lud auxilium , quod de fa&o cft fufiiriens , fit ninic & malitia ulis obiecti : nam ad actum 

< congtuum.vt in matcria de pra?deftinacione,& naturalem nihil aliud requitittir ; atqui eacogi- 

; de fcicntia media.fuse probaui. Hinc fit, tatio , qux in Angelo in uli vel tali occafione 

k«» .\ rtnUMM»* . J ,, i -; ' t r ~ , I, <- n r-. ( . I 1 ri I f .->,-r. H ■ •%<«•>■« «V^ I | »<■ UU t . . I . r. m • 



vt, licet nullus benc opcrctur dc faflo, ntfi qui cohfurgit, non minus narunliter refultat,quaro 

habet auxilium congruum;per ipfam enim opc- rcfultcnt in mfanti ,datis nlibus cauftis natura-' 

j . vationcm vt futuram, fcu vtcxiltcntem, reddi- Iibus,mcmbra requifiu pro omnibus fenfibus: 

tut congruum ; tamen ctiam fine vllo congtuo ergo non magis cft gratia Dei talis cogitatio, 

datur fimplicitcr potcntiaad bcnc opcrandum; fcuauxilium congruum, quim haberc fcnfus 

ficut nullus opcrator bene finc bona opcratio- omncs & mcn.bta in homine ;quod umcn non 

nc; at etiam qui non habct bonam operationcm, ccnictur communitcr, etiam apad Auguftinum, 

habct potentiam ad bcnc operandum ; etgo, et- donum diftinclum i dono crcationis ; crgo pari 

^yjJJJJjjL iamii Angclo auxilium congruum intra ordi- ratioiK in Angelis talia auxilia congrua mmuJ- 

tntrO? ' ncm naturx non rlebeaur, quia tamen debctur tis occafionibus folum debent rcduci ad donum 

kmbtt fr*~ faltcm fufficicns, habcW naturaUtcr iinc nouo crearionis icu conlcruationis. 

•tmtuptm fauorc prxrcquifiu omnia ad non pcccandum: Confirmo & cxpUcoargumentum:Ad adiu Ccmftmm- 

***** & confcqtuntcr potcrit ndn pcccarc, licet de natunles volunutis angclicx non poteft rc- *f J *** 

faclo numquam vitet pcccatum finc aliqua quiri , vr pulb ante dixi , nifi cognitio natura- ' JJJJi 

fperiali gracia; nec puto hoc i P. Vafqucz ne- Us cx prtc intcUcdus iplius ( nam alia fingula- 0 g m na- 

gari , qui in ordine ad neccfliutcm gratix per ris iUuroinario Dei fincdubio ad ulcs aftuscft tmrmia vt- 

Chriftum in nobis ita alibi difcuirit;& quoad omnino fupctflua) itcm criam requiritur vo- '**'**•» 

hoc eadem eft rarioin Angelis in prxfcpu cafu. luntas gcnctalis concurrcndi ; in voluntatc non JJJjJ*^ 
T 0 *t V « II. I } facil S ' 



Digitized by Google 



« 



18 



ku. 

Ctntri 

tn f 



116 ROD. DE ArRIAGA 

facit gratiam vllam Angclo Deus. Primo.quia 
VI audor naturx tcnctur illam hubere ; Secun- 
do.quia fi cam non habctcc Dcus, tunc Ange- 
lus facilius vitarct peccatum : nam finc illa vo- 
lunutc indirfcrcnti nulla poteft efli libcrtas; 
iinc libcnatc autem ctiam peccatum non eft. 
Aliundc vcro, vt pauloantedixi, in ei vplun- 
tatc nulla diffcrcniia cflc potcft , ratione cums 
ibi poific habcrclocum gracia fpccialis ; ncc ibi 
auxilium congruum conliftit-, fola ergo cogni- 
tio poteft rcftarc. At hxc cognttio in fcntcntii, 
quam fupri vt probabiliorcm defcndi, ab iplo 
Angclo, vt a caufsi patiiculan , & fc dcccimi- 
nantc.proucnit: illc enim fc ad cognitioncra de- 
terminar, non Deus ilium : ergo hcet hzccog- 
nitio prx alia habeat ratiancin auxilij congrui, 
non potcft dia, illam cx fingulari feu fpcciali 
ftuore Dci prouenirc : nam quod excitetur ea 
conghia, non autcm fufficicns , non praucnif i 
Dco, fcd ab Angclo. 

R cfpqndcbis, Ocum criam dcbcre concurre- 
rc, vc ca cognicio cxcicctur ; crgo poceft locum 
habcrc graiia illius volcndo concurrcre. Scd 
tnti contri , quia Dcus concutrit tunc vt dctermi- 
natus i caufsa fccunda ; & iu fi non concurre- 
muynhtt f cr, faccrcc miraculum, iicut fecicncgandoigni 
Babylonico concurfum ad pueros comburcn- 
dos; in concutfu autcm , qucm ica exigjt caufla, 
fccunda, non prxftat Deus gratiam nifi largif- 
fime , quatcnus cciam diuinitus aliter poicrat 
efficcrc. in quo lcnfu non loquiraur nos in 
prifenti. 

Ht$&nit\>« Rcfpondcbis Sccund6 adhuc , quod Angc- 
lus vclit in f« cxcitari hanc potius cogmdoncm 
quam illam, proucnir finc dubio a hbertatc ip- 
lius ; crgo prius fupponitur aliqua cogiutio 
congrua. quod fi haec dicarur etiamproucnirc 
i libera vohtione ipfius , femper rctroccdam, 
quoufque tandcm vtniamus ad primam,qux 
ipli non fuit hbcra , Sc confcqucntcr in qua 
Dcits potuit illi gtatiam prarftarc ; 6c fic cura 
ab ea pcndeant omncs fcqucntcs , omnes crunc 
gracioiz, faltcm rationc primz. 

Scd contra, quta in icntcntii ( quam vt pro- 
babiliorcm*fuppono ) non habct locum haccfo- 
ltitio : nam ca prima cognicto qux Angclo cft 
ncceflaria, &,qua pofita,ad ccceras tpfeic libetc 
dctcrminat, elt cogimio fui & fuarum fpccic- 
mm: inhac autcm mfundcudi nullam ci ctiam 
Dcus prxftat gratiam; quia, vt obferuaui fupri, 
ea cognitio cft naturalitcr ipfi dcbita, iu vc tic- 
*ct miraculuin,fi ci non concederecur ; ergo rrc- 
cmc dici potcft.rationc illius fpecialem iiliprs- 
ftare grartam , vbicrgo locum habct auxiuum 
congruum J 

Rtfftnit- Rcipondcbis adhuc Tertto, in co confiftere 
ku rtrii». gratiam , quod in tali occafione ei dedcrit prx- 
di&am cognitioncm. Scd contra.quia hoc non 
cft bcncncium diftincfum i dono crcationis 
in tali momcnto ; in hac autcm crcarione nul- 
lam vult F.Vafqucz agnofccrc gratiam fpccia- 
lcm. quod fi harc crcatio diceictur grada fpe- 
cialis.iam quadtto ciTct de nominc. Contri 
Sccundo , quia vix potcft inrclligi habacurum 
cogicationcs diuerfas ex cognitione fui , fi prius 
•vno dic quam fi tardiiis crcatus fuiilet ; eigo 
locum non habet etiam ibi ratio auxilij con- 
grui; id cnim vt ulc dicit conncxione curn a£u. 



'9 

Ctntri. 



Tra&atus De Jngelis. 

Obijcies tarorn hihc fcqui, Angelis tota vi- 
ta non peflc Dcum intra orcincrn naturx dare 
libcraliter vllum auxiliumcongruum. quod eft 
abfurdum. Refpondco ncgar.do fcquelam,quia 
etiamfi non teneatur , pottft Deus excicare ipe- 
cialiccr fine hberute ipfius Angcli ahquas ccg- 
nitioncf magis illum muantcs ad amorcmboni 
honcib. Ncque hoc repugnat prxccdcnd dif- 
curfui, quia ibi lcquor de cogitationibus ,* quas 
fcre fcmpcr 6i pcr fe cxciuntur in Angclo ; Sc 
in eis dixi ncn efle fpccialcm Dei fauorem, 
quia ipfe Angclus volunurie fe ad cas dctcrmi- 
nat; cam quo umen ftat , Dettm extraordina- 
ric altquas in ipfo fpeciahter finc literute 
cxcitarc. 

Addo Tcrtio 6c vltimo, quidquid fit dc 
principio cxcitante cognitionis in Angelo.et- 
lamfi in Deum id rcducamus , non vidcri pro- 
babilc , linc fpeciali miraculo po(!e in tot ac 
um variis occafionibus aut matcrus occurren- 
tibus ad ojperandu* Ubere , Angelum in puri 
natura exiftcntem femper carere auxibo coo- 
gruo, & fcmper dcbcrc pcccarc; male etgodici- 
tur,cum non pofle vitarc pcccatum vllum finc 
gratii, cura potius videatur miraculum , finon 
vitct aliquocl. 

Dices, quid fi in prima occafione peccaret, 
tunc fine dubio in cetcris debcrct carerc auxi- 
iio congruo, faltem in pcenara przccdentis pcc- 
cati. Scd contra, quta etiamia peccaret, non 
proptcrca cflirt proporuonau pana,eum pcftci 
in omnia alia peccata permiitcre cadete, & for- 
te nequc etiam darraoncs omnes de ftdo in om- 
ni matcrii occutrcnte illis peccant. Qtds enim 
credat, eos de nulli rc raala cogiure , quin ha- 
beant afTcctum peccandi in ilii pcr conditio- 
ncm. v.g. fi cogiut de caftiute , ftatim cura di- 
ccre, Ego.fi poflem , contra illam peccarcm;& 
fic in omni materii , & in omnibus momentisj 
iu vt numquam habcant vnicam omiflioncra 
aut actum indiffcrcntem. ceneid mihi durifli- 
mum eft crcditu; fcd de hoc infra. Ergo liccc 
non cftciantactum vllumbonum.nccquidem 
intra ordincin naturar cfBdcnt faltem non ma- 
Ium, Sc confequenter non fcmpcrpcccabuntin 
omni matcni de qua cogicant. Qupd fi hoc dc 
faclo in da-monibus dicatur,co quod dum in- 
uident hominibus.voluntcosad oraniapeccata 
trahere, nou vidctur efle anncxum Angeloin 
quocumque ftatu , maxime fi poft pcccamm ad 
tcmpus detinetctur,antequam pccniienfus tor- 
queretur ; aut rion eflcnt aliat crcatura: rationa- 
les, in quibus fc vcilct vindicare. 

Secundo, non fubfiftir ca obiectio, quiactiam 
inilli primioperationeficri potcft idcm argu- 
mentum : non cnim videtur credibile, quod in 
materii naturali & facili occurrente , infinitis 
prope Angelis i Dcocrcatis, omncs fine fpc- 
ciah miraculo in primi occafionc habituri lint 
cogiutionem pnecise fi^ficientcm , 8c cum qui 
^iccumbant peccato, roaxime nulla vrgencc 
tenucionc , aut difficulnte ex parte ipfiu&opc- 
ris facicndi. Scd dc his fatij in praienti ; pcr- 
tincntcnim ad materiara degratia. 

Ad eamdem materiarn dc graria fpcctat et- 
iam alia qua:ftro, dc qua Suarcz hlc, an Ange- 
luscum auxiliis ordiriariis virarc qucatomnia 
pcccau in puri nacurii ide6 illam in cum lo- 

cum 



Gliitm. 



tHt. 



IO 



Rt}cmU- 
tmr S*cwt~ 
A. 

Htttjptruf 
tm AnitHt 
txrilaiur 



irrtgruM 

**iu*ti*. 



Ctntrk 



It 



SuHfMt- 



11 



Digitiz.ed by Google 



Difp.i$. Dc voluntatis angelic& libertate. Sed.4. 117 

cum rcijcio: cft cnim cadcm fcrc difficultas aclum illum.quod illcfit perfe&io ipfius, & 

cum ea qux dc homine folct ctiam in ftatu pu- nondtfaiig«tur m illo : potcft cnim iis non ob- 

ix narurx tractari , an finc fpcciali auxilio vita- ftantibus pro fuo libitu opcrari, & non opcrari. 
rc omnia peccata queat. Dico/er* eadcm: nam Quod connrmomanifcfleac Ihcmincm, quia *4 

cb quod Angclinon habcant pafliones cos ad non tcncnir,ctiaro in fcntcntia Parris Suarcz.ha- ^™^™*' 

aliquod obiccium malum inclinamcs , minor bcre acturo pcrfcctiorcm , vcl aiiqucm cx pcr- „,,„,„, ' 

eftin illis difficultas ad vitanda pcccata , quira fcctioribus , ctian.fi fit maior pcrfccTtio ipfius 

in hominc; mfi homincm ponamus prout crat in Angcli , & non defatigetur in illo : crgo ncquc 

ftaru innocenrix, prorfus appetitu & fomitc tcncbitur ad vllum indetcrminate , etun.fi illc 

pcccari cxrindto : tunc enim cft eadcm difficul- fit perfc&io Angcli. Patct conicqucnya: nam fi 

ras de horoine & de Angclis; vndc qux co loco maior pcrfc&io a&us non magis neccflitat , er- 

dc graria Dco duce di&uii fumus , di&a otiam go ncc abfoluta perft&io abfolutc neccflita- 

puta dc homine. bit^ficut cnim fc habct fimplicitcr ad fimplici-» 

tcr, ita magis ad magis. Idcm magis vrgctui in n tm 

S E C T I O O^V A RT A. t Cr i coUecrione : non cnim tcnctur habcrc om- g» vtguur 

nes numtro quotquot poteft ; & tarocn» in ea 

tAft tCfteatur AngCUU aliquem atlum multitudrac habct inftanriam totum argumen- 

fcmPtr chcere. tum Suarij & Tanneri: eacnim cft pcrfcA.o, & 

* * in ea non dcfatigatur,&c. Qiipd u propterei 

cuoccrTin n n r \j * dicant, voluntatem eflc ncccflitatam ad omncs 

aVB5tLHU quotquot fimul poteft , rem dicent valde du- 

Dtciditur qmflio. «m , & mir.ucritem fupra mcdum libenatem 

1 J AngeU. 

Patir Suarez hic cap. j. ait , etiamfi nul- Excmplum de amore bcatifico & confirma- vtU* Btat* 

lus fit adhis in particulati, i quo non poflJi tio fupponunt falii.m : nequc cnim debet expli- fat 

Angelus ccflare , non poflc tamen ab omnibus cari ncccflitas adamorcm bcatificum in cxlo, ex ,Mi ** *- 

coUcctiuc , fed neceflario habiturum aliqucm. coquod in tali amorc nulla appareat ratio mali: 

quod exphcari potcft excmplo vbicarionis: ho- nam ctiara Bcatis nulla apparet ratio mali in ^ 

mocnim, Angelus, lapis, &c. carcrc poflunt aliis affc&ibus virtutum infufarum, & tamcn 

quacumque vbicarionc in parriculari, non ta- nontencntur illos habcrc;non eigoindeprouc- 

men omnibus fimul ; dcbcnt cnim neccflario nit ncccflitas. Oritur ergo ca nectflitascx infi- 

a j aliquam habcre. Pro hac fententia citat Ferra- nita obic&i pulchritudine clare iUis reprxfcn- 

ricnfcm, Bafiez & D.Thomam: eam cenet Tan- tata, qux vt fic fummc allicit ad fc, ncc ncccf- 

ncrus difp.j. quzft.4. dub.i. probariquc pof- fum cft, Beatos fe rcflc&erc fupra amorem , & , 

lct Primo ex principiis commimibus homini dcliberare, vtrum in eo fit ahqua ratio mali, vt '*■> 

* r & Angclo , quod fcilicet non poffit cflc pura ad illum ncceflitcntur. qucd cxplicatur ctiam ex, 
omiflio libcra; crgo Angelus non potcft ab om- humanis: nam quando homo cx nimia paflione 2 j 
ni aflu ccflarc. Vcrum hzc ratio non vrget, irz vel amoris quafi neccflitatur ( & iapc ab- 
tum quia falfum principium fupponit: in libris fblutc ncccfliratur ) non prouenit id cx co,quod 
enim de Anima fuse contrariom prdbaui;eft- rcflcitac fe tunc fupra Gios aAus, Sc ineis non 
que etiam fentcntia P.Suarcz; tum quia,ad- inueniat carionem mali; fed pnrciscexeo qu6d 
miflb eo principio, poflet quis dicere, Angclum ex vehemenri paflione obicftum arnatum ita ef- 
fc antecedenter dacrminare ad non cognofcen- ficaciter vc bonum proponitur , vcl quod odio 
dum , ccflantc autcm oroni cognirionc eriam habctur ita apparet raalum , vt neccflitctur ab 
dara, ccflare omncra amorcra , non quidem li- ci pulchrimdinc aur bonitatc vchcmcntcr pro- 
bcrc , fcd ncccflario. Vetum hanc detcrmina- pohti ad amorem , & a* maliria ad odium. de 
tionem antcccdcntem tempore, dixi fupri,non quo fuiiiis infra difp. dc bearitudine. Adde, fi f m 
deberc dc fado in cis admitri , quia difficulter velimus rccurrcre ad inconnenicns , fcu ratio- - * #r f r" 
expbcatur dcpcndcntiai conditione non cxi- nem mali, in iplb actu , facile poflc Angdum . w ,j»'7«f# 
ftente. inuenire aliquam rarioncm mali in co adu, fci- *u.>>, a 

Secundo fpecialiter argumentatur P. Suarez, bcet, per illurd impcdiri perfccrum vfum liber- 

haberc aiiqucm .ictuin vohintacis,eft vald^ con- tatis iux,& doroinium in omncs accus : maius 

fentancum Angclo,& magna eius perfcdtio.ne- enimdominiumcft,poflcomnibuscarerc,quim 

quc in hoc dcfarigatur vllo modo, vt pcr fe pa- ad vnum faltem in confuib tcneri. Przterci 

tct; ergo tcnctur neccflarib fcmpcr aliqucm ha- cum cadcm fic fubftantia quz influit in aftus 

berc. Confirroat : fi fit aliquis a&us, in quo amoris & intcUcftus} diccmquis, Angclum 

nulla ratio roali inueniarur , non poreft volun- hic & nunc impcdiri pcr actus voluntatis , ne 

tas ab eo ceflare, ob quaro folaro cauflam amor toc poffit efficerc actus cogniuonis , anima par- 

Dci in cxlis ncccflanus cft quoad cxercirium; tiaUter in volirionibus occupata; vt argo pfuri- 

crgo cuin in hoc, quod eft habere aliquera a- bus cognitionibus dctlocum , eum pofle libcrc 

ftum, non inucniat Angelus vlkm rarionem ab oroni actu voluntatis abftinerc. Altcrum ar- 

mali, ncceflarib Ulum habebit. quz ratio mo- gumcrituro,quod ex noftris principris formari 

uicetiam P.Tanncrum fupri , vt dicat Ange- poflet pro hac doctrina Patxis Suarcz , vidc 

lum fencccflaribamarcamorc au.icitiz. de quo fublcct. j. 

fubftct. fequ. In hac quzftione difcurro confcqucnter ad tmatreri- 

lmpmgn*- Scd nequc argumentum hoc citisque con- mea principia in mulris aiiis diflicultatibus. & m °- 

tmtuat r«- firmariovrgent; quia eo ipfo quod Angelus fit Piimb dicp, mc non inucnire repugnanriam in S ™ r '*"'' 

* jjj cto ~ fimpUcitcr Ubcr, non fuAcit,Yt tcneatur habctc co, qu&d. flctur aUqua voluncas lrbcra, quz non j™* 



Digitized by Google 1 



• 



i iS Rod. de Arriaga Tra&atus De Jngelis. 



ha*,i«i poffit nb omni sdu ccflarc, fcd ncccflario dc- 
**fTf bcat faabcte alioutm, linc honc, fiuc illum,irn6 
nBatclfm*. * <] ux Utderernimata ad vnum in paruculan, 
m quo ncn h.-.beat libcrtattm , licet Ularh ha- 
2< ; bc.it circa alics : ncquc cmm in hoc vllam vicico 
repugnantiam, & quo ad hanc partcm acquic- 
fco icntciuia- Patris Suarcz, quatcnus dum dicit 
in Angchs iil ira comingere , fupponic non rc- 
pugnatc illtul volunuti, libera: vt fic. 
Ktfyinitt Sccundo dico, ncquc c contraho vllam efle 
SfSta rt T ,, S nan " Am in * alla fubftanna crcata libera, 
tiMttelfii. l 1 ua V°^ Lt ^ olrin ' a & u ccflare pro fuo libnu 
((uppctio nunc pollc- dari puram omiflionem 
nbcram ) quia ctiam in tali voluntatc nonrepc- 
riuntur vlladuo contradicr.oria,>tpcr fc conftat. 
Tulint*. j jm antem dctcrminarc, qualcm cx his duabus 
Wmt " rK ' lx,n ' m,s habcant Angcli, qui dc factocxi- 
jtimt m uunl > videtur inccrtum ; quia ncc ratio natu- 
ralis, ncc cxpcricntia , ncc quac de eis rc- 
uclata funt, quidquam in hoc puncto nobis in- 
finuant. 

tXtfrmitt $i tamcn licct ih dubio aliquid dctcrminare, 
. Ttrtii. C{ , 0 magis.indinor ad diccndum , cos pofle 
tcllarc ab omni aau , quia non volo llhs libcr- 
• tatcm minucrc finc vrgcnti raticnc : vtcnimip- 

fe Suarez bcnc docctcap.j. n.8. contra Bancz, 
ii non oftcndiiur caufla ncctllitsns , voluntas 
ius iux hberratis pcfljdtt. quo argumcntopro- 
bat,Angeluni non eflc ncccllitatum ad amcrcm 
Dci; vtdcrur ItUtetl) codcm mcdoca ratiopolle 
formari ad probandum , non tcncri vlhtm a- 
ctum cfficerc. Confiimatur: Quando non cft 
aliqua ratio in tontratium , fcn.pcr dcbemus 
dilcturcrc iuxtaca, qua: dc noftia voluiuate oc 
hbcrtatc doccnuis. ln ta autcm non tognofci- 
mus vltam talcm ncccflitatcm , crgo ncquc in 
Angclo ; qUandoquidcrh nulla podtiua afVcrtur 
rano, qux ad id aflacndufn cogat. 



« 

f 



SVBSECTIO SECVNDA. 
Frima HUtio de amere fui. 

PRACEDnNTi arTincs diflicultates duse vdtrcs 
cx dictis faalc a nobis dcciduntur. Prima 
cft , vuum Angclus tcncatur feiplum fempct 
amarv, dc qua m hac fubfcaionc, dc aliis in fc- 
qucntibus. 

17 Tannerus fttpra rclatus ait, detcrminate An- 
Stniit T*n- g cuim «encri fe araoie amicttia: fcu bcncuolcn- 
mrm,An- tia amare.quia in co amorc nullam inucnitAn- 
getvmtt- gclus fatioucm mali ; hoc tamen argumcntum 
mm ft •- (oluturn cft ptxccd. fublectione. 
ZZ'"mi- FotialTc cum P.Vafquczq. 60. art.j. rctor- 
titu. querct quis hoc argumcntum tontra P.Tannc- 
Qultha- rutn , Sc indc probarct , AngeJos non tcncriad 
hfndm ainorcm cXprclfum fui , prout uobifcum fcndt 
\T'tmtn T - P Vafqucz.cos nontcncn : nam in ccflauonc 
ab illo amore inuenirc potcft Angclus r.uioncm 
boni , fctlicet poflc fe co mchus occuparc in a- 
moreDci. Non placet hocargumcntum P.Stu- 
rio eo c*ap. 4. num. }. qiiia amorDci cx toto 
corde non impcditur per moderatum amorcm 
fui. Hxc tamcn rcfponfio ncc eft conicntanca 
ipfius PatnsSuareedoctrinx, nec vidctur fijfri- 
cicns in fc. Non confcnranca : nam codcm cap. 
pfopc fincm n. tj>. cxpr^fse ait , poflc volunta- 
tcivtanto conatu ad aliosactus applicari, vrnon 
pbiHt cuca ftipfum per alium accurrfpamcu-' 



larem occupati. Vnde argumcntot 1 Ergp vt 
fummo fuo conatu & totis viribus Deum dih- 
gat ( fiue hoctotum tequiratur vt amor ille di- 
catur fupcr omnia, fittc ad id minus fufficiat, 
dc quo non multum iam curo ) poterit metitb 
ccflatc ab amorc fui , prout Vaiqucz diccbat: & 
ccrte ratio Patris Vafqucz quoad principium 
quod afliimit, bona cft , & oftendit Pauis Sua- 
fCZ reiponfioncm non iufrlcerc. ldco ramcn 
abfolutc pro przfenti intcnto non iudico bo- 
nam eam rationcm ; quia ( vt paulo ante ob- • 
feruaui ) non dcfumitur hbercas voluntatis cx 
co capitc , quod in ccfladone adus fit aut nou 
fit aliqua ratio boni , alioquin etiam Bcatis ob 
idcm motiuum cllct libcr amor Dei ; quia in 
ceflationc ab co inucniunt aliquam rationem 
boni , fcihcct, quod pofllnt fe m aliis oAibus 
excrccre. 

Qucd fi dicas, cctcros aftus non eflc tam bo- *8 
nos quam amotem Dci, idcoque proptcr illos ^v""^ 
non dcbcre Angclum ab amorc Dci ccflare; 2Sbj|£* 
facilc h«c rcfponfio reijcirar, quia ( vt cx libris ™ 
dc Anima, & cx communi fcntcntia conua Va- 
fqucz fuppono ) voluntas habct libertatcm ad 
amandum , ctiam minus bonum ccgnitum vt 
talc.durr.mcdo bonum fit : cum crgo habere li- 
bcrtatcm ad efficiendos omncs alios adtus bc- 
nurjialiqucd fit,licetminus quam fcoccupate 
totis viribus in Dci amore; rotctit voluntas ob 
illud bonum ceflarc ab amore Dci, fiadl|bcr- 
tatcm fufficiat , vt ait Vafquez , quod in tefla- 
tione abilio amorc repcriatur aliqua ranoboni. 
Haccrgo ratione cmilsa, fufttciant quara nobis 
allata iunt fubictt.prarccd. ad ptobandum, An- 
gcltun non tcneti ad vllum omnino adum,qtix 
co ipfo& dc amore fui idcm probant. 

Obijcicsj Angclus fcmpercft in adhialicog- o. itft i*. 
nitionc fui; crg^o ncccflatio rapitur a propria 
bonitatc, vt in cacomplatcat,& hbi bonum fal- 
tcm in communi dcftdcret. Hoc argumtnto v- 
titut P.Tanncrus fnpra. Cui rcipondco, in 
eo diftutfi a potcntia ncccflaiia ad libcram, tnm *~ 
idt-6 matam cflc illationem , in qua dc libcrtatc 
agitur. Seaindo rclpondeo, Angclum noncfle, ttnmd*. 
vt dui fupra, fcmper in jdtuali & cxprcfsa cog- 
nitionc fui. Tcrtio, ctiam hoc admiflb , nega- 
tur confequcntia *. quia , ficut bonitas altcrius 
cogniu non ncccflitat ipdim ad atnorcm iliius, 
ita ncc propria ad amorcm proprium;qtuapro- 
pria non icmpcr cft maior, frcquentet minor 
quam alicna, vt inomnibus infeiioribiu rcfpc- 
ctu fiipcriorum. Practercjt alia bona fibi extrin- 
leca , quz funt finita & lMnitata, nonpofliint il- 
lum trahcre ncccflari6 , vt illa amct fibi, crgo. 

Rcplicabis cx ditftis i nobis dc volunratc 19 
diuina , Complacentia Dci in boniratc crcatu- Rtfl*** 
rarum poflibilium eft nccelTaria, c6 qu6d bo- 



nitas ettam finita , licet non cogat ad amorem 
tfricaccm , ad fimpliccm tamen complacenttam 
dcterminat ncccflario ; crgo idcm crit in Ange- 
lis; crgo fcmpcr tcncbitur Angclns complacc- 
rc in obici£>.o propofito vt bono, & confcqucn- 
tcr in propria bonitatc . quod & contra hanc & 
contra prarcedentem conclufionem vrgct. Re- 
Ipondco Primo, ncgando confequcntiam a Dco 
ad cfcaturas;ntque 111 pradiuo loco nosreddt- ujmum 
dimus rationem vniucrfalcm omni voluntati; TmmntH 
quaft ctiani aeauc ccneantut fcmpct in omm_r 

boniutc 



Digitized by Google 



Diip.ij. De vobsntatis mgeltu HbertAte. Sed.4. 119 

boniute pofita* complacere ; hoc enim manifc- tur fubie&o; omne autcm obic&um quod po- 

fte contra cxpcrientiam cft , fcd in Oco aliundc tclt amati, dcbct cognofiri : crgo & iecundus a- 

id oftendimus , c6 qu6d difficulus de a&ibui mor, qui tcrminaiur ad primum, coghofcitur; 

liberis non cft cxccndenda in Dco ad fimpli- ergo cnam tertiusau.or dcbet cognofci , qui ad 

cem complacentiam; & quia ex fua infinita bo- fircundum fercur, quia ctiam illc ccrtius amatur, 

nicatc eft determinatus ad quafi comproban- & fic in infinicum. quod euidcntct falfum cft: 

dum per compbccntiam omne bonum. qux ergo.vt obic&um aliquod amctur, non cft ne- 

dux rationes non vrgcnt in crcaturis, vt pei fc ccffum ipfum amorcm rcflexc cognofci.&con- 

patct. fequenter ncc ncccflari6 rcflcxe antari. 

Secundo rcfpondeo, argumenrum fictum Hoc tamcn argumcnrum.ctfi acutum, vidc- ^"mu- 

non magis probare Angelum teneri fe amare, turumcn in eo dcriccrc , quod fupponat, a Pa- tmyitirf- 

quimceteros Angelos & rcltqua entia , in qui- creSuario doceri, cum primum amorcm pcr m». 

btis non minorcm , fxpe maiorcm , aJiquando aiiurp diftinctum rcflexum ainari : tunc cnim 

bonicatem inucnit : vnde , ficut non proptcrca finc dubio rcftc concludcret ; at cum P.Suarez 

ait P.Tanncrus , eum tcncri ad amanda ea om- non doceat nifi cum per feipfum amari, fiuftri 

nia obic&a, ita ncc tenemux nos diccre, cura in argumcntodicirar, illum fecundum amorcm 

ncccflarii fcipfum amate. dcbcrc amari & cognofci; & fic dc aliis: fruftri, 

t.Smsui P.Suarez cap.4. aliterin Angelo explicat ne- inquam, id dicitur.quianoncftibi amorfccun- 

««* ceffiutecn fe amandi : fupponens enim Ange- dus, fcd vnicus, quile& obic&umindiuifitili- J» 

Imm fijtm- ] ura fcmpcj rubcre aliquem acfura volunutis teraraat; omnis ergo ceffat proccflus in infini- 
ril Tni+ri. ^ ue •raon* . fiue cr g a aliquod ( " 



lobiectum, tum. Faieor hanc folutioncra euidentcr often- 

infcrt inde ncceflarib fc amarc per illum ; quia dcrc.non lequi proccffum in infinitum , qucra 

omnis amor aut odium cuiufcumque obiedli eft argumcnrum vrgcbar; vnde alibi dixi.poflc eflc 

imor ipfius fubic&i illum a&um habemis, aliqucm a&um reflcxum fupra fc. Vndc fo- 

quatenus rcflcxc amoc & odiura fcipfum amat, iuro dico ego contra P.Suarcz , non cfle neccf- 

pro co fubtcdo,& confequenter amatur Angelo fum,nec poffibile , vtomnibus noftris aftibus, 

, aliquodbonum, fcilicct ipfe amor : id quod lo- tam liberts quam voluntariis.id tribuamus. id 

cum habet, etiamfi fit amor aroicitix tcfpcdht quod mihi raffkit pro prarfenti incento. 
alrerius; quia, licct alter ametur propccr fe, ipfe Melius ergo Secundo idem intencum proba- Mjtitim- 

tamen amor araiciti* icflcxe araatur pro ipfo tur, quia raulti lunt adus diiplicciuix & fiigx, *«**■*• 

araantc. . qui non videnrur amari, fed potiusodiohaberi, JJJjJi^ 

30 H«c fcntcnria difplicet Prim6 ex di&is fub- «iam fubic&o ipfi, in quo <imt : refultant cnim Umutk 

r rhrn. fcct. i. fupponit emra, Angelum efle ncccfllta- naruralitcr ex raalo prxfcnri , vndc fimpliciter 

tum ad aiiquem aitum , cuius oppofitum , vt homo vcllct eis tunc carcre ; vel quia vellet , vt «*#r/W. 

probabUius , ibi docuimus. Sccundo , admiflo obicdum , etiamfi exifteret , non cauffaret fi. 

ctiam eo pnncipio.dit plicet ; quia non cft vni- bt cam moleftiam , vcl ccrtc velkt illud abcfle, 

Ucrfalitcr verum, omnem adum amoris & odij vt fic oranis ceffarct dolor ac diiplicentia vo- 

&cccfiari6 effc rcflexura fupta fc ( imo multi luntaris , dicique idcm fonc frequcntcr potcft 

nec diuinitus id flcri poflc putant ) exjperien- in amore : naturaliccr cnirn homo amat multa 

ria ccrce nobis manifefte oitcndic iarpe, im6 quac vellctnonarnare. Eft autcm diflicile vaidc 

fere fempci , quando nobis proponiiur obie- explicare, quomodo tunc tcmporis amor illciu- 

€t\xm bonum , immcdiate nos prodire in amo- dicerar fimul bonus ipfi fuburdo, vt proptcrei 

rem ipfius , nil cogitando de icflcxionc fupra rcflcxc ametur. 

ipfum act um , im6 fere icmper caremus cogni- Refpondcbis, voluntatem numquara inciperc 

rione reflcxa illras , fine ei autem cognitionc ab adtu odi) & fugz , (cd fcmpcr ab actu amo- 

non poceft ipfc adus vt obicdum araart; nihil ris; vndc etiain tunc temporis pcr illum acxum 

cnim volicum quin prrcognitum ; & hinc dc- prirau araoris amatur Angclo aliquod bonura. 
duatur tano a priori contra P.Suarcz : quia.vt Sed contri,quia (vt aflbi dixi) nulia eft pror- > I 

obicltura aliquod amaur, non eft neceflura fus ratio,cur voluntas*propofico obiedo infe v* 1 *»'» 

vUo modo cognofcere ipfum amorcm, fcd obic- malo.non incipiat fimul ab edio illius ; & certe jfffc 



arnandum. Quod eodcm modo verura arbitror, infantcra rccins natura,qui vel frigus 

cft in apperitu materiali : vt enim hic fcratur vel aliquod malum fentit, pofle ftatim incipcre 

in aliquod obiedum, non indigerrcflexionc fu- a dilpliccntia & fuga Ulius, ctiamfi prius non 

pra ipfum a&ura appetitus, lcd propofitiooe amaucrit bonumoppofitum. quis id ncgct? fiuc 

obicdi; altis & btuta neccflari6 rcflcdcrent fe fimul fe indircdc amct,fiue non. 

fiipra fuos aclus. quod falfum cft,& contra Pa- Melius fbrte refpondcri poflet , quando quis 

trcm Suarez : alioqui nihil volitum quin prx- fugitaUqnodmalum, iam coipfb faltcrn in actu 

cognitum ; ergo non cft ncceffum, vt quando cxcrciro fibi procurare bonum , id eft caren- 

obtcdum amatur, aroetur ctiam ipfe adus , fcu tiam cius mali, vnde eriam tunc fcipfum amar. 

amor, quandoquidcm non eft neccflura vt cog- Sed contri : quia , criamfi ita fit , in prxfcnri 

nofcatur. ttaxn & vltiml rtplica illud prxcisc contendo 

31 Porro non eflc peceflariam eam reflexam probare,non qucmcumque adum voluntatis 

|wi) cognitioncm amoris , i orte poflet fic i poitetio- cfle amotcra renexum fui; quod fi femel in eis 

simimfm- tl probari vUcnus , quia, ii ad amandum v.g. difplicenriis & odio petfuadeo, facilc idcm de 

Deum nonfolum debct prxccdcrecognitio de aftuamoris coUigitur , quia non videtur vnus 

Deo , fed ctiara de ipfo arnorc, fequitur proccf- magis fupra fc rc$»us,qu4m altcr. & hinc be- 

f — it t nam & ipfe reflexus amor dc pri- nc reijcio dodhinam vniuerulera , qu6d omnis 

dcbct cognefci, quia UIc ctura araa- aftus fit aaior fui ipfius pro fijbicdo. 

* Ergo 



! 



130 Rod. de Arriaga Tra&atus De oAngttU. 



Ergn cx dicCtis omnmo coudodo, non ncccf- 
firio orancra amorem aut ndium efle rcriexum 

liipra fciptHm.ied poilecflc .lCtus pur.x amici- 
tiar.vcl eig.iDcum,vcl crgaalum crcaturatn ra- 
tionalcipsr quos,licct atnans cauflct in ic in auu 
excrciro bonura aliquodjialu eniro amot booam 
cft eius lubicctij non cuncti id amctur pcr cmn 
adum , iicut ocitiiii fibi caullat bonum, dura 
prcducic vilioncm , qux perrictt inaxuiie po- 
tcnctam ; non tamcn ptopterca li ipium am.it: 
nam ca vifio non cft amor fui. & idem cft in 
5+ aiits omnibus cogniiionibus & appetitiuntbus 
nuterialibus, & rcic fempet etiam 111 iptri- 
tualtbus. 

OiitSHt. Obijcics: Si cognitiocV amor non eft fcra- 
pcr rcnexui fupra lc ? vnttc proucnu qttbd om- 
nis amans & cognotlens fciar ic amarc & no- 
fcerc? expcncntia cnim fuader, illtim polica rc- 
4 cordari fe amaflc, & nnllus cft, qtti, ii dum a- 
mat, rogccur anamcr, non tcfpondcat, Atuo: 
crgo rcHcctebat feflipra cutn ainorcm. 
Wtfattf» Relpottdco mxranoftia princtpia iuprd pofi- 
eum». ta.aclum amoiis&: cognicicniis,qu.indo e.\ijtunc, 
ptoduccre Ipccicm dc lc , quam rclmquunt in 
intcllettu, ckqitx poftea caiiflat incmotumdc 
illisac.tibus,autdeobicdtis penllos vilis, etiam- 
ii, qu.mdo cxtitcrunc ules aihis , non fueiint 
lcmpcr rcrlcxc cognici , vc patcc in brucis ; imb 
in rulfcicis cciam 6c ignciantibus vix porcft in- 
tclligt , quod neccitaxio lcmpcr dctur talis rc- 
. fl-Mo ; nunet tarnen poitca in cu dc illis uic- 
• " luoiia: crgo cx luc ituu uitlrtur cogniuo rc r 
,itc\a dc cts .icitbut quaudo. exilhtnt. Ec binc 
tor.ftat, cur quililxc duu) iiti.it , ii lntcrrogctur, 
aiiamcc, tcipondrac, ie amare; qnia per cam 
iutcuogauoncm cxcutur (pecies ab co amoic 
produtjta, vcl ccnc ipic aiuor ad produccn- 
dam. coguittuncin fui ( quod uon tit femper ) 
qiundo non tntcirogacur, 

Sccundp rcfpondctur, citamii fcquatur cog- 
niiio teflexa dc- achbus volunuus , quandp 
funt , c.un tatncn ciic lmpcrtincnitjin , vt.iplc 
amot fu rcflexus itipra le : ad hoc cnnu dcbuif- 
fct pra:cciicic cogntcio dc ii>ipamorc priiis na- 
tura q^jm ricret,qiua icmper piiusruiuracog- 
noici dcba oLxccium cjuaui air.cttir ; cognttio 
auccm lublccuu dc au.orc vc iam cxiitcme, 
- ' funtmum potcit muarc voluntacem , vt pecoItV- 
quctTt .ijium actuin lujblcqucntcm amct 3 ii yc— 
hc eupi primum aiuorqmiat, vtip&ma piinius 
ainor;lc-jpiiini amct, uU]U|jt^de acccdit cogoi- 
jio; omucm autcui coguuioucni dc amorc cxi- 
.Ifeiirc ciic poflctiorcrt: nauwa illo, iuppouo a- 
liandc vt ccrtum , lalteni in crcuiuis. ] 
5 fi Tcicio 6c vltiinb tvfpjtiidco.ctiainii antc om- 
Ttrtut- HCia amorcm prxccdcrcc cognuio rcflcxa ilints, 
folum tndc fcqui, arguniciuura pnmum, qtio 
ptobauimus nolham lcntcnriam , non^flc bo- 
uum : addo umen.cam adhuc fubiillcic, quia 
cx lccundo argumcnto vidccur colligi.altquan- 
do nos lubctc nacuralKcr imulcos aclus, cjuos 
jcrlext: ncdicmus vllo ntodo iubcrc; vbi non 
vidctureiic tllc icrlcxus ,amor, qucm aduerfa 
pars coutcndit. 

..':a 't:g»V.v L'V{t , tWfa-i . .■ U.:*.>U.* 
\ + ■ ■ 1 



» 



SVBSECTIO TERTIA. 
Sccunda illatiode nccef itdte aniandi Deum. 

St c v n d A diflicultas,qua: cx di&is fubfc- 
ctione 1. factlc hic dcnditur , eft , an An- 
gclus tencatur ncccflatio Dcuinamaic. de hac 
agit V. Suarcz c.tp. j. Breuieet rclpondco Pri- 
110, qiur.doqtskicm non tenctur ud vllum a- 
clunv, ctiam nOn tcncri nd ainorein Dci. Se- 
ctindb rcfpc ndcojmc ad aiiquem tcncatur, ii- 
uc non , ad ainorcm ccitc Dci nullo modo ctrc 
neceflitncum;cv quidcm iltum non cogi adamo- 
rcm aniicttia: , cc fupcr omnta, videtut rcs ridc ^ 7 
ccrta. Potuit cnim pctcarc Angelus contra Awfrtm 
Dcum , crgo non rcncoacur fcmpci illar.t ania- 
rc fupcr onuiia. Pacct conli-qiientia , ciuia cum "f'"' m 
talt amcrc actuali non crilia:rec nCtiu.c pccca- tmfatt* 
tum morulc, ctt.tni contra oiciincm [UPcnuuu Vn- 
raktn , vt pcr lc vidciur ccrium. R.-.ii . jio a f , ln ^ 
prioii conclufioms cft, qui.i licct Dun "'i m fe tnttU 
iuiiimum bonum ,calc qtiidcnijVt fi nol tictnr 
clarc, poflct attrahcrc ncccifuir» 'aij' amorcm 
fui; cjuia tamcn aatut^itctloquendo'non pn>- 
ponuiir Angclo clatc.f.d valdc conhisccV ! ,iL'fi 
tractiue , tndc ric , vt noh cogacur AiisjcIiis att 
amorcm illius fupcr omnia, licut i.cc lic.iiiu \k 
vii ad eum amoicm cogtcur ob dclcCtum clar.c 
Deivilionis. 

Dc:ndc ncquc Angclum cfle neccfTiumm ad Ktqutad 
amorein concupifcetuii, quo Dctttr. vt ftbi bo- * me '"» 
muu amet , conftrftcx dictis ; quia nou amax (e 'J™^ 
ncccflartb , crgo ncc Dcum proptcr fc. Adde, 
ertamft lc ipiuin neccflatib anurct ,iiori "taihen 
idcbdcbcrct Dctun amare r.cceflarib; quia liccc 
ipfc-Angclus pendeac abexilleiKia Dci , qiun-i. 



quan^ 

pa^tf 



do tamvn '*do vidct c-ant exiflentiaAi a 
rct poiicam, pqtcfl le.tDiqin a;mrc non 'aman- 
do UcULn a 000 ipfjt cxtflcnru data eit , GoA 
divi in marcria dc praicVwnatibhc, pbflea Dco 
anuft Clricaciccr tiamtcutiam ancc pia;'uilitin 
peccattiin abiblmc , COflnitunr tahierl liil> coti- 
clitionc fututum.quin indc fcquatui , illtid ptc- 
tatum a Dco aitundum., Quod n. prarlenri 
pundo certius clt : nam in pinniunt icnKrhtil, 
poftquam vtdetur abfolute cxiftcns peccarum, 
poteit amari clTicacucr pa.-nitcntia ad qtum re- jj 
quirictuca cxiftentia peccati, licct peccatiimaut 
cius prajccdcns cxtftcncta 11011 .uueuii ;&in mul- 
rts altis inilantits tdcni olicttdicnr : nam auartis 
qui auucdiuitias,non 'continub amar Dcumqui 
cas prochixit;crgo,portquam vidccur Dcuscxi- 
ftcns , potcftamatt crcacura, ad quaiu rcbuiri- 
tur cxiftcncia Dci ; net catneii id.b nccelurib 
Dcus antiri debebit 

Diccs, Angcltts cft ncccflitatns ad cogno- okjtitt. 
fccndutn Dcutn n.uuialicer , crgo & ad atnan- 
dum. Rcfpondce» Ptimo, antctcdcns fortc clFc Ri}c*Jtt 
fjlfum: roccric cnitn Angeiuv ud ali.i obiccta 
creata appliccrc fuum intcliectum , c]uin tfnnc 
Dcum noicac. Q^iod li vrgcas in eis c>bicclis Vrgibit. 
clarc cQgnitis.dcbcbti f.tltcm vt tcrminum illa- 
ruin Deum neccflatuS cognofcere. 'Rclpcndco 
adhuc*ci piimx lolntiom infiftcns, noflc fortti 
Angclum ad tain rtniiflas corum obicaorum 
cognuioiics ac tot fc applicare , vc pcr cas non 
uanfeac cx crcaturis ad Deuni , iicut intciledus 
pcr viConera mcuiriuam albcdinis & aliorum 
' ' ' 'i- colorum 



1 



1 



Digitized by Google 




Difp.ij. De uolmtatii angelkd Bertate. SC&.4. 131 

colorum i Dco dcpcndcnttum , non tranfic u- qui Dcus in fe honcfiifGmum bonum , cft 
men ad illum. Secundb rcfpondeo , ncgando item Angeio ip.'~ rommodilhmum; fiuc quia ab 

co lubet quidquiu ; :\ liuc quia tx> fruirur pcf 



59 



conlcquentiam , qui.i iiitcllettus eft potcntia 
ncccllaria, & non potcft ceflare ab actibus 
quos fimul habcrc potcft ; intcr quos fupponi- 
tur, vnura cllc, cognitioncm dc Deo, fiuc infc, 
fiuc in crcaturis, vt in obic&o formali , dc quo 
iam non difputO;at voluntascft potcntia libcra, 
qux potcft celfarc a fuis a&ibus , nili aliundc 



oftendarur ratio nctcfliutis , quaiis hic nonot- 

Dci. 



tcnditur in ordinc ad amorem 



S VBS ECTIO 



QVARTA. 

guants fn inclinstio Angeli in 
Dei smorem. 



Stnttntt* 
Smmt$x. (V 
DTb*n>*. 



40 
Di0m 
i*tnd* 
«MU k*i 

dtftadi, 



*tt 



*M(irrU 

ttmlffi*. 
jtmtr Dti 

tfi IMIJ 

malmrtun 



cognitioncm; eigo Angti.. n.itnralittr propcn- 
dct in amorcm Dci, & proptei fc, vt infmitc ho-, ^ f 
ncfti , & proptcr ipfum Angclum cui bonus 
eft,ergocv concupifccntix & amicitix amor 
crga Dcum cft Angclo maximc naturalis, fcu 
valdc conformi* nati«x iplius. Amorem vcr6 
concupifccntixcrga Dcum honeftum cflc.licct 
non tantum,quanrum amicitix, idecquc redhf- 
fimc naturam in eum poflc propendcrc , fup- 
pooo aliunde. . • 

Secvnda conclvsio. Probabimxscft, An- SttmxJm 
gclumnatura fua inclinari inintcniiorcmamo-** a *"« 
rcm fui quam Dei : non dico in maiorcm ap- 
prctiatiuc.lcd intcnliuc.co modo quo matcr,etii 

Occasionb vcrb prxcedentis difficulucis l«c lia.cmDcum.tcnciius &intcnliusainatrilio- << /J ,» 
quxri poteft in limili , vtrum amor Dci lum quam Deumjcft tamcn parata potitts fihum mtmfit- 
fupci omnia, licet non fit naturalis Angclo, id amittcrc.quam Deum grauitcr offcndctc. Hxc" w 
eft neceflarius, fic tamcn naturalis , hoc cft.iux- conclufio non traditur cxprclse ab vllo , a nc- ttfn ^' 
ta incltiurionem naturalcm , & an magis incli- minc ramcn ncgatur, quia non faciunt cam dif- 
netur Angclus ad amandum Deumquam lc. rin<2ioncm in propolita quxftione. Vidctur * r,, * m **- 
P.Suarez hic num.j.duo dicit. Primum,An- autcra noftra conclufio manifefta cxperiend&, jjJ^JJlr 
gcium natura fuapropenfum eflc in Dei amo- a nobis item & rationc a priori , perfuaderi:*»,,,,^ ^ 
rcm , ideoque illi naturalem efle in prxdido voluntas enim noftra connaturalitcr loquendo j* «**m 
lcnfu. Sccundum.magismuicb inclinari ex na* vehcmcntius & intenfius fcrtur in boniratcra *"/*• 
tura iua ad amorem Dci quam fuiipfius. quod quam mtuetur , quam in cam qux ablkacliu& 
vt certum omnino fupponit contra Gabriclem, folum impcife&c cognofcitur : vndc dict 
citatquc D.Thomam 1.1. & 1. a. qu.16. art. j. folct, Qnod ochIus non vtdct, cor non deUt; 
Fund imenta pro hac fccunda partc , qux fimui crgo cum naturaiiter Angelus non polfit habc- 
primam probanr , adducit ctiam ex D.Thoma; rc cognitioncm de Dci bonitate , niu valde ob- 

2uu, fi cx rutufi fui magis fc diiiecret quam fcuramA: abftradtiuam ; fe autem &alios An- 
*cum, natura eflet peruerfii.ac male inftituta. gclos clariflime nofcat , inciinabitur finc dubio 
Prxterea charius erga Deum non efler confbr- m vchcmentiorem & teneriorem amorcm fui,& 
mis , fed contraria rutarx , idcb naturam non fortc ctiam aliorum Angebrum , quam Dci. 
pcrficcrct, fcd dift^Hcrct. m quo pun&o dicit Scaindo accedit ea ratio, qubd propria intrin- trfrUb*- 
coniendrcThomilus,Scotiftas, & omnes ferc fccaquc bona falrem intcnlius & tcnerniis a-"* "*«*»« 
Thcologos. Dcnique.quia pars fcmpcr magis mcntur : amabilc cnim bonum, iuxta Philofo- 
propcndct in bonum totius quim fui; fic aqua phum, vnicuique autcra maximc proprium. Id 
afccndit furfum contra naturam fuam , proptcr quod ctrncrc licet in Angclis ; in quibus adhuc 
bonum vniuerfi ; & manus expontc fe ictui , vt iupernaturalibus donis gratix omatis fidci & 
caput libcret. fcientix infufx cognitionc dc Dco^ncredibilitcr 4 l 

Ego tamen in hac difficulute crcdidcrim ali- fupra naturam ad eiufdem Dci amorcm attra- 
qua confundi in vnum , qux funt valdc diucrfa, Ais, de faclo prxpondcrauu ca naturalis intli- 
& dcbcnt diligcntius cxaminari. Aliud enim natio in proprium amorem , non lolum intcu- • 
cft quxrcrc, vtrum Angelus inclinetur adma- .liuc. fcd & apprctutiue maioran quain erga 
gis amandum fc apprctiaciue quamDcum } aUad, Deum. Quod argumcntum fi non probat, ma- 
an ad magis intcnliue fe amandum. itcm, aliud gis eos propcndcrc in amorcm fui appreriatiu^, 
cft, an itKlinatio fit maiorad amorcm fui quim minimum pcrfuadet , prOpcndere in fui inten- 
ad amorcm Dei; aliud, an inciinetur ad tnaio- fiorem amorcm , maxime cum uhs amor nec 
rcm amorcm erga fc quam erga Dcum. Hxc malus fit , nec pugnans cum amicicia Dei , & 
omnia funt vaide diuerfa, vt ftatim cx tcrminis maiori eius xftimationc. 
apparct : pofliim cnim cgo ( vt ex matcria dc Neque contra conclufioncm hanc miiitant 
pccnitentia fuppono^ magis Dcum amarc ap- argumenu D.Thomx , qux fortc foltim ha- 
pretiatiuc quam crcaturas, minus tamen intcn- bcnc locum concra maiorcm apprctiationcm 
fiuc. item poteft eirc maior inclmatio ad amo- fiii, qux cflct pcccaminofa; & non vidctur pof- 
xem vt quacuor v. g. mci , quim ad amorem fc elle ex natura fua. 

vt fcx crga Dcum l vbi licet inclinacio fit ma- Tektia conclvsio. Etiam videtin An T TtrtU 
ior ergaroci aroorcm; amorumen erga Deum, gelus magis inclinatus ad lc am.mdum qr.-.ir. *»«<» 
qui a minori inclinarione proccdit , roaior eft. Deum: non dico sj>c/«A«rM* ad icpixponcndum '♦»*•'"/"' 
Hac crgo diftindionc tidti, pcr partcs tadsfa- Dco, icd magis inclinatus ad non ceflandum 
ciam propofitx difficuluti. ab amorc fui quam ab amorc Dei. Hanc negat 

Pkim a conclvsio. Abfoluie loqoendo, Suarez vbi fupra.&pro fc citat D.Thohum & 
amor Angeli circa Deum, fiuc amicitix fir, fiue alios Thcologos ; quos tamcn fatctur in hoc 
concupilcentix, eft rnaxime iuxta incliiurio- puncio obfcure difcurrerc. Ego verb arbicror, 
ncm naturalcm Angeii : voluntas cnim Angeli Thcologos maiori cx partc pro nobis ftarc ; & 
propcndet cx narura fui in boni amotcm : at- ccrtc jpfc P.Suarcz, hcct aliis tciminis , re t«- 



mcn 



Digitized by Google 



f. 



131 Rod. deArriaca Tra&atus De <>Ange\is. 

rncn ipsa nobifcum fcntit , vt paulb pbft vidc- prouenit i culpa A ngcli. Conicqucntia eft bo- 

bui.u , diuum vcrb Thomam ccnfco lociuum na: antcccdcns facilc fuadcrur, quia fi ca ucccf— 

non de maiori incliuationc in amorem , icd dc fius cflirt a&uahs , cx co qubd dc facto Angcli 

maiori apprctiationc qux in iplb amorc mclu- acqutfiutflcnt habitum circa fc vchcmcntiorcm 

dirur , Sc i nobis cft fupri dcclarata, Sc dc qua quam circa Dcuin ; non poflcr nifi diuinando 

agemus tn quarti conclulionc, quia idfolum. iddtci: fi cnim natura antcccdcntcr in cum a- 

piobanteius argumcnn : nam hzc maior incli- morcm non magis inclinat , quis rcuclauit no- 

jttgSli* natl ° non c ^ malajimb cum fitin rcm bonam, bis dc fxdo fua culpi id habcrc Angclos , & 

mmiumfm ctiamfi non tam bonarrL quam fir amor Dci, non potius ( ctim cx rcuclaiionc nibil conflct ) 

fimMOm fimplicitcr cft bona. Vlccrius.licet natura non diccmus , cos, iuxta maiorcm tucuralcm incli- 

tfibtom. pcrhciatur propric pcrcontrarium ciusadquod nationcm, mtcnfiorcs habitus circaDd amo- 

uidinat; hoc cnim clTct pcrfici pcr id quod hor- rcm produxiflc» 

tct (quod cx tcrminis vidctur falfum ; ) at rc- Fusc hzc ad homincm vrfi , quia pcrca fi- 

ttiflimc pcrficirur pcr bonum , adquod,hcct mul probaui iv.cam condulioiiem : Angclum 

non furamc, vcrc ramcn Sc ablblutc propcndct. cnim in puri natura { & idcrn cft dc homuic ) 

Vndc cx hac conclufionc nullatcnus infcnur, diflicilius remoucri ab amorc proprio fui om- 

inclinacioncm naturalcm Angcli non pcrficicn- ncs fatcntur. Idcb dixi liipri , Thcologos po- 

dam pcr amorem Dci fupcr omnia , vt vult tius i nobis ftarc : imb Thomiftx nonmilh di- j 

D.Thomas ; non crgo cft ci contraria bxc no- cunt, omnino in Angclis cflc ncccflarium amo- mtjomtit 

ftia condufio. rem fui; i Dci autcm amorc haud ita difEcultcr ' 



Imb Paicr ipfc Suarcz vidctur in eam con- cos ccflarc, vidcmr pcr fe cuidcns ; crgo cum *J£LJ? 

Ptfritti fcndrc : cxprefsi cnim docct co cap. Angclum indc ( vt oltcndi ) rc&c infcrarur maior inch- 

tmutitimi multb difhcilius proprium amorcm omittcre nacio in amorcro fui, abfolute dcbcmus cara 

mmtrtm quira Dci. id quod Thcologi ahj cnam vidcn- maiorcm indinaiioncm faicri. ncc vidcoquid 

IHAmDtt. im lupponcrc. Et licctconetur oftcndcrc Pa- polfit contra hanc vcritatcm obijci, quod fit 

rct Suarcz, maiorem cara neccflitatcm non op- vllius momcnti. 

ponicum minort inclinatione, ccrte id non ob- Dices tamcn , Amor Dci cft maius bonum 4( 

rinet : .cutn cnim ncceflitas hzc fit inclinatio crcaturz quim amor fui, crgo magis inclina- 

quzdam, Sc e contrario.omnis inclin|tio accc- tur Ar.gclas in amorcm Dci quim tn amorcm 

dat ad ncccflitatcm , ncceflum omnino cft , vc fui. Forcc ncgarct quis confcqucntiam,cb qubd W 

vbi vidcmus maiorcm necclfitatcm , dcbcamus non fcmpcr natura prcpcndct in roatus , icd in " 

nuiorcm inchnationcra agnofcctc. Ncc fuflicit idquod iibi nugis propriuin & conlcntaneum ftntltX _ 

diccrc , neccilitatcra non iblum nafci cx maion cft. Hzc tamcn foluuo non vidctur fuflicicns, mmtm bi- 

indinatione , fcd ctiam c:: maiori propinquita- quia argumenrum probat, co ipfo qubd bonum 

te, cognitionc & aliis condinonious. id,in- illud cft maius, & magis naturalc illi creaturx, 

quam , non fuffidt , quia cum nuuor Ula pro- dcbcrc eo ipio cflc roagis confcntancum & 

pinquitas , cognitio cc cctcrz condiciones ex proprium. . 

natuti rei fint Angeloannexz, dcbct maior eius Mdiits ergo refpondetur , inclinationcro in tntlimtth 

indinatio naturalis cx illts ipfis condirionibus amorcm non tam cflc propici ipfum amorcm, ">*mtrem 

pondcrari - t crgo cum conditiones ncccflitantcs qudm proptcr bonum amatum. Cum crgo,licct *JJ* 

magis ad amorem fui quam Dei, fint »aturali- amor Dci (it maius bonum Angdi quam amor ^J^** 

tcr magis dcbitz Angclo, quim quz cauflant fut, ipfc taracn Angchts magislibi lit imrinfc- «. 

amorcm Dci , indc vcl maximc dcbcmus dicc- cus , Sc quodammodb ftbi fit maius bouum mtrm. 

rc, indinacioncm in fui amorcm cflc maiorcm. ( cxtra viltoncm bcaram loquor ) quam Dcus 

, Confirmo id cuidcntcr: Licct vifio Dd cum ipfi Angclo , ac vchemcntius cuilibct propona- 

tHrtxtt, primum cxiftit in Angclo, non folum indinct tur propria bonitas, magis piopcndct utfc"^"^" 

t,*U vi/t illum, icd etiam neccflitn ati amorcm fupcrna- quarn itt Dcum, & confcqucntcr magis in amo- mw ■■•U. 

Dti tm fit ruralera Dei ; quia umen ea vifio, a qua ncccf- rem fui quam in amorcm Dci : ficut, licct cog- dmmtd» 

wMtmralii ca proucnit, non cft naturahs Angdo, non nitio dc Dco fit mdior, magis tamcn propcn- 

' poflumus vllo modo diccrc , Angelum natura- dct in cogmtioncm foi quim Dci , naturahtcr 

iitcr cflc inclinarum ad cum amorem fuperna- loqucndo. 

ruralcmjcrgo cconrrario,cum conditioncs qux Vitima conclvsio. ProbabiJius eft , An- 

iUum roagis trudunt in fui amorcm quim in gclum natura fui inclinari in Dci amorcm ap. A»t*lm 

Dct, fint llh magis connaturalcs ; finc dubio prcriariue maiorem quom fui,fiue amorcm Dci/^f "■** 

ctiam inclinatio, ieu (dicam minus Latinc ) fupcr omnia, & fupra fc ufiun cflc cx inclitu- ,m * 

trufio ipfa nararalis in amorcm fui crit nuior. tionc naturali. Hzc cft mcns D.Thomz fupri; -^jiL 

Er fanc ego non vidco, auid P.Suarcz intdli- Sc hanc folum probabiliter vidcntur pcrfuadc- *x» U m mf- 

ear pcr cam maiorcm inciinationcm , fi cam fc- rc cius rationes. Dico prebaktltttr : uam ad il- pntmiui 

0 1 » . ? 11 ic..:. -J J 1 : 4 J A . . 1 

al "~t> ' ~i „ — — .....g..» wrtmm d 

jfntttm morc Dci > nc g arc ncc l UK > q" 111 TO 'P 10 ma 8 IS momcnn: ucuc emm nofter appctims cx natura Tkmm 1 

m*rm 1»- indincrur ad amorein fui quim Dci. fua propendct in pcccacura , fiuc inclinat ad a- ***• 

hi F 0 rt«poflcsadhucdi«rc,cammaioremne- mondum bonum ddcdabile, ctiamfi contra- 
ccflitatcro proucnirc non cx maiori indinatio- rium fix Deo } ica poflct quis diccrc , abfurdum 



mtnttm 
fui qmmm 
Dn. 



nc , lcd cx abufu Sc culpa ipfius Angcli. Re- non eflc , fi natuia Angcli mclinaret ton qui- 
iponfio tamen hzc facifc rcijcitur, quia raaior dem in illum cxprcflitm adtum, quo diccrcr, 
iUa ncceifitas eft antc omncm aclum , crgo oon Magis mc amo quam Dcum 1 fcd m alios qui- 



Digitized by Google 



• 



I 

Difp.13. De voluntatu angelicA libertate. Scd.4. 13} 

bus fibi amarcc bona delecubilia, etiamfi pro- tix : habcnt enfm vtilitatt m & dclc&abflitatem c*»c»fi- 

hibica forcnc i Deo. Ad iccundum vcrb , quod rclpcciu Angcli, rationc cuius amcntur iplis/ f " 

charius non pcrriccrcr naturam, ncgatur confc- " Angclis ; fmb amorc iiftctite in iplis brutis , di- 

querftia : nam dummodb fit rcs in lc honcfta, cam fcqucnti tcmo diip. 19. clto illc amor non 

pcrriccrc potcft naturam , cttamfi m cam non ficamicttix. 

propcndcrct, icd in propnam naturalcm , licuc C tm v M Tcrrib vidctur cx didcis iiipra, JtO 

gratia pcrficic naturam , eciamfi in cam homo eos non efle ncccflitatos ad vllum ex eis aciibus ~ 



1'trii» 



Baturalitcr non propcndeat. Ad rcrtium dcni- 
quc.de parcc magis amancc cocum quam fc, & 
ad cxcmpu ibi allau , multa pcflcnt diti: nam 



XtrtU. 



mtn fttb»- 

biUnmU- 



I 

47 
Jugtlmf* 
m»glt *- 
mmt ittn 
»ffr*ti»ti- 

fcc , ftd tl%- 

tt»fi»i,fi 

tutr» fim 

fsrt», 
Dtnm. 



48 
frim» t*n- 
tmji*. 
ttt>b»t»T 
ft:m» cttt 
il»fit»u 
f»rt. 

i»tt*n»itt 
funt t»f»- 
ttt mmert* 
mmtatU 
jj> itncu- 
ftfttnti*. 
t****tmt 

j t *» '■ miM 



U) l»»t /»• 
titmctf»- 



circa alios tam Aniiclos quam rehquas crca- "j"" r 
tutas : quia li ncc Dctim ncc ic ncceaano a- jumHm 
mant.muhb miuus cctcras citaturas: OUO icip- mivtittm 
rcs graucs non mouent fcipfas furfum ad rc- fum & Dcunv fui produ&orem , a quo cllcn- h " uni *' 
plcndum vacuum, fcd trahuntur violcntcr ab tialitcr pcndcnt, vidcntur n agisncccllarioama- m "" m - 
coqui remoucc aliud corpus, vt fuolcco dixi. curi quam qux extra ipibs iunt, & a qmbus 
Manus ctiam defendit capuc , quia imperatur nullo modo pcndcnt, vt qux in w non habcnt 
abanima iudicance,minus malum cflchvdi ma- boniurem mfinicam , qux rapiac neccilarib in 
num quim caput. Adde, Angclum reipeciu amorem fui. Qtiod vcrb D.Thomas huic vc- 
Dci non comparari vr pancm rclpc&u totius, ritati non opponacur, itatiin oftcndo. 
fcd vc crTcc.tum refpcciu fux cauflx ; potoft au- Omnia hxc certa & facilia vidcnrur. lam t>»tiut»r 
tcm cftcctus magis fibi artendcrc quam fux Primb dubitari potcft, vcrum Augelus pollic ' >, ^ N < > .*«» 
cauflx, ficut fc magis amac hhus quim parcn- odio habcrc alios Angclos ; etcnim D.Thomas ^f^tiitr*. 
tem. Equibus omnibus apparcr,argumcnta il- quxft.6o. aic.4 ad j. vidctui inlinuarc.Ange- 
la non cfle plufquam ptobabilia; nihilominus los nccellarib amarc ctiara ipfos dxmoncs , in 
tamcn fuiSciunt, quia, quando aliundc nobis quanrum iibi fimilcs in natura ;crgo abfolutc 
de contrario non conftac, dchemus lcmpcr fup- neccflarib ic amanr; id quod repugnat proxime 
poncrc , naturam non plus inclinari, ncc qui- di&is ; vcl ccrtc non poterunt le cdio habcre. 
dcm phyiice, in malum moralc quam in do- Rclpondco abicluce , omnino pofle Angxlum RrfftnJ*- 
num, lcd potius contrarium ; cumcrgoad po- odio habciealios: &c iinc dubio dxmongs dc tmrith »b- 
nendam illam inclinarioncm in Angelo ad eum fadograuillimo odioprofcquuntur alios Angc- i 9 '"''- 
aAum malum nulla prorlus fit ratio, non eft los landlos, iccm ck homincs , imb 6i Dcum 
vllo modo ponenda, icd pociiis contraria. mfum: nam liccc nanira angclica qua bona non 

Diccs , Vnicuique maximc cft amabilc bo- poflit odio haberi , poflunt tamcn ln ca concipi 
num proprium , crgo Angclus plus fc amac aliqux rationcs mali , ob quas odio habcaiur, 
quam Dcum. Rcfpondco diftingucndo ance- ficuc &inipfoDco. Dxmon crgo, vcl quia 
ccdcns duplicicer: vel dc amorc intcnftuo ac te- purat alios Angelos fibi efle connarios, impc- 
necioff, conccdo , vc dixi (upri; dc apprctiatiuo dircquc nc feducat homines , & quodamruodb 
nego.vel aliter, fi cetera fint pana.conccdoantc- dc Dco vindidlam fumat ; vcl quia crcditfuifle 
cedcns; li imparla,nego. Ciim ergo in bonicace occafioncm iuxruinx; vd quia fibi prxpofiti 
diuina lic inhnira honcftas,& rationcs fupremi funt, vel ob alia mulca capita , poceft ocho eos 
domini gubcrnacons pcffuadeant illum nobis habere. & ita exprcfsc D.Thomas eoarr 4. do- 
prxponcndum, ideb Angclus non ptopcndct in cct. Qupd verb fupra in contrarium obijcieba- 
maiorcm fui prx Dco apprcriationcm , icd po- tur iacilcm habct cxplicationcm , fcihcec fub 

ca rarionc fimilrs in naturi non poile damo- 
ncm alios cdio profequi : ca cnim limilitudo in 
natura cft magna perfcclio , qux vr tahs non 
potcft odio habcri. Imb, fi aliquis iit clicien- 
dus a<Sus circa illud motiuum , neceflarib dc- 
bcc eflc amoris. & ica explicac P.Stuucz cap.6. 
D.Thomam. 

Vt x in hoc pun&o difficulras vllius mo- Sccundb dubirari poteft, An Angclus mamo- {0 
mcnti eflc potcft. ln primis cniin cm- re nacurali aliorum Angelorum & liti fcruec Httbujnu* 
t v m e s t , Angclos pollc amare ahos Ange- alicjucm ordincm , vc vchcmcntius amet fc ittunJ*, 
los & homincs um amore amicitix quam con- qiiamalios, & inter aliosmagis amcc fibi fimi- mmm ' 
cupifcctix : nam hi habcnc & honcftaccm , ra- lcs quam diflimiles; itcm^plus perfediiorcs """/"*J f . 
nonc cutus per le amari qucanc, & nacucam ra- quam impertcChorcs. Rclpondco, 11 dc amoris q. , mj 
cionalem , qux ad amicitiam rcquiricur; ncc cx appreriarione loquamur, qux coniiflir in co, m»i»»mtt 
partcAngch ai. antis vllum eft impcdimentum, quod fi vnus cflct relinqucndus , potius hunc **pb*, 
ergopoflunt illos amatc amore anucitix ; con- rclinqucrct quam illum ; planc vidctur lc plus *j^JjJ M 
cupilcentix itcm , quia ahj Ahgcli & homincs amarc quam alios Angelos : cirius enim vcllct * ' 
iiiiit cis vtilcs : vel quia fua pulchntudine eos ahos non cflcquam le; & hoc modo per fc lo- 
dchctant , vt rou Hos homincm ; vcl quia ad qucndo plus amac perfcdio#s, iiuc fint fimi- 
ahaqux Angcli intcndcrc pofliint, iuuan pof- hores fibi , liuc non ; qub natura icmpcr vidc- 
iimcaliis hominibus & Angclis. m quo nulla cui eftc paraca cicius amictcrc bonumlkninus 
protlus eft diificuhat. quam maius. 

Sccund6 vidctur cirtvm, eos non pofle Dico ptr ft , qnia fortaflc in naturalibus rtrft mm 
crcaturas nrationales amore amicitix proicqui, contingcrcpoflet, vt ob aliquas cxtriniecas cauf- 1"^'*' 
quia hx lllius funt incapaccs ; qux repugnantia fas maiori afticiatur aroicitia crga minits pcrfc- "' 'j* r 
ctiam rcfpedu noftri codcm modo rcpcricur; ctum, ideoqucilhmi mallct rctmerc quam pcr- 
pollc tamcn cos llla araarc amorc concupifccn- fcciiorcm , vc & in hominibus paflim fimilc f ' t a*J 
T o m V s 1 1. m qutd 



ciusm concrarium. 

S VBSECTIO 
Tertia 



QVINTA. 

ilUtto dt tmorc diarum 
trcAtHrarum. 



- 



Digitized by Google 



i}4 Rod. de Arriaga Tracfhtus De Angelis. 

quid condogtti Si vero dc mtcnfionc loqua- tra Sccundo , qtiia , licet fortc vidcatur rr.aior 

frffllfii f f mar - probabilc valtlc puio, mm magis intcnsc perfecho , vt fcmpCT exerat omncs vires; ncga- 

mmAi J f,jmfc amarc quam aiios , ob rarionem quam fupra tur tamcn cflc e maiori pcrfectionc, vt xgtu- 

*lw. dedi,probans, cum poflc pcr fc locjucndoin- htcr eam itucnficnem diftnbuat intcr ob;<.ctaj 

tcntius fc amarc quim Dcum. Ncgant ld non- oppofitum potitis vidcrar diccndum , fcilicet 

mtili hic, fed fallo nixi ptincipio.fciliccf Ange- matotcm cflc perfcftioncm, ll ohcCtum n.chus 

Ktm fcmpcr opcran cum omni conatu , & con- maioii profcquatur intcnftonc , & minus cum 

fcqneiner omnia xquc mtense amatc. Vcrum minori ; vt quod omictitin hoc, ccmpcr.ftt iri . 

hxc fuppolicio, vt dixi, falfa cft, & fupra, dum illo ; fimihtcr, vt fciplam cum maicri tntcnfione 

de ltbcrutecgimus, rcrutau: nam citm volun- amct qudm alios, quia falrcm m gcncrc moris 

us fit potcntta hbcra , non dcbcmus ei vllam magis iibi dcbct amarc honclh , tugcrcqucm- 

ncccintatcm lmnoucre, nift ad quam efttcaci honefta , quam aliis; crgo perfcc"tius crtt, fi fc 

vcl valdc ptobabili rationc cogimur ; alioquin, intcnfiiis co Icnfu amct. 

vt c% P.Sturio fupra docebamus, ius fux Itber- Et hinc dcducitur altcra refponfio ad obic- Rt f f 

tatii pollidct : atqui, vt dtcamus cum tencri ad- &ionem pfsrccdcntcm , quod icilicet , ctumfi 

htbcre omnctn fuum conatum quoad jntcnlio- diccrcmus cum cflc ncccfCtatum ad cmncm in- 

ncm, net lcuis cft ratto,crgo. tcnftonem poflibilem; foitc cflct etum nccclli- 

Ji Diccs, Pctfcctto maior eft cum adhibere tatus Sd maiorem circa fc quam circaalios ,& 

Vtlttmtu, quam nonadhibcrc, crgo dcbct ca ci conccdi. fic Lnxqaaliter circa inxqiulcs Angclos : non 

qju*pfii- contri i p r im6 , quia confcquentia hxc in tntm vidco currcncarur tam itucnsc amarc ho- 

liltuMM, a &ibus voluntatis nutla penitus eft,alioqnin mtncm in pura narura, quam fuprcn;um & no- 

-t-ntaf- rnunqium poflcmus diccre , tllam pofliderc tus biliflimum Scraphinum. Quanta autcin fir ea 

fsri3»m*t ( ux hbcrtatis; fcd neccflaiio dcbcrct fcmpcr inicnlio , & quomodo dc facto fc flc alios dili- 

t*'f ,a »~ pcrfcckiora amarc, & acftu perfecliori. quod & gat, cft omntno inccrtum , idcb nihil in ca 

• T R t 'f»nd*- 'P^ ar g ucns fncritd rcputat abfurdum. Con- re chco. 

DISPVTATIO DECIMAQVARTA. 

Vtritm Angclns in primo injlanti peccare potuerit, & de eius immu- 
tabilttate&habttibtts Doluntaiis. 

V A R i m v s , an Angclus in S E C T I O P R 1 M A. 

prtmo tnltanti podit, quantum .. 

cit cx fc, pcccare. Dico ~hm- D<onnulla argumenta pro fententia 

tHt» tSl ex fc , quia , ii creafe- ntOMte. 
tur cum gratia mfusa indc- d 
* frfflfgfa '* - " ega ' pcndcntcr a propria libcr- ommvnis valdc inter Thomiftas fcn- Ktw-thu 

tatc, proculdubio non poflct pcccarc; quia tcntia ncgat , Angclum in primo inftanti tfi rhnm- 

ncc fttiirctin poteftatc iplius non habcte eam pcccare potuillc. ita D.Thomas, Caprcolus, , 

Gtul* gratiam , cuni , vt fupponimus , lit ci. da- Caictanus.Alcnfis, Richardus, Argcntina,Hol- 

■Ah''' « antc omncm atlum liberum, fcu indcpcndcn- cot, Hcnticus &: alij apud Suarcz codcm lib.7. 

ter ab cxcrcitio libertatis infufx , ncc ahundc cap.10. non omncs autcm cifdcm argumentis 

M . cumeagratia valcat coniungcrc pcccarum ; er- viuntur. Bteuttcr tamcn omnia tangcmus. 

t ia go abfomte carct libenate. Quo argumcnto Primo ctgoahqui argnmenrr.ntur. Nam dc fa- 

fuf» ni- phyficam prxdctcrminationcm Socicr.u noftra fto nullus Angclus in primo inftanti pcccauit; 

*Unt tum f cm p Cr rcijcic. At difticultas hxc non habct crgo fignum cft cos non potuiflc. Patetconfc- 

fu(Al'l?mA ocum P rac cisc in primocrcatioms inftanti , fcd quentia, quia , cum fucrmt tot myiiades illo- 

pcr totam vium in omni inftanci , quo gratia ci rum ; fi habuirtcnt libcrtatcm , fine dubio ali- 

infundcxctur indcpcndcnter ab cius hbcrrate. qtris cx illis pcccaflcc. quomckio cnim intci tot 

Qttxflio crgo cft , an , quantum cft cx natura nullus rcduxic ad a£tum cam poccntiam ? Ar- 

fui , poflitu in co inftanti pcccare vcl mortali- gumento huic cum bcnc relpondcant nonnulli 

tcr vcl venialitcr. Hanc quxllioncm nonnulli docentcs , fi non rcddatur ratio impotentix, 

audlorcs bts fub diucilis titulis tractant , femcl eam CNpcrttntiam libcram non vrgerc , qui pq- 

agcntcs dc libertatc Angeli fecundum fuatn lucruiu c.ifu omncs non pcccare, maximc citm 

n.uuram: Sc fcmcl, dum dc illo difpttcant, qtu- cis cllct facilius non peccarc ; cum , inquam, 

tcnus crcatus cft . in ptxfenti ftatu; pcrquod bcnc rcfponderint , mirorcofdcm paulo poft, 

tamentOD iocloAlI ltacumgraci.c, tcd natttra- cx co qttod de facio ita contigcrit,ptobarc vcl- 

lcm haiUJ ordmis rerum. Hi tamcn audoies lc impotctuiam moralcm ad oppolitum , quo 

co ipfb qu6d cxchtdani gratiam , non pofliint dcftntnnt prxfcnrcm fohuionem. Ego addo 

vlLnn f.uerc vcram diftinctionem inter cosfta- fccundam, Angclos omn#s ilc faifto CKatOj in 

tus, qtu ambo non funtnili vnius unttim. Vn- gr.uia lticlcpcndcntcr a mcntis, idccquc non 
tlc eadem 
dcbucmnt 
in 

Sccunda aliorum ratio cft , quia non porcft 

opctatiQ 




dtnttt »h 




Digitized by Google 



DiCp.i^Virmt Angeltuin primo infanti peccdtre pot.&c.Sc&.i. 135 

operario creacurx cffe in inftanri 5 crgo nccjuc cognitione fupcrnaturali caruiflcr, crgonon po- 

steu*4* peccatum. Rclpondctur Primo cum Suaiio&r ruit pcccare contra ordincm fupirn.ituralcm; 

m/mm m- Scoto, falfum cflc aiuccedcns: nam operatio in- quia nihtl dc itlo nouit. Hxc tamcn tatio in WtftSttvr 

ffnduur diuifibiiis non iblum potcft, lcd nccclfarib dc- mulris dcficit. Primb, quia fnpra oftendi.pofle fj****f 

bct eflc in inftanci. Sccundb rcfpondco, argu- cos pcccarc in oidine n.iturali. Sccundb, qnia 

mcmo ctiam probari, ncc potniflc in primo in- idcm argumcncum ficri potcftde inftanribus ie- 

ftanti vllum cflc bonum opus Angcli ; quod ta- qucntibus , vt ftatim apparct: crgo non cft ar- 

mcn ab omnibus ncgacur. Tcrria fic, quia nul- gumcntum lingularc pro primo mibnri in quo 

larcs habcr opcrationem incodem inftanti quo iumus. Tcrtio.quia f.ilium cft, cogr.iticncm 

fit. RcipondcOjCodcm modo falium eflc ante- iupcrnaturalcm cos imptdiuiflc nc pcccarcnc: 

ccdcns,quiaincodem inftanti quocftlbl.pro- nos cnim cum tali cngnirionc peccamus fre- 

ducit lucem. Addo hinc ctiam probari.nec bo- qucnter. Quanb, quu ctiam dc cbiccTofu- 

pcrnaturali pococruni habcre cogniiioncm na- 



Kifftni*- 

tHT tlTti* 



■RtijcilHr 
ttflit». 



ili potueir.tit habcr 
turalem , vt alibi t-itendi, & coniequcntar ra- 
tior.c illius potucrunt peccarc. 

Sexta ratio poccft cfic cx Malonio apud Pa- 
trcm Suarium: cum enim vidcatur docerc, di- 
uinituv faltcm Angclosin pnmo inftanti pccca- 



3 



tmitft- 



nam opcrauonem elfe potuiffc m eo pruno in- 
ftanti, quod cft contra argumenti auclores. 

Rcplicabiscum nonnuliis, Illud ptincipium 
faltcm in cauflis libcris dcbet habcrc locum: 
nain antcquam voluntas opcrctur, dcbct cifc li- 
bera; quia libcrras folum cltad iutura. Rcpli- 

ca hxc minus vrgct quam argumcncum : nain rcpotuiiTc; rationcm tamcn.ndducu,ad prcban- 

in primis Dcus ab xtcrno libctc fc dctcrmina- dum naturalitcr non poflc: qux ii bona cl», co- 

m uit, necfuic prius tcmporc libcr quam libcre dem modo piobat, nec dc potcntia abioluta 

frnn »«• vcllet : fuflicueniin ad liberam opcrationcm,fi poffc , vt benc oblcruauit P.Suarius. Ka autcirw 

tmr* indif- priiis nacura confiderctur cflentia indifflicns dcfumiturindc, qubd fi Angelus tunc pcccarctjP 

fira», ad hoc vcl illud amplecTcndum . Sccundb Dcus clfct caufla illius peccati : atqui fixc ratio 

rclpondeo , cciam probari , ncc quidcm libcre ctiam diuinittis vrgct: non cnim potcfl Dcus Dtmitt- 

falt»,'f*f- P° tUl ^ c bcne opcrati ; quod tamcn nonconcc- vllo modo eflc cauifa peccati nifi pecmifliua, 

fiat Ult- dirur ab illis. ergo: qubd vcrb dcbcat tribtii Dco illud pccca- 

Replicabis Sccundb, Opcratio libcra non tum, non probat argumcntocommuni D.Tho- ftrmifm*. 

potcft fimul cum naturali incipcrc, irgo ciim mxtubftot. icqu. cxaminaudo; lcd quia cflcn- 

in primo inftanti Angclus opcretur naturalitcr, tialitcr antc acTum fecundum pcccati debct prx. 

non potetit libete. Rcfpondco in primis hic ccdcrc aclus primus , etiam malus: non cnim 

fupponi, voluntatcm dcbcre haberc opcratio- malum nifia malo proucnirc pcccft ; t rgo tri- 

ncm naturalcm , id cft neccflaiiam in primo in- bucrctur Dco pctcatum rarionc illius acrus pn- 

ftanti.dcquo cft difticulcas: dicimus enim,nul- mi mali. 

lo modo ceneri ad aliquam.fed poflc hbcre cli- Hanc rarioncm mcritb itidcm P. Suarcz s«MMM> 

ccre quam vclir. Sccundb dico, pofle habcrc exagitat, quia cx parte acTns pnmi nihil a- tittm P. 

duas,&trcs, & quatuor ; poterit crgofcamare liud rcquiritur, vt fiepc repctiuimus , quam S *' T '{. T '' 

naturaliccr, & ctiain ncccflanb ( fi iam ita vis ) enritas voluntatis ex fe, indirtcrcns iudicium Ac^ UM ' 

Sc fimul tcmporc libcrc fibi aliud obicctum bonitatc & malitja , & concurfus Dci. qux 

malum moraliter vclle , & fic poftcrius natura omnia bona funt. Ncc fufficir addere, rcquiri 

peccare. Si verb argumcntum contcndat ,prius etiam iudicium pradhcc pracTicum dc obicclo 

temporc dcbcrc efle operationem neceilariam , amando. Hoc , inquam , non fuflicit. Primb, 

tunc, vt dixi, planc fupponit id, dc quo cft toca quia calc iudicium non cflc ncccflariuin, alibi 

controuerfia. oftcnlum cft. Sccundb, quia ctiam in primo 

Sit crgo quarta aliorum ratio, quiain primo inftanri potuit illud habcre Angclus. Sccundb 

inftanti non potcft voluntas habere aiftum pcr- principalicer ego teijcio totum Malonij argu- 

fccTc dclibcratum ; indiget cnim tcmporc ad mcntum : nam eodcm modo probat, nec in fe- 6 

dclibcrandum. Vcrum ncque hxc habct pro- cundo ncc alits mftancibus voluntatcm poflc 

babiliutcm, quiacum fola cognitione dc boni- peccare: nam illud iudkium pracTice pmcTi- 

tate phyfica obiccTi 8c malitiamorali illius po- cum,aut illum aclum primum malum num- 



tcft Angelus pcccarc ; ncquc eft maior delibc- quam poteft habcrc a Dco: tam enim in fecun- 
ratio neceflaria. In hanc rationcm vidctur ct- do initanti quam in primo Dcus non poteft f Tt/1,ti 



iam coincidcrc iub aliis tcrminis altcra ,qua cauflare aliquod malum; vcl c contrario tam''' 
nonnulli vtuntur , fcilicec, voluntatcm ad pcc- potcft in pnmo quam in fccundo. Dcindc a " 



flMtli 

candum fc debcrc applicarc ; quod non potcft Ic ipsa volunras iflum habere non potcft , quia f»!i/l'i" 

in inftanti faccrc. Dico in hanc coinciderc : non dcbcrct prxiupponi mala ad cum habendum, Itumkm. 

enim vidco , quid ca applicatio fignilicct , nifi & darctur proccfliis in infinitum ; prxtcrquam 

sdftcM- dclibcrationcm. Rcfpondco,applicationcm non qubd fi potcft a fc iljum habcrc in fecundo in- 

dumtfi if- eflc aliam.qulm habcrc cognitioocm indiffe- ftanti , potcrit in primo; vel c contrario, fi in 

ftfpiri* reotem & concurfum Dci paratum. qux omnta primo non, ncc in fecundo; ergo noncft ad rciti 

tndijftran j n ptimo inftanti incerucnirc optimc poflunt. prxfcntem acius illc primus malus , aut iudi- 

^ Daps- Qyi nta ratio P otcft cfic ' nco . uc contra cium pradticum. 

puramnaturampotcftAngcbjsinprimoinftan- In forma vcrb argumcnco rcfpondco, non 

ti peccarc , neque contra ordinem iupcrnatura- cflc ncceilarium ad produccndum pcccatum , vt Z«*tKm 

lcm; quia , (i habuit gratiam , crgo non potuit fupponatur acTusprimus malus, vt& ipfc Ma- mkmw^ 

pcccarc: fi itcm habuit cognitioncm fuperria- lonius cetcrtque fatcri tcnentur, nc detur pro- nhfuff*- 

turalem.criam non potuit pcccarc,quia ca cog- cciTus in inhnicum: nam ipfc acTusprimus pro- "" Br Jf'«- 

nirio detinuit cum nc pcccarct. Dcniquc,ctiamii ducirur, & uon ab aliomalo; crgo nonrcquiri. ' J" ' 
Tokvl IJ. m i tur 



TUU4. 



Digitized by GoogL 



i3<5 Rod. de ArriaGa Tr2<fcatus De dngelis. 

tur malitia ptxccdcns: funicitcrgo, fi prxcedac ca libcre habcnti. vnde quoau lioc Cttka cft 

potcntu cx lc impcrfccb, fcu dcf cctioms capax. difriculus dc piuno qux dc icccndo mitami, 

An autcm ea imptiiec.tio i» actu primo dicenda vt intia \ rgc bo. 

lit orin aDco,toue habct muhum dc qr.xitio- Circa Jioc argumcntum bcnc difcmrit Pa- ■* 



nc dc nominc. tcr Suarczcap o. cikr.dcns, Dcum ncn rcflc 

ii i- ■• • ■> ,r ii" • j »'•« 



lucm tm- 



Nonnidh dicunt noti prodire, quta potitts cifc cauiLm cius pcccati ncc indirofbm . ncc .^. 

clt impcrfcctio fccuca ex ipsa fubftantia creata: dirc&am; r.on lncincctam ,'quia rnlla ncc appa- tt iit£* 

non enmi cft vuttis facicndi, lcd potius ad dc- RIM ratio potcft adciuci , vndc ptcbctur , cum ftutt' 

tciendum. Egotamen diccndum oivninoccn- magis tcneri impcditc ut co inftanti pcccatum, 

tnhttKr fco, cam cflc a Deo. Pritub, quia non cft mala quam m alns iequcntibus: non itcm ditcclum, 

rZmi, ir» formalicer, fcu in genere raoiiv, lcdphyficc, li- quia li Angclits in aliis uitbntibus peccare po- 

fuft&u- cecfic tnordint.nt genus moris: atqui Dcusom- tcft , Dco loiiun pcimiiliue concinrcntc.ctum 



W**- nc malum , quoci cit in ciuitatc, fvcit , cxccpto potciit pcccarc in pnmo ; licct DcUs non iic 

ttt tutt*h p Ccca[0 . er g 0 & CJn , potentiam impcifcctam, cauila polititia cius pcccatt , icd lelum concur- 

s«Wi. feu impcrfcctionem poten ix. Sccundb idcm rat ad nutctiale co mcdo quoip fcquentibus. 

probo: nam ea imperfcdcio non cft diftincta ab Conantur ctiam aiiqui cftcndcrc, D.Tho- 9 

7 ipsa lubttantia, led htcniiric.ua illi; vcl licct iit mam (olum lotutum dc Angclis , prout nunc ^fp"" 

dtftincca, fequitur ncceflario cx pofuionc vo- dc fa&o funt crcati in gratia. Vciiim D.Tho- " 

luntatis: omnis cnim negatio ponicur,poliioad- mas nec mcntionem fectt ulis ftatus, nec ratio 

«qiuto tlltus fundamento; ergo Dcus produ- ab ipfb ti.idtta pendct ab ea luppoiitionc; fcd 

ccns adaquacc Angclum,ctufquc potcniias.non quia Dco, qui cft iummd bonus, non poteft tri- 

occft nun produccic cam impcrfccttoncm po- but opcratio nula Argeli , wcie ibi addit, Si 

nttx idemiiicatam, aut cx nla naturalitcr rc- Angcli f uiiVcni prcducci a caulsa in ic mala. 



ultantcm : nam ncg.uioncs co modo quo iiint forc vt tunc poilent pcccatc ; hoc autem ncn " 

non alitcr polliinr produci,quam produccndo pcndcta gratia , in qua lunt crcaci. Confirmo. 

TwA adxquatum illarum fundamcntum. Tcrtiodc- D.Thomas hic recurrir ad cum cafum cmnino 

nique, qtna haud ita bcnc fupponunt hi, pecca- impoflibilcm , vt in co conditionalitcr cxpliccr 

• tttm onme m fola confilterc priuauonc, \ndc qujndo pollcnc pcccarc; crgo, fi foliim lcnci- 

jnferunt , potcniiam ad illud lolum cflc carcn- rct dc faCto cx crcatione in gratia cos cflc ira- 

tiam virtutis : oftciuum cnim fuo Ioco , confi- i>cccabilcs , facilius rccurnllct ad cafum pefli- 

fcerc in poiitiuo , & conicqucnter potentiain bilem naturahtcr, dixillcfquc , Potuiflent qui- 

iltius vt ulis dcbcrc clfc quid pofiuuum. fed dcm pcccarc,fi tamen non fuiflent creatt in gra- 

iam f-v.is dc hac digrellione , occalionc argu- tia; tatendumcrgo ingcnuc cum cx contraria 

mcnti Malonij. iitre Icntentia. 

Qui fortc adhuc vrgcrc polTet pto fuo aAu Vidcamus iam.quomodo cius argumtrntura 

primo malo: nam cauuadebcc commcrc cffe- P.Gian.utus tract. 15. dilp. 4. vaius excmplis 

clum ; crgo caulla peccau dcbct comincre pcc- fuicirc conctur, Et Prim6 ait, ex omnium no- 

CtmfMfrt- catum. Kefpondco, non requiii continctitiam minum acccptionc vidcri illud principium pcr 

4uri,** formalem impcifecttonum , lcd pcrfcciionum; fc notum. Qius enim rciptciai cffcclum prim6 

T 'tt*i'ilnl n V "^ C ^ cas P ,0 ^ uccns afi" 11 ; 1 " 1 > ncc cit aiinus, in lwccm cditum , qui non rrfcrat illum abfo- 

ifmlifB- ncc cius impeifectioncs in ic habet; crgo ciuu lutc in cauilam & qua prim6 prodit ? Sccun- 

peccatum qua talc lit malum & impcitcciiim, do au.ficut m quouis opcrc tucuralia funt prio- 

non cft nccellum vt volmuas iltud producens ra quam artificialia cV Itbera; ita vidcturnaru- 

fit in fe peccatum, aut mala; ied futricit.vt dixi, ra comparatuni , vc operatio iuxta inclinatio- 

fi Itt minits perfcda. ncm natura- priccclat opcrationcm cictcm incli- 

nationi contt ariam ; opcratto aittcm iuxta incli-i 

SECTIO SECVNDA. nationcm ^tnbuitur cauflx , cigo illa ncceH'ari6 

dcbct cfle bona. Tcrtio, proptcrea in rcbus 

ExpentLtttT rattO D.Thomte. humanis auctor ahcuius rei artincioix ditigit "> 

pcr fe primam illtusopcraiionem: fic qui hoto- 

/^\ vi quxft.fij.art.j. ptobabitius cam im- togij artifcx eft , iblctillud in fuo loco primum 

V^potencum pcccandi mdc dcfcndit ; quia conititucre, & vtritm benc fonctpnus expctiti; 

fi in primo mitanti Angeli pcccarcnt,illud pcc- fic qui calamum tcmpcrat , prius.an rcddat be- 

catum tribucrctur Dco: qux cnim m primo in- ne atramcntum , expcritur ; fic ciim diiripulus 

ftattti ptcductionis cflcdus in fc habct, tii- pnmiim cxaminatnr, Profeilbr afliftcrc folet, 

buuntur ciuilx illum producenti, iuxta illud vtprimns illius fructus quafi audtor fir. 
principium 5 Qtu dat formtm , d*t confeijHcn- His tamcn conhrmationibtts facilhmc rc- 

tii* ttdformam: atqui Deo ncquit tribui pecca- fpondetur. Primo, cas non eiTc c rc : fi cnim ,wCrl 

tum, crgo ncc Angehis in prtuio inftantt pecca- quid orobanc, fanc non foliun tn primo inftan- t* 1 *'**- 

rcpotcit. Hoc tauien argumcntura non vidc- ti, fcct multo magis in iecundo & tcrtio,& fic 

tur fufliciens : folum cnim ca tribuunrurcaulfx de fequeptibus. Horologiarius cniin non collo- 

X»»«b*w- producenti, qux cffcctus habet naturalitcr & cac primb horologium csoanimo.vt priir.a fo- 

ttaumur. "^tt 1110 in primo mftanu . quod & ipfum htm vicc bencibnetj hoc enimparum vclpror- 

a.\ioma dcclarat: Qhi tUtformam ,dat confc- fus nihil cfl; led maxime vt in poftcrum bcnc 

quenttu ad formam. vbt vcrbum ipfum confc- fbnet: vndc li primfi vircbcni ionaret, fccunda 

cjHcntta cbrc fignificat ca qux non confcquun- vetb & tcrtta tk iequcntibus finc vllc ordine, 

mr forraam , icd libcrc ab ipsa acquiruntur, mUlus eflet qui eum horologianum non con- 

aut lubcutur, non cnbui danci formam, fcd ipli ccmnerct.aut qni vcllct abco vllum ampliiis ho- 

rolo- 



tum D. 



Digitized by Google 



Difp.oM^^ fot.&cSkdi.u 137 



rologrurn cthere. Imb mdiusdiccTet qtiis, non 
edecit.-. ii.iiiui.ii pttma vkc benc Ibnct , dum- 
modb pofted bcnc Mcedcrtt. ldcrti dixfcnm dc 
altcri inftanriacalinu : quisenim dicct, illum 
bcnc tcrapcrare calamum, qui ita illum aptar, 
vt pritna lircra ben£ formcrur, ccrerar malc? 
Ccrci & c conrrario rictet, vt-prima malc , rc- 
liquxrnpofterum bene,iure«lhmatctvir bonns 
tcmpcrator caiami. Idcm dc Profcflbre: fi crrtm 




11 



tmr Siw 
ik 



aaftruat dilcipulum, vt fola pri%na vice 
facisfaciat ; poftei vcrb r>e(ciat quid dicat , nen 
4^cft,cenferi talis Profcflor bohitSj eenfebkur 
tar.T.n, eriam(i eiutdem diicipulus prima vicc 
vt nouuscrrct , dumrnodo inpoftcntm femper 
-bcnc fcgerac. • - - "■ 
j Vidcs quim parum fit his cxcmplis fiden- 
dtimy qux examinata diligencer , tanrum abfiirrt 
a probatione (enrcntiar V. Granadt, vt petiirs 
concraniim perfuidcrc videantur ; fed ncc id 
fuadcnt. Idc6 Sccundb rcfpon<ieo, argumcn- 
tuQi & initanrias folum poiic habcre locumin 
agentibiu ricccilariis , & quat non !/.u libere 
danc pcrfe&ioncm, fed eam i fuis cauflis rcci- 
pere debcm 5 in eis enim habct locum commu- 
nis apprehcnfio hominum: fienim videohoro- 
]ogtum,ftaruam > domnm,&c. malc facram, fine 
dubiodcfecium artifici tribui, non ipli domui 
aut ftatux : nequc cnim fuit in harnm poteftate 
fc faccre bonas , & quoad hoc ctiam in tcrtio, 
quarto & quinco inftanti tribuimr artrfici ralis 
defcdtus : & tunc folum in fccundo & tertio 
excufatur ariifex domoruentc, fi id proiiene- 
rit ex cafu aliqtto luperuemenre, qui abeo prx- 
uidcri non valutt. Nego autcm apprchcofio- 
ncm illam communcm intclligcndam , quando 
cffcctus ipfc potcft.fi vclir, lc vltimb pcrficcre 
aut denigrarc: runc enim illc eft pcrfcctiftitmis 
artifcx , qui dum ciufmodi cftecrum producir, 
illi dat totam pcrfecrioncm, qux Abloprodu- 
ccncc pendct. Pro alii vcrb hbcri aut acqui- 
rcnda aut negligcnda dat ilh omnia neccflaria; 
optando tamcn fcmpcr vt camacquirat: tunc 
cnim ficam non acquiric, ipfius cftc&us culpx 
1 1 viticquc vertitur. quod fine dubio ex terminis 
manifeftum cft.Cum ergo Angclus fit libcr cir- 



primo cafu tribuererur Deo pcccntum Angcli. 
Hoc.inqusm, nnll.rtcnns futficir , quia pctic 
principium fine vlla plane data difparitarc. Ideb 
cnim in rebui neccll.iriis tribuitur caullar ia lc~ 
cundo inftauti vitium crTcctu?, non vcto ii iit 
libcra, quia rcs libcra fedctcrminat ,&nonde- 
terminactir a cau(?a, vndc lpii, non oaullx tri- 
buicur opcratio ; arqui Ar.gclus non nnmu <ft 
caurt-ri-libcta in pnmo infratiti, ctgo fi in fc- 
cnnilWTiritanti , licet a Dco accnj iat c(]c,non 
tribuiair Dco illitu pcccatum ob Ubcrcncnj] 
etiam ncc tribuctur Deoin primo inftjnrj, licct 
i Dco in co acapiac cflc, quia & in vtroqnt- in- • 
ftanci a Dco accipir cffc, & in viroquc iuibnti 
eictpic Angcluslibcr. 

Addo Sccundb.li arcnmcntum valcrct quid- 1 A 
qnjm,nou folum Angclum rion polfc pccearc n '^'J* r 
in primo inftanti , fcd ncc carerc graiia & itli- **■ 
bus bonis. qnod cft abfurdum. Scqucla patct, 
quia in humanis non fufticic pro bcno artifit e, 
efFecJnm carere vi iis contrariis , fcd Oportct vt 
& omncm poiitiuam pcrfcdionem h.ibcat: non 
enim fatisfacit cocus , qui non dnrcibos Jins- 
ros, fcd oportcT vtdet pofitiue pahito gr.tcos. 

Ex his tefpondccur codcm modo ad fccun-i ' 
dam Gr.madi conrirmationcm , qubd opcrjtio 
fccundiim inclinanoncm fit pnor conirarii. 
Dicocnim id.intctltgcnditm dc operarionc nc- A*t*lm 
ccflaria,non dclibcra ; alionurn non foliim non *»t ltm * 
pcccarc.vt immcdiatc amc dixt, (LdcV bcne o- "'/**'•" 
pcrari.tcncrctur in prtmo ir.ftanci. quod tailiitn 
cft. Ad inftjntiam in tcrtia rationc iaris iuper- 
que diftum cft. *j btt l»- 



frim* ia- [a p t . ccatum carcntiam illms,non Deocrtan- 
«ummi "> W ipfi Angclo tribucndum erit, fi fe pec- 
lui, ftd cato infcccrit in primo inftanti. 
fmtyui» id Jmb addo, rcfpectu Dci camdem eflc de fe- 
/*"'• cnndo & tertio inftanti difticultatcm : fi cnim 
^rumln m humanis artifcx non foliim in primo inftan- 
tmm. ti,fcd ctiam omni tempore qtiqicluraccffrctiis, 
ilhtm codcm modo plani conlcruara, leu da- 
. ret illi cfle^quo in pnmo inftanti , ccrtc homi- 
ncs non alitcr artihci tribucrcnt illius efTcctus 
vitia in fecundo & tcrrio inftanri qnam in pri- 
mo, quia ratio tribuendi cft,qubd dct efle ctfe- 
tStni. Hoc auttm ctiam in fecnndo& tertio in- 
ftann locum habct ; cigo citm Dcus .xque dct 
dannoni clle nunc ac in primo inftanti , non 
minusct tribui dcbct dimonis hodicrnum pcc- 
carum quim in primo inftanti, auc nonmagis 
pritrii quam fecundi inftanris. 
Xifdiituf Nec fufticit quod vtdetur refporiderc Pa- 
r*fp«J>» * rcr Granadus huic confirmationi.lcilicct, in re- 
bus neceflarhs toto temporc duratioths illarum, 
tribui producenti illarum vtria ; non autem in 
liberis, qualis eft Angeius : tunc ctiim folum in 
Tomv s 11 



SECTIO TERTIA. 
Qtte ra pro ed fententid argumenta. 

Qvorvmdam Thorhiftarum pro ea (en- 
ccncia fundamenmm cft apud P.Suarct 
fupta num. 6. qubd in primo inftanci Angcli 
occupentur iudicio quociam pradicc practico 
de his quar tunc tcnctur f.iccrc; ergo non pof- 
funtcontra talciudicium tuncpcccarc. Vcriim 
hoc argumcntum folis vocibus conftarc vidc- 
rur.Rogocnim , qutdilli termini fignificctit, ^**!"***» 
fr&fhct vrttlknm . anne itidicium ncceflitans.' .J™"* 
ii noc dfcant , lupponunc rn auctorcs quod de- jt,, it Ui 
bercnt ptobare; & potutflcnt id cljnoribus tcr- 




gnihccnc luuiciuni imciiini , icu mcnncrcns ; at f 1t du». 
eo non obftanrc.poterat Angelus pccc-ite. Ad- 
dc.tale iudicium, qualccumquc iit, dcbcrc du- 14 
rarc in Angelo pro aliis inftantibns , non minus 
quim pro primo : malc enim prouidillet natu- 
ra, li lolitm fiiiflct (olicita duigcrc ettm 111 pri- 
mo inftanti pcr tale iudicium , & poftca per x- 
rcrnitatcm rclinqucrc finc dircctione. Et ratio 
a prioti idem dcclarat , quia vcl fiiit in potcftatc 
Angeli habere tale iudtcrum ; & conlcqucntcr 
pouiit pto libitu fuo illo carcic ac pcccarc; vel 
neceflai ib ante omncm libcrtarcm illud habuir, 
prout tcncnrur diccre Thonullac, ii ptobarcali- 
quid velint. Vnde fequmu,quod paulb antc, 
diccbam, ctiam in altis inftantibus duruturum, 
quia non (ubclt libcrtati Angcli , fcd illam prar- 
cc.dk, & conlequcntcr ht djmculcas communis 

m j toti 



Digitized by Google 



138 Rod.de A r r i a g a Tra&atus D* Angelis. * ■ 

toti tempoti tequenci ; cx pmc hanc camdem illa ratio : nara Ucet prima opcratto noo cnbua«- 

racionc m Suucz vidccur rucri , & aJitcr confir- tui Angclo ; potclt tamcn acihuc in pnmo in- 

marc : lcd qtiia mcdiam fequhur lcnteiuum, ftanti pcccarc, li narura prius applicetur a Dco, 

infra fubfcdt.^.commotiius dc illoagctur. vclabahoad vnam opcratipncm , & pcftcriuc 

Argumcncanmr crgoalij pro ca impcccabili- ipfc opcrctur Ubcic : non enim eftnecelfum vfc 

carc AngeU in pnmo inftanti. Nam vt volttn- ca appucatio fit prior tcmporc Dcmquc abfo'- YJ . , 

tas pcccct , dcbet haberc iudicium de bomtate lute rcfpondetur, nullam aUam cx partc Angcli fljf ft /i m 

&malina moraUobiedti, circaquod pcccat; id rcquiri applicationcm, quam cognutonem boni - 

Vcro ficri ncquit in prin.o inftanti: rqquirifur honelti % dcle<ftabilis,ac concurium Dci. qiue 

cniin vtprius noucrit bcna phylica & rnoralu, omnia Sc in primoinftanti, & adptimuai Aun 

ad quorum limilitudincm ptoponatur. Dcindc actum pollunt concurrcrc. 
illi obicclum illud malum, ac li cflct vcrum bo- Hacc cuca raoonem Anfirlmi , qucm 

num, cumin iinoofit mfi bonum apparens: id tur aUqui in bonum. icnfum explicarc,& 1 

lt enim quod cft apparcns.non potcft cognolci dcm dicunt illura locutum dc appetitu innato 

nifi pnus cognuo eo quod rcprxfcntat , icu cu- Angcli , qiu dcbct ptxccdcre ad acrus volunta- 

ius habct apparentiam : talis autcm modus cog- tis. Hacc tamen tfxplicatio violcnta eft , quia 

nofcendi haud dttbie rcquitit plura inftantia. nec cxcufar Anfclmura a fetucntia.qubd Angc- 

Kt/pcmk- RcfpondroPrimo, nuiorcmeflefaluimetenim lus non potuciit peccare iu primo inftanti:pcr 

tur mrgH- ^ pcccanduXn ncquaquam rcquiritur , vt pro- accidcns tnim cft , quod id proucniat cx appc- 

mrnt» *it*- Ymaax obtcclum amandum fub rationc boni titu innato , vcl aUundc. Dcindc appciitus in- 

uUfkyf%- moralisifufifitit cnim.fi proponatur bonitasphy- natus imperrincns cft ad pun&um dc aftibus 

m tham iica qua: amatur , & aliundc lciatur , cam cfle iibcns pcr ccgnirioncm rcgulatis. Dcniquc ta- 

Jj»"*.*- prohibitam a Dcojco cnim ipfoamor illius crit lis appctitus impropnc diatur a&us voiunta- 

jui"'rM P cccatum : noc autt:rn bcnc potcft fieri in pri- tis : cum cnim tit voluntati idcniiricatus , noo 

kmnctfm-" mo hiftanti crcationis angclicac. Addo.nonfo- potcft produci in voluniatc. Mclius crgo cft 

t», fufi- lum nonrcquiri vtproponatur pcccatum tam- Jateti,cum incontraria cfle icntcptia;quamta- 

tttnttrm* quain bonum morale, lcd ncc pollc proponi in mcn non idco cogtmur dcfcndcre ob diccnda 

mJpetts»- ordine adpeccandum: co enimiplo uon propo>- ftatim. j - 

tnmJt'**' ncrctur vt pcccatum , cflctquc crtor grauis in Obitcr tamcn hic noto, quam fit D.Anfcl- 

intcllc&u ; qtu fi non fuillct aftcclatm.nullura mus alicnus a mcntc przdctcrminamium 6c 

cflcc pcccatum in voluntatc ampit&i talc obic- docentitim.fcmpcr voluntatcm dcbcrc cnam in ' 

€ti\m. Vtvcrum autcm bonum dclcclabilcfinc aclionibus Ubcns ab alio moucri , deicimina- 

dubio proponi poteft, & qaidcm finc vUocrro- ci,ckc. Anfclmus cnim vt indubiutum fuppo- n t *\mtnm 

ttutmm rc, quu rcucra cft talc bonum: vndc malc in nit , non pofle efle pcccatum in a#u ad quem numi a*- 

ntmtftf*- decurftt argumcnti fupponiiur , pcccatum fo- Angclus non fc mouer , fcd ab alio moucrur; 

tttm *ff*- ] mn c jj- t rtonura apparcns; eft cnim vcrillimum vndc fine dubio ccnletet in attibus faclis a no- 



bonum phylicum, Ucct multo minus rinam bis Dco nos pracdetcrminantc Ubcrutcm nul- 

K ^m*T»U morale. Addc, ctiamfi cflet apparcns, poflc no- lam eflc polle. Scd hoc breuiter ihlinuaflc fuf- 

mmm. fci antc aliud : nam artfi in indc non iint veri iiciat; alio*»im hzcquiftio fpcdtat. 
colorcs, lcd apparentcs ; poflct tamcn homo il- 

los vidcrc , Ucct antca vcros illis rcfpondentes S E C T I O Q_V A R T A. 
non vidiiTet. Dcindc Tcrtib , etfi pnus dcbe- 

rcnt alia bona nolci , furHccrct prioritas narur.T, ^X5/^ r4 fentcntitt. 
l & non vcrb rcquireretur tcmpom. Dcnique rc- 

fpondeo, minorcm ctiam cfli- Lillam : nain calu o s t n A crgo fententia , quam dcfcndtt 1 g 

quo cognitio requucretu. r, pollct illam Angetuc XN Suarcz fupra , Ucct , vt ftatim dicam , vi- 

habcrc in primo inftamhnam mnc habct cogni- dcatur cam limiullc infra dub.7. cap.io. Mo- 

rioncm dc bono mora]i;crgo & tunc poflct inltar hna, Vaiqucz, Pclantius & alij citau ab codem 

rilius apprchcnderc aut cognofcerc obieclu Dco Suario, altcrit, Angclos lccundum fc fpcctatos 

contratiuro, quia non indigct tcmporc Angelus, tan^ poiuiilc pcccarc in ptimo inftanti creatio- 

- vt cx vna cogmuonc ad aham dctcrminctur. nis quam in fecundo. Fundamcntum cnjs do- m 

Vlrimo poflct cx Anfclmo pro ca (cntenria Ctxinx cft^quia^vt ex argumcntorum in contra- fi r * ftm- 

obijci : nam libro dc Cafu diaboli cap. 1 1. do- riiun folurionc conftat, nulla cft ratio curid nc- umU. 

«et primam voUtioncm Angdt non poflc ipfi gecur. Sccundo, cadcm puni cft ratio dc pri- ^/iW». 

ttibui tamquam fe moucnti ; vndc merito in- mo quz de fccundo , aut tctrio aut quarto in- i«* 

fcrt, cam non poflc cflc pcccatum. Porr6, cam ftanri: atqui dc fidccft, cos inquarto, aut tcrtio 

non pofle ipfi tribui, probat indc, quia antcpri- vnovc cx fcqucnribus pcccafle; crgo potucrunt 

mam volitionem nihil vult; crgo non potcft pcr ctiam in primo. Maior vidctur manireftatnam 

fcapplicari, fed nccclfario dcbct abalio appji- in nrimo inftanti potuit eflc cognitio boni & 

oWtt t»- car i, Rcfponda bcn^ Suarcz,rationem Anicl- maii ; itcm cflc potuit auxilium Dci indiftercns 

titmAn- m i n i mmm probare, fcilicct ncc quidcm mcrc- ad conmrrendum. Pratcrea adhis volunuti» 

rttu ** " potuiflc Angclos in lllo primo inftanti : nam AngcUcz poicft ficri, im6 ncceflario dcbct to- 

opcratio qua? Angclo non tribuitur vt fc mo- tus hcriin inftanti; aUundc autcm (vtdiximus ) 

ucnti , ficut non poteft cfle pcccatum , ita ncc nihil cos impcdit , quo minus cxeant in jctum 

meritum : vtrumque cnim rcquitit libcrtatem; fccundum , ct go poflunt cxirc. • 

meriti autem capacitatcm non pofliimus ilUs Dcclaro id magis , notando quxfitdiffcren- 

iurc ncgarc, non obftancc doftrina Anlclmi, cr- tia intcr primum & fecundum inftans crcatio- 

go ncc capacitatcm pcccandi. Sccund6 , dcficit nis ; quam f*pc criam ad alia diucrfa propoiiu 

tetigi. 



Digitized by Google 



DiCp.i^.Vtrum Angelminprimoinftantipeccarepot.^c.ScCt.^. 159 

tctigi. Dico crgo.in fccundo inftanti Angelum infecundo inttanti: lam autcm hic dicit Dcum 

non miuus a Dco produci,& ab co atcipcrc fpcciahter tcncri, & rribucndum eipcccaturn: 

totum fuum etfcquam in primo, & quidcm crgo in eodcm feniii vtrobiqueagit de ca diifi- 

^ 1 ? iuitta mchorcm lcntentiam pcr eamdcm nume- ailqic ; quod & fupra obfcruaui : nam omncs 

tmrnS 10 a ^ lor > c tniCt^ocx hoc capitc non magisDeo rationes, quas hic in contrarium atfcrc, ftint 

jtnttUm incumbir,cum in primo inftanti gubernare nc s eriam dc Angclo fccundum fc. Confirmo: 

gubnnmr*, pecccc,quam in fccundo : quta ca obligauo , ii quia , cum hic repugnantiam oon dciumac ez 

nt u ftia» quarcflct, orirecurex eoqubd Deus derillieflc. coquod Angcli dc f.ctoiint crcati ingratia,ftd 

TumIu 1 l . ,od *q u -« ,Kr in vno ""ftanti ac in altcro. fit. ex prouidcncta illis naturalitcr debita \ agit fine 

funvJb. Q!ii>d vcrb ante ptimUm inftans non prxcclic- duoio dc lllis fccundum ic , id cil dc illis fe- 

lit aliud inflaiis, ln quo habucrit Augclus efle, cundum ca qux eis naturaliter dcbcntur , ctgo 

fic vcrb antc fccundum & tcrcium; cit quxdam vcl vcrobiquc dcbct cis ncgarc cam potcntiain, 

dcnominatio cxtrinfcca , qux in ordine ad obli- vcl vtrobique conccdcrc. 

ganduin Dcum, ne pcrmictat cum pcccare,iinc Sccundum, quod roinus placet , cft ca dif- imftebn- 

dubio cft#aldc impcrtincns. Qttia enimcxeo tin&io potcntix ordinarix & abfolutx : nam ii tnrfunm- 

2u6d Dcus dctefle rci, qux ancea non fuit , in- recta prouidcntia Dei exigit eam protc&ioncro, **■ 

ucctur in ipfum obligacto, qux non inducatur ccrrc ncc diumitus poccit Dcus faccrc contra 

ex eo qubd dcr ctferci,cui antea illud eflc dcdc- eam , & confcqucntcr necdiuinitus porcric An- 

tat 1 Ccrte htnc apparct, non nili pctcndo prin- gclus peccaic. Vbi aducrte, Dcum polTc facere 

cipium , poflc cam adftrui obhgarioncm. Ec diuinitus contra cxigentias naiutalct cauflarum, 

hxc ratio fuo modo potcft applicari ad omnia v g. ignis,frigoris, &c. quia cas naturales feu 

alia argumcnta , qux atferuntur ad probandum phyficas cxigcntias viularc cx lupremo Dct do- 

vcl luuicium praccice practicum, vel compara- minio , non cfl malum moraliter ; quin potius 

tioncm boni phyiici cum bono morali, &c. im- fxpe cft multb mclius moralitcr , quam cis fc 

pcdirc hbcrtatcm in co primo inftanri: pptfunr accommodare. At, faccrc conciaid quod di- n$m*\fc 

cnim codcm planc roodo ad cctcra icquentia ctat prouidcntia moralis, & tatioin gcncre mo- Imitftufi 

inftantu applicari. Conftct crgo nullam plane ris , ciim co ipib videatur malum , non pottft thfi*** 

cflc racioncm.curcis in primo mftanti ca hbcr T ncc diuinitus a Dco ficii. Et hinc probamus - 

tas non conccdatur. contra Scorum , fi Deus naturalitcr ncn potcft f'*'" 

XQ Pacer Suarcz.quico lib 3. dc Angeli volun- mcnciri, ncc diumitus poflb; crgo fi piouiden- tnmtnft»- 

„. tatc videcur ablblute noftram hanc fcntcntiam tix Dei contrarium cft pcrmittcrc Angelum in mtUmu 

cradiditfc; hbro tamen fcptimo ( vt fupta infi- primo inftann peccarc, idcoque.naturalitcr lo- """<'>& 

nuaui ) cap. 20. duo atftiit. Primum cft.dcpo- qucndo, non potcft, certc ncc poierit vllo mo- T ^ r " M 

teiuia abfoluca pofle Angclos peccarc in primo do criam diuinitus; ui.b contra Malonium iu- f„. "' * 

inftaiui. Sccundom, dc potcntia ordinaria fcu ptaP.Suarez liinc probauit fi Angeli noturali- 

ordinaca non poflc. Quod probat Primb, quia ter nonjoflunt peccare, nec etiam de potcntia 

ca qux Dcus nurr.quam iccit, ncque tadturus abibluta. Qubd fi dicat ie non doccrc, omni- 

cft, non funt procul dubio ordinatx prouidcn- no detcrminatc id didari a diuina prouidcnria, 

tix ipfius conlcncanca : atqui ncc pcrmifu.ncc fcd cfle illi congruencius : concra fic argumcn- 

permitfurus cft pcccacum in primo crearioitis tor, & rogo , an , non obftante ea maiori con- 

inftanci,crgo. Sccundo.quiaPatrcsomncsfup- grucntu , contrarium fimpliciter fit honcftum, 

ponunc valde audadtcr, omncs Angelos ali- an vcro malurol fi malum , ergo necdiuinitus 

quando fuiflc bonos^ crgo, quia fecundtim po- potcft ficri; fi honcftum, vnde infenur, Dcum 

icntiam ordinanam non poflunt etfe roali. Tcr- naturalitcr non potfc id cfliceic > naro licct fit 

tio , dctct Deum crcaturain in primo inftanri rninus honcftum , Dcus naturaliflimc poteft a- 

fpcciaiiccr protcgct e,& pannis quafi infantix in- maic minus bona , crgo hic & nunc non cohx- 

uoiucrc,nt flatim dcgcncrct. Quartb , quia hic rent ea duo dc potcntia ordinaria & abfoluta. . . 
vidaur habcre locum racio D.Thomx, qubd Tcrrium , quod difplicct, eft cxplicatio po- '* tT * , " m * 

tribucrctur Deo peccatum illud in primo in- tencix ordinarix: nam hccc ancnca iola vocc vi-^ 

itanti : nam ialccm quoad alios , fi lunul cum dcacur bona; ordinarit- cnim id fignificat, qubd 

crcacionc vidcrcnc pcccarum, non potfcnt difcct- frequenter fit} i Philolbphis tamcn & Theolo- 
> .11. .j .Vr_ u :_/•_ rv _:. )„ ..r. ^,-,.» C.„ L..:- 



ncrc a quo illud cffct , an ab ipio Dco crcantc, gis , quando vfurpatut protu contrapofiu huic 

an ab ipsa crcatura i crgo dcbuitin primo in- fctenti* ttbfolut* , figtviricai id quod naturali- 

ftanti cllc bona , vt fic appaierct, non a Dco.fcd tcr, fcu quod finc miraculo proprio fit In quo 

a fc habcre malitiam. fcnfu muita nec facit de fa&o , nec fccit Dcus; 

In hac ramcn limicationc P.Suarij aliquami- qux ramcn naturaliflimc funt, & fieri potfunt 

nusplaccnt. Primumcft, qubd vidcatur con- dc potcntia ordinaria, firoplicitcr loqucndo: 

trarius fibi cx his qux lib. }. docucrat : nam li- potuit cnim alium mundum crcarc, potuit plu- 

cctibi dixeric fc agcrc dc Angclo iccundiim ic; rcs Angclos, potuit non permittcrc Adamum 

hic vcrb vidcarur agcre dc lilo vt fubcft fpc- pcccaie, potuic ludam fiduare , & iis fimihain- 

ciafi piouidcncix ( quo vicari videtur contradi- numcra;crgo non bcnc cxplicaiur potcnua or- 

Ctio) camcn ica ibi cgir dc Angclo fecundum dinaria pcr hoc quod ordinaiie fit, lcd nccctfa- 

fc, vtcciam illum compararcc a d Dci prooidcn- rib dcbct ad roiraculum vel fupernaturalc rc- 

tiamj inde fpccialiter ctiam ibi tetigithoc argu- curri In qoo fenfu nondum oitendicur, nou 

21 menrum D.Thomx, an Dco tribuerctur iilud potfc nifi miraculose Angdos pcccarc. m 

peccatum, eb qubd iUud pcrmitterct; dixitquc Iara ad aigumcnta in particulari reibondeo. RftfW*» 

non tcibucndum vllo modo, quia Dcus non Ad primum.faris conibt, non benc inferri, Dt 

magis tcnetur non pttmutcxe in primo quana f*Qo*enfit > trp non peteji ntft mirmxuUsi ft- ' 



Digitized by Google 



14© Rod. de Arriaga Tra&atus DeaAngelis. 

rt ; & cxpretse hoc argumcntum ab eadcm ex- funt paruitcntix cmnino incapnccs. de qno fu- 

pcncntiain hac matcr „ fup»_ ickccrat Suarcz, hus rnfrih Quxrimus ergo, an tx natura tiii 

vt & fupra notaui. Nunc addo, lllud ctun» Angclus rolht relpncre bonum prius a fc ama. } 

probarc non poiTc.Dcum nattiralitcT, fcu dc po- tum, atit c contrano, amarcquod antei rcfpirc- 

icntiaordinaria.crcare Angclos fmc gratia.quia t«i vno vcibo , an poffit m comrarium lu-m 

dc fafto nullum crcanit , ncc cicuuui cli lirrc mutare volunratcm. 



i 

»•••' 



illa : atqui id quod fcmpcr fit , cft iuxta proui- 

dentiam diuinam Dci j crgo & ca crcatio, cum SVBSECTIO P R TU A. 

taraencxrerminisconftci id falfumtfle: mm Sententia ntgantis aliquet araUmenttU 

grcria: iniulio & auxilia , &c. ctfi in omnibus • 

rucrint, in ommbus fucrunt lupcrnarurali.i. Vi- *-| r ' h dmi st a fcre cmncs ncgant Angclis 

dc crgo .Fgumentum cllc inctficax , cum res 1 mutabtlem volunratem. ita Caietar.us Ba- 

qux ht fupcrnaturaliter , facta fuciit in tinni- ncz, Zumcl, C.ipaolus , Nazarms & alij, qutjs 

bns indiuiduis Angclortim. rcfcit & fcqukur P Granadus tr.c^^. diip.i, 

jtiirimr Sccnndum c Pauibus dcfirmpturn ctiam non Vbi cam fentcntum prcbat Ptimo*auct.cnute 

. vrgtt, quia illi omncs e.im benitatctn nQn infe- D.Bernardi aicmis, Angclos tflc irrtuocabilcs, 

runtcx dcbito naturiJi-, lcd cx Scriprurkdocis, & lapfu irremedrabili tcmnflc. Qucd tpium 

qux cos in gratii laUft lignifitJiw. dc quitus Anfelmus dccct; Damaftcmis vcrb aif , eoi cflc 

infra. Alioquin ctiam dcbuiflet iriferri >' natu- pcenrrentir incap.K« , quia corpcjt vactnt. Vbi 

ralirer non jiciTe non in gratii crcari , & actus cius intcrprcs Cli-touxus m.igis m.incbilitatcni a<5 



fupcriMUiralcs eliccrc, quwi awdactci dicunt Pa- - AngelO adftruit. Facilc tamtn his Jods onini- 

trcs, cos fuiHc bcnos>& in gratia: hoc autcm bus rcfpondctur, in ris cfle rermcnctn dc An- D j?' 

_lfcrcrc,planc cflet dtltiucrc ipfum conccprnfn gvlis io ftatu prxfcnn, qtrcm raiicnc j ona : ha- ^ShS^ 

rci fupcrnaturahs,& opj-qni vcritati Cathclitar, bcnr , vt pr.u!o ant^ dixi; & in cmniblis hcmi- j>mm;«bm 

doccnti gratiam ncn dtbcii. nibns iam eiunnatis cadtm ratio locum habct. 

Tcnium , quod fu conlcntancum prouiden- C>i.cd vtio Damaicciuis tcs dicac panitcunse 

tiat diuinx manu tcncrc cos in piimo inftanti, intapaccs ob corpcTirdc ftdum, non vigct: lo- 

faxemur libenrcr , dum dicitur ctiam ptimittc- quitirrcnim m crdrmr-id eas afflidioncs corpo- 

re eos cadcre, ncn cdc prouidcntii culk-ntim- us quas j ccnitcntcs cxcrccrc lc lcnt , pcr qtiod 

hcet non fit tanrum bonuin , qutd pOtcfl nunc nihil dicitdc immutabilitatc ipfoium,leii qtioct 

admini. At indc nullattnus itqi imr, DcuDl ncn prfljnt hodic sraaTc qucd hcu odio funt 

nauiraliccT tcncn cos non pcrmittcic, quia, vt profcct;ti. Clidtouaus cutritilius loquitur, fcd '• 

fuse contra Granadtim ahbi,& fatetiii pfe Sua- cius auctoritas non eft magni momcnti. 
rez, Dcus non tcnctnr cligcre mcliora. Sccundc), vt concluflcncm probet, fiipponit sttmndim 

Vhimum cx D.Thoma iamcft fclutum-con- P.Granndus, fc non ua intclligcre hauc unmu- tipmm- 

firmatio illanoua, quod nc»n pcflct dignofci.an tabilitattm , vt phylitc rcpngnct ctiam contra- c, * r 

ci Deo,&c. non vrgct: n.im in priruts iolum ha- rium vdlc- fcd loliim vt ita liirficulter, vt num- 

bcrct vim, cafuqnoali* eflcnt cfefiurKtnam fi quam conimgat.ditatutquc idco moralitcr im- 

foliim lit ipfc pcccans , fatis clarc ipii conftabit poflibilc-, ncc amplius aliquid i D.Thoma ccn- 

cx ic,& noii a Dco.pt-ccaiTc. Scnindo, qutancc IA probait hac quxft 64. art.i. camatitem mo- 

>Tg«,ctian;fi ahj cxiftant: nam iili,quia r.uionis ralcm immutabilitatcm probat ratioue D.Tho- 

cajiaces funt.fciunt Dcum non cogcre ad pccca- mx, ex co qnod vis apptntiua fcquitur intclJc- 

tum.fcd homincs afc habcic illud libcrc:,ergo. diuam vtm • atqm intcjlcitus angchcus appie- 

Vndc conclvdo, ncn cflc rationcm , cur no- hcndit immobiliter • tigo & voluntas corum 

ftra conclulio decerminetur ad potcntram abfo- iminobihter apprchcndir. Vidit Granadus du- 

lutam, icd abiblutc dicendnm.namialitcr ctiam ram efle hanc laticncm, idco air, c.im non acci- 

potuitfc Angclos in primo inftanti pcccare, at- . pitndam rigorosc , (cd pcr quamdam conuc- 

tenta ctiam prouidcntia Dei cis dcbita, nilifor- nientum.qux nunu ducat nos ad intclligfndam 

tc rationcgratix,in qua ctcau funt.idcis rcpu- inflcxibilitatcm vohimntis angclicx : dcfumitut 

gntt. de quo fuoloco. autcm indc, qnbd noftcr intcllttftus in multis 

Hinc a fortiori «Miftat , Angclum, cafu quo potcll crrare-angclicus vcro rar6, vndc nos pof- 

in primo crcauonis inftanti mhil j^cnicus fuif- lumus mutare fcncentiam frequcntcr , Angcli 

lctopcratus, pottulTe, inquam, in lctundo inci- vero non nifi raro. 

pcrc pcr pcccatuin: li cnun potuit in primo.abf- Hac tamcn dcclaratio.fcu limitatio Granadi, X y 

qucdubio multo mclius j)Otcrit m Iccundo.nc- non cft ad rcm : nam cciamh daremus, Angeli r.tuamr 

qucjiottft vlla ratio cxcogitan qux lioc fpecia- intellcdtum in nullo pcnitus errare polle - nihil 

litci lmpugncc. indc pro voiunratc: nam intcllccfus cft potcn- 

ria ncccfliria dctcrmmata ad vcrum-at volun- 

SECTIO QJ^INTA. taseftlibcra: quid crgo.cx co qu6d intcllcctus 

non poilit vcro dtilcnTirc, infcrtur , ncc volun- 

De mmtttablhtate 'VolHtltatis angelk*. tfttcm roflc mutarc opinioncm ? miror quod 

non inrcratur.voluntatcm non poflc hocprx illo 

15 Vj oK quxrimns , andxmon dcfaccodole- amarc, aiit cligcrc intcr ea duo bona , quia in- 

J_N lcpollit fc pcccalfe, & pccnitemiam vali- tclle_tus nihil hortim potcft. Ouod h 



Dtmtxts, JlN ic poflit fc jicccalfe, & pccnitcmiam vali- tcllc_tus nihil hortim j>otcft. Quod h fcmcl 
v, &d*m- a a m agcrc: fuppono cmm vt omnino inter Ca- fimilicudo non cft bona, quxcit, quxfo.ca 
*8t>%ni tnoHCOs ccrtum , eum non pollc , Deo in pcr- conucnientia, rarionc. cunis ab vno ad altcrum" 
tmftutiftg. nam dencgantc cHicacia, aut ctiam fuflicicnria difairratm .' nbnne ibi plan. diuinacur? Adde, 
anxilu. quo fcnlu «iaitt homiues um danwari D.Thomam abrfohrrc cam immutabilitatcm po- 

ncic, 



Digitized by Google 



Difp.14. K/rww Angelus in frimointtantipeccare pot.&c.Sc&.i. 141 



Jtniitrttt 
fre mrntt 



z8 



uu> tyvt 



*9 



7:' ' • 

tnrdijjnnl- 



ncrc, ncc ad cas ltmiutioncs P.Gr.wadi rccur- 
rcrc: vnde inftantnm ab ititellcdu limpliciter 
Sc abiblutc borum cfle rcpurat , nec quidquam 
additde ca coardatione;ide6 vcl ablolurc tc- 
ncnda cft «a fcntcntia qtiond ncceffitarttn phy- 
ficamj vcl abfolutc omr.iscft neganda: ca cnim 
mcdia moralis , quam hk & ahbi pallim Pa- 
ter Granadus Deo Sc Angelis imponit, intclligi 
difticulier potcft ; vnde line nugno c ratione 
aut expctientia aigumcnto non oportct lllam 
adftrucre. 

Scd vidcamus , quid addat pro maiori ciui 
rationis firmitate : att crgo Prim6, expcricntia 
compcrtum, qtio aliquis lapientior cft , & me- 
lius coniiderat qux radurus cft , c6 difficilius 
nuttarc deinde propolitum : quia ctli occurrat 
poftca aliquanoua ratio, contcmnitur, co quod 
dicat, iam ruillc rcm antea bcne confidcraui'»; 
crgo.cum Angcli ex perfediflunaconliderauo- 
nc cKgant , non polutnt poftea mutarc volun- 
tatcm. Secundb , voluneas Angcli appluatur 
cum fumn.o conatu , crgo non porcll poftca 
volitioncm mutare. vctinn de haclccunda ra- 
tionc infcnus. Tcnio , quia, quod -volulitas 
abfquc ignoranttj aut paflione chgit, ex plcnif- 
(inij dclibcratione magis firmiter ter.ec. Hxc 
timcn ratio vidctur rclabi in primam dc homi- 
ne, qui qtio lapientior cft , c6 minus mutat fua 
conlilia. Quarto & vltimo, quia propriuni cft 
fupctborum nimium adbxrcrc ieiiuntix lux, 
ntc agnoiccrc ic malc cgtflc iCigo, cum Angcli 
fint lupcrbillimi , non muubtint volunutcm. 

Hxc omnia funt facilia, & magni cx parte 
non lunt c rc prxfcnti. Ad prinium lelpcndco 
ccntiarium ci obijricndo principium : Hnpicn- 
tit cjl mtturt tonjHtttm. 5ed quidquid dc hoc 
fit, vt rem ad fua principia rcducamus, fuppo- 
no , ctiamii homo habcat libcrtatem ad ainan- 
dum id quod vt minus bonum proponitur, vt 
fusc contra Vafqucz alibi oltendt; ordinane ta- 
men id amarc quod hic Sc nunc vt maius bo- 
nttm & vchcmcntius proponitur. Quod inaxi- 
mc verum eft in ordinc ad opcrantcin prudcn- 
tcr; Sc ad hunc fincm dclibcrationcs Sc conlul- 
tationcs oniinantur , vt quale iic nuius bonum 
cognofcarur -, agnito autcm maiort Sc vtiliori, 
voluntas noftra illud eltgit, oppofitum rcfputt. 
Hmc Secund6 fit vt prudcntiorcs dtfricilius 
mutcnr ientctuiam, nonqtiod corum volunt.is 
adhxrcat magis rirmitcrjltdquia dtrficiliuspoft 
prudentcm conftdcrationcm occurrunt cis ra- 
tiones,qux oftcndant melius cflc contrarium. 
At hxc dirficuliaj tota cft ctiam antc cledio- 
ncm ; nam licut poftca , quu fcmper rcJ ilta 
apparct cis vt magis bona, non mutant vohtio- 
neui; ita ab imuo ad eain vohdoncm prx aha 
ncccflitati quodammod6 funt. N« maior cft 
ncccllitas iam mutandi quam non amplcdcndi 
nuius bonum; Sc in initio tantam habuctedif- 
fictiltatem in non amando eo obicdo,ob ntio- 
ncm maioris boni.quam poftciin tnuunda vo- 
luntatc circa illud. 

Hinc infero pro omnibus tribus confirma- 
tionibus , eam diflicultaicm non cfle maiorein 
in mutatione voliiiuaus.quam in non inccptio- 
nc ciuldcm : vndc cum m Angclis fupponat 
P.Granadus , Sc mcrito , etiampoftpcrfcdtilli- 
num dchberationcm , Sc poft cognitum nuius 



& minus bonum , eos habcre in initio libcrr i- 
tcra crianf moralcin ad cligcndum vnum pME 
alio.ctum minus prx maioti ; mnnifeftc inde 
deduto, non poflc cx illoium couitilutit>nc attt 
immobilitatc in apprehenlionc vllo modo in- 
fcrri , eos magis clle neceflitatos ad continuan- 
dum aim adum , qnam f.icrint ad illum ind- 
picndum: nam quod mccperint amarc. non fa- 
cit obicctum cflc iplis mclius aut conucnicn- 
tius;t-rgo non magis trahit poftci qudin antci; 
dcltrxratio atuem pcrftcliflima nihti latit.quu, 
•ettam tota ca ftantc, poruit contranum amare: 
crgo & nunc potcrit. & certc Kffl piuilcntrc 
cottnderanu clare apparcbit,hanc ellegentiinam 
cius cxperin)iia: cxplicanoncm, vudt tonftat pro 
iminutabiliutc volttntatis cam cflc nnpcui- 
nciitcm. 

Ad vltimum dc Tuperbo rcfnomlco, ratipricm Rrffuni*. 
cflc non vniuerl.ile:ii , ltd (titum de ficto pro'«" *>tvl- 



}0 



pcccato dxmonum . Numtn:id Angeli boni'* 

funt fupcrbi? crgolaltctn itli m rcbus" aliis m- 

dtflertntibus murare poteraot volunutcm. 

Numquid, li ln pttia n.itura vnus \ ohiifllt lc 

Iiuc moucrc v g. cllctnc adco fujHibus, vt non 

poflct propterca contrantim vcllc.cv miiucevo* 

lunutem , alioque irc J Addc.Iiipettum i ontam 

inferre tenacitatem voluntatis quam ludiuj: 

non cnim vult fujKrbus videri fe crralfc in iu- 

dicio. Atin ordinc ^tl volitionein pcnitus ctilat f ' f t t,mr - 

harc ratio : nam r.b iuitio amans nnnus bonum 

cum peifcda dtliberarjone ( vt fi.pj>onimuj 

Angclum pcccaflc; ) dcbuit ncccii "ario ctigno- 

ftere fc incurfurura noiam , qnod n.inus bcne 

elegcrit ( alioquin fuillct hxicticus , ii contra- 

riiiin crctlidiflct;) & umcn nou cur.iintcani o- 

pinioncm dc fc ramquam dc cligcnte minus bo- 

Mim i ergo ratiouc fupcrbix non ciat curatu- 

rus alum opinionem , quod iam mutct volun- 

tatem, etumli cam mutarct in pciiu. Et applico 

huc dodrinam j>auio antc daum : idco cnim 

homo commututer ccnfctur mutarc projwil- 

tnm , quod crcdatur nouas rarioncs, qux icm 

illamoftcndant nunus bonaminucniile;tumquc 

id argtiat dcfcdum intclltctus ipfius in prxcc-» 

dcnti dclibcrationc , vt cam notam fttgiat , pcr- 

liftit in fua opinionc fcu volitione. Quod ii 

vellc iam contrariym obiectum , non /igniiica- 

ret talcm defctftum, (icut initio fuit iudirTtrtnt 

ad arnpledcndum ciuni minus bonum , non 

obftantf malaopimonc crroris praditi,& fxpe * 

amplexus cft illud , ctum muuflct lium vo- 

hinutcm , poftca non attcntis didis hotninum 

circa eam mutationcm. 

Eft tainen contra hxc grauis difriculras e nr> 

fttis principiis, qttia ipla muratio volunutis iiC 

dcm ratiombus ltantibus cft imjierfcdio qux- 

dam moralis;idcoque nos diximus alibi.immu- 

tabilcm cflc voluntatem Dci, ncipii imperfc- 

dioncm aliquam tnbuamus ; crgo cam impcr- 

ftdioncm potcft ctiam rimcrc fupcrbus in cl 

mutatione iux volunutis indcptitdentcr ab eo 

qu6d ccnfeauir indicium mutare. Re(pOndeo, SMtuft *r- 

cifcquidctn impctfcdionem momui mutabiti- S*' 7 '""" 
1 , » ,r t- ! x. /! j u l krmm, 

ratc , de qua poiict altquis merito luo modo 

confundi; at non coufundiuir fupcrbus dc om- sufnliim 

ni imncrfcdioiic. Diabolus cnim benc noltit, nm en.au 

fe maic agcrc amando pcccatum, & Liudabilius tmfofUU$ 

fore, iT bonum ruoralc amplcdcrctur*-, at non f * w /" 1 "^"' 

ptoprcrci 



M 



Digitized by Google 



J4i Rod»deArriaga Traftatus De Jngclts. 



Stluiit 
fttn 
tmr. 



ObaiMtmr 
ftcnnd» 

dtmfiir 



Ntn qutd- 
»u Angtli 
ttitHum 
tjHtd tmnt 

tjt vliimw 
«imfiau. 



3; 

Itttium 
mdutrf»ri4i 
iffti m»gu 



ptoprcrea de co pcccato confundirur , aut pro- 
ptcrta humiliatur. 

Addo, pro maiori totius argttmcnri & inftan- 
tiarum foluttonc.ciianifi ad mutationcm volun- 
utis requircientur noux cauflx, cas fuppcrrre 
poffc Angelft, vt fuam volunratem mutcnt. 
Quis cnim ncgarc audcbir , diabolum non ita 
p«?ecT:c prxuidiflc & agnouiflc cjuid cxpccca- 
to lccuturum clTct , ac nunc cxpciitur ? crgo ha- 
bet pluiquam iuftjcientes rationcs , v t ian; mu- 
urct fuam voluntatcm : &, vr infra oftendam, 
eft plufquam probabile , ipfum ( dolore licct 
infm&uoib ) grauiflime panitcrc, & dc amif- 
sa gloria comuftari. 

SVBSECTIO SECVNDA. 
Cctcrn eiufdcm fcntenUdx nrgumentd. 

Se c v N d v m fit,Angclus immobilitcr ad- 
harret vlrlmo fini, coaurcm ipfo etiam ad- 
hxrct rrcdiis; crgo ncn poteft mutare luam vo- 
luntatem, quia ncquc ciiea finem, ncquc circa 
mcdia cam potcft mutaic. Aliud autcm obic- 
dtum circa quod poffil , non clt. Rcfpondco, 
maioreft falfa, & minor non eft verior. Ma- 
ior,quia poteft Angclus pro liia voluntatc vl- 
timum fuum fincm lam in hoc iam in illo ob- 
iccJo collocarc , vt infra conitabit. Et,yt fupra 
notaui, non ponit fuum vkimutn fincm in 
quocumquc obicuto qucd amar. Pixtereami- 
nor falfa, quia potcft circa cumdcm fincm hoc 
vclillud mcdium cligcre; & lafpc contingct, vt 
errct in eledtionc mcdiorum ; cur autcm non 
potcrit tunc mutarc voluntatem circa dcctio- 
ncm mcdiorum ? quo paito Sc nobis fxpe con- 
tingit : nunentcs cnim in cadcin intcntionc fi- ' 
nis, muumus eleciioncs. Tandem confequcn- 
tia non eft boiu , quta non omnia qux Angelus 
vult, vultproptcr vlcimum fincm, vt fupradixi: 
crgo, licctin mtcnfione & clccticnc circa vlti- 
mum rincm non cflct muubilis , poflct tanjcn 
circa alia obieciamutare voluntatcm. 

Tertium argumcntum ftt , quia cfticacia vo- 
lununs angclicx eft liunma & pcric&irtima; 
crgo quando inclinatur ad alicpaod obietlum, 
inclinaiur cttm lummo pondcre, conatu Sc cfti- 
cacia, iu vt amplius non poflit furgete , & alio 
applicarc volunutcm. Rcfpondeo, hoc argu- 
mento nimis multum ptoban , fcilicet non lb- 
lum Angelum non pcfle panitcrc , fcd lcmper 
dcberc mancre in aftuab ei volitionc, quam 
aliqflando habuit. quod falliim cft, & contra 
ipibs aducrfarios. Si cnim Angelus vult ic mo- 
uerc in aliquem locum , non dcbct mancre pcr 
toum xtcrnitatcm 111 ca volnntate j crgo potcft 
ab ca ceflare : li autem femcl ceflat , ccrie non 
poteft iam volunus prxccdcns, quantumcum- 
queefluax & pondcrofa, illum graiurc.nc con- 
trarium vclit : quia quod non eft , parum nocet 
autgtauat. Rcipondccur crgo, illud dc fumma 
efficacia Angcli tanium cfle terminos ad con- 
fundcndam quxftumcm: fi enim vclintdoccrc, 
cum facilc poilc cfticcrc quod vult efticacitcr, 
tranfcat anicccdcns , co qubd clate cognofcit 
qux poflit , & conlcqucnter non ie detcrminat 
ad volcndum ctlicacitcr, nifi ld qucd ab co po- 
tcft ficn ; at hmc quid ad propofitum dc im- 
muubilmtc voluntaus'; Rurfus, li vclinr^illuin 



ncccflarib habcre aftum intcniiiTimum,& hanc 
vocant elficaciam , admitro nuuc antcccdcns. 
qucd umen luprd fallum ciTe f robaui; arcum 
pcflir & ab boc adtu ccflarc , cb qu6d hbcr lir, 
potcit poftca ctinm in ccntianum , & quiccm 
cum tam intcnfo conatu .inclinaii. Tanckm.fi 
pcrcfticaciam iurr.rnam imclligant ir. muubili- 
utem , afliimunt quod dcbercnt prcbare, ldco- 
quc illis cadem faciliute negatur. 

Quartum lit, Angclus ncn cft capax pcrni- 54 
teniiXjiuxta communcm lcntennam Patium; 
ergo non potcft muurc vcluntatcm. Rclpcn- siuft 
dco, vt dlZ! iuprd, Pattes loqui de Angclis 
malis in oidine od dolcndum de peccato cx a- ' 
more Dei , aut alio motiuo honci.o: dc faclo 
cnimin panam ilhus iunt obduiati , at in oidi- 
ne ad aha obic&a , & ex natura rci mhil doccnt 
Pacrcs , nec cx incapaeitate panitennx qmd- 
quam infettur pro djfticulurc quam tra- 



SVBSECTIO TERTIA. 
Contrarta fententU defenditnr. 

VI R. A ergo fentcntia, quain^fusc & bc- 
nc P.Suarcz hic a nurr.5. dcfcndic,do- 
cec eos cile mutabdes. Eamdem pnus docuir 
Bonauentura, Scotus, Durandus, Gabricl, Grc- 
gorius; c noftris Mohna , Vafqucz , Arrubal, 
Valentta , Becanus apud Granadum fupra dif- 
put.i. cftquccmniuju icre reccntiorum Socic- 
raris. Pro qua clanifima rcfert idcmGranadus 
Nazianzem , Ifidoii, Nicctx, Fulgentij & Da- 
mafceni tcftimonia, quibus nullatcnus fuifi- 
cicnicr reipondet, diccndo eos docuifl"c,Angc- 
los phyiicc poilc muurc fuum propolitum,non 
vero moraluer , nGn , inquam , latisfacit : nam 
fancti Patrcsnihd dc ca ifnpotcniia morah co— 
gicarunc , maximc tah , qux numquam reduci- 
tur , nec a Dco vidctur in attum reduccnda. 
Pro eadcm fencentia P.Tannerus ( quam & dc- 
fendit quxft. 4. dub. 1.) cttat Hieronymum 
Epift. 146. ad Damaliim & Nyflcnum lib. de 
Orar.Dominica,Fiilgcntium dc Fidc ad Pctrum 
cap. j. Vcrum duo piimi.Hicronymus & Nyl- txflicttmt 
ic-nus.cis lofis ioliini doccnr, Angelos non fuiflc mtm 
dcterminatos ad bonum. quod a ncminc ncga- V urmm 
tur. & alitid cft a pixlcnti difticulute, an pcflit *"***' 
mutare fuam voluntaccrn liberam. Fulgentius 
autcm iolum docet , ii homincs cx nauna fua 
poflcnta pcccato rciiirgcrc, forc vt & Angclus 
poflcc : pcr quod non aflcritur mutabilitas an- 
gclicx volunutis; lcdhcmini & Angcio ncga- 
cur vis faiisfacicndi pto pcccaro; maioii autcra 
titulo ntgat illam homini quam Angelo,quia 
cum iatilaciio fumat valcicm cx uigniutc offc- 
rentis,fi homominus dignus poflctdarc valo-. 
rt m, a fortiori pc ilct darc & Angcius. hoc lon- 
gc valdc abcft a prxicnti dubio. Mclius cira- 
airsbccdim Fulgcntius cap.; vbt cxprclsfc 
allcrir, Angelorum voluntatcm cflV nuuabilcm, 
aiioquin, inquit, non cecidifiet da.rr.on cx con- 
iortio bonctum. 

Rationc probatur bxcfentcnria: Primb.quia fjftitfrh 
Angclus antcqu. m amcc , cfl hbcr. Pofitosu- m» frthmt 
tcm r:morc,iiiiii! pioriuscft ciuoditluni ncccfii-/«w«»'Mi- 
tct pro mitantibus icquentibus, ergomanct co- 
dcm mcdo libcr ac antca. Prcbatur minor: 

cctcra 



iS 



Digitized by Google 



DiCp.14.Vtmm Angehu inprimoinBanti peccare pot.&c. $c&.$. 143 

cetcra cnim funr elara : cadcm enim cognitio, mam fdentiain honcftatis ac malirix moralis; 

qux fuit anted , manct 8c poftca ; Sc ficut ante. & difficultci crcditur, cos in lecundo inftanti 

non tr.iheb.u necellarib ad obiecrum.fcd rclin- plurcs cautlas Deum odio habendi aut (uper- 

qucbat potentiam libcram , ita etiam poftea. biendi nouillcquam in pnmo. In:b, ctli nout- 

qnod verum cft m omni fentcntia de rcquifitis tint , vrgcc argAunentuni , quia ctiam ets nouts 

cx parte incellectus : ftue enim iudtcium pradti- • cauflis cognitis potucrunt n»n pcccarc,ajus non 

cum,(iue fola propofitio obiedti prxced.it, (lcut fuiflcnt c 1 1 1 p a b i 1 c s jcrgo cx partc tnccllcCtus non 

hxc antca non ncceftltarunt, ita nec poltca; vcl pocuit mutabilitas voluntati addi , quia niliiltft 

fi poftca.ncccflitant ctiam antea : vnde non po- addicum, quo non obftante, non potuificnt ma- 

tcft cflc maior hbcrtas ab initio quam poltca ncrc in priort voluntatc j crgo , li nou-manlc- 

cx partc intcllccttis. runt, idcb cft, quia natuta fua ftint mutaBilcs.. 

Dcinde etiam cx parcc actus producti nulla RcibondcbU Sccundb cura P.Granado ,pti- 

cft ncccflitas , qtua illc actus non eft natura liia mam eam voluntatcm non rpillc fadtam omni- 

xtemus , vt omnes fatentur , & (upra oftcndi: no libcre ab Angelis, (cd cum ncceflitate , Dco 

crgo poceft ab eo voliinta"; poftci ccllarc,& con- tp(os quafi cogtnte ad tllum actum bonum, 

(equcnter non impetlifcui ab co ad mutatio- ideoquc poiuille retractarc voluntatcm. Hxc RtftemU- 

ncm. Prxtcrca nec ex partc altcuius difpoliuo- tainen Iblutio fuftincri ncquaquam potcft. Pn- turftcund. 

nis aut qualitacis produdtx ab actu potcll nc- mb, quia iam oftcndimus (upra, Ar.gclos m T t 1 "*- 

ccflicari m poltcrum ; quia cx eo actu (clum prhno inftanci potuilTc pcccarc. Sccundb , licct 

producitur (pecies in tnccllectu pro mcmoria, peccarc non potuertnt, nc fortc Dco tribucrc- 

& habitus in voluntatc pro matori fatilttatc. tur pcccacum ; at non fucrunt ncceflitad ad a- 

Ncutrutu auccm, vc pcr lc patct, infcrt ncccili- ir.andum Dcum , led potuctunt (inc vllo actti 

tatem ; fingcre autem aliquam aliam prxdctcr- bono m.uiere. qi x cnim raiio vcl apparcns af- 

minantem qualitatem poltca productam , om- fcrti poceft ad probandam eam uecciricaccm 

nino aft gratuicum , Sc contra naturam vo- boni operis , litct afleratiit pio ncccftitace ca- 

# lurrtatis. rcndi pcccato? Addc, Granadutn fupponcre, 

Dcniquc , ncquc ex*natura voluntatis potcft cum primum actum fuiile meiitorium ; vnde 

ca immutabtlitas proucuire , quia id folum tri- infcto , Ergo dcbuit eflc hber , ergo non cocgit 

buimus diuinx, a qua omnis impciftctto yel Dcus Angclos ad illam. Contra Tcrtio.quid- 

moulisvcl phyfica, qualis m mutacione inclu- quid fit dc ea libercate, omnes plane ranoncs 

Kttfkyfi- ditur,rcleganda elt; Angelo autem non repu- qux excogitari pofliuu, quando acttis eit pcr- 

<a ntc mo- gnat non folum impcrfcctio motalts , fcd tk fccte hbcr, vrgent etiam in cafu pu lctui : nam 

rtlkim- grauiflimum peccatum. inprimis ( vt fupra oftcndi) non fuit » , npcr-^ r ^^ 

*"l'rf'*rr 1>rxtct " phyfica mutatioctiam ci non rcpu- fcccc dcliberatus cx dcfcclu cogtntionis; habuit <i in '*,ff um 

jjj? gnat ,quia potclt cranfirc a volentc hoc obieitum enim pcrf cctiflimam in pnmo inftanti , quia, vt ticidunt. 

innon voicntcm illud,ttcm, a cognofcentehuius ipfc Granadus docet , ad Dcum fpeclabat or- 

in noncognofcentcm,&c. c contrario. Ergora- narc intcllcdtum Sc voluntatcm Angcli in co i9 

tionc imperfedtiouis non potcft angclica volun- inftanti. Atqui omnes fcrc rationes Gtanadi 

tas cflcimmutabilts,im6 (quodbcnc ctiam no- pro immutabilitate defumuntur cx co, qubd 

'7 uuit Suarcz) in voluncatc.qux noniicccflitatur qux voluntas appctit cum dehbcrarionc , vcl 

ad bonum morale, cflct multb maior imperfe- confidcrationc pcifc&iflima , non rclpuit poft- 

ctio immutabilitas quam nuitabilitas ;quia in-» ea , maximc cum hic non poruciint occtureie 

dc fierct, qubd fi femel crrarct, tcneretur dein- noua motiuaad fupcrbicndum, fiuc Dcum odio 

dc fempcr obftinacc ,nouos addehdo crrorcsac habgn^um, vc notaui fupra ; & huc ctiam fack 

Utliuttf grauiores,manerc in priori errore ; fi autcm cf- inftantia cx humauis dc fapicncionbus , haud 

jinttU lct mutabilis, poflct errorcm prxccdentcm re- iu facilc fuam voluntatcm mutantibus. Secun- 

ftfft mut*- uocart*, & bono adhxrcrc. Vndc aducrtc hos da ratioimmobiliutts , cft operari cum toto liio 

nvtlu»~ auclorcs.vt Angelts maiorcm qudm nobistti- conatu. Iplcmct Gtanadus faietur Angclos 

buan% pcrfedionem , maximam lllis impcrfe- malos in primo inftanti tam intAsc Dcum a- 

Sioncm atlingerc. mafle quam potuerint ; ctgo crant ex co capice 

immutabilcs , ctiamfi non cftccerint cum aclum 

SVBSECTIO QVARTA. omnino libcre. 



Vltcrior ProbMio ctufdtm fcntcmu. c T f rt,um ca P u 5' ^ fu P crbi non 

' * * A facilc , ctiam vidctur luc vrgctc : nam quod a- 

T) robatvr Secundb d poftcriori noftra fcrfl^ tttts fuciit omnino dchbciatus, vel non , parum 



r-tttprt 1 tcntia;quia,iuxtacoininuncm,&:rerc ccr. iuuat fuperbum : imb yc magis oftcndcrent fe 

ttdtm tam ex ficlc (cntcntiatn,Angclt in primo inftan- (iii propoliti tcnaccs , tortc quis dicctct ineri- 

ti in gtatia cteati Dcum naturalitcr & fuperna- tb eos adhuc in fcmidelibcratis volitionibus 

turaliter amaucre; poftci autcm omne« mali magis obftinate permancrc Dcniquc fimihtu- ' 

Angeli mutauerunt amorcm in odium Dct, cr- do ctim immobilitate intclledtus habet locum 

go (unt mutabilcs. . DOtl minus in primo inftanti quam in fecundo; 

Rtlpondcbis Primb , i#fat£tum fuifle, quia fiuc a&us fit omnino libcr , fitic cx aliqna natu- 

in primo inftanti non conliderabant bencquod rali intlinationc. Vides crgo pcr cam folutio- 

tufptnie- debebant, vc ltberc opetarcntur. Scd contra netn argumentum noftrum ncc in minimo de- 

tw fnmt primb , ergo cx codem capitc ( vt fupri dice- bilitari. 

bam in rcfponfione oppjiiti argumcnti j pof- Nunc verb addo, force mnltb maiorcm eflc 43 

funt Angelt cflc mutabilcs. Contra Sccundb, rationem ad dicendum, in tahbus a£tibus mi-- 

quia m primo inltanti habuetunt pctfctitifli- nus libcns non cflc volutitatcm Angcli muta- 



Digitized by Google 



H4 Rod. deArriaga Tra&atus T>e <*Angelu. 

jcfui rri- bilem quam in icliquis; quia qub a£tus miniis tenuiioncm , idecquc fub conditionc prortv- 

»»< libtr clUibcr, miniis potelt .i voluntate lmpedirL iuiflct; non umen putauit fctammultum an.if- 

x'e!unt!ut ^ ccu,, db , iuxu doiftrraam Granadi , amor illc lurum; vnde poftea prxuifo damno mcntb cum 

tmftdm Dci ,n primo inftanti oritur ab mclinutionc na- panitec. &c hoc modo probabilitcr contigic di- 

fffl. tui.di vo]ut>t;ms,cuicftconformts;odiiimautcra ca inoitcn: Chtifti Donuni : hon lolum ctum 

in lccundo tnitauti, iactum clt ommno contra- , dclhtit ab ca proctiranda , ied doluic qubd in- 

rium uh inclinanoni ; acqui ratio iplacuidcn- ccperic & mftigaucrit Iudaos, quia eo mcdo 

tcr dcnout , cctcris paribus, difficilius quem cauflauit monem*, qu.im iam impcdirc necdc- 

ccllirc jb actu , qui eft iuxca inclinationcm &c fiftcndo poterat. 

propenlioncm natuulem , quam ab altcro quafi Secundb eamdem fohuionem reijcio , quia s ICMr f t 

violcrfto j ergo li Angelus in fccundo inftanti iuxta illam nec quidcm homines fcrc vmqium rtfpnd, 

potuic ccluic ab actu ainoiis aiuca fadto cum mucarcnt luam voluntatcm: li enim damon ttflu*. 

pctfe&iflima noticia , «Sc iuxu induutionem ac non muur,cb qubd ab initio cum ca conditio- 

tiropcniioncru lucurar , iilunique muuic in a- ' ncdccreuic cenurc, ti bcnc fucceflcnt ; ccrtc in 

iutn naturx comraiium, a tottioti pocerit in oinnium fcrc hominum voiicionibus ca condi- 

tcrcso inftanti relumcrccum aclum , ad qucm tiofaltcm virtualitcr intelligicur , li rcihi bcnc 

alias propcndct , fic relinqucrc contiarium &c fuccellent , hn minus,aliam tcnubo viam;crgo 

dulbnum . ncc video quid hic fohdi obijd noj numquam mutaremus propofitura. quod 

qucu. . eftabfurdum. Vidcopofledici,nosciiam do- 

Denique refpondeo , Angclos malos non fo- lcrc qubd antca inccpcnmus , nec folura mu- 

l&m in pnmo mftanti Dcuin amaflc , fed ctiam tare m futurum; vcrum tunc rclabcris in impu- 

pcr aliquot lnfbntia continuafle hbcrc cum gnationem primam , quia eciam dxmoncs co 

amorem , vt fufiiis mfia probabo;in ca autcm modo nc-n tolum nuitant in futuium , fed do- 

noua Sc libcra continuacione, quam tamen poft- lcnt qubd fecciint,ob rationes antc a mc daras. 

ea rccracurunc, non habcnc vim foluctoncs, qux Dcniquc ,dacmones nuiuic propoflcuni T«r- 4 * 

deliununcur cx primo inftanti ; crgo rccic ra- tib fuadetur, quia vix cfttredibilc, eos non lu- ^'jP'***- 

fertur.cos dc fado lnutafle Yolitioncm omnino bcre aliquem actum naturalcm doloris dc bca- ' 

hberam & pcrfc&c dctcrmmatam. ticudinc amiisa; itr.b pccna damni in hoc maxi- 

4I Sccundb probacur idcin antcccdcns noftri mc conliflit , qubd ob amiflam gloriam affli- 

iht. fecundi argumcnti , qubd lcilicct dc faclo An- gantur, vbi neceffarib inuoluitur aliquis dolor, 

Defaa» gdi muunc volicioncs : nam dxmoncs linc du- qubd cam non obtinuerint, vt potuetunt. Et 

bio paflim rruocant fius prxccdcnrcs volunta- noc ipfum rationc pccnx fcniiis line dubio di- 

™!ui'Ltt. tc *' ^H >s cnlm dubitct, quando in tcnutionc ccudumcft, licctdolo.r illc naturalis nullate- * 

alictfltis homtnis malc illis iucccdit .poitca il- nus (it cis vtilis ad falutem. quod maximc dc- 

los pccnicere qu^d tcntaucrinr ? lic idem dia- claranc cxcmpla inuitafidc digna, qubd diabo- 

bolus , qui Iudatos inlligauic ad ncccm Chrifto lus farpc dixcrtt. fi poflct rediiead antiquam fc- 

infciendain, camdcm voluu impedire per vxo- licicatem, fe eflc paratum ad tolcranda ciiam 

rcm Pilati. pcr millc annos omnium damnacorum tormcn- 

Mtflit» Reipondct Granadus Primb , fortc fuilTc ta; ergo de fa<fto muunt volunutem ; poflunr 

Ut*n*ti. Angclum bonum qui vxori Pilaci in lbmnis ap- ergo illam muure. 

pai uic. Sccundb , diaboium in pofito cafu non Qiibd fi dicas, in his calihns fuifll- ctiam dc- 

jnucafle lcntentiam, fcd abinitio decreuifle pro- fcdum conftdcraticnis , iam tcdit impugnano 

curare Chrifto mortcm ; qubd fi vidcrct id non fuprd fafta, & prxtcrca fic vrgco , ftantc eo 

benc fucccdcre, cencare aliam viam. Sic pru- defcdu deliberacionis, potuitiplc ahtcr opcran, 

dcns bclh dux ab initio deccrnic aggredi ho- aut falccin expedare maioiem confidcrationcni; 

ftcm per cornu dcxtrum v.g. & fi vidcrir non & umen pofted dolet qtibd hoc non feccrit: 

fijccedcre, tcnure finiftrum. um crgo rcuocat vohtnucem, qua: fuit iiliom- 

Harc umen Iblutio facillnnc reijdtur Primb, mno hbera, dc cx pcrfcfta cogiucionc : nam li- 
qu i j, fi ci duli incepitle perdcxcrum cornunon. cct obicctum non cognoucrir, vt aducrfarius 

loluin non profuillct ad vidoriam, fcd potnis didt.cognouic tamcn pcrfcdle pcr reiicxftinem 

fuiflec occalio ruina: & ftragis toiius cxcrcicus; lecarcrc ci cognitionc, & tan-en Ic dcccrmi- 

obauuur ccrce, mucando volunutcm, pccnitcrct cum, nauit ad amandum; crgo rcfiexa illa vohcio 

tUi. qubd decrcuiflcc ctiam cum ca hmicacionc ag- quqin poftea rcuocat , perfedc iuit llli volun- 

di pcr dcxtrum, ncc iam ei lidtum eflet ad ^ai:a, ncut homini cognofcenti le dubiure, & 
trum recurrcrc,aut, etumfirccurrrn:, rc ffcvui adhuc volcnti opcrari , opcratio illa cft 

parate damnum , & reftitucic acicm ; cigo ciun pcrfcdrc voluntaru. 

dubolo non ibliim non fucccdar lipc quod / 

intcr.debat per cam tentationcm, fcd poiuis gra- SVBSECTIO Q^V I N T A . 

uiflima damna indc rcfcrat, cb qubd cxticerit , . 

occafio mulcorum opcrum bonorum, quod um f l/tma Ctujdcm Jctttcntt* frobatto, ($" 

4i non potell icpararc eciam dcfirtcndo a cenutio- obicftto Joluta. 

nc ,cx tcrminis vidctur nocum , non iolum il- 0 

lum vcllc dcfifterc vc ab inicio decteucrat , calii T7 ltimo probacnr vera & commnnis fen- ,/ Ww4 ra , 

quo non iili contingeicc. prout cxpedabat; fed V tcntia, quia alioqiiin fequcrctur , qubd fi i,e fr,tem- 

dolcicqubd pnits ccncaucrit , &i c]iibd illo mo- Dcus , vtpctuic, Angclis dediflet mille atuios muwi fm- 

do inccpcf it , crgo inntat fuam volunutem. Et vix, & in lccimdoinftanti vcl atttu folonatura-"'"''** 

raiio delumitur ex coqubd priiis,licct fortc du- li Daim amalfent liir*r omnia, eflciu iam certi 

bitallct, an quidquam cflct eflcctmus pcr cmn dc fua pcifcucrantia, 6c m futurum mcapaccs 

44 

pccca- 



«4. 



Digitized by Google 



t 



44 



Dify.i^.Vtrum Angelus 

peccati,ctiamfi quxciiHique cVgraoi 
currcrcnc tcntaciones. hoc autcm videtur valde 
durum, quia perfcucranria maximc pcr tam 
longtim tcmpus fingulare eft Dci bencricium 
non folum in homimbus , fed cnam in Angclis: 
crgo diccndum cft, cosctiam moraliter potuifie 
fuum mutarc propofitum. ' 

Obijcies contra conclufioncm. Non vidcn- 
tur vel probabilucr poile oftendi duo contra- 
di&oria in vohinutc ahqua creata , qux talis lic 
ex propria natuia, vc hcct propofito obie&oin- 
diftcrcnti non cogatur hoc potius amare quim 
iilud, fed indiftcrcns fit ; tamen cx fuppolinonc 



in \rimo injlanii feccarefot.&c.$x&.y 145 

oimmxoc- * Granadum. Er probatur, quia dc fodo ilhm 



mutaruoc cmncs qtn pcccatunr. qubd atttt in 
cft mora^tcr impcflihilc , non contingic dc fa- 
fto, mli ranflimc^ucie auttm valdc niulti oui 
peccauhe. 1 

SVBSECTIO SEXTA. 

Afftndix de btatitudwc naturali 
Angcle 



Qv i a beatimdo in quociimquc ordine fic, r, 
vidctur ncccflarib inuolucrc pcrpetuua- m 



BeatitnJ* 

pcrpetuita- ntttfari» 

quod lemcl amaucnt hoc prx lllo , non poflic tcni tum lccuriutc dc cadcm : qui cnim fineu- 

. amplius illnd odio habcrc. qux enim in hoc us momcntis bcnum quod poflidct, quanuim- f"h""">" 

rcpugnantia potcft cfle ? acqui',data ea pollibi- u ' s magntim.amittcrc tin)ct,non potcft cilc quic- "*" & 

licatc, probabilitcr valdc dicitur calcs eilc An- lus » c«nfequcntcr ncc bcarus : & quia prxced. 

s*tu£t »*-8 c ' os > cr g° funt immuubilcs. Rcfpondeo, for- iubiect. oftcndimus , Angclos , natuiahicr lo- 

IttHni. tc ab aliqvto ncgandam maiorem , quia cum in qucndo, poflc mutarc voluntatcm c bona in 

talicreatura fupponatur non ncccflario durare malam; & c contrario , diccrctquis hinc fcqui 

actus ille amons v. g. fcd poflc illam voliuua- eos "on polTc cflc naturalitcr bcatos , quia non 

tem ceflarc, fcad aha obiccta apphcando , non poflunt cflc fccuri dc peipecuitatcin amorc 

videcur intclligi poflc vi actus prxccdencis (qui naturah Dei ad bcatitudincm pcrtincntc • opor- 

, iam nihilcft) cogi nunc ad non dolcndum, tct "go breuiter hunc fcrupulum amcucrc. 
quod illum habuerit : crgo non potcft cfle m- Dux funtin prxfcnri ftntcnxLar:vna aflirmans, 

ccflicata ad non mutandam voliuoncm. nihilo- Angclos neceilaub cflc bcaroj mtra ordintm 



cnim doftrinx anctoics fuppo- 



45 



minus tamcn haud facilc ego maiorem illam naturx : huius 

negarcm. Primb , quia , ficut alibi dixi, noftri nunt, Angclos cflc onmino ncccflitatos ad amo- 
actus libcri funt de f occo calcs , vt fcmcl habici 
necelfarib durcnt pcr ahquot inftanria; qux cr- 



rcmnaturalcm Dci fupcr otnnia. Jmb non de- 
iunt qui ditant, cam bcatitudincm ctiam in dx- 



gnant * 

tiut lihtri 
ntaffati* 
ftmptr dtr 



X*h rtftir go repugnantia , vt alij finc accus libcri ipccici monibus mancre , liccr pcenx damni & fenius 

noftris dirfcrcntcs", qui (emel habiu fcmpcr& impcdianc, nc amorcos rcddac bcacos. 
ncccflario durent , coque ipfo rcddant cam vo- Hxctamcn opinio littis i nobis fupri rciecta 47 

luntatcm omnino immnubilcm 1 Secundo, cft.dum oftcndimus, nullam cflc reccflitaccm RtftttMur 

quia eciamfi noh durent fcrapcr^ dici adhuc in Angclis ad Dcum fupcr omnia amandunv. r">' n *l"'- 

poccft.cam vohmtatcm cfle talrs nacurx, vt po- Qupad fccurfdam vcro paftcm adhuc clarius 

fita camquam conditione prxterita illorum a- tefucaca cft, quia ficri nou potcft, vt quis amorc 'Imtt*'- 

&uum cxiftcntu, non poflu vcllc cppofitum, «iam naturali Deum diligat lopcrofnnia, ic*f" 

aut dolcrc fe cos habuiflc ; crgo non poteft flla fimul ctiam mortalitcr pcccct : fcquercturenitn 

poflibilitas negari. Igitur.iUa raaiori conccfsa, - «Hum vclic fimul & fcmel dtto contraditloria 

refpondetur Secundo.nrgando minorem. Pri- • cognita vt talia. quod omnmo repugnat : vult 

mo, quia finc fundamento non debcnt omnia, emmomnia rclinquere anreqnamDcum6fTc<i 

qux alicui creaturx diuinitus non rcpugnant, daf, & firrjuj vulc aHquid amplccti criamii 

poni in Angclis, inaximc m omnibus: ac fnpri JUum orTcndac; ergo vult cojitradidcria omnia 

vidimus, non poflc racioncm vllam adduci, qu« iclinqucre, & aliquid non relinqucrc- hocau- 

ad hoc vrgcac ; crgo. Imb habcmus poficiuum tena repugnac eriam pcr actus diueifi gciicris 

argumcntum ad probandum dc fafto Angclos nacuralu vcl fupernarurahs , qnia tota icpii- 

rchpiiccrc, vt fupra fusc acduxi;cri«o non po£- gnqntia rcfunditur in repugnantiam cx parte 

fumus cos diccrc immutabilcs, quidquid itt dc obiccti, adquodper acadcni cft, vnum adlum 

alia creatura diuinirus poflibili incapaci rctra- cifc naturahm , akcrum vcro ftipcrnartu-alcrrt- 

ciandi voluntaccm. ficuc nom poteft quis aZhi nacurali intellectus 

T>nhitmtur, Ifud poflcc pro complcmento in dubium vere iudicare,Non cft ita^: fimul & femci ahb 

MjtngtU yerti, an faltcm difficiliiis mutcnt volumaccm fupcrnaturali intejlf&usdiccre ,£fl it*, ^ 




- naruraiitcr Aii- 

iam in nobis cxpcriinur haud .ita faciJc Tntttati -gclis. Pcirrif\ quia non pofliint fine fpeciali au- 
voluntatem, nifi occurrcntc noui «tione , qiic : xibo gratix Daim anure iiipcr omnia. Scturir 
Angchs.quiprius diligentcr rcm cxaminarunr, db, quia r ctumG cum amcm, non funt in eo 
ratb occiirrit. Ptoptcr hoc urocn in ordincari amorc pcrpccui , prouc ad bearicudinem requi- 
peccatum , quia damna cx eo pullulaotu non ricur , itixca diaa in racione dubitandi. Hanc 5 ^*" mU 




dc faao finc diibio.infruituosc iiccc.dolutrml, rc.dc nomincaliquidcontincrc;qux oportct dif- 

vtdtxi iupia , bnguere,i« fraitiid*fa'rigernur. DerePrimo 

Addo.eart) difficultatcm non effc nnum, vc dubicari potcft , vtrum AngeJus in ftacu purx 

moraJcm mducac impotcntia^» vt diiu cootju junuae finc fpeciali auxiiwPeupi luper om- 

T^mvs II. b nia 



Digitized by Google 



i 4 * Rod. de Arriaga Tradatus De <>Angtlis. ' 

nia dilioerc qucat : dc qua qua-ftione dixi fu- "quam fusc tradidi ccnrra aliquos rcccntiores in 
pra mc^adturum, Dcodante,in marcria.de gra- libris dc Anima , poflibilcs (cihcct cllc in vo- 
iiS. vbi eciam infmuabo, an non inoi cuam luntatc habims diftinttos a cognicicnc intcllc- 
aliquid admilccatur dc nominc circa Ognirica- £tuali dc bonitatc obie<ai; idccqucix hcc capi- 
tionem fpccialis gratiae auxilij. tc rcdc poflc dubitari , vtrum m Angelis iepe- 

Trrt»*«uT Sccund6,dcrcpotcftcflediffiai!us,vtrum nanrur. 

q*t<h»»u Angcli, fi Deum luner omnia naturalitcr ama- lndc in pwfcnt! brcuitcr refponctco, tos cm- Dartur m 
4i$\c»U*. tc poflint, qucant ctiam habcrc pcrpctuitatcm ninodari. iu P.Suarcz cap. iz. a num. j. vbi ^tmttm 
de co amore Sc conteraplationc Dci , ac ccrti- Scotum, Mohnam , Azor & alios pro ea cit.it. * 
tudmem de ca pcrpetuitatcj fiuc hatc rcquiratur Rario eft manifcfta cx di&is i mc dc aninu ra- 
fimpHciccr, vtdicantur beati.fiucnon. In quo rionali : omnes cnim rationcs , qua: pcrfuadcnt 
punCio probabilcmvaldiccnfcodifcurfumPa- habitus in voiunutc noftra, ctiam pcrluadcnr 
tris Suarcz id aflcrcntis: nam licct natrtta vo- m angelicajaUundc autem nulla eft lpccialis in 
luntatis ( vtpote flcxibilis, iuxta difta fupri ) Angciis rcpugnantia, ergo. Antcccdcns quoad Pr»*-/«r 
non pcrmittcrct eam pcrpetuitatcm, videtur val- primam partem fuadctur facile:ctenim ratio po- t T ""* f**. 
dc congruum diuinse prouidcnti* in crcawras ncndi in volunrate noftti calcs habitus, & cft J^^J^. 
rationalcs, liberas ad bonum «c malum.eis ali- cxpericntia , quod vfu & cxercitio fit procliuior ( ™" 
quod tcmpns vise ftamcre, vt, fi intra illud fe ad hunc acTum quim antea fucrit. Et ratio a 
benc gercrcnt , accipcrcnt in pctpctuum fuum ptiori , quia potcnria indiftcrens cx le ad hoc 
* prxmium , fi vcr6 male, punircntur ctiam in te- vcl illud potcft habcrc qualiratcm aljquani, 

tcrnum. Cum crgo poflent naturalitcr Angcli qua magis mclinetur ad hoc quim ad illud ; ea 
intra illud tempus vise bene opcrari , co ipfo autem cft habuus.hacdtue rationcs ctiam in An- 
ptomeriti fuiflcm, vt fpecialitcr a Dco fme au- gelis vrgenr : nam licct cxpcricnciam nos pio- 
icrcndo illis libcrtatcm ad pcccatum , fiue per pric noa habeamus , ncgari tamcn non potcft, 
voluntatcm dandi illis fcmpcr auxilia congrua, quin dacmon magistam propcndeat in nicnda- 
ptotcgcrcnrur, neamplius cadcrcnt ab ca dile- cia, dcccptioncs, odium Dei,&c. quam in pri- 
ctione & contcmplationc Dci , & a fiimma cl mo inftanri quo pcccauit j crgo habet qualita- 
vitar iucnndhatc, rcddcrcnturquc de ea pcrpe- tcm aliquam pcrmancntem a qua inclineturi 
tuitate ccrti pcr naturalcm reuelarionem: potcft nam in acTus pratccdcntes , cum lam non cxi- 
49 cnimctiam inordine naturs Dcus cum Angclis ftanr , non potcft ca facilitas refundi. Ratio i- J* 

loqui, vt aJibi fuse oftcndi , probans reudario- tcm a priori fine dubio vrgct , quia ctiaut An- 
« ncm Dci cx fe non cfle aliquid fupcrnaiuralc. gcli habent voluntatcm indiflcrcntcni ad bo- 
Vnde concludo , in cis poflibilcm cflc beatitu- nura & malum ; crgo poflitnr acquirerc quali- 
dincm aHquam naturalcm ci ftaroi propor- tatcm , qua magis ad vnum quim ad alterum 
tionatam. obicctum ioclincntur. 

Cmtm- Dc nomine vcr6 Prim6 goteft eflc quatftio, Veniamus nunc ad fecundam pattcm; qu6d Pr*i*tmr 
fUtit Dti ancacontemplatioDei.quiaobfcura.fimulcum icilicei nulla fit ratto, quat ccgat cos habitus fif*» 
nfitbjt»- jnjofc diccnda fit bcatitudo , criamli perpetua Angelis ncgarc. Pnus tamen obicnio i WSua- ? *" tm f' 
fnw- Cui facile rcfpondetur, non quidcm pofle rcz fupri num.i. rcfcrri aliquos ot:c>orcs nc- °** 
tm», tfi dici* fummam Sc omnino perfec*tara , at intra gantes habitus. Vcrum dcbuiflct diftmxtfle in- 
Ittlttui; ordincm naturalem poflc dici talcm , quia cx- tcr lubitus intcllc&us & voluntatis: inteUcdua- 
awaMm» dudit omnc rnalum, omncmque miferiam; les quidem ncgat P.Vafqucz abco citatus hac 
*** aliunde autem habct fummum bonum intra primi p. difp.^j. num.ji. &difp.n<j. cap.i. 
ordinem natur*j cur ergo non dicctur bea- arde habitibus voluntatis ibi ncc vcrbum do- 
tjtudo? ticet r a.difp. 1$ . num.it. ctiam volun- 

Sccund6 , poteft cfle qvurftio dc nominc.an tatis neger, dicaiquc, id a fc probatum ca dif- 
illc amor Dci ctiam indcpendentcr a cenitudi- nut. ai 9. vbi umcn,^vt dixi, ncc verbum de vo- 
nc de pcrfeuerantia dici queat beatitudo. Pro- Iuntate. Addit autcm Vafquez, in ca fcntentii 
pendere videturP.Suareznum.60. in affirmari- exprclsc cflc D.Thomam i.a. qu jo. ut.6. 
uam partcm : haberct cnim tunc Angclus licct vbi camep manifcfte contrarium docet , poncns 
non ccrtitudincm , faltem furamam tacilitatcm habitus & in intellcclu Angcli , & in volunutej 
ad pctlcucrandum } crgo poflct merit6 dici bca- intcUccTuales ver6 cx plicans, dicit folas eflc fpc- 
tus, licet non in tanro rigort , quo fi cflexcenus ciesjquales autem fint provoluntate non cxpli- 
de perpctuiute bearituchnis. ln hac quatftionc car, quod longe abefta negatione eortim haW- 
dc nommc nihil ccnidccidi poteft, quianon raum, quodci tribuit P.Vafquez. Forufsc ci- 
poflumus uxarc omnes acceptioncs bttntnJt- iara eodcm modo loquitur Mairon , & alij ab - 
nu magis proprias autlaxas. Re* eftparui mo- ipib Suario ciuri. Scd quorumcumquc fitea 
mcntij &i non vidctur abfque probabiUute ientcntia, fundamcntum illius examinemus, vt 
L x c faltcm dici pofle bcaritudincm. fic fecundam partem noftri argumenti probc- 

mus fimul, & obicftionibus latisfaciamus. 
SECTIO SEXT A. Poteftergoquis pro ca fentenria argumcnu- j t 

v . t r -ri.quia habitusided conccdunmr, vt facilitcnt 

Z/trum Angelorum yoluntaj jlt CA~ voUintatcm: atqui Angclus cx naturi fiuhabct 
pAX httbltuum. " faciliucem fummam pro elicicndis fnisaclibus; 

■ ergo non indiget habicu vllo , ergo non debcnt 

J0 T T >cc pro complcraento difpuurionis dc ci conccdi. Vcrum hcc argumcntum vidctur 
JC JL volumacc angclica fola vidccur rcftarc confundcreiu vnum duos cflectus, quos habi- 
di.rHculus : pro qua fupponenda eft dodrina, tus folent praftarc. Pio quo aduerto, aUud cfle 



Digitized by Google 



*jua nen 



9 ( * 

DiCpA^.Vtrwn Angelminfrimoinftantipeccarepot.tfcSc€t.C. 147 

non habere difliculutem in dicicndo a£tu;aliud ftens , aut fccundiim fe couiidcrau, placcrc, Sc 

ycio haberc ptopcntionem fcuiuclinationcm in cohditionalitcr ill.tm amarc , id eft , 61 cllcm 111 

Mulr* fn- inum: mulu cnim lunt qux pollumus nne corpore , vcllcm ulcs attus cxcrccrc : pollunc 

tdt k n»bu diiKcuUate faccre , non tamcn propcndcmus in icem cx aflectu tn ca boniutc homtnes ad ca 

K fwtt.in C3- Et hoc inanifefte patct in Angelis ipfis : vt obic&a cognofccnda & profccjucnda horuri, 

cniinaduerutij volmu, Angelus nullam habct impellcrc, 6c ad omncs hos poflunt lubcre ha- 

dirKcultaccm in clkicndo hoc vel illo actu , aut bitus facilitantcs. £ contratio codcm planc mo- 

in co omtttcndo, lta vtcrga neutrutn lic dtrKci- do ad oppoftcos prxccdcnttbus poifunt lubtre 

lis; & tamcn rcpugnat vt ad ytruinque propcn- habitus: fine dubio cnun malis Angclts dilpli- 

dcat: ii cmm propcndcc ad amorcm Dci, coip- ccre pofltint nofliz abflincntix, caltitas , tcm- 

fo in carcntiam amoris non propcndct, mulco perantia, &c. & vero dc fadlo diipliccnt ,& 

miniis in odium, fcd potius abhortet ab ea ca- qua poflitnc contrarium amant, impcllunique 

rentu & odio. Hoc polito, homincs inciufmodi vitia. 

Dicu , habtcutn in Angclis poflc dari , licct Circa ahas vero virtutes, quxin ftibic&o pu- Vktniain 




fu tts tn- 



■ trumqttc prxftarc folct, quando litbicctum in- polliint cnim Angcli cxcrcetc omncs acrus illa- t(/ . 



digct c*o duphci cflcctu ; quod fi vno tanium lum , & conicqucntcr lubeic pro illii habitus, 
indigcat, illum communicabit Et huc vidctur nonminiis quain homincs, imo multo mclius 



allulillc D.Thomas ca quxft.50. 1 2. art.6. vbi, 

guia Angcius non cft purus actus, ait indigcrc 
abitu 111 voluntatc.quaiidiccret , cjuia noncft 
dctcrminatus ad acrus, potcft habcrc habicum, 
quo inchnctur in vnaru potiiis partcm quam 
aliam. 



53 



Ncqucquoad hoc vidciur aliquid lingularede 
Angchs iccundiim lc diccndum. 

Sccundo cxplicandum cft , vtrum Angcli 
beati habcant dc facro aliquos habitus natuia- 
Ics: P.Tanncrus dilp.5. quxlt 4 dub.i. ccufct, 
racionc Itatus bcauhci eos illis rcpugnarc. Nam 



ss 



Nunc vcro addo , ctiamfi non fit in Angclij ad malum pcr ic conftat non poiie cflc habitus 
eadtfliculus qux cli mnobis ( uon cnim tlolct 
illis caput cx vchcmenu atv.ote Dci ; ncc dcK- 



ut cx vc 

>*..•;<•'. (t- ciunc illos matetulcs vires;) niluloiuinus ta- 
tmm mqui. nicn i u multis rcbus abfqtic dubio cos habere 
W"" dirricultat cut cx icpugnantia luturx.lux cum 
■nm n tffrr r 0Dlec ^° amando,v.g. Angclo pcrfcttiflimo ( lo- 



in cis, nec itcm ad bonum , cum quia nnllam 
pcnitus habcnt difliculutcm in vllo opcrc bono 
cxcrccndo, crgoad toliendani difliculutcm funt 
omnino impertincntcs ytitm quia ad inclinan- 
dum lntcr duo bona honclh & xqualia ad hoc 
potiiis qtura ad illud non func ncccilairi . quia 
longc roclius cft Angclos bonos rctincrc cam in- 



mlutHtm quor Um tn ftatu nacuraii ) lc iubmutcre aitc- 

dtfimUtf li infcriori. ltcm, fi grauiilima ab alio infatnu diftercniiamjVtpt iltntfc proltu libcrcatc xquc 

nffcctus fuiflct, ci paiccre , nullamquc accipcic ad hanc atquc ad iliam partem dctctminare, 

vtndtcram, linc dubio durum valdc ac diflicilc quara ponerc illos detctminatos ad vnumjcrgo " 

Angcb cilct. Cur crgo non potucrunt rccipcrc nulli iunt cis conccdcndi habitus. Si vcro obij- 

haoitus , quibus ad limilcs adtus facilitcnturi cias, Acrus angclici natura fnl poflunt produ- 

finc dubio non minus quoad ulcs adus indi- ccrchabiiiis, crgo dc fa&ocos pioduccnt. Rc- 

gcnt habinbus quam homines, quia iimilcs vc- ipondcri potcft , Dcutu miraculosc impcdire 

uetsentcs aflcclus vindtctx, laudis , &c. iunc cam prodiicrionem proptcr cxigcntiam ibtus 

putc Ipiritualcs , & pofluntin Angclis rcpcriri, bcahhci. 

acilits maximam ingercrc difKcuhatcm , codcm Egotamcnoninino arbitror conccdcndos cflc 

planc modo quo 111 nobis. C^uis cnim ncgcc, Angclis beatis cos habuus. Primb , ob ratio- t ™[ " 

ctiatnfi Dcus de facto paratec dxmonibus auxi- nem paulb antc datam , & non bcnc folutam a rrtlmtur 

lia, quibus dc fado conucrtcrcntur ,cos lubi- TanncrO. Nam , citm a&us lint caufla ncccfla- Pnwi. 

tuios rcpugnanciam naturalem ex ptxccdcnu rib prociuccns habitum,non miniis qtuim ignis 

repctitione actuum viuofotum » Itcm c contra- comburat fttlpam apphcatam, non ltcct ob con- 

rio. Angc-los bonos ,ctiam ablata vilionc bcata, gtucntiam aliquam lcucm EOI cc tanu miracula 

dtfKciks vuldc iututos ad mcttticndum , dcci— multiplicarc , vt icmpcr dcbeat Dcus cocrccre 

picndum, ptjccandum , &c. Conftcr crgo, uon vim natutalcm corum actiuam pcr toum xtcr- 

t llc vllam rcpugnaiKiain in co qtiod dcntur lu- nitatcm, nc producant habiuis. 

bitus in voluntatc angclica,um quoad crjcciiiin Sccundo moueor, quia gratis alTcritur,mc- jt? 

inclinainU potitts in vnain quam 111 alteiam par- lius cflc inter duo bona xqtialia ellc inditTcrcn- s^tuudi. 



,J4 

JHcltttan 
tttr *H*. 



tcm, qtiam quoad ablauoncin difticultaus mul- tcin .nd vtrumque quam ad ynum magis pro- 

chucm : (itmmum cnim inrcrtur cf xqualicacc 
Iwnorum non cflc mclius , c(fe propcnfum «d 



tis in caiibus. 

Duo adhuc rcftant dcclaranda. Primum,pro 
quibus aibbus poni poflinc ciulmodt liabuus 
in Angclis. Rcipondco vno vctbo ad omucs 
itymtMtt cos actus, ftuc bonos, liuc raalos, quos lubcrc 



totfm »t> poiclt hbcic ; loquor dc illis in ilatu naturah; 
jttigitk 

KOUQ 
ntqttttnt, 
JtdunJt 

imatt ft- p l0 j„ j c ckciccu, fed vt liimmiim potcft })ht} ca 
" IUW virtutum honcftas , protic & m nobjs cxi- 
T o m v s II. 



vnum prx alio, quam cilc indiftcrcntcm xqua- 
litcr ad vtrumquc. At mchorcra cilc indtffc- 
rcntiain non probat, quia li moraliter um bo- 
num cft amarc hoc obic&um quam illud, ct- 



quos autem cxcrccrc qucat achis, & circa quas go moraliccr tam bonum ctit (cmpci cx vi lu- 
matcit.ui , non eft luttus loci, rJreuiflimc dtco, bitus vnum idcmque amarc.quam vi iudiifc- 
virtutcs illas qux lcquirunt corptis , vt caftitas, rcntix iam hoc iam illud xqutualens. 
teii;pcrantu , abftinentia, &c. nonpoflcabcu Addo , ciiin indiftcrcntu qua talts atfncu- 

o - uin cx illis obiccti» ipcjioct, lcd cx lc ctiaiu 
iine vllo obiedlo couhaiuialitcc nuncat, lougc 
n z * rachor 




Digitized by Google 



148 Rod. de Arriaga Tiaftatus De Angelis. 



Ttttii. 



J7 

Cinilndh 
iur.in An- 
fttudnrt 
hahttui non 
tbdtfcnl- 
tatrm.ftd 
obalta tnr 



mdior crit inclinario ad vnur» bonum , qux 
xquiualcnrcr habct tanum boniutcm.ac fipcr 
vucs imn ad hoc iam ad iilud dctcrminarct. 
Aliundc vci6 cx fuo conccptu cft magis illati- 
ua bomquam indiffcrcntia.qux nonfoliim non 
tnfcrthoc prx illo, fcd abfolutcnullum.' 

Tertib , quia habitus naturalis iuuat in aclu 
fccundo potcntiam , vt valeat cum minori co- 
natu opcrari , hxc autcm facilitas non tribuitur 
Angclo pcr vifioncm beatam, cjuar haud 4ubic 
non influit phyfice in a&us aliarum virturum; 
ergo faltcm cx hoc capite dcbcrcnt cis conccdi 
habitus, 

Quaito , quia Chriftus Dominus , non ob— 
ftante vifionc bcata, illos habuit, vt omncs 
Tbcologi fatcntur: & certc fi vifio beau aut ra- 
rio aliqtu cx ftatu bearifico dcfumpta formari 
potcft ad ncgandos Angclis habttus,cum Chri- 
ftus Dominus incomparabilitcr maiorcm ha- 
bucrit vifioncm beatam, multo minus dcbuif- 
fct ipfi conccdi habitus quam Angelis. 

Hinc ncn crit diffidlc ad argumcntum in 
forma refpondcre. Dico ergo , nos non con- 
ccdcrc habnus Angclis bcatis , vt tollatur ali- 
qua difficulras quam habcam in a&ibus virtu- 
tum, ied vd vt cum minori influxu concurrant 
in cos a&us, cV fic fbrre plures pcffint cfficcrc 
fimul cuin habiribusquamfincillis. quod ali- 



bi in vniucrfum dc hominibus etiam docui vt 
valdc probabilc. Sccundo, vt per illos cxerdt» 
actuum acquifitos magis inchnentttr ad obic- 
&um quod frequcntius amarunt ; id cmm na- 
tura coium pcrit: probaui cnim pauldantc, non 
cflc maius bonum caterc ca lncltnarione quam 
iilam habere. 

Vlrimb denique refpondeo, cum drca obic- 
dh cx fc indiffctcntia, qux licct ob fincm bo- 
num ab Angelis amantur , non vidcatur polJe 
ncgati, cos piompriorcs cflc ad illa qux frc- 
cpicnrius an:arunt,quira ad alia ctiam indifte- 
reutia qtiar nec aenouctc. Forte non vidctur 
illis polle ncgari habitus drca eiufmodi obic- 
cta: nam & ad amandum faciltus liocobicdtuin 
potius quam illud ( etfi vtrumquc ad Dcum 
dirigam ) fine dnbio ncceflaria vidcturcxpar- 
tc potcntix inclinario aliqua. 

Conftct crgo, tam in bonis quam in n-alis 
Angclis habitus efle de fado conccticndo*. 
Vtiumautcmfbli fint naruralcs, anvcrb criam 
aliqtii (upcmaturalcs acquifiti pcr atius fu- 
pcrnaturales, pcndct cx quztticne vnincr- 
iali, an criam in nobis dcntur talcs habitus 
fupcrnaturales factlitantes & acquifui . Dixi 
abbi, probabtlius cflc eos dati; & codem mo- 
do cosciiam in Angelis concedendos cflc cun- 
cludo. 



duraiio di 
fiinBa. 



rhitai. 



DISPVTATIO DECIM AQVINTA. 
<De <vbi angelico: quid illud fti. 




m imvi cum loco angclico tra- 
v clandum videbatur dc eius du- 
rationc; qtiia tamcn qutc ad pcr- 
pctuitatcm eorum pcrtmenr dif- 
put. t. cxpcdita funt; quxvcrb 
ad diftintiionem durattonis i 
fubftantil corumdcm plani funr communia 
omnibus rcbus pcrmanentibus, vt fupra in ini- 
tio notatn ; & luppono cx Phyficis.efficacitcr 
probatam vniucrlalitcr cam difttntiioncm, non 
minus quam in vbicationc; ncqucquoad dura- 
tioncm allignatur ab vllo aut potcft diftcrcntra 
intcr rcs Ipirituales & marcriafes pcrmanenres, 
iicttt c coutrario m ordine ad locum folet afli- 
gnati.vt vidcbimus infra; nccaJiud de duratio- 
ncoccurratdifpittandum, idcb, omifsa dura- 
tionc, de loco untum illorum agendum cnt. 

SECTIO PRIMA. 
Oiecejfxria qwdttm prtmomtio. 

Vbicationem diftingui ab ea re locata, 
qux noneft clfcntialiter ccno alicuinc dc- 
tcrminato Joco affixa, fufiflimc oftendi difp. 14. 
Phyllcx , vbi vartas tergiucrfarioncs ac tcrmi- 
nos.quibuspatum rcm iplara dcclarando dirfi- 
culutcm clttdcrc quidam conantur, meo iudi- 
cio tiunifcfte rcicci ; ficqiic argucndum contra 
taleseftcndi : dcbcnt omncs ilii tctmini fimul 
vna viccaccipi, & dcfcndcns rogari.an omnes 
illi ECXraini fignificent aliquid teaiedtftimftitm & 
Pctro v.g. & luco, an nihil : fi nihil, etgo ciim 



Pctrus & locus in rcritm natura fucrint , ante- 1 
qunm vnus cflet in altcro , poltca vcrb quando 
firuul funt , Ucet acccdant omncs illi tcrmini, 
fcu mcdi diccndi , quia nthil tealp per illos fi- 
gnificatur ; nihil dc notio adueniet , & confc- 
qucntcr realitcrnon magis vnus erir iuxta altc- 
rum quam antca, aiamli millcvodbus & ter- 
minis cotnpelletur. v.g. dicunr, Petrum efle 
hic.nihil aiiud efle, quam Pctrnm tjft mdt- Hritiitmt 
ftanttm abhcc Uco,eJft ntgattontm intcrtdccn- anii 



u.t altcrttu ctrporu, tjfe tttrttm prout bic , tjfe l«H Ue ** i 
approximanouem , ejfc fimttl cttm toco , & iimi- JJjSf*" 



lia. Sic crgo arguc, Omnta hxc fimt feparabi- 
lia ab exittcntia ftmpliciter in rcrum natura v- 
triufque in hoc inftanti , feu fimul quoad dura- 
rionem : dcfadtoenim iimul exiftit hoc inftans 
9t cgo ; ego tameu mn fmm tndtftatn k fchola 
Romank , non loahto ntgationtm inttrtactntitt 
ahornm corfornm , non fnm prout Roma , ntn 
fnm approximatm Rtmtt , non fnm Jimml cnm 
ek fcholk. Rogo ergo, fi dc fadtoibi fuilTcm, * 
vt potui ,quid fuillct illud , pront Rtma>,i]U 
approxtmatto , tlta negati» tntertacenti* i &c. 
ccrte ncceflarib debcnt diccrc , vd foliiin effe 
inulra nomina impofiuPetro de nouo fine no- 
ua rcaliute; & tunc rcaltrcr non ctit in loco, 
quia cgo non fcdco iam formalircr pcr voccs 
Latinas Sc Gixcas, aut phrales. quibusca icillo 
dcdarari porcft , fcd pcr ahquid rcalc : vcl de- 
bcnt nccellanb conccdcrc aliquod terrium rea- 
lc, ftue ncgatiuura fiue poiitiuum." vUeatit 

Porro illud n«n vojfe cllc negatiunm.euidcn- 
tetoftendt contra alios, quia dcbcrct eife ncg.i 



uo 



ntgattnmm- 



" Digitized by Googl 



Difp.15- Devbiarfgetico.quMittudfft. Sc&.i. 149 

cultate declarare qitxftinnem valco; malo dif- 

rnrrAn^A ^ 1 , 1 o> Ia ~ ! i i' » 1 1 : J . . ' . 



r-balicuius p jlitiui, quodancca fuiflet,aiitquod 

exilterct in rcrum nitura, ft cgo non cflem Ro- 

mx, fed hic Pragx; arqui, li hxc mca vbicatio 

Pragx cft ncgatio , per poficioncm mcam alibi 

non pcrit ntlt ncgatio; ergo ncgatio qttam ac- 

oir.ro dum Rorox ponor, eft ncgatio mciPra- 

gz,& confequcntcr ncgatio ncgationis. quod 

cx tcrminis rcpugnat. Vel dcnc aducr(ari),quid 

iit illud pofuiuum, quod dcftnucur forntaliter, 

cum cgo hlc ponor. cenc cum illud debcat per- 

tinetc «d vbicartonem , & non fit ipla litblun- 

fia vllitts rct locatz , ncceflanb debcnt fiteri, 

vbicarionem eflc aliquid politiuum fupcraddi- 

tum.. Hoc ipfumoftcndi contracos.qui pcr nc- 

""i Mt **" gationcm intcnacentis corporisexplicarevoliic- 
fUcnn ftr^ run ^ ^^-j g_ mc c q c n j c (^ ontra cmni<ar _ 

tianhbi g»irucntattu fum Primb, quia pcr hoc nonpof- 
ttnMtntu. fiuu explicare, quid fit mc eflc pcnet ranirn cum 
Uprtbmt alio corpore, & mc efle iuxta illud corpus. qux 
duo valde diflerunt; vuobiquc autem eftncga- 
rio interuccncis corpohs. Sccttndb , quia tlla 
ncgauo non potcft eflc de illo corporc matcria— 
licer , vt fic dicatn, fiuc ncgatio, qubdillud fit 
in rcrum natura, crgo ncgacio dcbct eflc illius 
vt intcriacemis formalicer. fcu, vt clarius dica- 
mus, ncgatio intcriaccnrix alceriuscorporis,vn- 
dc.prout immediate antedixi, (cquicur illam in- 
tertaccmiam, qux eflet vbicatio alterius corpo- 
ris, hlc efle quid pofitiuum , vcl dari ncgatio- 
nem rcalctn ncgationis. quod cft manifcfte 
falfum. 

lbidcm etiam reieci alios , qtii magis aber- 
rantcs , dixcrunt, me efle hic confifterc in eo, 
quod ego conlcrucr i diuersa vinualiuce Dci 
quim antca. Primb, quia, cum ipiiomncs ne- 



wxfuivmr q U am antca. rnmo,qun, cum tpnomnes ne- propn, 
^nvb-" S cnt a£lionem vel conicruationem diftincram, dciccn 



currcndo clarc & faalc fortc raili, quini vcri- * ; 
tatem cafu tangcrc.fi dtbeo obfcurc ! & nihil bc-- ' 
nc inrelligcndo,di(currerc. 

Hxcibi circa vbicationcnt tn commnfii. Poft 
qtix magis ad prarfcntcm dc. Angclis matcri.nn 
acccdcns , probaui camdcm onmino efle ratio- 
ncm dc rcbus Ipiritualibtis, mobilibus c loeo,ac 
de matcrialibus ) & matcrialitatem planc cflcim- 
pcrtincntcm pro ifta difticulu.c. Vndc clare 
infcrtttr, Angclos cflc in loco per proprium An i tlt 
vbi ( quod paulb amplius hic cxplicaiuluin,^ a /rV. 

Sropter apprchcnfioiicm fingularcm quorum- frtmtuvbi. 
am) nonalircr quam cerram,aercm,cxlum, &c. 
C*ux fcntcntia non cft contra D.Thomam : vt 
cnim bcne P.Gtanadus oburttauit tracut. 9. 
difp. 3 . fcci. 1. ctiamfi doccar , Angclum cflc in , 
loco pcr opcrationcm , non idcb ncgat vbtm- ' 
trtnfecumjfcdiblum doect, vtAngefus fitqiiafi 
dcpcndens a loco corporeo , ieu Uli qiiodam- 
modb alligatus , debere ln illum altquam exer- 
ccrcoperauoncm. Secundb ipectahtet dc An- 
gclis dixi, non pofle cos.ncc diuihjtus quidcm, A „. t Utut 
omni priuari vbitationc , fcd neceflanb tntra i,„ tmlm 
cxlum.vcl mundum, vcl cxtta illum dcberc r«r»»«7#/ : 
produci: ficut non potrft concipi, qtiodaliqutd fn» om*i , 
producatur in rerttm narura, &. non pcflic dcco v M u *f*" ,t ; 
vcrihcari vnum cx his tnbiis, vel tft , vel fmt, 
vcl ertt. Sc hac occafionc oftcndt ctiam Deum 
non abfolui a loco' , lcd pcr fuam cflcntiam x- 
qttiualerc vbtcarioni diftindx, mfinitx in om- 
nibus fpariis imaginarits , licut xqutualet omni 
durationi. explicui autem quo pacio ftt in fpa- 
ttis imaginanis. His pofitis, tam ad ea qux 
iroprialuntAngcIorum,& defidcrari videntur, 



Virtutli- 
tMtt ilU 
n*n fnnt 
tubmittH- 
dd,ntji m 
fxyjitrit 
Ttmilntii. 



Ytlttwr 
tuiturfmrit- 
Tttnt ftn- 



non pofliim cxpiicarc quid lic ea noua conicr- 
uario. Secundo, quiame cflc hic, aut ibi,lcdc- 
re , aut ftarc , currcre, &c. tam vidcrur oculis, 
quim mc.eflc album autntgrum,&c. quis au- 
tem potcft,nifi pcnitus improbabtIitcr,diccrc , a 
nobts vidcri cas diucrias virtualitatcs Dci,& di- 
urrfas crcacurx ab.ilbs depcndcntias: Tcrcib, 
quia, vt dixi fxpc ,hx virtualiutcs in Deo, nifi 
in ordinc ad myftertum Trinitatis,ommno lunt 
xcijciendx, vtpoteqnx in lc (upra modumdtffi- 
cilcs, & ab humano intcHc&u vix perecpabiles; 
ac nullo modo ideb admirtendx, nifi hdc co- 

f;cntc; qux ibla captiuare poteft noftrap intcl- 
cctutr. , quando tario natutaUs vidctur rc- 
ludtari. 

Ftiiius hxc perftrinxt ibi , poit quc addidi, 
cura ctiam ipfi aduerfarij, velint rjofinc, concc- 
dcre dcbcant, multb clarius & f .ictltus rem dc- 
clarari, admitccndo vnam entitatcm rcalcm vcl 
modalem ( dc quo iam non ago ) qux rcm in 
loco conftituat. Contra quarn ioliim obijcipo- 
teft, qubd vidcttur lupctflua;id quod lcuilli— 
Riuro cft argumcntum , tanta vrgentc rationis 
euidcntia; oimquc Philofophi iemper debcant . 
dc dcclarandis & faciliundis quzftionibus clfc 
loliciti, mariifcftc iufcrri , vcl prttdenccr rem 
conlidcrando , dcbcrc fcntcntiam hanc dc dif- 
tincta vbicationc dcfcndi, criamli fonc in rcip- 
sa aliquid nqbis occultum fit, quo iinc vlla 

?ualiute , auc modo poftciuo fupcraddito , id 
at. Certc, quando dc illa occulca cxplicatione 
miht non conlbr, & nonnifi cum fummi dirH- 
ToMTI II. 



SECTIO SECVNDA. 
^uadam faaliora prafuppomtntttr. 

PRiMb fupponendumeftcumP Suatezl.4. Anftln 
cap.t. umquam dogmafidci, auc falccm 'fift' 
proximom fidci.Angclos poflc cflc ptxfenccs £ 
loco reaU, fcu corponbus , fiue id fiat pcr vbi mJm fidti. 
diftindum, fiue altoquoatmque modo, dcquo 
infri:quia paflim in Scripcura Angeli dicuntur 
Dco afltftcrc in cxlis ad talctn vcl ulcm locuin 
mifli, &c. dc quo non licct dubitare. Ratto eft, Hnint r»- 
quia efle prxlcntcm alicui corpori , non rcpu- 
gnat fpiritui.imbnec Dco, qui non longe abeft 
abvnoquoque' noftrum, non foliimquia nos 
prodticit, fed quia pcr fuam fubftantiam nobis 
eft prxfens. Vndc Thcologi dupliccm aut tri- 
pliccm modum prxfcnox diuin» in rebus dif- 
tiaguunt, pcrpotcntiam , fctt per actioncm , per 
fctcnriam fcu vilionem, & pcr cflcnnam ; mul- 
tb crgo minus rcpugiubit Angclts eflc prxlcn- 
tcs corporibusrin hac autctn (ttppofirione abf- 
traximus ab eo , vttum hoc fiat pcractioncm, 
aut alio modo, & ab co , vct um Angcli dican- 
tur propric efle in 1II0 loco , an non. qnx crit 
quxftio denomine , vc infii dicam- 

Sccundofupponendum, Angclos immcdj.ue £ J ti „t 
pcr fuara fubftantiam cflc pixlctucs ; fiuc cftc- tiLtntt^ 
dlum formalcm pixicntis lcuexiftcntis tn loco 
lmmediatc tonucnirc ipfi iubftanti^,liuc cxtftar^* 1 "'* +*- 
inlocoper aliquidfibi fupcraddituin , liuc pcr 

le" 



Digitized by Google 



150 Rod. de Arriaga Tra&atus De Jngelis. 

(c ipfum.^cet id bcnc P.Suarca lib^. fcct.x. mea, non permittcntc aliquod corpus lfc» ; «t 

Hittitur Pro qua rc nonnulli adducunt fimilitudincm c hoc formalitcr non eft.vbicatio mca , led carcn> 

tluiHtrmm corpotibus , quam nullo modo probo : dicunc tia vbicationis alccrius corporis , pcr quam cgo 

ftcbnit» cium capacitatcm vbkaticnis ptoucnire cor- fonnaliter non noiior in loto. Primum auttm. 

acorterf . . r ii r r r .i- { i •■ - » 

ktu p*t fi- P° ri •* quanutate, pcr quam habct cxtcnlioncm, (cihcct mc cllc hic, non proucmt a quanticate, 

rnU tuii- &circumlcriprioniscftcapax,iplam vcrbquan- crgo nutla vbicatio proprw proucrut a cjuami- 

ntm dt- titatem.nc m mhnitumabcatur , pcr lc clfe cx- tatc, licct ab ea proucniat carentia vbicauoms 

/umpi*. tcnfam'. Quo fuppofi:o dicunt, Angclumcom- alccnus corporis, fcu rcpugnantia cum illa. 

• parandum eue non corpoii ipfi, fed quantiuti, Quod dico de me rclpcclu akcrius , du.cn- 

idcoquc vbicmionis capacuatem ipfi unraedia- dum vltenus dc vna partc tnei corpons rcfpc- 

tc conuenirc. £ta altcrius : quxlibcf cnim vbicainr qpn pcr 

Vidctur umcn hoc cxemplum non fatis bo- cxigcntiam fuc quanriutis, (cd pcr proprium 

CtftitM nam ^bcrc doctriiwm. Primo , nam ctiam lp^ vbi a fc immcdiate pcdtum, hcct aliam partcm 

vbitMimk fura corpus habct immcdiaiamcxigcntiam vbi- d fcexcludai rationc quantitaris. Ideb in Phy- 

n»n ftuu- cationis: vt emm P.Suarez optimc in pixfenti ficis docui , corpus habcre propriunrvbt , di- 

Mittorttti docct, cxigcntia vbicationis immediatc confc- uerfumab vbi quantitatis. ... , 

iJ!t**ftd' qKkuroraucm ciTcnriara,quxcumqucillafit:vn- Secundb ddplicet , qubd in ei fimilitudine 

i§rpmh*> ip £c probat, Sc bcnc, Angclum nec diuinitut tradcbatur quantiutem cfle cx fc cxtcnfam , ne 

Itttimmt- pollc carere omni vbicationc;crgo,cum corpus abcatur in infinkum : alisid cnim eft quantica- 

4ut»m tx- vt a quantitatc condtftinctum habcat (uam cn- tem